Buddhacarita (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 8

ઇતિ બુદ્ધચરિતે મહાકાવ્યે તપોવનપ્રવેશો નામ સપ્તમઃ સર્ગઃ ॥ 7 ॥
ચન્તો વિઇઇ
તતસ્તુરઙ્ગાવચરઃ સ દુર્મનાસ્તથા વનં ભર્તરિ નિર્મમે ગતે ।
ચકાર યત્નં પથિ શોકનિગ્રહે તથાપિ ચૈવાશ્રુ ન તસ્ય ચિક્ષિયે

યમેકરાત્રેણ તુ ભર્તુરાજ્ઞયા જગામ માર્ગ સહ તેન વાજિના ।
ઇયાય ભર્તુર્વિરહં વિચિન્તયંસ્તમેવ પન્થાનમહોભિરષ્ટભિઃ

હયશ્ચ સૌજા વિચચાર કન્થકસ્તતામ ભાવેન બભૂવ નિર્મદઃ ।
અલંકૃતશ્ચાપિ તથૈવ ભૂષણૈરભૂદ્ગતશ્રીરિવ તેન વર્જિતઃ

નિવૃત્ય ચૈવાભિમુખસ્તપોવનં ભૃશં જિહેષે કરુણં મુહુર્મુહુઃ ।
ક્ષુધાન્વિતો ઽપ્યધ્વનિ શષ્પમમ્બુ વા યથા પુરા નાભિનન્દ નાદદે

તતો વિહીનં કપિલાવ્હયં પુરં મહાત્મના તેન જગદ્ધિતાત્મના ।
ક્રમેણ તૌ શૂન્યમિવોપજગ્મતુર્દિવાકરેણેવ વિનાકૃતં નભઃ

સપુણ્ડરીકૈરપિ શોભિતં જલૈરલંકૃતં પુષ્પધરૈર્નગૈરપિ ।
તદેવ તસ્યોપવનં વનોપમં ગતપ્રહર્ષૈર્ન રરાજ નાગરૈઃ

તતો ભ્રમદ્ભિર્દિશિ દીનમાનસૈરનુજ્જ્વલૈર્બાષ્પહતેક્ષણૈર્નરૈઃ ।
નિર્વાયમાણાવિવ તાવુભૌ પુરં શનૈરપસ્નાતમિવાભિજગ્મતુઃ

નિશામ્ય ચ સ્રસ્તશરીરગામિનૌ વિનાગતૌ શાક્યકુલર્ષભેણ તૌ ।
મુમોચ બાષ્પં પથિ નાગરો જનઃ પુર રથે દાશરથેરિવાગતે

અથ બ્રુવન્તઃ સમુપેતમન્યવો જનાઃ પથિ ચ્છન્દકમાગતાશ્રવઃ ।
ક્વ રાજપુત્રઃ પુરરાષ્ટ્રનન્દનો હૃતસ્ત્વયાસાવિતિ પૃષ્ઠતો ઽન્વયુઃ

તતઃ સ તાન્ ભક્તિમતો ઽબ્રવીજ્જનાન્નરેન્દ્રપુત્રં ન પરિત્યજામ્યહમ્ ।
રુદન્નહં તેન તુ નિર્જને વને ગૃહસ્થવેશશ્ચ વિસર્જિતાવિતિ

ઇદં વચસ્તસ્ય નિશમ્ય તે જનાઃ સુદુષ્કરં ખલ્વિતિ નિશ્ચયં યયુઃ ।
પતદ્ધિ જહ્રુઃ સલિલં ન નેત્રજં મનો નિનિન્દુશ્ચ ફલોત્થમાત્મનઃ

અથોચુરદ્યૈવ વિશામ તદ્વનં ગતઃ સ યત્ર દ્વિપરાજવિક્રમઃ ।
જિજીવિષા નાસ્તિ હિ તેન નો વિના યથેન્દ્રિયાણાં વિગમે શરીરિણામ્

