બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 73

અથ રશ્મિફલાધ્યાયઃ

અથ રશ્મીન્ પ્રવક્ષ્યામિ ગ્રહાણાં દ્વિજસત્તમ ।
દિન્ નવેષ્વિષુસપ્તાષ્ટશરાઃ સ્વોચ્ચે કરો રવેઃ

નીચ ખં ચાન્તરે પ્રોક્તા રશ્મયશ્ચાનુપાત્તઃ ।
નીચોનં તુ ગ્રહં ભાર્ધાધિકં ચક્રાદ્વિશોધયેત્

સ્વીયરશ્મિહતં ષડ્ભિર્ભજેત્ સ્યૂ રશ્મયઃ સ્વકાઃ ।
અપરૈરત્ર સંસ્કારવિશેષઃ કથિતો યથા

સ્વોચ્ચભે તે ત્રિગુણિતાઃ સ્વત્રિકોણે દ્વિસંગુણાઃ ।
સ્વમે ત્રિઘ્ના દ્વિસંભક્તા અધિમિત્રગૃહે તથા

વેદઘ્ના રામસંભક્તા મિત્રમે ષડ્ગુણાસ્તતઃ ।
પઞ્ચભક્તાસ્તથા શત્રુગૃહે ચેદ્ દલિતાઃ કરાઃ

અધિશત્રુગૃહે દ્વિઘ્નાઃ પઞ્ચભક્તાઃ સમે સમાઃ ।
શનિશુક્રૌ વિના તારાગ્રહા અસ્તે ગતા યદિ

વિરશ્મયો ભવન્ત્યેવં જ્ઞેયાઃ સ્પષ્ટકરા દ્વિજ ।
રશ્મિયોગવશાદેવં ફલં વાચ્યં વિચક્ષણૈઃ

એકાદિ પઞ્ચપર્યન્તં રશ્મિસંખ્યા ભવેદ્યદિ ।
દરિદ્રા દુઃખસંતપ્તા અપિ જાતાઃ કુલોત્તમે

પરતો દશકં યાવત્ નિર્ધના ભારવાસકાઃ ।
સ્ત્રીપુત્રગૃહહીનાશ્ચ જાયન્તે મનુજા ભુવિ

અકાદશસ્વલ્પપુત્રાઃ સ્વલ્પવિત્તાશ્ચ માનવાઃ ।
દ્વાદશસ્વલ્પવિત્તાશ્ચ ધૂર્તા મૂર્ખાશ્ચ નિર્બલાઃ

ચૌર્યકર્મરતા નિત્યં ચેત્ ત્રયોદશ રશ્મયઃ ।
ચતુર્દશસુ ધર્માત્મા કુટુમ્બાનાં ચ પોષકાઃ

કુલોચિતક્રિયાસક્તો ધનવિદ્યાસમન્વિતઃ ।
રશ્મિભિઃ પઞ્ચદશભિઃ સર્વવિદ્યાગુણાન્વિતઃ

સ્વવંશમુખ્યો ધનવાનિત્યાહ ભગવાન્ વિધિઃ ।
પરતશ્ચ કુલેશાના બહુભૃત્યા કુટુમ્બિનઃ

કીર્તિમન્તો જનૈઃ પૂર્ણાઃ સર્વે ચ સુખિનઃ ક્રમાત્ ।
પઞ્ચાશજ્જનપાલશ્ચેદેકવિંશતિરશ્મયઃ

દાનશીલઃ કૃપાયુક્તો દ્વાવિંશતિસુરશ્મિષુ ।
સુખયુક્ સૌમ્યશીલશ્ચેત્ ત્રયોવિંશતિરશ્મયઃ

આત્રિંશત્ પરતઃ શ્રીમાન્ સર્વસત્ત્વસમન્વિતઃ ।
રાજપ્રિયશ્ચ તેજસ્વી જનૈશ્ચ બહુભિર્વૃતઃ

અત ઊર્ધ્વં તુ સામન્તશ્ચત્વારિંશત્ કરાવધિ ।
જનાનાં શતમારબ્ય સહસ્રાવધિપોષકઃ

અત ઊર્ધ્વન્તુ ભૂપાલઃ પંચાશત્ કરિણાવધિ ।
તત ઊર્ધ્વકરૈર્વિપ્ર ચક્રવર્તી નૃપો ભવેત્

એવં પ્રસૂતિકાલોત્થનભોગકરસમ્ભવમ્ ।
કુલક્રમનુસારેણ જાતકસ્ય ફલં વદેત્

ક્ષત્રિયશ્ચક્રવર્તી વૈશ્યો રાજા પ્રજાયતે ।
શૂદ્રશ્ચ સધનો વિપ્રો યજ્ઞકર્મક્રિયારતઃ

ઉચ્ચાભિમુખખેટસ્ય કરાઃ પુષ્ટફલપ્રદાઃ ।
નીચાભિમુખખેટસ્ય તતો ન્યૂનફલપ્ર્દાઃ

સર્વેષામેવ ખેટાનામેવં રશ્મિવશાદ્દ્વિજ ।
શુભં વાઽપ્યશુભં ચાપિ ફલં ભવતિ દેહિનામ્

રશ્મિજ્ઞાનં વિના સમ્યક્ ન ફલં જ્ઞાતુમર્હતિ ।
તસ્માદ્રશ્મીન્ પ્રસાધ્યૈવ ફલં વાચ્યં વિચક્ષણૈઃ