બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 24

અથ ભાવેશફલાધ્યાયઃ

લગ્નેશે લગ્નગે દેહસુખભાગ્‌ ભુજવિક્રમી।
મનસ્વી ચઞ્ચલશ્ચૈવ દ્વિભાર્યો પરગોઽપિ વ

લગ્નેશે ધનગે બાલો લાભવાન્‌ પણ્ડિતઃ સુખી।
સુશીલો ધર્મવિન્માની બહુદારગુણૈર્યુતઃ

લગ્નેશે સહજે જાતઃ સિંહતુલ્યપરાક્રમી।
સર્વસમ્પદ્યુતો માની દ્વિભાર્યો મતિમાન્‌ સુખી

લગ્નેશે સુખગે બાલઃ પિતૃમાતૃસુખાન્વિતઃ।
બહુભ્રાતૃયુતઃ કામી ગુણરૂપસમન્વિતઃ

લગ્નેશે સુતગે જન્તોઃ સુતસૌખ્યં ચ મધ્યમમ્‌।
પ્રથમાપત્યનાશઃ સ્યાન્માની ક્રોધી નૃપપ્રિયઃ

લગ્નેશે ષષ્ઠગે જાતો દેહસૌખ્યવિવર્જિતઃ।
પાપાઢ્‌યે શત્રુતઃ પીડા સૌમ્યદૃષ્ટિવિવર્જિતે

લગ્નેશે સપ્તમે પાપે ભાર્યા તસ્ય ન જીવતિ।
શુભેઽટનો દરિદ્રો વા વિરક્તો વા નૃપોઽપિ વા

લગ્નેશેઽષ્ટમગે જાતઃ સિદ્ધવિદ્યાવિશારદઃ।
રોગી ચૌરો મહાક્રોધી દ્યૂતી ચ પરદારગઃ

લગ્નેશે ભાગ્યગે જાતો ભાગ્યવાઞ્જનવલ્લભઃ।
વિષ્ણુભક્તઃ પટુર્વાગ્મી દારપુત્રધનૈર્યુતઃ

લગ્નેશે દશમે જાતઃ પિતૃસૌખ્યસમન્વિતઃ।
નૃપમાન્યો જને ખ્યાતઃ સ્વાર્જિતસ્વો ન સંશયઃ

લગ્નેશે લાભગે જાતઃ સદા લાભસમન્વિતઃ।
સુશીલઃ ખ્યાતકીર્તિશ્ચ બહુદારગુણૈર્યુતઃ

લગ્નેશે વ્યયભાવસ્થે દેહસૌખ્યવિવર્જિતઃ।
વ્યર્થવ્યયી મહાક્રોધી શુભદૃગ્‌યોગવર્જિતે

ધનેશે લગ્નગે જાતઃ પુત્રવાન્‌ ધનસંયુતઃ।
કુટુમ્બકણ્ટકઃ કામી નિષ્ઠુરઃ પરકાર્યકૃત્‌

ધનેશે ધનગે જાતો ધનવાન્‌ ગર્વસંયુતઃ।
દ્વિભાર્યો બહુભાર્યો વા સુતહીનઃ પ્રજાયતે

ધનેશે સહજે જાતો વિક્રમી મતિમાન્‌ ગુણી।
કામી લોભી શુભાઢ્‌યે ચ પાપાઢ્‌યે દેવનિન્દકઃ

ધનેશે સુખભાવસ્થે સર્વસમ્પતસમન્વિતઃ।
ગુરુણા સંયુતે સ્વોચ્ચે રાજતુલ્યો નરો ભવેત્‌

ધનેશે સુતભાવસ્થે જાતો ધનસમન્વિતઃ।
ધનોપાર્જનશીલાશ્ચ જાયન્તે તત્સુતા અપિ

ધનેશે રિપુભાવસ્થે સશુભે શત્રુતો ધનમ્‌।
સપાપે શત્રુતો હાનિર્જંઘાવૈકલ્યવાન્‌ ભવેત્‌