ઇદં પુરં તેન વિવર્જિતં વનં વનં ચ તત્તેન સમન્વિતં પુરમ્ ।
ન શોભતે તેન હિ નો વિના પુરં મરુત્વતા વૃત્રવધે યથા દિવમ્

પુનઃ કુમારો વિનિવૃત્ત ઇત્યથો ગવાક્ષમાલાઃ પ્રતિપેદિરે ઽઙ્ગનાઃ ।
વિવિક્તપૃષ્ઠં ચ નિશામ્ય વાજિનં પુનર્ગવાક્ષાણિ પિધાય ચુક્રુશુઃ

પ્રવિષ્ટદીક્ષસ્તુ સુતોપલબ્ધયે વ્રતેન શોકેન ચ ખિન્નમાનસઃ ।
જજાપ દેવાયતને નરાધિપશ્ચકાર તાસ્તાશ્ચ યથાશયાઃ ક્રિયાઃ

તતઃ સ બાષ્પપ્રતિપૂર્ણલોચનસ્તુરઙ્ગમાદાય તુરઙ્ગમાનુગઃ ।
વિવેશ શોકાભિહતો નૃપક્ષયં યુધાપિનીતે રિપુણેવ ભર્તરિ

વિગાહમાનશ્ચ નરેન્દ્રમન્દિરં વિલોકયન્નશ્રુવહેન ચક્ષુષા ।
સ્વરેણ પુષ્ટેન રુરાવ કન્થકો જનાય દુઃખં પ્રતિવેદયન્નિવ

તતઃ ખગાશ્ચ ક્ષયમધ્યગોચરાઃ સમીપબદ્ધાસ્તુરગાશ્ચ સત્કૃતાઃ ।
હયસ્ય તસ્ય પ્રતિસસ્વનુઃ સ્વનં નરેન્દ્રસૂનોરુપયાનશઙ્કિનઃ

જનાશ્ચ હર્ષતિશયેન વઞ્ચિતા જનાધિપાન્તઃપુરસંનિકર્ષગાઃ ।
યથા હયઃ કન્થક એષ હેષતે ધ્રુવં કુમારો વિશતીતિ મેનિરે

અતિપ્રહર્ષાદથ શોકમૂર્છિતાઃ કુમારસંદર્શનલોલલોચનાઃ ।
ગૃહાદ્વિનિશ્ચક્રમુરાશયા સ્ત્રિયઃ શરત્પયોદાદિવ વિદ્યુતશ્ચલાઃ

વિલમ્બકેશ્યો મલિનાંશુકામ્બરા નિરઞ્જનૈર્બાષ્પહતેક્ષણૈર્મુખૈઃ ।
સ્ત્રિયો ન રેજુર્મૃજયા વિનાકૃતા દિવીવ તારા રજનીક્ષયારુણાઃ

અરક્તતામ્રૈશ્ચરણૈરનૂપુરૈરકુણ્ડલૈરાર્જવકન્ધરૈર્મુખૈઃ ।
સ્વભાવપીનૈર્જઘનૈરમેખલૈરહારયોક્ત્રૈર્મુષિતૈરિવ સ્તનૈઃ

નિરીક્ષ્ય તા બાષ્પપરીતલોચના નિરાશ્રયં છન્દકમશ્વમેવ ચ ।
વિષણ્ણવક્ત્રા રુરુદુર્વરાઙ્ગના વનાન્તરે ગાવ ઇવર્ષભોજ્ઝિતાઃ

તતઃ સબાષ્પા મહીષી મહીપતેઃ પ્રનષ્ટવત્સા મહિષીવ વત્સલા ।
પ્રગૃહ્ય બાહૂ નિપપાત ગૌતમી વિલોલપર્ણા કદલીવ કાઞ્ચની

