બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 50

અથ ચરાદિદશાફલાધ્યાયઃ

ચરસ્થિરાદિસંજ્ઞા યા દશાઃ પ્રોક્તાઃ પુરા દ્વિજ ।
શુભાઽશુભફલં તાસાં કથયામિ તવાઽગ્રતઃ

લગ્નાદિદ્વાદશાન્તાનાં ભાવાનાં ફલકીર્તને ।
તત્તદ્રાશીશવીર્યેણ યથાયોગ્યં પ્રયોજયેત્

બલયુક્તે ચ રાશીશે પૂર્ણં તસ્ય તદા ફલમ્ ।
ફલં મધ્ય્બલે મધ્યં બલહીને વિપર્યયઃ

યો યો દશાપ્રદો રાશિસ્તસ્ય રન્ધ્રત્રિકોણકે ।
પાપખેટયુતે વિપ્ર તદ્દશા દુઃખદાયિકા

તૃતીયષષ્ઠગે પાપે જ્યાદિઃ પરિકીર્તિતઃ ।
શુભખેટયુતે તત્ર જાયતે ચ પરાજયઃ

લાભસ્થે ચ શુભે પાપે લાભો ભવતિ નિશ્ચિતઃ ।
યદા દશાપ્રદો રાશિઃ શુભખેટયુતો દ્વિજ

શુભક્ષેત્રે હિ તદ્રાશેઃ શુભં જ્ઞેયં દશાફલમ્ ।
પાપયુક્તે શુભક્ષેત્રે પૂર્વં શુભમસત્પરે

પાપર્ક્ષે શુભસંયુક્તે પૂર્વં સૌખ્યં તતોઽશુભમ્ ।
પાપક્ષેત્રે પાપયુક્તે સા દશા સર્વદુખદા

શુભક્ષેત્રદશા રાશૌ યુક્તે પાપશુભૈર્દ્વિજ

પૂર્વં કષ્ટં સુખં પશ્ચાન્નિર્વિશઙ્કં પ્રજાયતે ।
શુભક્ષેત્રે શુભં વાચ્યં પાપર્ક્ષે ત્વશુભં ફલમ્

દ્વિતીયે પઞ્ચમે સૌમ્યે રાજપ્રીતિર્જયો ધ્રુવમ્ ।
પાપે તત્ર ગતે જ્ઞેયમશુભં તદ્દશાફલમ્

ચતુર્થે તુ શુભં સૌખ્યમારોગ્યં ત્વષ્ટમે શુભે ।
ધર્મવૃદ્ધિર્ગુરુજનાત્સૌખ્યં ચ નવમે શુભે

વિપરીતે વિપર્યાસો મિશ્રે મિશ્રં પ્રકીર્તિતમ્ ।
પાકે ભોગે ચ પાપાઢ્યે દેહપીડા મનોવ્યથા

સપ્તમે પાકભોગાભ્યાં પાપે દારાર્તિરીરિતા ।
ચતુર્થે સ્થાનહાનિઃ સ્યાત્પઞ્ચમે પુત્રપીડનમ્

દશમે કીર્તિહાનિઃ સ્યાન્નવમે પિતૃપીડનમ્ ।
પાકાદ્રુદ્રાગતે પાપે પીડા સર્વાપ્યબાધિકા

ઉક્તસ્થાનગતે સૌમ્યે તતઃ સૌખ્યં વિનિર્દિશેત્ ।
કેન્દ્રસ્થાનગતે સૌમ્યે લાભઃ શત્રુજપપ્રદઃ

જન્મકાલગ્રહસ્થિત્યા સગોચગગ્રહૈરપિ ।
વિચારિતૈઃ પ્રવક્તવ્યં તત્તદ્રાશિદ।સાફલમ્

યશ્ચ રાશિઃ શુભાકાન્તો યસ્ય પશ્ચાચ્છુભગ્રહાઃ ।
તદ્દશા શુભદા પ્રોક્તા વિપરીતે વિપર્યયઃ

ત્રિકોણરન્ધ્રરિષ્ફસ્થૈઃ શુભપાપૈઃ શુભાઽશુભમ્ ।
તદ્દશાયાં ચ વક્તવ્યં ફલં દૈવવિદા સદા

મેષકર્કતુલાનક્રરાશીનાં ચ યથાક્રમમ્ ।
બાધા સ્તાનાનિ સમ્પ્રોક્તા કુભગોસિંહવૃશ્ચિકાઃ