ધનેશે સપ્તમે જાતઃ પરદારરતો ભિષેક્‌।
પાપેક્ષિતયુતે તસ્ય ભાર્યા ચ વ્યભિચારિણી

ધનેશેઽષ્ટમગે જાતો ભૂરિભૂમિધનૈર્યુતઃ।
પત્નીસુખં ભવેત્‌ સ્વલ્પં જ્યેષ્ઠભ્રાતૃસુખં ન હિ

ધનેશે ધર્મભાવસ્થે ધનવાનુદ્યમી પટુઃ।
બાલ્યે રોગી સુખી પશ્ચાત્‌ તીર્થધર્મવ્રતાદિકૃત્‌

ધનેશે કર્મગે જાતઃ કામી માની ચ પણ્ડિતઃ।
બહુદાર્યધનૈર્યુક્તઃ કિઞ્ચ પુત્રસુખોજ્ઝિતઃ

ધનેશે લાભભાવસ્થે સર્વલાભસમન્વિતઃ।
સદોદ્યોગયુતો માની કીર્તિમાન્‌ જાયતે નરઃ

ધનેશે વ્યયભાવસ્થે સાહમી ધનવર્જિતઃ।
પરભાગ્યરતસ્તસ્ય જ્યેષ્ઠાપત્યસુખં નહિ

લગ્નગે સહજાધીશે સ્વભુજાર્જિતવિત્તવાન્‌।
સેવાજ્ઞઃ સાહસી જાતો વિદ્યાહીનોઽપિ બુદ્ધિમાન્‌

દ્વિતીયે સહજાધીશે સ્થૂલો વિક્રમવર્જિતઃ।
સ્વલ્પારમ્ભી સુખી ન સ્યાત્‌ પરસ્ત્રીધનકામુકઃ

સહજે સહજાધીશે સહોદરસુખાન્વિતઃ।
ધનપુત્રયુતો હૃષ્ટો ભુનક્તિ સુખમદ્‌ભુતમ્‌

સુખસ્થે સહજાધીશે સુખી ચ ધનસંયુતઃ।
મતિમાન્‌ જાયતે બાલો દુષ્ટભાર્યાપતિશ્ચ સઃ

સુતસ્થે સહજાધીશે પુત્રવાન્‌ ગુણસંયુતઃ।
ભાર્યા તસ્ય ભવેત્‌ ક્રૂરા ક્રૂરગ્રહયુતેક્ષિતે

ષષ્ઠભાવે ત્ર્તીયેશે ભ્રાતૃશત્રુર્મહાધની।
માતુલૈશ્ચ સમં વૈરં માતુલાનીપ્રિયો નરઃ

સપ્તમે સહજાધીશે રાજસેવાપરો નરઃ।
બાલ્યે દુઃખી સુખી ચાન્તે જાયતે નાઽત્ર સંશયઃ

અષ્ટમે સહજાધીશે જાતશ્ચૈરો નરો ભવેત્‌।
દાસવૃત્ત્યોપજીવી ચ રાજદ્વારે મૃતિર્ભવેત્‌

નવમે સહજાધીશે પિતુઃ સુખવિવર્જિતઃ।
સ્ત્રીભિર્ભાગ્યોદયસ્તસ્ય પુત્રાદિસુખસંયુતઃ

દશમે સહજાધીશે જાતઃ સર્વસુખાન્વિતઃ।
સ્વભુજાર્જિવિત્તશ્ચ દુષ્ટસ્ત્રીભરણે રતઃ

લાભગે સહજાધીશે વ્યાપારે લાભવાન્‌ સદા।
વિદ્યાહીનોઽપિ મેધાવી સાહસી પરસેવકઃ

વ્યયસ્થે સહજાધીશે કુતાર્યે વ્યયકૃજ્જનઃ।
પિતા તસ્ય ભવેત્‌ ક્રૂરઃ સ્ત્રીભિર્ભાગ્યોદયસ્તથા