હતત્વિષો ઽન્યાઃ શિથિલાંસબાહવઃ સ્ત્રિયો વિષાદેન વિચેતના ઇવ ।
ન ચુક્રુશુર્નાશ્રુ જહુર્ન શશ્વસુર્ન ચેલુરાસુર્લિખિતા ઇવ સ્થિતાઃ

અધીરમન્યાઃ પતિશોકમૂર્ચ્છિતા વિલોચનપ્રસ્રવણૈર્મુખૈઃ સ્ત્રિયઃ ।
સિષિઞ્ચિરે પ્રોષિતચન્દનાન્ સ્તનાન્ધરાધરઃ પ્રસ્રવણૈરિવોપલાન્

મુખૈશ્ચ તાસાં નાયનામ્બુતાડિતૈં રરાજ તદ્રાજનિવેશનં તદા ।
નવામ્બુકાલે ઽમ્બુદવૃષ્ટિતાડિતૈઃ સ્રવજ્જલૈસ્તામરસૈર્યથા સરઃ

સુવૃત્તપિણાડગુલિભિર્નિરન્તરૈરભૂષણૈર્ગૂઢસિરૈર્વરાઙ્ગનાઃ ।
ઉરાંસિ જઘ્નુઃ કમલોપમૈઃ કરૈઃ સ્વપલ્લવૈર્વાતચલા લતા ઇવ

કરપ્રહારપ્રચલૈશ્ચ તા બભુસ્તથાપિ નાર્યઃ સહિતોન્નતૈઃ સ્તનૈઃ ।
વનાનિલાઘૂર્ણિતપદ્મકમ્પિતૈ રથાઙ્ગનામ્નાં મિથુનૈરિવાપગાઃ

યથા ચ વક્ષાંસિ કરૈરપીડયંસ્તથૈવ વક્ષોભિરપીડયન્ કરાન્ ।
અકારયંસ્તત્ર પરસ્પરં વ્યથાઃ કરાગ્રવક્ષાંસ્યબલા દયાલસાઃ

તતસ્તુ રોષપ્રવિરક્તલોચના વિષાદસંબન્ધિકષાયગદ્ગદમ્ ।
ઉવાચ નિશ્વાસચલત્પયોધરા વિગાઢશોકાશ્રુધરા યશોધરા

નિશિ પ્રસુપ્તામવશાં વિહાય માં ગતઃ ક્વ સ છન્દક મન્મનોરથઃ ।
ઉપાગતે ચ ત્વયિ કન્થકે ચ મે સમં ગતેષુ ત્રિષુ કમ્પતે મનઃ

અનાર્યમસ્નિગ્ધમમિત્રકર્મ મે નૃશંસ કૃત્વા કિમિહાદ્ય રોદિષિ ।
નિયચ્છ બાષ્પં ભવ તુષ્ટમાનસો ન સંવદત્યશ્રુ ચ તચ્ચ કર્મ તે

પ્રિયેણ વશ્યેન હિતેન સાધુના ત્વયા સહાયેન યથાર્થકારિણા ।
ગતો ઽર્યપુત્રો હ્યપુનર્નિવૃત્તયે રમસ્વ દિષ્ટ્યા સફલઃ શ્રમસ્તવ

વરં મનુષ્યસ્ય વિચક્ષણો રિપુર્ન મિત્રમપ્રાજ્ઞમયોગપેશલમ્ ।
સુહૃદ્બ્રુવેણ હ્યવિપશ્ચિતા ત્વયા કૃતઃ કુલસ્યાસ્ય મહાનુપપ્લવઃ

ઇમા હિ શોચ્યા વ્યવમુક્તભૂષણાઃ પ્રસક્તબાષ્પાવિલરક્તલોચનાઃ ।
સ્થિતે ઽપિ પત્યૌ હિમવન્મહીસમે પ્રનષ્ટશોભા વિધવા ઇવ સ્ત્રિયઃ

ઇમાશ્ચ વિક્ષિપ્તવિટઙ્કબાહવઃ પ્રસક્તપારાવતદીર્ઘનિસ્વનાઃ ।
વિનાકૃતાસ્તેન સહાવરોધનૈર્ભૃશં રુદન્તીવ વિમાનપઙ્ક્તયઃ

