ચિત્રલક્ષણમ્ · અધ્યાય 1

બ્રહ્માણં ચ મહાદેવં નારાયણં સરસ્વતીમ્
વરદાં ચ મયા નત્વા ક્રિયતે જયમંગલમ્ ॥

પ્રજાપતેસ્તથા શમ્ભોઃ પદ્માસ્યાયાસ્તથા ગિરમ્
પાર્વત્યા અનુસૃત્યૈવ જાયતાં કિલ પણ્ડિતાઃ ॥

મહાદેવાય દેવાય સર્વવિદ્યવિજાનતે
નમો નમો મયા સમ્યગ્ ઉચ્યતે ચિત્રલક્ષણમ્ ॥

આદૌ ચન્દ્રમસં વન્દે હરં ચ ચન્દ્રશેખરં
વિષ્ણ્વિન્દ્રૌ સૂર્યમગ્નિં ચ વરુણં મરુતં તથા ॥

નમસ્કરોમ્યહં ચૈવ વિશ્વકર્મપ્રજાપતી
નગ્નજિતં નમસ્કૃત્ય ત્વાચાર્યાંશ્ચ પુનઃ પુનઃ ॥

વર્ણં ચ ચિત્રકર્માથ શાસ્ત્રાનુસારતસ્તથા
યથાજ્ઞાનં યથાશક્તિ સંક્ષેપેણ મયોચ્યતે ॥

વિશ્વકૃન્નગ્નજિદ્દેવ પ્રહ્લાદસારમુજ્જ્વલમ્
લક્ષણમનુસૃત્યૈચ વિદુષાં સુધિયાં પુનઃ ॥

સંગૃહ્ય મતિવૃદ્ધયે નાનાશાસ્ત્રસમુદ્ધૃતમ્
ઉચ્યતે ચિત્રલક્ષણં શૃણ્વન્તુ તદ્વિદા જનાઃ ॥

પુરેદં લક્ષણં શ્રુત્વા નરરાજો મહોધરઃ
ધર્મજ્ઞઃ સત્યનિષ્ઠશ્ચ બુદ્ધિમાંશ્ચ યશોઽન્વિતઃ
વિશ્રુતો ભયજિન્નામ્ના તથાભૂત્ ધરણીતલે ॥

ગુણોત્તમસ્ય ભૂપસ્ય ધાર્મિકસ્ય પ્રશાસને
શતસહસ્રવર્ષાણિ ચાયુઃ પ્રજાઃ પ્રપેદિરે ॥

નીરોગા ન ચ હન્તારો મનોરોગવિવર્જિતાઃ
અકાલમૃત્યુહીનાસ્તાઃ કુતઃ ક્રોધાઃ કુતો મલાઃ ॥

વાયુઃ સુપ્રવહશ્ચૈવ શક્રઃ સુવર્ષકસ્તથા
વર્ણરસસમેતાનિ વીજમૂલફલાનિ ચ ॥

વર્ણાશ્રમા હિ ચત્વારો ન ચ્યુતા ધર્મતત્પરાઃ
ઋદ્ધિગુણસમાયુક્તં શ્રીમદ્ વિકસિતં જગત્ ॥

એવમ્ભૂતે સ્થિતે રાષ્ટ્રે સુખશાન્તિસમન્વિતે
ભયજિતો મનઃ શુદ્ધં પ્રવૃત્તં તપસિ દ્રુતમ્ ॥

સુદુષ્કરં તપઃ કૃત્વા રાજ્ઞાતિશુદ્ધચેતસા
વરા બહુવિધા પ્રાપ્તા દેવાલ્લોકપિતામહાત્ ॥

વિષયસ્તસ્ય શત્રુભિર્ દેવાસ્ત્રૈરપિ દુર્જયઃ
ઉત્તમાપ્રતિરોધ્યા ચ સર્વશાસ્ત્રે મતિસ્ત્વથ ॥

સર્વગુણૈરુપેતસ્ય પરાક્રાન્તસ્ય ધીમતઃ
મહાભાગસ્ય દેવાનાં પ્રભાવૈઃ પ્રાપ્તવિશ્રુતેઃ ॥

સર્વવિદ્યાશ્રયસ્યાસ્ય મૂર્ત્તધર્મસ્ય બોધિનઃ
મણિપુત્રસમાખ્યસ્પ એતાદૃશસ્ય ભૂપતેઃ ॥

સવિધે ત્વાગતઃ કશ્ચિદ્ રુદન્ વિપ્રો ઽતિદુઃખિતઃ
કથં રોદિષિ ભો વિપ્ર ચેત્યપૃચ્છદ્ દ્વિજં નૃપઃ ॥