સુખેશે ધનગે જાતો વિદ્યાગુણવિભૂષિતઃ।
ભૂમીવાહનસંયુક્તો માતુઃ સુખસમન્વિતઃ

સુખેશે ધનગે જાતો ભોગી સર્વધનાન્વિતઃ।
કુટુમ્બસહિતો માની સાહસી કુહકાન્વિતઃ

સુખેશે સહજે જાતો વિક્રમી ભૃત્યસંયુતઃ।
ઉદારોઽરુગ્‌ ગુણી દાતા સ્વભુજાર્જિતવિત્તવાન્‌

સુખેશે સુખભાવસ્થે મન્ત્રી સર્વધનાન્વિતઃ।
ચતુરઃ શીલવાન્‌ માની જ્ઞાનવાન્‌ સ્ત્રીપ્રિયઃ સુખી

સુખેશે પુત્રભાવસ્થે સુખી સર્વજનપ્રિયઃ।
વિષ્ણુભક્તો ગુણી માની સ્વભુજાર્જિતવિત્તવાન્‌

સુખેશે રિપુભાવસ્થે માતુઃ સુખવિવર્જિતઃ।
ક્રોધી ચોરોઽભિચારી ચ સ્વેચ્છાચારશ્ચ દુર્મનાઃ

સુખેશે સપ્તમે જાતો બહુવિદ્યાસમન્વિતઃ।
પિત્રાર્જિતધનત્યાગી સભાયાં મૂકવદ્‌ ભવેત્‌

સુખેશે રન્ધ્રભાવસ્થે ગૃહાદિસુખવર્જિતઃ।
પિત્રોઃ સુખં ભવેદલ્પં જાતઃ ક્લીબસમો ભવેત્‌

સુખેશે ભાગ્યભાવસ્થે જાતઃ સર્વજનપ્રિયઃ।
દેવભક્તો ગુણી માની ભવેત્‌ સર્વસુખાન્વિતઃ

સુખેશે કર્મભાવસ્થે રાજમાન્યો નરો ભવેત્‌।
રસાયની મહાહૃષ્ટો સુખભોગી જિતેન્દ્રિયઃ

સુખેશે લાભગે જાતો ગુપ્તરોગભયાન્વિતઃ।
ઉદારી ગુણવાન્‌ દાતા પરોપકરણે રતઃ

સુખેશે વ્યયભાવસ્થે ગૃહાદિસુખવર્જિતઃ।
જાતો દુર્વ્યસની મૂઢઃ સદાઽલસ્યસમન્વિતઃ

સુતેશે લગ્નગે જાતો વિદ્યાન્‌ પુત્રસુખાન્વિતઃ।
કદર્યો વક્રચિત્તશ્ચ પરદ્રવ્યાપહારકઃ

સુતેશે ધનગે જાતો બહુપુત્રો ધનાન્વિતઃ।
કુટુમ્બપોષકો માની સ્ત્રીપ્રિયઃ સુયશા ભુવિ

સુતેશે સહજે ભાવે જાયતે સોદરપ્રિયઃ।
પિશુનશ્ચ કદર્યશ્ચ સ્વકાર્યનિરતઃ સદા

સુતેશે સુખભાવસ્થે સુખી માતૃસુખાન્વિતઃ।
લક્ષ્મીયુક્તઃ સુબુદ્ધિશ્ચ રાજ્ઞોઽમાત્યોઽથવા ગુરુઃ

સુતેશે સુતભાવસ્તે શુભાઢ્‌યે પુત્રવાન્‌ નરઃ।
પાપાઢ્‌યેઽપત્યહીનોઽસૌ ગુણવાન્‌ મિત્રવત્સલઃ

સુતેશે રિપુભાવસ્થે પુત્રઃ શત્રુસમો ભવેત્‌।
મૃતાપત્યોઽથવા જાતો દત્તક્રીતસુતોઽથવા

સુતેશે સપ્તમે માની સર્વધર્મસમન્વિતઃ।
પુત્રાદિસુખયુક્તશ્ચ પરોપકરણે રતઃ

સુતેશે રન્ધ્રભાવસ્થે સ્વલ્પપુત્રસુખાન્વિતઃ।
કાસશ્વાસસમાયુક્તઃ ક્રોધી ચ સુખવર્જિતઃ