અનર્થકામો ઽસ્ય જનસ્ય સર્વથા તુરઙ્ગમો ઽપિ ધ્રુવમેષ કન્થકઃ ।
જહાર સર્વસ્વમિતસ્તથા હિ મે જને પ્રસુપ્તે નિશિ રત્નચૌરવત્

યદા સમર્થઃ ખલુ સોઢુમાગતાનિષુપ્રહારાનપિ કિં પુનઃ કશાઃ ।
ગતઃ કશાપાતભયાત્કથં ન્વયં શ્રિયં ગૃહીત્વા હૃદયં ચ મે સમમ્

અનાર્યકર્મા ભૃશમદ્ય હેષતે નરેન્દ્રધિષ્ણ્યં પ્રતિપૂરયન્નિવ ।
યદા તુ નિર્વાહયતિ સ્મ મે પ્રિયં તદા હિ મૂકસ્તુરગાધમો ઽભવત્

યદિ હ્યહેષિષ્યત બોધયન્ જનં ખુરૈઃ ક્ષિતૌ વાપ્યકરિષ્યત ધ્વનિમ્ ।
હનુસ્વનં વાજનયિષ્યદુત્તમં ન ચાભવિષ્યન્મમ દુઃખમીદૃશમ્

ઇતીહ દેવ્યાઃ પરિદેવિતાશ્રયં નિશમ્ય બાષ્પગ્રથિતાક્ષરં વચઃ ।
અધોમુખઃ સાશ્રુકલઃ કૃતાઞ્જલિઃ શનૈરિદં છન્દક ઉત્તરં જગૌ

વિગર્હિતું નાર્હસિ દેવિ કન્થકં ન ચાપિ રોષં મયિ કર્તુમર્હસિ ।
અનાગસૌ સ્વઃ સમવેહિ સર્વશો ગતો નૃદેવઃ સ હિ દેવિ દેવવત્

અહં હિ જાનન્નપિ રાજશાસનં બલાત્કૃતઃ કૈરપિ દૈવતૈરિવ ।
ઉપાનયં તૂર્ણમિમં તુરઙ્ગમં તથાન્વગચ્છં વિગતશ્રમો ઽધ્વનિ

વ્રજન્નયં વજિવરો ઽપિ નાસ્પૃશન્મહી ખુરાગ્રૈર્વિધૃતૈરિવાન્તરા ।
તથૈવ દૈવાદિવ સંયતાનનો હનુસ્વનં નાકૃત નાપ્યહેષત

યતો બહિર્ગચ્છતિ પાર્થિવાત્મજે તદાભવદ્દ્વારમપાવૃતં સ્વયમ્ ।
તમશ્ચ નૈશં રવિણેવ પાટિતં તપો ઽપિ દૈવો વિધિરેષ ગૃહ્યતામ્

યદપ્રમત્તો ઽપિ નરેન્દ્રશાસનાદ્ ગૃહે પુરે ચિવ સહસ્રશો જનઃ ।
તદા સ નાબુધ્યત નિદ્રયા હૃતસ્તતો ઽપિ દૈવો વિધિરેષ ગૃહ્યતામ્

યતશ્ચ વાસો વનવાસસંમતં નિસૃષ્ટમસ્મૈ સમયે દિવૌકસા ।
દિવિ પ્રવિદ્ધં મુકુટં ચ તદ્ધૃતં તતો ઽપિ દૈવો વિધિરેષ ગૃહ્યતામ્

તદેવમાવાં નરદેવિ દોષતો ન તત્પ્રયાતં પ્રતિ ગન્તુમર્હસિ ।
ન કામકારો મમ નાસ્ય વાજિનઃ કૃતાનુયાત્રઃ સ હિ દૈવતૈર્ગતઃ

