છાંદોગ્યોપનિષદ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 6.15

છુપ્ભ્_6,14.3 સ ય ઇત્યાદ્યુક્તાર્થમ્ ।
આચાર્યવાન્વિદ્વાન્યેન ક્રમેણ સત્સમ્પદ્યતે તં ક્રમં દૃષ્ટાન્તેન ભૂય એવ મા ભગવાન્વિજ્ઞાપયત્વિતિ ।
તથા સોમ્યેતિ હોવાચ ॥3॥
ઇતિ ચ્છાન્દોગ્યોપનિષદિ ષષ્ઠાધ્યાયસ્ય ચતુર્દશઃ ખણ્ડઃ
=======================================================================
સ્તર્ત્ છુપ્ 6,15.1
પુરુષં સોમ્યોતોપતાપિનં જ્ઞાતયઃ પર્યુપાસતે જાનાસિ માં જાનાસિ મામ્ ઇતિ ।
તસ્ય યાવન્ ન વાઙ્ મનસિ સંપદ્યતે મનઃ પ્રાણે પ્રાણસ્ તેજસિ તેજઃ પરસ્યાં દેવતાયાં તાવજ્ જાનાતિ

છુપ્ભ્_6,15.1 પુરુષં હે સોમ્યોતોપતાપિનં જ્વરાદ્યુપતાપવન્તં જ્ઞાતયો બાન્ધવાઃ પરિવાર્યોપાસતે મુમૂર્ષું જાનાસિ માં તવ પિતરં પુત્રં ભ્રાતરં વેતિ પૃચ્છન્તસ્તસ્ય મુમૂર્ષોર્યાવન્ન વાઙ્મનસિ સમ્પદ્યતે મનઃ પ્રાણે પ્રાણસ્તેજસિ તેજઃ પરસ્યાં દેવતાયામિત્યેતદુક્તર્થમ્ ॥1 ॥
સ્તર્ત્ છુપ્ 6,15.2
અથ યદાસ્ય વાઙ્ મનસિ સંપદ્યતે મનઃ પ્રાણે પ્રાણસ્ તેજસિ તેજઃ પરસ્યાં દેવતાયામ્ અથ ન જાનાતિ

છુપ્ભ્_6,15.2 સંસારિણો યો મરણક્રમઃ સ એવાયં વિદુષો ઽપિ સત્સમ્પત્તિક્રમ ઇત્યેતદાહ પરસ્યાં દેવતાયાં તેજસિ સમ્પન્ને ઽથ ન જાનાતિ ।
અવિદ્વાંસ્તુ સત ઉત્થાય પ્રાગ્ભાવિતં વ્યાઘ્રાદિભાવં દેવમનુષ્યાદિભાવં વા વિશતિ ।
વિદ્વાંસ્તુ શાસ્રાચાર્યોપદેશજનિતજ્ઞાનદીપપ્રકાશિતં સદ્બ્રહ્માત્માનં પ્રવિશ્ય નાઽવર્તત ઇત્યેષ સત્સમ્પત્તિક્રમઃ ।
અન્યે તુ મૂર્ધન્યયા નાડ્યોત્ક્રમ્યાઽદિત્યાદિદ્વારેણ સદ્ગચ્છન્તીત્યાહુસ્તદસત્ ।
દેશકાલનિમિત્તફલાભિસન્ધાનેન ગમનદર્શનાત્ ।
ન હિ સદાત્મૈકત્વદર્શિનઃ સત્યાભિસન્ધસ્ય દેશકાલનિમિત્તફલાદ્યનૃતાભિસન્ધિરુપપદ્યતે ।
વિરોધાત્ ।
અવિદ્યાકામકર્મણાં ચ ગમનનિમિત્તાનાં સદ્વિજ્ઞાનહુતાશનવિપ્લુષ્ટત્વાદ્ગમનાનુપપત્તિરેવ ।
"પર્યાપ્તકામસ્ય કૃતાત્મનસ્તિવહૈવ સર્વે પ્રવિલીયન્તિ કામાઃ"ઇત્યાદ્યાથર્વણે ।
નદીસમુદ્રદૃષ્ટાન્તશ્રુતેશ્ચ ॥2 ॥
સ્તર્ત્ છુપ્ 6,15.3
સ ય એષો ઽણિમૈતદ્ આત્મ્યમ્ ઇદં સર્વમ્ ।
તત્ સત્યમ્ ।
સ આત્મા ।
તત્ ત્વમ્ અસિ શ્વેતકેતો ઇતિ ।
ભૂય એવ મા ભગવાન્ વિજ્ઞાપયત્વ્ ઇતિ ।
તથા સોમ્યેતિ હોવાચ