ક્રુદ્ધેન તેન વિપ્રેણ કથિતો નૃપતિસ્તદા
તવ શાસનકાલે ઽસ્મિન્ દેશે ઽકાલમૃતિયતઃ ॥

તતો ઽધર્મેણ રાજ્યં તં શાસ્સીદં નૃપ નિશ્ચિતમ્
વિષ્મયો ય ઇતઃ પૂર્વં ન જાતો ઽસૌ પ્રવર્તતે ॥

મદીયવંશરક્ષાકૃત્ લક્ષણાકૃતિસુન્દરઃ
અકાલમૃત્યુના કસ્માત્ ક્રોઋઅતો ઽપહૃતઃ સુતઃ ॥

બ્રમ્હ પ્રિયૌ હિ રાજન્ ત્વં સર્વ જાનાસિ ભૂતલે
પ્રાણતુલ્યં સુતં મહ્યં દેહિ સ્વામિન્ કૃપાન્વિતઃ ॥

દયાં યદિ ન કુર્યાસ્ત્વં શક્તિમન્ ગુણવન્ નૃપ
તૃણખણ્ડાણિવ પ્રાણાન્ ત્વત્સવિધે ત્યજામ્યહમ્ ॥

ભાષિતે તુ દ્વિજેનૈવં બુદ્ધિમાન્ પુરષોત્તમઃ
આકર્ષણે સુતં તસ્ય મતિં ચક્રે નૃપાલકઃ ॥

સાન્ત્વિતસ્તુ નૃવાક્યેન "આગચ્છ મમ દાસ હિ"
સૂર્યવર્ચોધરં યમમ્ ઉદિતં તત્ર દૃષ્ટવાન્ ॥

ધર્મરાજં જગદ્બન્દ્યં પ્રણમ્ય ભયજિન્નૃપઃ
બ્રાહ્મણસ્ય હિતાર્થાય સાદરં વાક્યમબ્રવીત્ ॥

પ્રત્યુપકૃદ્દ્વિજાતેસ્તુ પ્રાણેભ્યો ઽપિ સુતઃ પ્રિયઃ
ચાકાલે ઽપહૃતો યો ઽસૌ તવ દૂતેન દુર્ધિયા ॥

પ્રભો ત્રિભુવનસ્યાપિ દીયતાં તનયઃ પ્રિયઃ
વિશ્વકર્મન્ દ્વિજન્મને અસ્મૈ પ્રીત્યા ચ ધીમતે ॥

શ્રુત્વા પ્રેતાધિપો વાક્યં પૂજનીયં હસન્ નૃપમ્
દદૌ પ્રત્યુત્તરં મૃદુ તેજસા પૂરિતં વચઃ ॥

સ્વકીયકર્મવશાદ્ જીવાઃ સર્વે મદ્વશગા ધ્રુવમ્
કસ્યાપ્યાકર્ષણે ત્યાગે સ્વેચ્છાશક્તિઃ કુતો મમ ॥

સુખં વા યદિ વા દુઃખં સર્વં કર્મવશં સદા
તસ્માત્ રાજન્ વિજાનીયાન્ મયા નૈવ પ્રગૃહ્યતે ॥

મદ્ગૃહં પ્રતિપદ્યાથ શરીરી ન નિવર્તતે
કાલેન મહતાકૃષ્ટો દ્વિજપુત્રો બલીયસા ॥

કુશલં ચાકુશલં વા સર્વમિહાનુભૂયતે
કર્માનુસારિણી ભૂમિર્ વિજ્ઞેયા ચ સદા નૃણામ્ ॥

એવમુક્તઃ પુનર્ભૂપઃ પ્રાહ વૈવસ્વતં યમમ્
મત્પ્રાર્થનાવશાદ્ દેવ દેહ્યસ્મૈ પુત્રમુત્તમમ્ ॥

ન શક્યતે ન શક્યતે યમ આહ પુનઃ પુનઃ
દેહિ દેહિ સુતં દેવ રાજ્ઞાપિ પ્રાર્થિતઃ પુનઃ ॥

આગ્રહસ્યાતિશય્યં ચ તયોરિત્થં બભૂવ હ
વ્યાકુલૌ તી મહાયુદ્ધે તદા લિપ્તૌ બભૂવતુઃ ॥

તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ત રાજા બહુશઃ પ્રાહ વીરહા
સ્થિતો ઽસ્મીતિ રણે રાજન્ તમવોચદ્ નૃપં યમઃ ॥