ઇતિ પ્રયાણં બહુદેવમદ્ભૂતં નિશમ્ય તાસ્તસ્ય મહાત્મનઃ સ્ત્રિયઃ ।
પ્રનષ્ટશોકા ઇવ વિસ્મયં યયુર્મનોજ્વરં પ્રવ્રજનાત્તુ લેભિરે

વિષાદપારિપ્લવલોચના તતઃ પ્રનષ્ટપોતા કુરરીવ દુઃખિતા ।
વિહાય ધૈર્ય વિરુરાવ ગૌતમી તતામ ચૈવાશ્રુમુખી જગાદ ચ

મહોર્મિમન્તો મૃદવો ઽસિતાઃ શુભાઃ પૃથક્પૃથઙ્મૂલરુહાઃ સમુદ્ગતાઃ ।
પ્રવેરિતાસ્તે ભુવિ તસ્ય મુર્ધજા નરેન્દ્રમૌલીપરિવેષ્ટનક્ષમાઃ

પ્રલમ્બબાહુર્મૃગરાજવિક્રમો મહર્ષભાક્ષઃ કનકોજ્જ્વલદ્યુતિઃ ।
વિશાલવક્ષા ઘનદુન્દુભિસ્વનસ્તથાવિધો ઽપ્યાશ્રમવાસમર્હતિ

અભાગિની નૂનમિયં વસુંધરા તમાર્યકર્માણમનુત્તમં પતિમ્ ।
ગતસ્તતો ઽસૌ ગુણવાન્ હિ તાદૃશો નૃપઃ પ્રજાભાગ્યગુણૈઃ પ્રસૂયતે

સુજાતજાલાવતતાઙ્ગુલી મૃદૂ નિગૂઢગુલ્ફૌ બિસપુષ્પકોમલૌ ।
વનાન્તભૂમિં કઠિનાં કથં નુ તૌ સચક્રમધ્યૌ ચરણૌ ગમિષ્યતઃ

વિમાનપૃષ્ઠે શયનાસનોચિતં મહાર્હવસ્ત્રાગુરુચન્દનાર્ચિતમ્ ।
કથં નુ શીતોષ્ણજલાગમેષુ તચ્છરીરમોજસ્વિ વને ભવિષ્યતિ

કુલેન સત્ત્વેન બલેન વર્ચસા શ્રુતેન લક્ષ્મ્યા વયસા ચ ગર્વિતઃ ।
પ્રદાતુમેવાભ્યુચિતો ન યાચિતું કથં સ ભિક્ષાં પરતશ્ચરિષ્યતિ

શુચૌ શયિત્વા શયને હિરણ્મયે પ્રબોધ્યમાનો નિશિ તૂર્યનિસ્વનૈઃ ।
કથં બત સ્વપ્સ્યતિ સો ઽદ્ય મે વ્રતી પટૈકદેશાન્તરિતે મહીતલે

ઇમં પ્રલાપં કરુણં નિશમ્ય તા ભુજૈઃ પરિષ્વજ્ય પરસ્પરં સ્ત્રિયઃ ।
વિલોચનેભ્યઃ સલિલાનિ તત્યજુર્મધૂનિ પુષ્પેભ્ય ઇવેરિતા લતાઃ

તતો ધરાયામપતદ્યશોધરા વિચક્રવાકેવ રથાઙ્ગસાવ્હયા ।
શનૈશ્ચ તત્તદ્વિલલાપ વિક્લવા મુહુર્મુહુર્ગદ્ગદરુદ્ધયા ગિરા

સ મામનાથાં સહધર્મચારિણીમપાસ્ય ધર્મ યદિ કર્તુમિચ્છતિ ।
કુતો ઽસ્ય ધર્મઃ સહધર્મચારિણી વિના તપો યઃ પરિભોક્તુમિચ્છતિ

