દશભૂમિકસૂત્ર · અધ્યાય 4

3 પ્રભાકરી નામ તૃતીયા ભૂમિઃ ।
ઉપક્રમગાથાઃ ।
એવં શ્રુણિત્વ ચરિભૂમિમુત્તમાં બોધિસત્ત્વવિષયે અચિન્તિયામ્ ।
હર્ષિત જિનસુતાઃ સગૌરવાઃ પુષ્પમેઘ નભતઃ પ્રમુઞ્ચિષુઃ

સાધુ સાધુ ગિરિસારસાકય (?) દેશિતો વિદુન શીલસંવરઃ ।
સર્વસત્ત્વકરુણાય આશયો ભૂમિશ્રેષ્ઠ દ્વિતિયાય ગોચરઃ

ભૂતતત્ત્વ વિતથામનન્યથા બોધિસસત્ત્વચરણં મનોરમમ્ ।
સર્વલોકહિતશૌખ્યચિન્તના દેશિતં તુ પરમપ્રભાસ્વરમ્

ભૂયુ ભૂયુ નરદેવપૂજિતાં ભૂમિશ્રેષ્ઠ તૃતિયામુદાહર ।
ધર્મજ્ઞાનક્રિયમુક્તિ સૂચય યાદૃશો ઽનુભવ તાદૃ(શો) ગોચરઃ

દાનશીલચરણં મહર્ષિણાં ક્ષાન્તિવીર્યશમપ્રજ્ઞુપાયતામ્ ।
મૈત્રશ્રેષ્ઠ કરુણાય માર્ગણં ભાષધ્વં જિનચરીવિશોધનમ્

વિમુક્તિચન્દ્ર ઉવાચ વજ્રગર્ભવિશારદમ્ । તૃતીયા સંક્રમન્તાનામાશયં ભણ સૂરણ

ઉપસંહારગાથાઃ ।
તે શુદ્ધ-આશય ગુણાકર તીક્ષ્ણચિત્તા નિર્વિણ્ણ રાગવિગતા અનિવર્તિયાશ્ચ ।
દૃઢચિત્ત તપ્તધૃતિયુક્તિ ઉદારવેગા માહાત્મ્યતાશયવિદૂ તૃતિયાક્રમન્તિ

અત્ર સ્થિતા વિદુ પ્રભાકરિભૂમિદેશે દુઃખં અનિત્યમશુચિં ચ પ્રલોપધર્મમ્ ।
અચિરસ્થિતાક ક્ષણિકં ચ નિરોધકં ચ વિચિનન્તિ સંસ્કૃતગતીકમનાગતીકમ્

તે રોગભૂતસહશોકપરદેવનં ચ સોપાયસં ચ પ્રિય અપ્રિયતાનુબદ્ધમ્ ।
દુઃખદૌર્મનસ્યનિલયં જ્વલિતાગ્નિકલ્પં પશ્યન્તિ સંસ્કૃતમનન્ત સમુજ્જ્વલન્તિ

ઉદ્વિગ્ન સર્વ ત્રિભવે અનપેક્ષચિત્તા જ્ઞાનાભિલાષ સુગતાનમનન્યબુદ્ધિઃ ।
અવિચિન્તિયં અતુલિયં અસમન્તપારં સંપશ્યતે નિરુપતાપ જિનાન જ્ઞાનમ્

તે બુદ્ધજ્ઞાન નિરુપદ્રવમીક્ષમાણા અત્રાણ નાથરહિતા વ્રજતે ચરન્તિ ।
નિત્યં દરિદ્ર ત્રિભિરગ્નિભિ સંપ્રદીપ્તા ભવચારકે દુખશતૈર્વિનિબદ્ધચિત્તાઃ

ક્લેશાવૃતાશ્ચ અવિલોકન છન્દહીનાઃ સુગતાન ધર્મરતનાનુપ્રનષ્ટ બાલાઃ ।
સંસારસ્રોત-અનુવાહિન મોક્ષત્રસ્તા મે ત્રાયિતવ્ય દૃઢ વીર્ય સમારભન્તે

