દશભૂમિકસૂત્ર · અધ્યાય 5

4 અર્ચિષ્મતી નામ ચતુર્થી ભૂમિઃ ।
ઉપક્રમગાથાઃ ।
એવં શ્રૂણિત્વ ચરણં વિપુલં ભૂમ્યુત્તમં મનુરમં પ્રવરમ્ ।
સંહર્ષિતા જિનસુતાત્તમના અભ્યોકિરન્તિ કુસુમેભિ જિનમ્

સંકમ્પિતા લવણતોયધરા ઇહ ધર્મદેશનમુદીરયતામ્ ।
મરુકન્યકા અભિમનોરુચિરાઃ સંગીતિયુક્ત વરધર્મરતાઃ

વશવર્તિ દેવપતિરાત્તમના મણિરત્ન દિવ્ય સુગતસ્ય ક્ષિપી ।
વાચં અભાષિ અથ એવ જિનો ઉત્પન્ન અર્થ ગુણપારગતો

કિં કારણં તથ હિ ધર્મવરં સંબોધિસત્ત્વચરણં પરમમ્ ।
ભૂમિર્વિદૂ ન ઇયમદ્ય શ્રુતા યસ્યાશ્રવો દુર્લભ કલ્પશતૈઃ

ભૂયઃ પ્રભાષ નરદેવહિતા ચર્યાવરાં જિનસુતાન્ વિદૂ ।
શ્રોષ્યન્તિ તે મરુતસંઘગણા ભૂતં વિનિશ્ચયમનન્યપદમ્

વિમુક્તિચન્દ્રઃ પુનર્વીરો આલપી સુગતાત્મજમ્ ।
ચતુર્થી સંક્રમન્તાનાં ગોચરં ભણ ઉત્તમમ્

ઉપસંહારગાથાઃ ।
પરિકર્મિતા તૃતીયભૂમિપ્રભંકરાય સત્ત્વચર્યલોક તથ ધર્મ વિચાર્યમાણઃ ।
આકાશધાતુ મનધાતુ ત્રયશ્ચ ધાતુ અધિમુક્તિ આશય વિશુદ્ધિ સમાક્રમન્તિ

સહપ્રાપ્તુ અર્ચિષ્મતિ ભૂમિ મહાનુભાવઃ સંવૃત્તુ શાસ્તુ કુલુ ભૂયુ વિવર્તિયત્વે ।
અભેદ્ય બુદ્ધરતને તથ ધર્મસંઘે ઉદયવ્યયસ્થિતિ નિરીહક પ્રેક્ષમાણઃ

લોકપ્રવૃત્તિ ક્રિયકર્મ ભવોપપત્તિં સંસારનિર્વૃતિવિભાવન ક્ષેત્રસત્ત્વાન્ ।
ધર્માઞ્ચ પૂર્વમપરાન્ત ક્ષયાનુત્પાદં સંવૃત્તુ ભાવયતિ શાસ્તુ કુલાનુવર્તી

સો એષુ ધર્મુ સમુપેતુ હિતાનુકમ્પી ભાવેતિ કાયમપિ વેદન ચિત્તધર્માન્ ।
અધ્યાત્મબાહ્યુભયથા વિદુ ભાવયાતિ સ્મૃત્યોપસ્થાનભાવન નિકેતવર્જિતા

પાપક્ષયાત્કુશલધર્મવિવર્ધિતા ચ સમ્યક્પ્રહાણ ચતુરો વિદુ ભાવયન્તિ ।
ચતુઋદ્ધિપાદ બલ ઇન્દ્રિય ભાવયન્તિ બોધ્યઙ્ગરત્ન રુચિરં તથ માર્ગ શ્રેષ્ઠમ્

ભાવેન્તિ તાન્ જનયતાં સમવેક્ષ્ય બુદ્ધિમ્ ઉપસ્તમ્ભયન્તિ પ્રણિધિં કૃતપૂર્વમૈત્રાઃ ।
સર્વજ્ઞજ્ઞાનમભિપ્રાર્થન બુદ્ધક્ષેત્રં બલશ્રેષ્ઠમુત્તમપથં અનુચિન્તયન્તઃ