સુતેશે ભાગ્યગે પુત્રો ભપો વા તત્સમો ભવેત્‌।
સ્વયં વા ગ્રન્થકર્તા ચ વિખ્યાતઃ કુલદીપકઃ

સુતેશે રાજ્યભાવસ્થે રાજયોગો હિ જાયતે।
અનેકસુખભોગી ચ ખ્યાતકીર્તિર્નરો ભવેત્‌

સુતેશે લાભગે જાતો વિદ્યાવાન્‌ જનવલ્લભઃ।
ગ્રન્થકર્તા મહાદક્ષો બહુપુત્રધનાન્વિતઃ

સુતેશે વ્યયભાવસ્થે જાતઃ પુત્રસુખોજ્જ્ઞિતઃ।
દત્તપુત્રયુતો વાઽસૌ ક્રીતપુત્રાન્વિતોઽથવા

ષષ્ઠેશે લગ્નગે જાતો રોગવાન્‌ કીર્તિસંયુતઃ।
આત્મશત્રુર્ધની માની સાહસી ગુણવાન્‌ નરઃ

ષષ્ઠેશે ધનભાવસ્થે સાહસી કુલવિશ્રુતઃ।
પરદેશી સુખી વક્તા સ્વકર્મનીરતઃ સદા

ષષ્ઠેશે સહજઃ જાતઃ ક્રોધી વિક્રમવર્જિતઃ।
ભ્રાતા શત્રુસમસ્તસ્ય ભૃત્યશ્ચોત્તરદાયકઃ

ષષ્ઠેશે સુખભાવસ્થે માતુઃ સુખવિવર્જિતઃ।
મનસ્વી પિશુના દ્વેષી ચલચિત્તોઽતિવિત્તવાન્‌

ષષ્ઠેશે સુતગો યસ્ય ચલં તસ્ય ધનાદિકમ્‌।
શત્રુતા પુત્રમિત્રૈશ્ચ સુખી સ્વાર્થી દયાન્વિતઃ

ષષ્ઠેશે રિપુભાવસ્થે વૈરં સ્વજ્ઞાતિમણ્ડલાત્‌।
અન્યૈઃ સહ ભવેન્‌ મૈત્રી સુખં મધ્યં ધનાદિજમ્‌

ષષ્ઠેશે દારભાવસ્થે જાતો દારસુખોજ્ઝિતઃ।
કીર્તિમાન્‌ ગુણવાન્‌ માની સાહસી ધનસંયુતઃ

ષષ્ઠેશેઽષ્ટમગે જાતો રોગી શત્રુર્મનીષિણામ્‌।
પરદ્રવ્યાભિલાષી ચ પરદારરતોઽશુચિઃ

ષષ્ઠેશે ભાગ્યગે જાતઃ કાષ્ઠપાષાણવિક્રયી।
વ્યવહારે ક્વચિદ્ધાનિઃ ક્વચિદ્વૃદ્ધિશ્ચ જાયતે

ષષ્ઠેશે દશમે ભાવે માનવઃ કુલવિશ્રુતઃ।
અભક્તશ્ચ પિતુર્વક્તા વિદેશે ચ સુખી ભવેત્‌

ષષ્ઠેશે લાભગે જાતઃ શત્રુતો ધનમાપ્નુયાત્‌।
ગુણવાન્‌ સાહસી માની કિન્તુ પુત્રસુખોજ્ઝિતઃ

ષષ્ઠેશે વ્યયભાવસ્થે વ્યસને વ્યયકૃત્‌ સદા।
વિદ્વદ્‌દ્વેષી ભવેજ્જાતો જીવહિંસાસુ તત્પરઃ