અસંખ્યાનાં ચ વાણાનાં તીક્ષ્ણાનાં પરિવર્ષણમ્
અકરોદ્ ભયજિદ્ રાજા યમસ્યોપરિ સર્વતઃ ॥

શ્રુતઘ્નં સર્વતો દિવ્યં મેઘતો વારિવર્ષવત્
અપ્રતિરોધરુપં તદ્ અસ્ત્રં વવર્ષ ધર્મરાટ્ ॥

તેન રાજા મહાક્રુદ્ધો મહાપ્રભાવશાલિભિઃ
યમદૂતાંશ્ચદેવાસ્ત્રૈઃ પ્રપીડ્ય મુમુદે ભૃશમ્ ॥

શૂલાસિપ્રાસમુદ્ગરા યમદૂતવિનિર્ગતાઃ
ભૂપેન સર્વથા નષ્ટા ભયપ્રવર્તકા ઇમે ॥

પ્રેતો દારુણરુપી ચ પ્રતિદિશમધાવત
નષ્ટઃ સેનાપતિશ્ચૈવ આગમદાહવાદ્ દ્રુતમ્ ॥

તતઃ પ્રેતાધિપો દેવો દૃષ્ટ્વા તં તુ પરાજિતમ્
યથાજ્ઞાકારિણં દણ્ડં જગ્રાહ પ્રતિહિંસયા ॥

કાલાગ્નિસદૃશં દૃષ્ટ્વા ઉત્ક્ષિપ્તં પૃથિવીપતિઃ
બ્રહ્મશિરો ઽઙ્કિત ચાસ્ત્રમ્ આત્મહસ્તે ગૃહીતવાન્ ॥

સર્વે ભૂતા ભયત્રસ્તા મહાભૂતો ઽપિ સર્વતઃ
બભૂવુરાતુરા સર્વે તેન દુર્લક્ષણેન વૈ ॥

દુઃખિતાં સકલાં પૃથ્વીં દૃસ્ટ્વા બ્રહ્મા તથા સુરૈઃ
આજગામ સ્વયં તત્ર તસ્મિન્ દેશે રણાકુલે ॥

બ્રહ્માણં સ્વાગત દૃષ્ટ્વા ભયજિન્નૃપસત્તમઃ
સાઞ્જલિઃ પૂજયિત્વા તં પ્રાહ યથાયથં વચઃ ॥

યમો ઽપિ પ્રણિપત્યાથ સર્વામકથયત્ કથામ્
વૈક્લવ્યકારણનિ ચ શ્રુત્વા શેષાણિ સૃષ્ટિકૃત્
પ્રત્યાવૃત્ય રણાદ્ દેવઃ કથયામાસ તૌ તદા ॥

ન દોષો ભવતાં નાથ મૃત્યુપતેર્મહાત્મનઃ
સત્યનરાધિપસ્યૈવ કાલસ્ય ન તુ કર્મણઃ ॥

પુરા શુભાશુભં કર્મ તથા ચ શિશુના કૃતમ્
લબ્ધઞ્ચ મરણં શીઘ્ર જન્મ પ્રાપ્ય ચ માનુષમ્ ॥

સાફલ્યમેતિ તે શ્રમો બ્રાહ્મણસ્યાસ્ય પૂજનાત્
તસ્મિન્નુપાયવિદ્યેયં મત્પ્રસાદાત્ પ્રપૂજ્યતામ્ ॥

વર્ણાદીનાં સમાયોગૈઃ એતદ્દ્વિજસુતાકૃતિમ્
રુપમાલિખ ભો રાજન્ સર્વલોકહિતાય વં ॥

આવિર્ભૂતેન બ્રહ્મણા ઇત્થમુક્તે સુવુદ્ધિમાન્
જીવયિતું લિલેખ તં દ્વિજપુત્રં મહોપતિઃ
બ્રહ્મા તચ્ચિત્રમાદાય યોજયામાસ જીવિતમ્ ॥

વિકચોત્પલચક્ષુષ્માન્ સુકુમારશરીરધૃક્
ચક્ષુરુન્મીલ્ય સાનન્દં પુનર્જીવનમાપેદે ॥

જીવિતં પુત્રમાસાદ્ય હૃષ્ટો બ્રાહ્મણસત્તમઃ
બ્રમ્હાણમભિવન્દ્યાથ સ્વીયપુત્રં ગૃહિતવાન્ ॥