પાકેશાક્રાન્તરાશૌ વા બાધાસ્થાને શુભેતરે ।
સ્થિતે સતિ મહાશોકો બન્ધનવ્યસનામયાઃ

ઉચ્ચસ્વર્ક્ષગ્ર્હે તસ્મિઞ્છુભં સૌખ્યં ધનાગમઃ ।
તચ્છૂન્યં ચેદસૌખ્યં સ્યાત્તદ્દશા ન ફલપ્રદા

બાધકવ્યયષડરન્ધ્રે રાહુયુક્તે મહદ્ભયમ્ ।
પ્રસ્થાને બન્ધનપ્રાપ્તી રાજપીડા રિપોભયમ્

રવ્યારરાહુશનયો ભુક્તિરાશૌ સ્થિતા યદિ ।
તદ્રાશિભિક્તૌ પતનં રાજકોપાન્ મહદ્ભયમ્

ભુક્તિરાશિત્રિકોણે તુ નીચખેટઃ સ્થિતો યદિ ।
તદ્રાશૌ વા યુતે નીચે પાપે મૃત્યુભયં વદેત્

ભુક્તિરાશૌ સ્વતુઙ્ગસ્થે ત્રિકોણે વાપિ ખેચરે ।
યદા ભુક્તિદશા પ્રાપ્તા તદા સૌખ્યં લભેન્નરઃ

નગરગ્રામનાથત્વં પુત્રલાભં ધનાગમમ્ ।
કલ્યાણં ભૂરિભાગ્યં ચ સેનપત્યં મહોન્નતમ્

પાકેશ્વરો જીવદૃષ્ટઃ શુભરાશિસ્થિતો યદિ ।
તદ્દશાયાં ધનપ્રાપ્તિર્મઙ્ગલં પુત્રસમ્ભવમ્

સિતાસિતભયુગ્માશ્ચ સૂર્યસ્ય રિપુરાશયઃ ।
કૌર્પિતૌલિઘટાશ્ચેન્દ્રોર્ભૌમસ્ય રિપુરાશયઃ

ઘટમીનનૃયુલ્તૌલિકન્યા જ્ઞસ્ય તતઃ પરમ્ ।
કર્કમીનાલિકુમ્ભાશ્ચ રાશયો રિપવઃ સ્મૃતાઃ

વૃષતૌલિનૃયુક્કન્યારાશયો રિપવો ગુરોઃ ।
સિંહાલિકર્કચાપાશ્ચ શુકસ્ય રિપુરાશયઃ

મેષસિંહધનુઃકૌર્પિકર્કટા શનિશત્રવઃ ।
એવં ગ્રાહન્તરદાશાં ચિન્તયેત્કોવિદો દ્વિજ

યે રાજયોગદા યે ચ શુભમધ્યમતા ગ્રહાઃ ।
યસ્માદ્વા દ્વિત્રિતુર્યસ્થાઃ ગ્રહાઃ શુભફલપ્રદાઃ

તદ્દશાનાં શુભં બ્રૂયાદ્રાજયોગાદિસમ્ભવમ્ ।
શુભદ્વયાન્તરગતઃ પાપોઽપિ શુભદઃ સ્મૃતઃ

ગતા શુભદશામધ્યં દશા સૌમ્યસ્ય શોભના ।
શુભા યસ્ય ત્રિકોણસ્થસ્તદ્દશાપિ શુભપ્રદા

આરમ્ભાન્તો મિત્રશુભરાશ્યોર્યદિ ફલં શુભમ્ ।
પ્રતિરાશ્યૈવમવ્દાદ્યં વિભજ્ય તત્ફલં વદેત્

આરમ્ભાત્તત્ત્રિકોણે તુ સૌમ્યે તુ શુભભાવહેત્ ।
શુભરાશૌ શુભારમ્ભે દશા સ્યાદતિશોભના

શુભાદિરાશૌ પાપશ્ચેદ્દશારમ્ભે શુભા સ્મૃતા ।
શુભારમ્ભે કથા કેતિ પ્રારમ્ભસ્ય ફલં વદેત્

આરમ્ભે પાપરાશૌ વા યદીશો દુર્બલો દ્વિજ ।
નીચાદૌ તદ્દશાદ્યન્તે વદેદ્ભાગ્યવિપર્યયમ્

યત્ર સ્થિતો નીચખેટસ્ત્રિકોણે વાઽથ નીચગઃ ।
તથા રાશીશ્વરે નીચે સમ્બન્ધો નીચખેટકૈઃ

ભાગ્યસ્ય વિપરીતત્વં કરોત્યેવ દ્વિજોત્તમ ।
ધનધાન્યાદિહાનિશ્ચ દેહે રોગભયં તથા

રાહોઃ કેતોશ્ચ કુમ્ભાદિ વૃશ્ચિકાદિ ચતુષ્ટયમ્ ।
સ્વભં તત્ર સમારમ્ભસ્તદ્દશાયાં શુભં ભવેત્

યદ્દશાયાં શુભં બ્રૂયાત્સ ચેન્મારકસંસ્થિતઃ ।
યસ્મિન્ રાશૌદશાન્તઃસ્યાત્તસ્મિન્ દૃષ્ટે યુતેઽપિ વા

શુક્રેણ વિધુના વા સ્યાદ્રાજકોપાદ્ધનક્ષયઃ ।
દશાન્તશ્ચેદરિક્ષેત્રે રાહુદૃષ્ટયુતેઽપિ વા

ઇદં ફલં શનેઃ પાકે ન વિચિન્ત્યં દ્વિજોત્તમ ।
દશાપ્રદે નક્રરાશૌ ન વિચિન્ત્યમિદં ફલમ્

રાહુર્દશાન્તે સર્વસ્વનાશો મરણબન્ધને ।
દશાન્નિર્વાસનં વા સ્યાત્કષ્ટં વા મહદશ્નુતે

તત્ત્રિકોણગતે પાપે નિશ્ચયાદ્દુઃખમાદિશેત્ ।
એવં શુભાશુભં સર્વં નિશ્ચયેન વદેદ્ બુધઃ

રાહ્વાદ્યાશ્રિતરાશિસ્તુ ભવેદ્યદિ દશાપ્રદઃ ।
તત્ર કાલેઽપિ પૂર્વોક્તં ચિન્તનીયં પ્રયત્નતઃ

દ।સારમ્ભો દશાન્તો વા મારકે ચેન્ન શોભનમ્ ।
તસ્મિન્નેવ ચ રાહુશ્ચન્નરોધો દ્રવ્યનાશનઃ

યત્ર ક્વાપિ ચ ભે રાહૌ દશારમ્ભે વિનાશનમ્ ।
ગૃહભ્રંશઃ સમુદ્દિષ્ટો ધને રાહુધનાર્તિકૃત્

ચન્દ્ર્શુક્રૌ દ્વાદશ ચેદ્રાજકોપો ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
ભૌમકેતૂ તત્ર યદિ વધોઽગ્નેર્મહતી વ્યથા

ચેન્દ્રશુક્રૌ ધને વિપ્ર યદિ રાજ્યં પ્રયચ્છતઃ ।
દશારમ્ભે દશાન્તે ચ દ્વિતીયસ્થમિદં ફલમ્

એવમર્ગલભાવાનાં ફલં વિજ્ઞૈઃ પ્રદર્શિતમ્ ।
યસ્ય પાપઃ શુભો વાઽપિ ગ્રહસ્તિષ્ઠેચ્છુભાર્ગલે

તેન દ્રષ્ટ્રેક્ષિતે લગ્નં પાબલ્યાયોપકલ્પ્યતે ।
યદિ પશ્યેદ્ગ્રહસ્તન્ન વિપરીતાર્ગલસ્થિતઃ

તદ્ભાવસ્ય દશાયાસ્તુ વિપરીતફલં ભવેત્ ।
સદ્દૃષ્ટેઽપિ શુભં બ્રૂયાન્નિર્વિશંકં દ્વિજોત્તમ

યસ્મિન્ભાવે શુભસ્વામિસમ્બન્ધસ્તુઙ્ગખેચરઃ ।
સ્યાત્તદ્ભાવદશાયાં તુ અન્ત્યૈશ્વર્યમખણ્ડિતમ્

યદ્ભાવેશઃ સ્વાર્થરાશિમધિતિષ્ઠતિ પશ્યતિ ।
સ્યાતદ્ભાવદશાકાલે ધનલાભો મહત્તરઃ

યસ્માદ્વ્યયગતો યસ્તુ તદ્દશાયાં ધનક્ષયઃ ।
યસ્માત્ત્રિકોણગાઃ પાપાસ્તત્રાત્મશુભનાશનમ્

પુત્રહાનિઃ પિતુઃ પીડા મનસ્તાપો મહાન્ ભવેત્ ।
યસ્માત્ત્રિકોણ્ગા રિઃફરન્ધ્રેશાર્કારસૂર્યજાઃ

પુત્રપીડા દ્રવ્યહાનિસ્તત્ર કેત્વહિસઙ્ગમે ।
વિદેશભ્રમણં ક્લેશો ભયં ચૈવ પદે પદે

તસ્માત્ષષ્ઠાષ્ટમે ક્રૂરનીચખેટાદયઃ સ્થિતાઃ ।
રોગશત્રુનૃપાલેભ્યો મુહુઃ પીડા સુદુઃસહા

યસ્માચ્ચતુર્થઃ ક્રૂરઃ સ્યાદ્ભૂગૃહક્ષેત્રનાશનમ્ ।
પશુહાનિસ્તત્ર ભૌમે ગૃહદાહઃ પ્રમાદકૃત્

શનૌ હૃદયશૂલં સ્યાત્સૂર્યે રાજપ્રકોપનમ્ ।
સર્વસ્વહરણં રાહૌ વિષચૌરાદિજં ભયમ્

યસ્માદ્ દશમભે રાહુઃ પુણ્યતીર્થાટનં ભવેત્ ।
યસ્માત્કર્માયભાગ્યર્ક્ષગતઃ શોભનખેચરાઃ

વિદ્યાર્થધર્મસત્કર્મખ્યાતિપૌરુષસિદ્ધયઃ ।
યતઃ પઞ્ચમકામારિગતાઃ સ્વોચ્ચશુભગ્રહાઃ

પુત્રદારાદિસંપ્રાપ્તિર્નૃપપૂજા મહ્ત્તરા ।
યસ્માન્પુત્રાયકર્મામ્બુનવલગ્નાધિપાઃ સ્થિતાઃ

તત્તદ્ભાવાર્થસિદ્ધિઃ સ્યાચ્છ્રેયો યોગાનુસારતઃ ।
યસ્મિન્ ગુરુર્વા શુક્રોવા શુભેશો વાપિ સંસ્થિતઃ

કલ્યાણં સર્વસંપત્તિર્ દેવબ્રાહ્મણતર્પનમ્ ।
યત્ચતુર્થે તુઙ્ગખેટાઃ શુભસ્વામી ગ્રહશ્ચ વા

વાહનગ્રામલાભશ્ચ પશુવૃદ્ધિશ્ચ ભૂયસી ।
તત્ર ચન્દ્રે ચ લાભઃ સ્યાદ્બહુધાન્યરસાન્વિતઃ

પૂર્ણે વિધૌ નિધિપ્રાપ્તિર્લભેદ્વા મણિસઞ્જયમ્ ।
તત્ર સુક્રે ભૃદઙ્ગાદિવાદ્યગાનપુરસ્કૃતઃ

આન્દોલિકાપ્તિર્જીવે તુ કનકાંદોલિકા ધ્રુવમ્ ।
લગ્નકર્મેશભાગ્યેશતુઙ્ગસ્થશુભયોગતઃ

સર્વોત્કર્ષમહૈશ્વર્યસામ્રાજ્યાદિમહત્ફલમ્ ।
એવં તત્તદ્ભાવદાયફલં યત્સ્યાદ્વિચિન્તયેત્

એકૈકોડુદશા સ્વીયૈર્ગુણૈરષ્ટાદશાત્મભિ ।
ભિન્નં ફલવિપાકં તુ કુર્યાદ્વૈ ચિત્રસંયુતમ્

પરમોચ્ચે તુઙ્ગમાત્રે તદર્વાક્તદુપર્યપિ ।
મૂલત્રિકોણભે સ્વર્ક્ષે સ્વાધિમિત્રગ્રહસ્ય ભે

