બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 66
મધ્વ્^આભ^દન્તાઃ સુવિભક્ત^દેહા
ન ચ^*ઉપદિગ્ધા ન[ક્.દિગ્ધાશ્ ચ] કૃશાઃ ક્ષમાશ્ ચ।
ગાત્રૈઃ સમૈશ્ ચાપ^સમાન^વંશા
વરાહ^તુલ્યૈર્ જઘનૈશ્ ચ ભદ્રાઃ॥
વક્ષો +અથ કક્ષા^વલયઃ શ્લથાશ્ ચ
લમ્બ^ઉદરસ્ ત્વગ્ બૃહતી ગલશ્ ચ।
સ્થૂલા ચ કુક્ષિઃ સહ પેચકેન
સૈંહી ચ દૃગ્ મન્દ^મતઙ્ગજસ્ય॥
મૃગાસ્ તુ હ્રસ્વ^અધર^વાલ^મેઢ્રાસ્
તન્વ્^અઙ્ઘ્રિ[ક્.તન્વંહ્રિ]^કણ્ઠ^દ્વિજ^હસ્ત^કર્ણાઃ।
સ્થૂલ^ઈક્ષણાશ્ ચ^ઇતિ યથા^ઉક્ત^ચિહ્નૈઃ
સઙ્કીર્ણ^નાગા વ્યતિમિશ્ર^ચિહ્નાઃ॥
પઞ્ચ^ઉન્નતિઃ સપ્ત મૃગસ્ય દૈર્ઘ્યમ્
અષ્ટૌ ચ હસ્તાઃ પરિણાહ^માનમ્।
એક^દ્વિ^વૃદ્ધાવ્ અથ મન્દ^ભદ્રૌ
સઙ્કીર્ન^નાગો +અનિયત^પ્રમાણઃ॥
ભદ્રસ્ય વર્ણો હરિતો *મદશ્ ચ[ક્.મદસ્ય]
મન્દસ્ય હારિદ્રક^સન્નિકાશઃ।
કૃષ્ણો મદશ્ ચ^અભિહિતો મૃગસ્ય
સઙ્કીર્ણ^નાગસ્ય મદો વિમિશ્રઃ॥
તામ્ર^ઓષ્ઠ^તાલુ^વદનાઃ કલવિઙ્ક^નેત્રાઃ
સ્નિગ્ધ^ઉન્નત^અગ્ર^દશનાઃ પૃથુલ^આયત^આસ્યાઃ।
ચાપ^ઉન્નત^આયત^નિગૂઢ^નિમગ્ન^વંશાસ્
તન્વ્^એક^રોમ^ચિત^કૂર્મ^સમાન^કુમ્ભાઃ॥
વિસ્તીર્ણ^કર્ણ^હનુ^નાભિ^લલાટ^ગુહ્યાઃ
કૂર્મ^ઉન્નત^દ્વિ^નવ^વિંશતિભિર્ નખૈશ્ ચ।
રેખા^ત્રય^ઉપચિત^વૃત્ત^કરાઃ સુવાલા
ધન્યાઃ સુગન્ધિ^મદ^પુષ્કર^મારુતાશ્ ચ॥
દીર્ઘ^અઙ્ગુલિ^રક્ત^પુષ્કરાઃ સજલ^અમ્ભોદ^નિનાદ^બૃંહિણઃ।
બૃહદ્^આયત^વૃત્ત^કન્ધરા ધન્યા ભૂમિપતેર્ મતઙ્ગજાઃ॥
નિમર્દ[ક્.ઊ.નિર્મદા]^અભ્યધિક^હીન^નખ^અઙ્ગાન્
કુબ્જ^વામનક^મેષ^વિષાણાન્।
દૃશ્ય^કોશ^ફલ^પુષ્કર^હીનાન્
શ્યાવ^નીલ^શબલ^અસિત^તાલૂન્॥
સ્વલ્પ^વક્ત્ર^રુહ^મત્કુણ^ષણ્ઢાન્
હસ્તિનીં ચ ગજ^લક્ષણ^યુક્તામ્।
ગર્ભિણી ચ નૃપતિઃ પરદેશં
પ્રાપયેદ્ અતિવિરૂપ^ફલાસ્ તે॥
67 પુરુષલક્ષનાધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0