બ્રહ્માબ્રવીત્ તતો ભૂપં બ્રાહ્મણપ્રીતયે ઇમે
યમદુતા જિતાઃ શક્ત્યા સાધુ સાધુ કૃતં ત્વયા ॥

બ્રહ્માણા કથિતે ત્વેવં સ રાજા હર્ષમાપ્તવામ્
સર્વદમનકારી તુ દૌર્મનસ્યં યમો ગતઃ ॥

અપ્રસન્નં યમં દૃષ્ટ્વા વચોભિર્મધુરૈર્ભૃશમ્
બ્રહ્મા સ્વયં સમાશ્વાસ્ય ભૂપતિં પ્રાહ સત્તમઃ ॥

ધર્મનીતિઃ સુવિજ્ઞાય ન નિન્દેત્ કામપિ પ્રજામ્
સદાનન્દપ્રદોભવ્યસ્ત્વ્ અભિમાનં ચ વર્જયેત્ ॥

યત્ર સેવા સતાં નાસ્તિ તત્ર નિન્દા ભવેદ્ ધ્રુવમ્
નાલ્પમપિ સુખં કિઞ્ચિદ્ આપ્નોતિ નિન્દુકઃ સદા ॥

દ્વેષિણો ઽપિ બુધાઃ સ્વર્ગાદ્ ભવન્તિ વિચ્યુતાસ્તહા
અહઙ્કાનરયુત ભૂતં ત્યજન્તિ સર્વમાનવાઃ ॥

નિરહઙ્કારિણા તસ્માત્ ભવિતવ્યં સદા ખલુ
જાત્યા બલેન દાનેન નૈપુણ્યેન ચ વિદ્યયા ॥

દેવતાનાઞ્ચ વિપ્રાણાં વિશેષણ સમાદરઃ
પ્રકર્તવ્યો ન કર્તવ્યો નિન્દોપાયઃ કથઞ્ચન ॥

અવિરોધેન સત્કારઃ કરણીયઃ સદા નૃપૈઃ
ક્ષમાવલમ્બનીયા સ્યાત્ નિન્દા ત્યાજ્યા તથૈવ ચ
સર્વજ્ઞો નિરહંકરો ગુણિને ન દ્વિષેન્નૃપઃ ॥

પુરુષં વચનં ત્યાજ્યમ્ આઘાતં વિસૃજેત્ સદા
પ્રત્યક્ષં પ્રાપ્યતે યત્તુ સાર્થક્યં તસ્ય ચિન્તયેત્ ॥

દેવવિપ્રવિરોધિનાં કુત્રાપિ ન સુખં ભવેત્
વિધિયં નૈવ કાર્યં હિ યમસ્યાપિ તતો નૃપ ॥

બ્રહ્મણેત્થં સ ભૂપાલો હ્ય્ ઉપદિષ્ટો દ્વિજપ્રિયઃ
નમસ્કૃત્ય યમસ્વાર્થે કૃતવાન્ સુપ્રિયં તથા ॥

યમો ઽપિ પ્રીતિમાપન્નો બ્રહ્મા પ્રસન્નતાં ગતઃ
અશોકં પ્રીતિમાપેદે જગદેતઞ્ચરાચરમ્ ॥

અથ બ્રહ્મા નૃપં પ્રાહ નગ્નં પ્રેતં નિવારય
યમદાસૈઃ સદા વિશ્વં ન પાતયેદ્ ભવાન્ ખલુ ॥

બલેન તેજસા ચાપિ તપસેમં ગુણં નૃપાઃ
અનુકુર્યુર્ન કર્ત્તવ્યો ઽકુશલ ઇહ ભાવિનિ ॥

ભવાન્ મહાયશસ્વી ચ કરણીયો મયા ક્ષિતૌ
નિવર્તસ્વ કુમાર્ગેભ્યસ્ ત્વં સદા પૃથિવીપતે ॥

પ્રેતપર્યાયકં નગ્નમ્ અજૈષીસ્ત્વં યતો બલાત્
મમ પ્રસાદાદ્ રાજેન્દ્ર બ્રાહ્મણાનુગ્રહાત્તથા
પ્રજાપતિતુલઃ પૃથ્વાં યશસ્વી ત્વં ભવિષ્યસિ ॥

