ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 34

34.01

સમ્મૂર્ચ્છિતા રવીન્દ્વોઃ કિરણાઃ પવનેન મણ્ડલીભૂતાઃ।
નાનાવર્ણ^આકૃતયસ્ તન્વ્ અભ્રે વ્યોમ્નિ પરિવેષાઃ॥

34.02

તે રક્ત^નીલ^પાણ્ડુર^કાપોત^અભ્રાભ^શબલ^*હરિત[ક્.હરિ]^શુક્લાઃ।
ઇન્દ્ર^યમ^વરુણ^નિરૃતિ^શ્વસન^ઈશ^પિતામહ^*અમ્બુ[ક્.અગ્નિ]કૃતાઃ॥

34.03

ધનદઃ કરોતિ મેચકમ્ અન્યોન્ય^ગુણ^આશ્રયેણ ચ^અપ્ય્ અન્યે।
પ્રવિલીયતે મુહુર્મુહુર્ અલ્પફલઃ સો +અપિ વાયુકૃતઃ॥

34.04

ચાષ^શિખિ^રજત^તૈલ^ક્ષીર^જલાભઃ સ્વકાલ^સમ્ભૂતઃ।
અવિકલ^વૃત્તઃ સ્નિગ્ધઃ પરિવેષઃ શિવ^સુભિક્ષ^કરઃ॥

34.05

સકલ^ગગન^અનુચારી નૈકાભઃ ક્ષતજ^સન્નિભો રૂક્ષઃ।
અસકલ^શકટ^શરાસન^શૃઙ્ગાટકવત્ સ્થિતઃ પાપઃ॥

34.06

શિખિ^ગલ^સમે +અતિવર્ષ્ણે બહુવર્ણે નૃપ^વધો ભયં ધૂમ્રે।
હરિચાપ^નિભે યુદ્ધાન્ય્ અશોકકુસુમ^પ્રભે ચ^અપિ॥

34.07

વર્ણેન^એકેન યદા બહુલઃ સ્નિગ્ધઃ ક્ષુર^અભ્રક^આકીર્ણઃ।
સ્વ^ઋતૌ સદ્યો વર્ષં કરોતિ પીતશ્ ચ દીપ્તાર્કઃ॥

34.08

દીપ્ત^*મૃગ^વિહઙ્ગ[ક્.વિહઙ્ગમૃગ]^રુતઃ કલુષઃ સન્ધ્યા^ત્રય^ઉત્થિતો +અતિમહાન્।
ભયકૃત્ તડિદ્^ઉલ્કા^આદ્યૈર્ હતો નૃપં હન્તિ શસ્ત્રેણ॥

34.09

પ્રતિદિનમ્ અર્ક^હિમાંશ્વોર્ અહર્નિશં રક્તયોર્ નરેન્દ્ર^વધઃ।
પરિવિષ્ટયોર્ અભીક્ષણં લગ્ન^*અસ્તમય[ક્.અસ્તનભઃ]સ્થયોસ્ તદ્વત્॥

34.10

સેનાપતેર્ ભયકરો દ્વિમણ્ડલો ન^અતિશસ્ત્ર^કોપકરઃ।
ત્રિપ્રભૃતિ શસ્ત્ર^કોપં યુવરાજ^ભયં નગરરોધમ્॥

34.11

વૃષ્ટિસ્ ત્ર્યહેણ માસેન વિગ્રહો વા ગ્રહેન્દુભનિરોધે।
હોરાજન્માધિપયોર્ જન્મ^ઋક્ષે વાં *+અશુભો[ક્.વાશુભો ઊ.ચ અશુભો] રાજ્ઞઃ॥

34.12

પરિવેષમણ્ડલગતો રવિતનયઃ ક્ષુદ્રધાન્ય^નાશ^કરઃ।
જનયતિ ચ વાત^વૃષ્ટિં સ્થાવર^કૃષિકૃન્ નિહન્તા ચ॥

34.13

ભૌમે કુમાર^બલપતિ^સૈન્યાનાં વિદ્રવો +અગ્નિશસ્ત્ર^ભયમ્।
જીવે પરિવેષગતે પુરોહિત^અમાત્ય^નૃપ^પીડા॥

34.14

મન્ત્રિ^સ્થાવર^લેખક^પરિવૃદ્ધિશ્ ચન્દ્રજે સુવૃષ્ટિશ્ ચ।
શુક્રે યાયિ^ક્ષત્રિય^*રાજ્ઞી[ક્.રાજ્ઞાં]પીડા પ્રિયં ચાન્નમ્॥

34.15

ક્ષુદ્^અનલ^મૃત્યુ^નરાધિપ^શસ્ત્રેભ્યો જાયતે ભયં કેતૌ।
પરિવિષ્ટે ગર્ભ^ભયં રાહૌ વ્યાધિર્ નૃપ^ભયં ચ॥

34.16

યુદ્ધાનિ વિજાનીયાત્ પરિવેષ^અભ્યન્તરે દ્વયોર્ ગ્રહયોઃ।
દિવસકૃતઃ શશિનો વા ક્ષુદ્^અવૃષ્ટિ^ભયં ત્રિષુ પ્રોક્તમ્॥

34.17

યાતિ ચતુર્ષુ નરેન્દ્રઃ સ^અમાત્ય^પુરોહિતો વશં મૃત્યોઃ।
પ્રલયમ્ ઇવ વિદ્ધિ જગતઃ પઞ્ચાદિષુ મણ્ડલસ્થેષુ॥

34.18

તારાગ્રહસ્ય કુર્યાત્ પૃથગ્ એવ સમુત્થિતો નરેન્દ્ર^વધમ્।
નક્ષત્રાણામ્ અથ વા યદિ કેતોર્ ન^ઉદયો ભવતિ॥

34.19

વિપ્ર^ક્ષત્રિય^વિટ્^શૂદ્રહા ભવેત્ પ્રતિપદ્^આદિષુ ક્રમશઃ।
શ્રેણી^પુર^કોશાનાં પઞ્ચમ્ય્^આદિષ્વ્ અશુભકારી॥

34.20

યુવરાજસ્ય^અષ્ટમ્યાં પરતસ્ ત્રિષુ પાર્થિવસ્ય દોષકરઃ॥
પુર^રોધો દ્વાદશ્યાં સૈન્ય^ક્ષોભસ્ ત્રયોદશ્યામ્॥

34.21

નરપતિપત્ની^પીડાં પરિવેષો +અભ્યુત્થિતશ્ ચતુર્દશ્યામ્।
કુર્યાત્ તુ પઞ્ચદશ્યાં પીડાં મનુજાધિપસ્ય^એવ॥

34.22

નાગરકાણામ્ અભ્યન્તર^સ્થિતા યાયિનાં ચ બાહ્યસ્થા।
પરિવેષ^મધ્ય^રેખા વિજ્ઞેયા^આક્રન્દસારાણામ્॥

34.23

રક્તઃ શ્યામો રૂક્ષશ્ ચ ભવતિ યેષાં પરાજયસ્ તેષામ્।
સ્નિગ્ધઃ શ્વેતો દ્યુતિમાન્ યેષાં ભાગો જયસ્ તેષામ્॥
35 ઇન્દ્રાયુદ્ધલક્ષણાધ્યાયઃ

મૂળ પાઠ: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc