બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 44

અથ મારકભેદાધ્યાયઃ

બહુધાઽઽયુર્ભવા યોગાઃ કથિતા ભવતાઽધુના ।
નૃણાં મારકભેદાશ્ચ કથ્યન્તાં કૃપયા મુને

તૃતીયમષ્ટમસ્થાનમાયુઃસ્થાનાં દ્વયં દ્વિજ ।
મારકં તદ્વ્યયસ્થાનં દ્વિતીયં સપ્તમં તથા

તત્રાપિ સપ્તમસ્થાનાદ્ દ્વિતીયં બલવત્તરમ્ ।
તયોરીશૌ તત્ર ગતાઃ પાપિનસ્તેન સંયુતાઃ

યે ખેટાઃ પાપિનસ્તે ચ સર્વે મારકસંજ્ઞકાઃ ।
તેષાં દશાવિપાકેષુ સમ્ભવે નિધનં નૃણામ્

અલ્પમધ્યમપૂર્ણાયુઃ પ્રમાણમિહ યોગજમ્ ।
વિજ્ઞાય પ્રથમં પુંસાં મારકં પરિચિન્તયેત્

અલાભે પુનરેતેષાં સમ્બન્ધેન વ્યયેશિતુઃ ।
ક્વચિચ્છુભાનાં ચ દશસ્વષ્ટમેશદશાસુ ચ

કેવલાનાં ચ પાપાનાં દશાસુ નિધનં ક્વચિત્ ।
અલ્પનીયં બુધૈર્નૃણાં મારકાણામદર્શને

સત્યપિ સ્વેન સમ્બન્ધે ન હન્તિ શુભભુક્તિષુ ।
હન્તિ સત્યપ્યસમ્બન્ધે મારકઃ પાપભુક્તિષુ

મારકગ્રહસમ્બન્ધાન્નિહન્તા પાપકૃચ્છનિઃ ।
અતિક્રમ્યેતરાન્ સર્વાન્ ભવત્યત્ર ન સંશયઃ

અથાઽન્યદપિ વક્ષ્યામિ દ્વિજ મારકલક્ષણં ।
ત્રિવિધાશ્ચાયુષો યોગાઃ સ્વલ્પાયુર્મધ્યમોત્તમાઃ

દ્વાવિંશાત્ પૂર્વમલ્પાયુર્મધ્યમાયુસ્તતઃ પરમ્ ।
ચતુષ્ષષ્ટ્યાઃ પુરસ્તાત્ તુ તતો દીર્ઘમુદાહૃતમ્

ઉત્તમાયુઃ શતાદૂર્ધ્વં જ્ઞાતવ્યં દ્વિજસત્તમ ।
જનૈર્વિંશતિવર્ષાન્ત્યમાયુર્જ્ઞાતં ન શક્યતે

જપહોમચિકિત્સાદ્યૈર્બાલરક્ષાં હિ કારયેત્ ।
મ્રિયન્તે પિતૃદોષૈશ્ચ કેચિન્માતૃગ્રહૈરપિ

કેચિત્ સ્વારિષ્ટ્યોગાચ્ચ ત્રિવિધા બાલમૃત્યવઃ ।
તતઃ પરં નૃણામાયુર્ગણયેદ્ દ્વિજસત્તમ

અથાઽન્યદપિ વક્ષ્યામિ નૃણાં મારકલક્ષણમ્ ।
અલ્પાયુર્યોગજાતસ્ય વિપ્ભે ચ મૃતિર્ભવેત્

મધ્યાયુર્યોગજસ્યૈવં પ્રત્યરૌ ચ મૃતિર્ભવેત્ ।
દીર્ઘાયુર્યોગજાતસ્ય વધભે તુ મૃતિર્ભવેત્

દ્વાવિંશત્ર્યંશપશ્ચૈવ તથા વૈનાશિકાધિપઃ ।
વિપત્તારાપ્રત્યરીશા વધભેશંસ્તથૈવ ચ

આદ્યાન્તપૌ ચ વિજ્ઞેયૌ ચન્દ્રાક્રાન્તગૃહાદ્ દ્વિજ ।
મારકૌ પાપખેટૌ તૌ શુભૌ ચેદ્રોગદૌ સ્મૃતૌ

ષષ્ઠાધિપદશાયાં ચ નૃણાં નિધનસમ્ભવઃ ।
ષષ્ઠાષ્ટરિષ્ફનાથાનામપહારે મૃતિર્ભવેત્

મારકા બહવઃ ખેટા યદિ વીર્યસમન્વિતાઃ ।
તત્તદ્દશાન્તરે વિપ્ર રોગકષ્ટાદિસંભવઃ

ઉક્તા યે મારકાસ્તેષુ પ્રબલો મુખ્યમારકઃ ।
તદવસ્થાનુસારેણ મૃતિં વા કષ્ટમાદિશેત્

રહુશ્ચેદથવા કેતુર્લગ્ને કામેઽષ્ટમે વ્યયે ।
મારકેશાન્મદે વાઽપિ મારકેશેન સંયુતઃ

મારકઃ સ ચ વિજ્ઞેયઃ સ્વદશાન્તર્દશાસ્વપિ ।
મકરે વૃશ્ચિકે જન્મ રાહુસ્તસ્ય મૃતિપ્રદઃ

ષષ્ઠાઽષ્ટરિષ્ફગો રાહુસ્તદ્દયે કષ્ટદો ભવેત્ ।
શુભગ્રહયુતો દૃષ્ટો ન તદા કષ્ટકૃન્મતઃ