વેદજ્ઞો વ્રતનિષ્ઠશ્ચ તપસા શુદ્ધમાનસઃ
પ્રજાઃ પાલય નિષ્પાપઃ અનુમતિસ્તથા મમ ॥

અસ્ય બ્રાહ્મણપુત્રસ્ય ચિત્રસ્ય લેખનેન ચ
તાદૃશેણ ક્ષિતાવાદિ ચિત્રાવિષ્કારકો ભવ ॥

લોકાનાં હિતસાધનાત્ પૂજનીયો ભવિષ્યસિ
અદ્ય પ્રભૃતિ તચ્ચિત્ર જગદ્વન્દ્યં ભવેત્ સદા ॥

પાપઘ્નં ચ મનોહારિ પ્રોતિસુખપ્રદં નૃણામ્
મઙ્ગલશ્રોપ્રદાયકં રક્ષોઘ્નં શત્રુનાશનમ્ ॥

તવાદૌ લેખકખ્યાતિઃ મમેયં વચનેન ચ
ચિત્રમિતિ પ્રસિદ્ધં તત્ સર્વત્રૈવ ભવિષ્યતિ ॥

બ્રહ્મણેત્થં વચસ્યુક્તે યમો વિપ્રશ્ચ નગ્નજિત્
સર્વે નેમુશ્ચ ભક્ત્યા તં બ્રહ્માણં લોકપાલકમ્ ॥

સર્વેષાં મઙ્ગલં કૃત્વા ત્રિલોકેશઃ પ્રજાપતિઃ
સર્વદેવગણૈઃ સાર્ધં જગામ સ્વગૃહં મુદા ॥

રાજાથ ધર્મરાજં તં પૂજયિત્વા પ્રયન્તતઃ
સ્વસ્થાનમાગતો ધીમાન્ પ્રીણયિત્વા યમં તથા ॥

અથાસૌ બ્રાહ્મણસ્તુષ્ટઃ પ્રપયૌ નગરં દ્રુતમ્
યસ્માદ્ દેશાત્ સમાપન્નસ્ તત્રૈવ પ્રવિવેશ ચ ॥

હૃષ્ટો રાજા સમિત્રશ્ચ ચિત્રસંરચનાય વૈ
ઉદ્યતો ઽભૂત્ સદૈવાસૌ સપુત્રે પ્રસ્થિતે દ્વિજે ॥

સર્વરૂપાનુકૂલં તત્ માનં વા કીદૃશં ભવેત્
તત્ પ્રષ્ટું સૃષ્ટિકત્તરિં બ્રહ્મલોકં જગામ સઃ ॥

કૃપયા બ્રૂહિ મે બ્રહ્મન્ ચિત્રસંલેખનક્રમમ્
ચિત્રસ્ય લક્ષણાનિ મે નાનાવિધાનિ સન્તિ ચ ॥

પરિમાણં કિમસ્ય સ્યાત્ વિધિના કીદૃશેન વા
ઉત્પાદનીયમેતદ્ધિ સાઞ્જલિઃ પૃષ્ઠવાન્ નૃપઃ ॥

બ્રહ્માથ પ્રાહ ભૂપેન્દ્રં શૃણુ રાજન્ સમાહિતઃ
અતિગુહ્યં મહદ્ વાક્યં પરમં કથયામિ તે ॥

સૃષ્ટેરાદૌ સમાયાતા વેદા યજ્ઞાશ્ચ ભૂપતે
તતઃ પ્રજા મયા સૃષ્ટા ઉપદિષ્ટાશ્ચ તા મયા ॥

ચૈત્યાનાં કરણાયૈવ ચિત્રં સંલિખ્યતે યતઃ
વેદાચ્ચિત્રં પ્રજાતં વૈ તસ્માદ્ જ્ઞેયં તથૈવ તત્ ॥

આદૌ સંલિખિતત્વાચ્ચ ચિત્રમિત્યુચ્યતે તતઃ
ચરાચરયુતા વૃક્ષા જઙ્ગમાશ્ચ યથાસ્થિતાઃ
તથા પ્રલિખનાત્તેષાં તચ્ચિત્રમિતિ કથ્યતે ॥

ગિરીણાં સુમેરુઃ શ્રેષ્ઠઃ અણ્ડજાનાં ખગાધિપઃ
યથા નરેષુ ભૂપેન્દ્રસ્ તથા ચિત્રં કલાસુ વૈ ॥