તત્કાલસુહૃદો ગેહે ઉદાસીનસ્ય ભે તથા ।
શર્તોર્ભેઽધિરિપોર્ભે ચ નીચાન્તાદૂર્ધ્વદેશભે

તસ્માદર્વાઙ્ નીચમાત્ર નીચાન્તે પરમાંશકે ।
નીચારિવર્ગે સખલે સ્વવર્ગે કેન્દ્રકોણભે

વ્યવસ્થિતસ્ય ખેટસ્ય સમરે પીડિતસ્ય ચ ।
ગાઢપૂઢસ્ય ચ દશાપચિતિઃ સ્વગુણૈઃ ફલમ્

પરમોચ્ચગતો યસ્તુ યોઽતિવીર્યસમન્વિતઃ ।
સમ્પૂર્ણાખ્યા દશા તસ્ય રાજ્યભોઓગ્યશુભપ્રદા

લક્ષ્મીકટાક્ષચિહ્નાનાં ચિરવાસગૃહપ્રદા ।
તુઙ્ગમાત્રગતસ્યાપિ તથા વીર્યાધિકસ્ય ચ

પૂર્ણાખ્યા બહુલૈશ્વર્યદાયિન્યાપિ રુજપ્રદા ।
અતિનીચગતસ્યાપિ દુર્બલસ્ય ગ્રહસ્ય તુ

રિક્તા ત્વનિષ્ટફલદા વ્યાધ્યનર્થમૃતિપ્રદા ।
અત્યુચ્ચેઽપ્યતિનીચસ્થે મધ્યગસ્યાવરોહિણી

મિત્રોચ્ચભાવપ્રાપ્તસ્ય મધ્યાખ્યા હ્યર્થદા દશા ।
નીચાંતાદુચ્ચભાગાન્તં ભષટ્કે મધ્યગસ્ય ચ

દશા ચારોહિણી નીચરિપુભાંશગતસ્ય ચ ।
અધમાખ્યા ભયક્લેશવ્યાધિદુઃખવિવર્ધિની

નામાનુરૂપફલદાઃ પાકકાલે દશા ઇમાઃ ।
ભાગ્યેશગુરુસમ્બન્ધો યોગદૃક્કેન્દ્રભાદિભિઃ

પરેષામપિ દાયેષુ ભગ્યોપક્રમમુન્નયેત્ ।
જાતકો યસ્તુ ફલદો ભગ્યયોગપ્રદોઽથ યઃ

સફલો વક્રિમાદૂર્ધ્વમન્યાનપિ ચ ખેચરાન્ ।
દુર્બલાનસમર્થાંશ્ચ ફલદાનેષુ યાગતઃ

તારતમ્યાત્સુસમ્બન્ધા દશા હ્યેતાઃ ફલપ્રદાઃ ।
સ્વકેન્દ્રાદિજુષાં તેષાં પૂર્ણાર્દ્ધાંઘ્રિવ્યવસ્થયા

શીર્ષોદયભગાઃ સ્વસ્વદશાદૌ સ્વફલપ્રદાઃ ।
ઉભયોદયરાશિસ્થદશા મધ્યફલપ્રદા

પૃષ્ઠોદયર્ક્ષગાઃ ખેટાઃ સ્વદશાન્તે ફલપ્રદાઃ ।
નિસર્ગતશ્ચ તત્કાલે સુહૃદાં હરણે શુભમ્

સમ્પાદયેત્તદા કષ્ટં તદ્વિપર્યયગામિનામ્ ।
દશેશાક્રાંતભાવર્ક્ષાદારભ્ય દ્વાદશર્ક્ષકમ્

ભક્ત્વા દ્વાદશરાશીનાં દશાભુક્તિ પ્રકલ્પયેત્ ।
એકૈકરાશેર્યા તત્ર સુહૃત્સ્વક્ષેત્રગામિની

તસ્યાં રાજ્યાદિસમ્પત્તિપૂર્વકં શુભમીરયેત્ ।
દુઃસ્થાનરિપુગેહસ્થનીચક્રૂરયુતા ચ યા

તસ્યામનર્થકલહં રોગમૃત્યુભયાદિકમ્ ।
બિન્દુભૂયસ્ત્વશૂન્યત્વવશાત્ સ્વીયાષ્ટવર્ગકે

વૃદ્ધિં હાનિં ચ તદ્રાશિભાવસ્ય સ્વગૃહાત્ક્રમાત્ ।
ભાવયોજનયા વિદ્યાત્સુતસ્ત્ર્યાદિશુભાઽશુભમ્

ધાત્વાદિરાશિભેદાચ્ચ ધાત્વાદિગ્રહયોગતઃ ।
શુભપાપનશાભેદાચ્છુભપાપયુતૈરપિ

ઇષ્ટાનિષ્ટસ્થાનભેદાત્ ફલભેદાત્ સમુન્નયેત્ ।
એવં સર્વગ્રહાણાં ચ સ્વાં સ્વામન્તર્દશામપિ

સ્વરાશિતો રાશિભુક્તિં પ્રકલ્પ્ય ફલમીરયેત્ ।
અન્તરન્તર્દશાં સ્વીયાં વિભજ્યૈવં પુનઃ પુનઃ