લગ્નાત્ તૃતીયભાવે તુ બલિના રવિણા યુતે ।
રાજહેતુશ્ચ મરણં તસ્ય જ્ઞેયં દ્વિજોત્તમ

ત્રિતીયે ચેન્દુના યુક્તે દૃષ્ટે વા યક્ષ્મણા મૃતિઃ ।
કુજેન વ્રણશસ્ત્રાગ્નિદાહાદ્યૈર્મરણં ભવેત્

તૃતીયે શનિરાહુભ્યાં યુક્તે દૃષ્ટેઽપિ વા દ્વિજ ।
વિષાર્તિતો મૃતિર્વાચ્યા જલાદ્વા વહ્નિપીડનાત્

ગર્તાદુચ્ચાત્ પ્રપતનાદ્ બન્ધનાદ્ વા મૃતિર્ભવેત્ ।
તૃતીયે ચન્દ્રમાન્દિભ્યાં યુક્તે વા વીક્ષિતે દ્વિજ

કૃમિકુષ્ઠાદિના તસ્ય મરણં ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
તૃતીયે બુધસંયુક્તે વીક્ષિતે વાપિ તેન ચ

જ્વરેણ મરણં તસ્ય વિજ્ઞેયં દ્વિજસત્તમ ।
તૃતીયે ગુરુણા યુક્તે દૃષ્ટે શોફાદિના મૃતિઃ

તૃતીયે ભૃગુયુગ્દૃષ્ટે મેહરોગેણ તન્મૃતિઃ ।
બહુખેટયુતે તસ્મિન્ બહુરોગભવા મૃતિઃ

તૃતીયે ચ શુભૈર્યુક્તે શુભદેશે મૃતિર્ભવેત્ ।
પાપૈશ્ચ કીકટે દેશે મિશ્રૈર્મિશ્રસ્થલે મૃતિઃ

તૃતીયે ગુરુશુક્રાભ્યાં યુક્તે જ્ઞાનન વૈ મૃતિઃ ।
અજ્ઞાનેનાઽન્યખેટૈશ્ચ મૃતિર્જ્ઞેયા દ્વિજોત્તમ

ચરરાશૌ તૃતીયસ્થે પરદેશે મૃતિર્ભવેત્ ।
સ્થિરરાશૌ સ્વગેહે ચ દ્વિસ્વભાવે પથિ દ્વિજ

લગ્નાદષ્ટમભાવાચ્ચ નિમિત્તં કથિતં બુધૈઃ ।
સૂર્યેઽષ્ટમેઽગ્નિતો મૃત્યુશ્ચન્દ્રે મૃત્યુર્જલેન ચ

શાસ્ત્રાદ્ ભૌમે જ્વરાજ્ જ્ઞે ચ ગુરૌ રોગાત્ ક્ષુધા ભૃગૌ ।
પિપાસયા શનૌ મૃત્યુર્વિજ્ઞેયો દ્વિજસત્તમ

અષ્ટમે શુભદૃગ્યુક્તે ધર્મપે ચ શુભૈર્યુતે ।
તીર્થે મૃતિસ્તદા જ્ઞેયા પાપાખ્યૈરન્યથા મૃતિઃ

અગ્ન્યમ્બુમિશ્રત્ર્યંશૈર્જ્ઞેયો મૃત્યુર્ગૃહાશ્રિતૈઃ ।
પરિણામઃ શવસ્યાઽત્ર ભસ્મસંક્લેદશોષકૈઃ

વ્યાલવર્ગદૃકાણૈસ્તુ વિડમ્બો ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
શવસ્ય શ્વશૃગાલાદ્યૈર્ગૃધ્રકાકાદિપક્ષિભિઃ

કર્કટે મધ્યમોઽન્ત્યશ્ચ વૃશ્ચિકાદ્યદ્વિતીયકૌ ।
મીનેઽન્તિમસ્ત્રિભાગશ્ચ વ્યાલવર્ગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

રવિશ્ચન્દ્રબલાક્રાન્તત્ર્યંશનાથે ગુરૌ જનઃ ।
દેવલોકાત્ સમાયાતો વિજ્ઞેયો દ્વિજસત્તમ

શુક્રેન્દ્વોઃ પિતૃલોકાત્તુ મર્ત્યાચ્ચ રવિભૌમયોઃ ।
બુધાઽઽર્ક્યોર્નરકાદેવં જન્મકાલાદ્ વદેત્ સુધિઃ

ગુરુશ્ચન્દ્રસિતૌ સૂર્યભૌમૌ જ્ઞાર્કી યથાક્રમમ્ ।
દેવેન્દુભૂમ્યધોલોકાન્ નયન્ત્યસ્તારિરન્ધ્રગાઃ

અથ તત્ર ગ્રહભાવે રન્ધ્રારિત્ર્યંશનાથયોઃ ।
યો બલી સ નિજં લોકં નયત્યન્તે દ્વિજોત્તમ

તસ્ય સ્વોચ્ચાદિ સંસ્થિત્યા વરમધ્યાઽધમાઃ ક્રમાત્ ।
તત્તલ્લોકેઽપિ સઞ્જાતા વિજ્ઞેયા દ્વિજસત્તમ

અન્યાન્ મારકભેદાંશ્ચ રાશિગ્રહકૃતાન્ દ્વિજ ।
દશાધ્યાયપ્રસંગેષુ કથયિષ્યામિ સુવ્રત