બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 80

અથ સ્ત્રીજાતકાધ્યાયઃ

બહુધા ભવતા પ્રોક્તં યજ્જાતકફલં મુને ।
તન્નારીણાં કથં જ્ઞેયમિતિ મે કથયાઽધુના

સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા વિપ્ર તદપિ પ્રવદામ્યહમ્ ।
સ્ત્રીણાં પુંભિઃ સમં જ્ઞેયં ફલમુક્તં વિપશ્ચિતા

વિશેષસ્તત્ર યો દૃષ્ટઃ સંક્ષેપાત્ કથયામિ તત્ ।
લગ્ને દેહફલં તસ્યાઃ પઞ્ચમે પ્રસવસ્તથા

સપ્તમે પતિસૌભાગ્યં વૈધવ્યં નિધને દ્વિજ ।
સ્ત્રીણામસમ્ભવં યદ્યત્ તત્ફલં તત્પતૌ વદેત્

લગ્નેન્દૂ સમભે યસ્યાઃ સા નારી પ્રકૃતિસ્થિતા ।
કન્યોચિતગુણોપેતા સુશીલા શુભલક્ષણા

શુભેક્ષિતૌ સુરૂપા ચ સદા દેહસુખાન્વિતા ।
વિષમે પુરુષાકારા દુઃશીલા પાપવીક્ષિતૌ

પાપાઢ્યૌ ચ ગુણૈર્હીના મિશ્રે મિશ્રફલં વદેત્ ।
લગ્નેન્દ્વોર્યો બલી તસ્ય ફલં તસ્ય વિશેષતઃ

લગ્નેન્દ્વોર્યો બલી વિપ્ર ત્રિંશાંશૈસ્તદધિષ્ઠિતૈઃ ।
ગ્રહરાશિવશાદ્ વાચ્યં ફલં સ્ત્રીણાં વિશેષતઃ

કન્યૈવારગૃહે દુષ્ટા ભૌમત્રિંશાંશકે ભવેત્ ।
કુચરિત્રા તથા શૌક્રે સમાયા બોધને સ્મૃતા

જૈવે સાધ્વી શનૌ દાસી જ્ઞર્ક્ષે કૌજે છલાન્વિતા ।
શૌક્રે પ્રકીર્ણકામા સા બૌધેંઽશે ચ ગુણાન્વિતા

ક્લીબાઽર્ક્યંશે સતી જૈવે કૌજૈ દુષ્ટા સિતર્ક્ષકે ।
શૌક્રે ખ્યાતગુણા બૌધે કલાસુ નિપુણા ભવેત્

જૈવે ગુણવતી માન્દે પુનર્ભૂશ્ચન્દ્રભે તતઃ ।
સ્વતન્ત્રા કુજાત્રિંશાંશે શૌક્રે ચ કુલપાંસના

બૌધે શિલ્પકલાઽભિજ્ઞા જૈવે બહુગુણા શનૌ ।
પતિઘ્ની ચાર્કભે કૌજે વાચાલા ભાર્ગવે સતી

બૌધે પુંશ્ચેષ્ટિતા જૈવે રાજ્ઞી માન્દે કુલચ્યુતા ।
કૌજે બહુગુણાઽર્યર્ક્ષે શૌક્રે ચાપ્યસતી મતા

બૌધે વિજ્ઞાનસંયુતા જૈવેઽનેકગુણાન્વિતા ।
માન્દે ચાલ્પરતિઃ પ્રોક્તા દાસી કૌજે તથાઽર્કિભે

સુપ્રજ્ઞા ચ ભવેચ્છૌક્રે બૌધે દુઃસ્થા તથા ખલા ।
જૈવે પતિવ્રતા પ્રોક્તા માન્દે નીચજનાનુગા

મન્દે શૂન્યે શુભાદૃષ્ટે પતિઃ કાપુરુષો ભવેત્ ।
ચરભે ચ પ્રવાસી સ્યાત્ ક્લીવસ્તત્ર જ્ઞમન્દયોઃ

સૂર્યેઽસ્તભે પતિત્યક્તા બાલ્યે ચ વિધવા કુજે ।
શનાવશુભસન્દૃષ્ટે યાતિ કન્યૈવ વૃદ્ધતામ્