શૃણોતિ નૂનં સ ન પૂર્વપાર્થિવાન્મહાસુદર્શપ્રભૃતીન્ પિતામહાન્ ।
વનાનિ પત્નીસહિતાનુપેયુષસ્તથા હિ ધર્મ મદૃતે ચિકીર્ષીતે

મખેષુ વા વેદવિધાનસંસ્કૃતૌ ન દંપતી પશ્યતિ દીક્ષિતાબુભૌ ।
સમં બુભુક્ષૂ પરતો ઽપિ તત્ફલં તતો ઽસ્ય જાતો મયિ ધર્મમત્સરઃ

ધ્રુવં સ જાનન્મમ ધર્મવલ્લભો મનઃ પ્રિયેર્ષ્યાકલહં મુહુર્મિથઃ ।
સુખં વિભીર્મામપહાય રોષણાં મહેન્દ્રલોકે ઽપ્સરસો જિઘૃક્ષતિ

ઇયં તુ ચિન્તા મમ કીદૃશં નુ તા વપુર્ગુણં બિભ્રતિ તત્ર યોષિતઃ ।
વને યદર્થ સ તપાંસિ તપ્યતે શ્રિયં ચ હિત્વા મમ ભક્તિમેવ ચ

ન ખલ્વિયં સ્વર્ગસુખાય મે સ્પૃહા ન તજ્જનસ્યાત્મવતો ઽપિ દુર્લભમ્ ।
સ તુ પ્રિયો મામિહ વા પરત્ર વા કથં ન જહ્યાદિતિ મે મનોરથઃ

અભાગિની યદ્યહમાયતેક્ષણં શુચિસ્મિતં ભર્તુરુદીક્ષિતું મુખમ્ ।
ન મન્દભાગ્યો ઽર્હતિ રાહુલો ઽપ્યયં કદાચિદઙ્કે પરિવર્તિતું પિતુઃ

અહો નૃશંસં સુકુમારવર્ચસઃ સુદારુણં તસ્ય મનસ્વિનો મનઃ ।
કલપ્રલાપં દ્વિષતો ઽપિ હર્ષણં શિશું સુતં યસ્ત્યજતીદૃશં બત

મમાપિ કામં હૃદયં સુદારુણં શિલામયં વાપ્યયસો ઽપિ વા કૃતમ્ ।
અનાથવચ્છ્રીરહિતે સુખોચિતે વનં ગતે ભર્તરિ યન્ન દીર્યતે

ઇતીહ દેવી પતિશોકમૂર્છિતા રુરોદ દધ્યૌ વિલલાપ ચાસકૃત્ ।
સ્વભાવધીરાપિ હિ સા સતી શુચા ધૃતિં ન સસ્માર ચકાર નો હ્રિયમ્

તતસ્તથા શોકવિલાપવિક્લવાં યશોધરાં પ્રેક્ષ્ય વસુંધરાગતામ્ ।
મહારવિન્દૈરિવ વૃષ્ટિતાડિતૈર્મુખૈઃ સબાષ્પૈર્વનિતા વિચુક્રુશુઃ

સમાપ્તજાપ્યઃ કૃતહોમમઙ્ગલો નૃપસ્તુ દેવાયતનાદ્વિનિર્યયૌ ।
જનસ્ય તેજાર્તરવેણ ચાહતશ્ચચાલ વજ્રધ્વનિનેવ વારણઃ

નિશામ્ય ચ ચ્છન્દકકન્થકાવુભૌ સુતસ્ય સંશ્રુત્ય ચ નિશ્ચયં સ્થિરમ્ ।
પપાત શોકાભિહતો મહીપતિઃ શચીપતેર્વૃત્ત ઇવોત્સવે ધ્વજઃ

તતો મુહૂર્ત સુતશોકમોહિતો જનેન તુલ્યાભિજનેન ધારિતઃ ।
નિરીક્ષ્ય દૃષ્ટ્યા જલપૂર્ણયા હયં મહીતલસ્થો વિલલાપ પાર્થિવઃ