પતન્તિ સાગરે નદ્યઃ સમુદ્રા રત્નમાશ્રિતાઃ
નક્ષત્રૈશ્ચાશ્રિતઃ સૂર્યો બ્રમ્હા ૠષ્યાશ્રયો યથા
તથૈવ ચિત્રકર્મણિ કલાઃ સર્વાઃ સમાશ્રિતાઃ ॥

હિમાલયો યથા શ્રેષ્ઠો નગેષુ સકલેષુ ચ
ગઙ્ગા નદિષુ શ્રેષ્ઠૈવ ગ્રહેષુ સોમભાસ્કરૌ ॥

સમેષુ વૈનતેયશ્ચ મહેન્દ્રો દેવવૃન્દકે
તથા શ્રેષ્ઠં ભવેચ્ચિત્રં સર્વાસુ હિ કલાસુ ચ ॥

નગ્નજિદ્ ગચ્છ તસ્માત્ ત્વં વિશ્વકર્મ સમીપતઃ
લક્ષણવિધિમાનં ચ તુભ્યં સ ઉપદેક્ષ્યતિ ॥

ઉપદેશમનુસૃત્ય બ્રહ્મણો ભૂપતિસ્તતઃ
વિશ્વકર્મસમીપે તુ પ્રસન્નો હ્યગમદ્ દ્રુતમ્ ॥

દૃષ્ટો ઽસૌ વિશ્વકર્મા ચ રાજ્ઞા નમસ્કૃતસ્તથા
આતિથ્યં વિધિવત્ કૃત્વા રાજ્ઞે સો ઽદદદાસનમ્ ॥

રાજાહ વિશ્વકર્મન્ ભો બ્રહ્મજ્ઞયા હ્યુપસ્થિતઃ
ચિત્રસ્ય લક્ષણં કર્મ ઉપદિશતુ મે પ્રભો ॥

વિધિર્વા પરિમાણં વા કીદૃશં વા ભવેત્તથા
ઉપદિશતુ કાર્ત્સ્ન્યેન રહસ્યં સપ્રકારકમ્ ॥

એવમુક્તે નરેન્દ્રેણ વિશ્વકર્મા મુદાન્વિતઃ
ચિત્રશિલ્પસ્ય શાસ્ત્રં તુ તસ્મૈ રાજ્ઞે હ્યુપાદિશત્ ॥

એકાગ્રમનસા તત્તુ શ્રૂયતાં યદ્ મદ્ભાષિતં
પરિમાણં તથાસ્થાનં વર્ણોપાયૌ યથાયથમ્ ॥

પ્રદાય સર્વમીશેન દેવેન પદ્મયોનિના
નિર્દિષ્ટં ચિત્રલક્ષણં બુદ્ધિમન્તઃ કૃતે શૃણુ ॥

સર્વવસ્તુસમાકીર્ણા આકૃતીર્લક્ષણાન્વિતાઃ
લોકશ્રદ્ધાસ્પદં મહ્યં લિખિત્વાદૌ હ્યુપાહરત્ ॥

કેન માનેન શોભનાઃ સ્થાનોપાયૈશ્ચ કીદૃશૈઃ
બ્રહ્મણઃ કૃપયા લબ્ધાઃ સર્વે શિલ્પા મયા કૃતાઃ ॥

આકારેણેદૃશેનૈવ પ્રજા મયા વિનિર્મિતાઃ
દેવૈશ્ચિત્રં વિવર્દ્ધિતં વિવિધં લક્ષણાન્વિતમ્ ॥

જ્ઞેયં મત્તસ્ત્વથા રાજન્ લક્ષણમાકૃતિ તથા
સાદૃશ્યં વેશસૌન્દર્યં પરિમાણં કલાન્વિતં ॥

ચિત્રમીદૃશં સંલેખ્યં યત્નાદ્ બુદ્ધિમતા ત્વયા
દર્શનીયં મનુષ્યેભ્યો વિદ્વભ્યો ગુણયુક્તેભ્યઃ
ચિત્રસન્દર્શને તાવદ્ ઉત્સાહમતિયુક્તેભ્યઃ ॥

મુનિનાગાસુરાણાં ચ પ્રેતાનાં યક્ષરક્ષસામ્
ગન્ધર્વાણાં ચ રાજેન્દ્ર વિધિવત્ કક્ષણાદિકમ્
લિખિત્વા વિવિધં સમ્યક્ તુભ્યં મયા પ્રદશ્ર્યતે ॥