ચિત્રલક્ષણમ્ · અધ્યાય 2

યથોક્તં બ્રહ્મણા પૂર્વમ્ આચષ્ટે ભૂપતિં તથા
લિખનાદિવિધિં સમ્યક્ ચિત્રસ્ય પરિનિર્મિતો ॥

સ્થાવરે જંગમે નષ્ટે પ્રલયાન્તે ચ વૈ પુરા
પ્રાદુરભૂત્ સુવર્ણાણ્ડં તમો હત્વા જલાત્ કિલ ॥

તસ્માદણ્ડાત્ પ્રાદુરભૂત્ લોકપિતામહઃ સ્વયમ્
ઓમિત્યેકાક્ષરં તસ્માદ્ વેદવિદ્યાશ્ચ કલ્પના ॥

ચતસ્રશ્ચ પ્રજાસ્તાસાં રુપસંજ્ઞાદયસ્તદા
આયુષા સહિતસ્યૈવ બ્રહ્મણો જાતિરેવ ચ ॥

સ્થાનં ચર્યા ચ ધર્મશ્ચ ન્યાયશ્ચ પ્રાભવન્ તદા
એવં કૃતે સતિ બ્રહ્મા ચિન્તયત્ જગતો હિતમ્ ॥

એવં ચિન્તયતસ્તસ્ય મતિરિત્થં બભૂવ હ
કથં જનાશ્ચ જાનીયુઃ સંજ્ઞાં દેવમહીભૂજામ્
અપ્રમાદેન ચાદરઃ સદા તેષુ કથં ભવેત્ ॥

બ્રહ્મેત્થં ચિન્તયિત્વા તુ વિષ્ણોઃ શિવસ્ય ચાત્મનઃ
શક્રસ્ય સર્વદેવાનાં પરિમાણં ગુણં તથા ॥

સવસ્ત્રં વિવિધસ્થિતમ્ અલંકારાસ્ત્રસંયુતં
મનોરમં સુરુપં ચ અત્યન્તસ્રદૃશં તથા ॥

સસવિભક્તસર્વાઙ્ગં પ્રત્યઙ્ગં ચ યથાયથમ્
મિશ્રિતેન ચ વર્ણેન ચિત્રાકારં વિનિર્મમે ॥

વિલોક્ય તાનિ ચિત્રાણિ નેત્રમૂલાત્ પ્રમોદિતાઃ
સાધુ સાધ્વિતિ સંપૂજ્ય પ્રશંશસુર્વિધિં સુરાઃ ॥

ઇમે દેવાઃ પ્રસન્નાશ્ચ સ્વપ્તાકારં ચ લેભિરે
અધિષ્ઠાનં પ્રભાવં ચ કૃતવન્તસ્તથા ઇમે ॥

પ્રાહ સપ્તસુરાન્ બ્રહ્મા અસ્તુ પુણ્યં સમાશ્રિતમ્
અદ્ય પ્રભૃતિ સર્વત્ર યુષ્માકં પ્રતિમાસુ ચ
નાત્ર શઙ્કા કૃથા નરઃ પૂજયિષ્યતિ વઃ સદા ॥

શૂદ્ધયા દાનેન વિધિવત્ તત્પરાયણમાનસઃ
મનુષ્યેષુ ચ યો નામ ભવન્તં પૂજયિષ્યતિ
તસ્મૈ કામસ્ય સિદ્ધયે નૈરુજ્યં સંપ્રદાસ્યતિ ॥

નાના પ્રકારદુઃસ્વપ્નાત્ દ્વેષગ્રસ્તેભ્ય એવ ચ
સર્વેષા રક્ષણ કૃત્વા પાપાન્ નાશયતિ ધ્રુવમ્ ॥

ધર્મશ્ચ સદૃશો ભાવ્યઃ રક્ષોહાનિર્ભવેદ્ ધ્રુવમ્
યશોવૃદ્ધિર્ભવેદ્ વિશ્વે યુષ્માકં પરિપૂજનાત્ ॥

લોકપૂજાવ્યવસ્થાયૈ પ્રતિમાનાં યથાયથમ્
નામાદિકીર્તનં કાર્ય સ્તવપૂજાદિકં તથા ॥

પ્રતિમાં યાં પ્રતિદિનં પુણ્યાત્મા પૂજયિષ્યતિ
તયૈવ દીયતે શાન્તિસ્ તસ્મૈ ભક્તાય સર્વતઃ ॥

એવં વવત્વિતિ પ્રાહુર્ દેવાઃ પ્રસન્નમાનસાઃ
સ્વીયવેષૈઃ સ્વચેતસા સ્વાધિષ્ઠાનં સમાગતાઃ
ઇત્થં પૂજાભવદ્ વિશ્વ વાસિભિસ્તે પ્રપૂજિતાઃ ॥

પરિમાણાદિકં તેષાં મત્તઃ શ્રુત્વા ચ લક્ષણમ્
અદ્ય મનુષ્યલોકેષુ પ્રચારય પ્રયત્નતઃ ॥

બ્રહ્મણશ્ચ મયા પ્રાપ્તં વિદ્યોત્તમા ચ લક્ષણમ્
અશેષં પરિમાણં ચ તુભ્યમદ્ય પ્રદીયતે ॥

ત્રિલોકેષુ ચ પૂજ્યાનાં સર્વેષાં દેહિનાં તથા
પાપહાનિકરં ભીતેર્ નાશકમ્ નેત્રમોદકં ॥

આદ્યુત્પન્નઞ્ચ દોષેણ હીનં નાનાશ્રયં પરમ્
વિજાનીહિ ક્ષિતીન્દ્ર ત્વં યશોરાશિવિવર્ધકમ્ ॥