બહૂનિ કૃત્વા સમરે પ્રિયાણિ મે મહત્ત્વયા કન્થક વિપ્રિયં કૃતમ્ ।
ગુણપ્રિયો યેન વને સ મે પ્રિયઃ પ્રિયો ઽપિ સન્નપ્રિયવત્પ્રવેરિતઃ

તદદ્ય માં વા નય તત્ર યત્ર સ વ્રજ દ્રુતં વા પુનરેનમાનય ।
ઋતે હિ તસ્માન્મમ નાસ્તિ જીવિતં વિગાઢરોગસ્ય સદૌષધાદિવ

સુવર્ણનિષ્ઠીવિનિ મૃત્યુના હૃતે સુદુષ્કરં યન્ન મમાર સંજયઃ ।
અહં પુનર્ધર્મરતૌ સુતે ગતે મુમુક્ષુરાત્માનમનાત્મવાનિવ

વિભોર્દશક્ષત્રકૃતઃ પ્રજાપતેઃ પરાપરજ્ઞસ્ય વિવસ્વદાત્મનઃ ।
પ્રિયેણ પુત્રેણ સતા વિનાકૃતં કથં ન મુહ્યેદ્ધિ મનો મનોરપિ

અજસ્ય રાજ્ઞસ્તનયાય ધીમતે નરાધિપાયેન્દ્રસખાય મે સ્પૃહા ।
ગતે વનં યસ્તનયે દિવં ગતો ન મોઘબાષ્પઃ કૃપણં જિજીવ હ

પ્રચક્ષ્વ મે ભદ્ર તદાશ્રમાજિરં હૃતસ્ત્વયા યત્ર સ મે જલાઞ્જલિઃ ।
ઇમે પરીપ્સન્તિ હિ તં પિપાસવો મમાસવઃ પ્રેતગતિં યિયાસવઃ

ઇતિ તનયવિયોગજાતદુઃખ ક્ષિતિસદૃશં સહજં વિહાય ધૈર્યમ્ ।
દશરથ ઇવ રામશોકવશ્યો બહુ વિલલાપ નૃપો વિસંજ્ઞકલ્પઃ

શ્રુતવિનયગુણાન્વિતસ્તતસ્તં મતિસચિવઃ પ્રવયા પુરોહિતશ્ચ ।
સમધૃતમિદમૂચતુર્યથાવન્ન ચ પરિપ્તમુખૌ ન ચાપ્યશોકૌ

ત્યજ નરવર શોકમેહિ ધૈર્ય કુધૃતિરિવાર્હસિ ધીર નાશ્રુ મોક્તુમ્ ।
સ્રજમિવ મૃદિતામપાસ્ય લક્ષ્મીં ભુવિ બહવો હિ નૃપા વનાન્યભીયુઃ

અપિ ચ નિયત એષ તસ્ય ભાવઃ સ્મર વચનં તદૃષેઃ પુરાસિતસ્ય ।
ન હિ સ દિવિ ન ચક્રવર્તિરાજ્યે ક્ષણમપિ વાસયિતું સુખેન શક્યઃ

યદિ તુ નૃવર કાર્ય એવ યત્નસ્ત્વરિતમુદાહર યાવદત્ર યાવઃ ।
બહુવિધિમિહ યુદ્ધમસ્તુ તાવત્તવ તનયસ્ય વિધેશ્ચ તસ્ય તસ્ય

નરપતિરથ તૌ શશાસ તસ્માદ્ દ્રુતમિત એવ યુવામભિપ્રયાતમ્ ।
ન હિ મમ હૃદયં પ્રયાતિ શાન્તિં વનશકુનેરિવ પુત્રલાલસસ્ય

પરમમિતિ નરેન્દ્રશાસનાત્તૌ યયતુરમાત્યપુરોહિતૌ વનં તત્ ।
કૃતમિતિ સવધૂજનઃ સદારો નૃપતિરપિ પ્રચકાર શેષકાર્યમ્