દારેશે લગ્નગે જાતઃ પરદારેષુ લમ્પટઃ।
દુષ્ટો વિચક્ષણોઽધીરો જનો વાતરુજાન્વિતઃ

દારેશે ધનગે જાતો બહુસ્ત્રીભિઃ સમન્વિતઃ।
દારયોગાદ્ધનાપ્તિશ્ચ દીર્ઘસૂત્રી ચ માનવઃ

દારેશે સહજે જાતો મૃતાપત્યો હિ માનવઃ।
કદાચિજ્જાયતે પુત્રી યત્નાત્‌ પુત્રોઽપિ જીવતિ

દારેશે સુખભાવસ્થે જાયા નાસ્ય વશે સદા।
સ્વયં સત્યપ્રિયો ધીમાન્‌ ધર્માત્મા દન્તરોગયુક્‌

દારેશે પઞ્ચમે જાતો માનિ સર્વગુણાન્વિતઃ।
સર્વદા હર્ષયુક્તશ્ચ તથા સર્વધનાધિપઃ

દારેશે રિપુભાવસ્થે ભાર્યા તસ્ય રુજાન્વિતા।
સ્ત્રિયા સહાઽથ વા વૈરં સ્વયં ક્રોધી સુખોજ્ઝિતઃ

દારેશે સપ્તમે ભાવે જાતો દારસુખાન્વિતઃ।
ધીરો વિચક્ષણો ધીમાન્‌ કેવલં વાતરોગવાન્‌

દારેશે મૃત્યુભાવસ્થે જાતો દારસુખોજ્ઝિતઃ।
ભાર્યાઽપિ રોગયુક્તાઽસ્ય દુઃશીલાઽપિ ન ચાનુગા

દારેશે ધર્મભાવસ્થે નાનાસ્ત્રીભિઃ સમાગમઃ।
જાયાહૃતમના જાતો બહ્વારમ્ભકરો નરઃ

દારેશે કર્મભાવસ્થે નાસ્ય જાયા વશાનુગા।
સ્વયં ધર્મરતો જાતો ધનપુત્રાદિસંયુતઃ

દારેશે લાભભાવસ્થે દારૈરર્થસમાગમઃ।
પુત્રાદિસુખમલ્પં ચ જનઃ કન્યપ્રજો ભવેત્‌

દારેશે વ્યયગે જાતો દરિદ્રઃ કૃપણોઽપિ વા।
ભાર્યાપિ વ્યયશીલાઽસ્ય વસ્ત્રાજીવી નરો ભવેત્‌

અષ્ટમેશે તનૌ જાતસ્તનુસૌખ્યવિવર્જિતઃ।
દેવાનાં બ્રાહ્મણાનાં ચ નિન્દકો વ્રણસંયુતઃ

અષ્ટમેશે ધને બાહુબલહીનઃ પ્રજાયતે।
ધનં તસ્ય ભવેત્‌ સ્વલ્પં નષ્ટ વિત્તં ન લભ્યતે

રન્ધ્રેશે સહજે ભાવે ભ્રાતૃસૌખ્યં ન જાયતે।
સાલસ્યો ભૃત્યહીનશ્ચ જાયતે બલવર્જિતઃ

રન્ધ્રેશે સુખભાવસ્થે માતૃહીનો ભવેચ્છિશુઃ।
ગૃહભૂમિસુખૈર્હીનો મિત્રદ્રોહી ન સંશયઃ

રન્ધ્રેશે સુતભાવસ્થે જડબુદ્ધિઃ પ્રજાયતે।
સ્વલ્પપ્રજ્ઞો ભવેજ્જતો દીર્ઘાયુશ્ચ ધનાન્વિતઃ

રન્ધ્રેશે રિપુભાવસ્થે શત્રુજેતા ભવેજ્જનઃ।
રોગયુક્તશરીરશ્ચ બાલ્યે સર્પજલાદ્‌ ભયમ્‌

રન્ધ્રેશે દારભાવસ્થે તસ્ય ભાર્યાદ્વયં ભવેત્‌।
વ્યાપારે ચ ભવેદ્‌હાનિસ્તસ્મિન્‌ પાપયુતે ધ્રુવમ્‌