જ્ઞાનાભિલાષ અનપેક્ષ જગાર્થચારી વ્યુપરીક્ષતે કતમ હેતુ જગસ્ય મોક્ષે ।
નાન્યત્ર નાવરણજ્ઞાન તથાગતાનાં જ્ઞાનં ચ પ્રજ્ઞપ્રભવં સુગતાનનન્તમ્

પ્રજ્ઞા શ્રુતાત્તુ ઇતિ ચિન્તયિ બોધિસત્ત્વો જ્ઞાત્વા તમારભતિ વીર્ય શ્રુતાર્થચારી ।
રાત્રિંદિવં શ્રવણહેતુ અનન્યકર્મા અર્થાર્થિકો ભવતિ ધર્મપરાયણશ્ચ

મણિમુક્તિરત્નનિલયાન્ પ્રિયબાન્ધવાંશ્ચ રાજ્યં અનન્ત વિવિધાન્ પુર સ્થાનશ્રેષ્ઠાન્ ।
ભાર્યાસુતાંશ્ચ પરિવાર મનોનુકૂલાન્ અનપેક્ષચિત્તુ ત્યજતે વિદુ ધર્મહેતોઃ

શિર હસ્તપાદ નયન સ્વકમાત્મમાંસં જિહ્વા ચ દંષ્ટ્ર શ્રવ નાસિક શોણિતં ચ ।
હૃદયં તુપાદ્ય પ્રિય મજ્જ પરિત્યજન્તિ ના દુષ્કરેતમથ દુષ્કર યચ્છૃણોતિ

યદિ કશ્ચિદેનમુપગમ્ય વદેય્ય એવં યદિ અગ્નિગર્ભ પ્રપતે જ્વલિતાપિ ઘોરમ્ ।
પ્રાપિષ્ય ધર્મરતનં સુગતોપનીતં શ્રુત્વા અદીનમનસઃ પ્રપતે ગુણાર્થી

એકસ્ય ધર્મપદ અર્થ સુમેરુમૂર્ધ્ના ત્રિસહસ્ર અગ્નિરુચિતં અપિ બ્રહ્મલોકાત્ ।
સૂદૂર્લભા ઇમિ જિનસ્ય ઉદારબોધિઃ યે માનુષ્યેણ સુખ લભ્યતિ એવરૂપમ્

યાવત્તરેણ પવરર્ષિણ જ્ઞાનલાભસ્તાવત્તરં દુખમવીચિકમુત્સહ્યમિ ।
કિં વા પુનર્વિવિધમાનુષદુઃખસ્કન્ધં હન્તાભ્યુપેમિ વરધર્મિપદાર્થિદુઃખમ્

ધર્મં ચ શ્રુત્વ પુન યોનિષુ ચિન્તયાતિ ધ્યાનાપ્રમાણ ચતુરશ્ચ તથા અરૂપ્યા ।
પઞ્ચાપ્યભિજ્ઞ પ્રવરા અભિનિર્હરન્તિ ના ચાપિ તેષુ વશિતા ઉપપદ્ય યાતિ

અત્ર સ્થિતા ગુણધરા બહુબુદ્ધકોટ્યઃ પૂજ્યન્તિ નિશ્ચિતમના શૃણુવન્તિ ધર્મમ્ ।
તનુભૂત્વ મિથ્યપગતાઃ પરિશુદ્ધયન્તિ સ્વર્ણે યથા વિગતદોષ પ્રમાણતુલ્યમ્

અત્ર સ્થિતા ગુણધરાસ્ત્રિદશાધિપત્યં કારેન્તિ ઈશ્વર નિવર્તિતુ કામરાગાઃ ।
મરુસંઘ નેકવિવિધાન્ કુશલાન માર્ગે સ્થાપેન્ત્યનન્યમન બુદ્ધગુણાભિલાષે

અત્ર સ્થિતા જિનસુતા વિરિયારભન્તે લબ્ધ્વા સમાધિન સહસ્રશતં અનૂનમ્ ।
પશ્યન્તિ બુદ્ધવર લક્ષણચિત્રિગાત્રાં ભૂયો અતઃ પ્રણિધિશ્રેષ્ઠ ગુણાપ્રમાણાઃ

ઇત્યેષા તૃતિયા ભૂમિનિર્દિષ્ટા સુગતાત્મજાઃ । સર્વલોકહિતૈષીણાં બોધિસત્ત્વાનનુત્તમા