બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 96

પક્ષાદ્ ભાનોઃ સોમસ્ય માસિકો +અઙ્ગારકસ્ય વક્ત્ર^ઉક્તઃ।
આદર્શનાચ્ ચ પાકો બુધસ્ય જીવસ્ય વર્ષેણ॥

ષડ્ભિઃ સિતસ્ય માસૈર્ અબ્દેન શનેઃ સુરદ્વિષો +અબ્દાર્ધાત્।
વર્ષાત્ સૂર્યગ્રહણે સદ્યઃ સ્યાત્ ત્વાષ્ટ્ર^કીલકયોઃ॥

ત્રિભિર્ એવ ધૂમકેતોર્ માસૈઃ શ્વેતસ્ય સપ્તરાત્ર^અન્તે।
સપ્તાહાત્ પરિવેષ^ઇન્દ્રચાપ^સન્ધ્યા^અભ્રસૂચીનામ્॥

શીત^ઉષ્ણ^વિપર્યાસઃ ફલ^પુષ્પમ્ અકાલજં દિશાં દાહઃ।
સ્થિર^ચરયોર્ અન્યત્વં પ્રસૂતિ^વિકૃતિશ્ ચ ષણ્^માસાત્॥

અક્રિયમાણક^કરણં ભૂકમ્પો +અનુત્સવો દુરિષ્ટં ચ।
શોષશ્ ચ^અશોષ્યાણાં સ્રોતો +અન્યત્વં ચ વર્ષ^અર્ધાત્॥

સ્તમ્ભ^કુસૂલ^અર્ચાનાં જલ્પિત^રુદિત^પ્રકમ્પિત^સ્વેદાઃ।
માસ^ત્રયેણ કલહ^ઇન્દ્રચાપ^નિર્ઘાત^પાકાશ્ ચ॥

કીટ^આખુ^મક્ષિક^ઉરગ^બાહુલ્યં મૃગ^વિહઙ્ગ^વિરુતં ચ।
લોષ્ટસ્ય ચાપ્સુ તરણં ત્રિભિર્ એવ વિપચ્યતે માસૈઃ॥

પ્રસવઃ શુનામ્ અરણ્યે વન્યાનાં ગ્રામ^સમ્પ્રવેશશ્ ચ।
મધુનિલય^તોરણ^ઇન્દ્રધ્વજાશ્ ચ વર્ષાત્ સમધિકાદ્ વા॥

ગોમાયુ^ગૃધ્ર^સંઘા દશ^અહિકાઃ સદ્ય એવ તૂર્ય^રવઃ।
આક્રુષ્ટં પક્ષ^ફલં વલ્મીકો વિદરણં ચ ભુવઃ॥

અહુતાશ^પ્રજ્વલનં ઘૃત^તૈલ^વસા^આદિ^વર્ષણં ચ^અપિ।
સદ્યઃ પરિપચ્યન્તે માસે +અધ્યર્ધે ચ જનવાદઃ॥

છત્ર^ચિતિ^યૂપ^હુતવહ^બીજાનાં સપ્તભિર્ ભવતિ પક્ષૈઃ।
છત્રસ્ય તોરણસ્ય ચ કેચિન્ માસાત્ ફલં પ્રાહુઃ ॥

અત્યન્ત^વિરુદ્ધાનાં સ્નેહઃ શબ્દશ્ ચ વિયતિ ભૂતાનામ્।
માર્જાર^નકુલયોર્ મૂષકેણ સઙ્ગશ્ ચ માસેન॥

ગન્ધર્વપુરં માસાદ્ રસ^વૈકૃત્યં હિરણ્ય^વિકૃતિશ્ ચ।
ધ્વજ^વેશ્મ^પાંશુ^ધૂમ^આકુલા દિશશ્ ચ^અપિ માસ^ફલાઃ॥

નવક^એક^અષ્ટ^દશક^એક^ષટ્^ત્રિક^ત્રિક^સઙ્ખ્ય^માસ^પાકાનિ।
નક્ષત્રાણ્ય્ અશ્વિનિપૂર્વકાણિ સદ્યઃ ફલ^આશ્લેષા॥

પિત્ર્યાન્ માસઃ ષટ્ સટ્^ત્રયો +અર્ધમ્ અષ્ટૌ ચ ત્રિ^ષડ્^એક^એકાઃ।
માસ^ચતુષ્કે +અષાઢે સદ્યઃ પાક^અભિજિત્તારા॥

સપ્ત^અષ્ટવ્ અધ્યર્ધં ત્રયસ્ ત્રયઃ પઞ્ચ ચ^એવ માસાઃ સ્યુઃ।
શ્રવણ^આદીનાં પાકો નક્ષત્રાણાં યથાસઙ્ખ્યમ્॥

નિગદિત^સમયે ન દૃશ્યતે ચેદ્
અધિકતરં દ્વિગુણે પ્રપચ્યતે તત્।
યદિ ન કનક^રત્ન^ગો^પ્રદાનૈર્
ઉપશમિતં વિધિવદ્ દ્વિજૈશ્ ચ શાન્ત્યા॥
97 નક્ષત્રકર્મગુણાધ્યાયઃ