વિધવાસ્તગતૈઃ પાપૈઃ સૌમ્યૈસ્તુ સધવા સતી ।
મિશ્રખેટૈઃ પૂનર્ભૂઃ સા જ્ઞેયા મિશ્રફલાન્વિતા

મિથોંઽશસ્થૌ સિતારૌ ચેદન્યાસક્તા તદાઽઙ્ગના ।
સપ્તમે ચ સ્થિતે ચન્દ્રે તદા ભર્તુરનુજ્ઞ્યા

શુક્રભે શનિભે વાપિ સેન્દુશુક્રે ચ લગ્નગે ।
માત્રા સહ તદા નારી વન્ધકી ભવતિ ધ્રુવમ્

કુજર્ક્ષે વા તદંશેઽસ્તે સ્ત્રીલોલઃ ક્રોધનઃ પતિઃ ।
બૌધર્ક્ષાંશે તથા વિદ્વાન્ કલાસુ નિપુણઃ સુધીઃ

જૈવે સર્વગુણોપેતઃ પતિરસ્તે જિતેન્દ્રિયઃ ।
શૌક્રે સૌભાગ્યસંયુક્તઃ કાન્તઃ સ્ત્રીજનવલ્લભઃ

સૌરેર્ક્ષ વાથ સૌરાંશે વૃદ્ધો મૂર્ખશ્ચ સપ્તમે ।
અતીવામૃદુરર્કાંશે તદૃક્ષેવાઽતિકર્મકૃત્

અસ્તે કર્કે તદંશે વા કાન્તઃ કામી મૃદુઃ પતિઃ ।
મિશ્રે મિશ્રફલં વાચ્યં ભાંશયોશ્ચ બલક્રમાત્

સૂર્યેઽષ્ટમગતે જાતા દુઃખદારિદ્ર્યસંયુતા ।
ક્ષતાઙ્ગી ખેદયુક્તા ચ ભવેદ્ધર્મપરાઙ્મુખી

ચન્દ્રેઽષ્ટમગતે નારી કુભગા કુસ્તનો કુદૃગ્ ।
વસ્ત્રાભરણહીના ચ રોગિણી ચાતિગર્હિતા

કુજેઽષ્ટમગતે બાલા કૃશાઙ્ગી રોગસંયુતા ।
વિધવા કાન્તિહીના ચ શોકસન્તાપદુઃખિતા

બુધેષ્ટમગતે જાતા ધર્મહીના ભયાતુરા ।
અભિમાનધનૈર્હીના નિર્ગુણા કલહપ્રિયા

ગુરાવષ્ટમગે બાલા વિશીલા સ્વલ્પસન્તતિઃ ।
પૃથુવાદકરા પત્યા ત્યક્તા બહ્વશના ભવેત્

શુક્રેઽષ્ટમગતે જાતા પ્રમત્તા ધનવર્જિતા ।
નિર્દયા ધર્મહીના ચ મલિના કપટાન્વિતા

શનાવષ્ટમગે જાતા દુઃસ્વભાવા મલિમ્લુચા ।
પ્રવંચનપરા નારી ભવેત્ પતિસુખોજ્જ્ઞિતા

રાહાવષ્ટમભાવસ્થે કુરૂપા પતિવર્જિતા ।
કઠોરહૃદયા રોગૈર્યુક્તા ચ વ્યભિચારિણી

શશિશુક્રૌ યદા લગ્ને મન્દરાભ્યાં યુતૌ તદા ।
બન્ધ્યા ભવતિ સા નારી સુતભે પાપદૃગ્યુતે

કુજાંશેસ્તગતે સૌરિદૃષ્ટે નારી સરુગ્ભગા ।
શુભાંશે સપ્તમે જ્ઞેયા સુભગા પતિવલ્લભા

બુધભે લગ્નગે સૂતૌ ચન્દ્રશુક્રયુતે દ્વિજ ।
જ્ઞેયા પિતૃગૃહે નારી સા સર્વસુખસંયુતા

લગ્ને ચન્દ્રજ્ઞશુક્રેષુ બહુસૌખ્યગુણાન્વિતા ।
જીવ તત્રાતિસમ્પન્ના પુત્રવિત્તસુખાન્વિતા