વૈશારદં અપિ ચ ધર્મ અહાર્ય શાસ્તુઃ વરવુદ્ધઘોષમભિપ્રાર્થયમાન ધીરાઃ ।
ગમ્ભીરમાર્ગરતનં ચ વિમોક્ષસ્થાનં મહતામુપાય સમુદાગમ ભાવયન્તિ

સત્કાયદૃષ્ટિવિગતાશ્ચ દ્વિષષ્ટિદૃષ્ટી અત્તાત્તમીયવિગતાસ્તથ જીવલાભમ્ ।
સ્કન્ધાસ્તુ દ્વાર તથ ધાતુનિકેતસ્થાનં સર્વપ્રહાણ વિદુષં ચતુથાય ભૂમ્યામ્

સો યાનિમાનિ સુગતેન વિવર્ણિતાનિ કર્માણિ ક્લેશસહજાનિ અનર્થકાનિ ।
તાનિ પ્રહાય વિદુ આશયતો વિશુદ્ધા ધર્મારભન્તિ કુશલં જગûતાયણાર્થમ્

સુસ્નિગ્ધચિત્ત ભવતી વિદુ અપ્રમત્તો મૃદુચિત્તુ સાર્જવ હિતાસુખ-આવહશ્ચ ।
અપરિક્લિષ્ટશ્ચ પરિમાર્ગતિ ઉત્તમાર્થં જ્ઞાનાભિષેકમભિલાષિ જગાર્થચારી

ગુરુગૌરવેષુપગતઃ પ્રતિપત્તિકામો ભવતે કૃતજ્ઞ સુમનાશ્ચ અકૂહકાશ્ચ ।
નિર્માયતાગહન આશયસૂરતશ્ચ અવિવર્ત્યવીર્યુ ભવતે સમુદાનયન્તઃ

તસ્યાત્ર ભૂમિ રુચિરાય પ્રતિષ્ઠિતસ્ય અધ્યાશયં અપિ ચ શુદ્ધમુપેતિ ધર્મમ્ ।
અધિમુક્તિ તપ્યતિ વિવર્ધતિ શુક્લધર્મો મલકલ્મષં વિમતિ શંશય સર્વ યાન્તિ

અત્ર સ્થિતા નરવરર્ષભ બોધિસત્ત્વાઃ સુગતાનનેકનયુતાનભિપૂજયન્તિ ।
શૃણ્વન્તિ ધર્મ યથ શાસનિ પ્રવ્રજન્તિ અસંહાર્ય શક્ય કૃતકાઞ્ચનભૂષણં વા

અત્ર સ્થિતાન વિદુના ગુણમાશયં ચ
જ્ઞાનં ઉપાય ચરણં ચ વિશુદ્ધિમાર્ગઃ ।
નો શક્યુ મારનયુતેભિ નિવર્તનાય રત્નપ્રભેવ યથ વર્ષજલૈરહાર્યા

અત્ર સ્થિતા નરમરુદ્ગણપૂજનાર્હા ભોન્તી સુયામપતિરીશ્વર ધર્મચારી ।
સત્ત્વાનિ દૃષ્ટિગહનાદ્વિનિવર્તયન્તિ સંભારયન્તિ કુશલા જિનજ્ઞાનહેતોઃ

વિર્યોપપેત શતકોટિ મરર્ષભાણાં પશ્યન્ત્યનન્યમનસઃ સુસમાહિતત્વાત્ ।
તત ઉત્તરિં બહુકલ્પમભિનિર્હરન્તિ જ્ઞાનાકરા પ્રણિધિશ્રેષ્ઠ ગુણાર્થચારી

ચતુર્થી ઇતિયં ભૂમિર્વિશુદ્ધા શુભચારિણી । ગુણાર્થજ્ઞાનયુક્તાનાં નિર્દિષ્ટા સુગતાત્મજાઃ