લગ્નાદષ્ટમગૌ સ્યાતાં ચન્દ્રાર્કૌ સ્વર્ક્ષગૌ તદા ।
બન્ધ્યાઽથ કાકબન્ધ્યા ચેદેવં ચન્દ્રબુધૌ યદા

શનિમઙ્ગલભે લગ્ને ચન્દ્રભાર્ગવસંયુતે ।
પાપદૃષ્ટે ચ સા નારી બન્ધ્યા ભવતિ નિશ્ચયાત્

સરાહૌ સપ્તમે સૂર્યે પઞ્ચમે પાપસંયુતે ।
શુક્રેજ્યરાહવો મૃત્યૌ મૃતાપત્યા ચ સા ભવેત્

શુક્રેજ્યાવષ્ટમે સારૌ સપ્તમે વા કુજો ભવેત્ ।
શનિના દૃગ્યુતો નારી ગલદ્ગર્ભા પ્રકીર્તિતા

પાપકર્તરિકે લગ્ને ચન્દ્રે જાતા ચ કન્યકા ।
સમસ્તં પિતૃવંશં ચ પતિવંશં હિહન્તિ સા

સસર્પાગ્નિજલેશર્ક્ષે ભાનુમન્દારવાસરે ।
ભદ્રાતિથૌ જનુર્યસ્યાઃ સા વિષાખ્યા કુમારિકા

સપાપશ્ચ શુભૌ લગ્ને દ્વૌ પાપૌ શત્રુભસ્થિતૌ ।
યસ્યા જનુષિ સા કન્યા વિષાખ્યા પરિકીર્તિતા

વિષયોગે સમુત્પન્ના મૃતવત્સા ચ દુર્ભગા ।
વસ્ત્રાભરણહીના ચ શોકસન્તપ્તમાનસા

સપ્તમેશઃ શુભો વાપિ સપ્તમે લગ્નતોઽથવા ।
ચન્દ્રતો વા વિષં યોગં વિનિહન્તિ ન સંશયઃ

લગ્ને વ્યયે સુખે વાપિ સપ્તમે ચાઽષ્ટમે કુજે ।
શુભદૃગ્યોગહીને ચ પતિં હન્તિ ન સંશયઃ

યસ્મિન્ યોગે સમુત્પન્ના પતિં હન્તિ કુમારિકા ।
તસ્મિન્ યોગે સમુત્પન્નો પત્નીં હન્તિ નરોઽપિ ચ

સ્ત્રીહન્ત્રા પરિણીતા ચેત્ પતિહન્ત્રી કુમારિકા ।
તદા વૈધવ્યયોગસ્ય ભઙ્ગો ભવતિ નિશ્ચયાત્

મિથોંઽશસ્થૌ મિથોદૃષ્ટૌ સિતાર્કી વા સિતર્ક્ષકે ।
ઘટાંશે લગ્નગે નારી પ્રદીપ્તં મદનાનલમ્

સંશાન્તિં નયતિ સ્ત્રીભિઃ સુખીભિર્મદનાતુરા ।
પરાભિઃ પુરુષાકારસ્થિતભિર્દ્વિજસત્તમ

કુજજ્ઞગુરુશુક્રૈશ્ચ બલિભિઃ સમભે તનૌ ।
કુશલાઽનેકશાસ્ત્રેષુ સા નારી બ્રહ્મવાદિની

ક્રૂરે સપ્તમગે કશ્ચિત્ ખેચરો નવમે યદિ ।
સા પ્રવ્રજ્યાં તદાપ્નોતિ પાપખેચરસંભવામ્

વિલગ્નાદષ્ટમે સૌમ્યે પાપદૃગ્યોગવર્જિતે ।
મૃત્યુઃ પ્રાગેવ વિજ્ઞેયસ્તસ્ય મૃત્યુર્ન સંશયઃ

અષ્ટમે શુભપાપૌ ચેત્ સ્યાતાં તુલ્યબલૌ યદા ।
સહ ભર્ત્રા તદા મૃત્યું પ્રાપ્ત્વા સ્વર્યાતિ નિશ્ચયાત્