રન્ધ્રેશે મૃત્યુભાવસ્થે જાતા દીર્ઘાયુષા યુતઃ।
નિર્બલે મધ્યમાયુઃ સ્યાચ્ચૌરો નિન્દ્યોઽન્યનિન્દકઃ

અષ્ટમેશે તપઃસ્થાને ધર્મદ્રોહી ચ નાસ્તિકઃ।
દુષ્ટભાર્યાપતિશ્ચૈવ પરદ્રવ્યાપહારકઃ

રન્ધ્રેશે કર્મભાવસ્તે પિતૃસૌખ્યવિવર્જિતઃ।
પિશુનઃ કર્મહીનશ્ચ યદિ નૈવ શુભેક્ષિતે

રન્ધ્રેશે લાભભાવસ્થે સપાપે ધનવર્જિતઃ।
બાલ્યે દુઃખી સુખી પશ્ચાત્‌ દીર્ઘાયુશ્ચ શુભાન્વિતે

રન્ધ્રેશે વ્યયભાવસ્થે કુકાર્યે વ્યયકૃત્‌ સદા।
અલ્પાયુશ્ચ ભવેજ્જાતઃ સપાપે ચ વિશેષતઃ

ભાગ્યેશે લગ્નગે જાતો ભાગ્યવાન્‌ ભૂપવન્દિતઃ।
સુશીલશ્ચ સુરૂપશ્ચ વિદ્યાવાન્‌ જનપૂજિતઃ

ભાગ્યેશે ધનભાવસ્થે પણ્ડિતો જનવલ્લભઃ।
જાયતે ધનવાન્‌ કામી સ્ત્રીપુત્રાદિસુખાન્વિતઃ

ભાગ્યેશે ભ્રાતૃભાવસ્થે જાતો ભ્રાતૃસુખાન્વિતઃ।
ધનવાન્‌ ગુણવાંશ્ચાપિ રૂપશીલસમન્વિતઃ

ભાગ્યેશે તુર્યભાવસ્થે ગૃહયાનસુખાન્વિતઃ।
સર્વસમ્પત્તિયુક્તશ્ચ માતૃભક્તો ભવેન્નરઃ

ભાગ્યેશે સુતભાવસ્થે સુતભાગ્યસમન્વિતઃ।
ગુરુભક્તિરતો ધીરો ધર્માત્મા પણ્ડિતો નરઃ

ભાગ્યેશે રિપુભાવસ્થે સ્વલ્પભાગ્યો ભવેન્નરઃ।
માતુલાદિસુખૈર્હીનઃ શત્રુભિઃ પીડિતઃ સદા

ભાગ્યેશે દારભાવસ્થે દારયોગાત્‌ સુખોદયઃ।
ગુણવાન્‌ કીર્તિમાંશ્ચાપિ જાયતે દ્વિજસત્તમઃ

ભાગ્યેશે મૃત્યુભાવસ્થે ભાગ્યહીનો નરો ભવેત્‌।
જ્યેષ્ઠભ્રાતૃસુખં નૈવ તસ્ય જાતસ્ય જાયતે

ભાગ્યેશે ભાગ્યભાવસ્થે બહુભાગ્યસમન્વિતઃ।
ગુણસૌન્દર્યસમ્પન્નો સહજેભ્યઃ સુખં બહુ

ભાગ્યેશે કર્મભાવસ્થે જાતો રાજાઽથ તત્સમઃ।
મન્ત્રી સેનાપતિર્વાઽપિ ગુણવાન્‌ જનપુજિતઃ

ભાગ્યેશે લાભભાવસ્થે ધનલાભો દિને દિને।
ભક્તો ગુરુજનાનાં ચ ગુણવાન્‌ પુણ્યવાનપિ

ભાગ્યેશો વ્યયભાવસ્થો ભાગ્યહાનિકરો નૃણામ્‌।
શુભકાર્યે વ્યયો નિત્યં નિર્ધનોઽતિથિસઙ્ગમાત્‌

કર્મેશે લગ્નગે જાતો વિદ્વાન્‌ ખ્યાતો ધની કવીઃ।
બાલ્યે રોગી સુખી પશ્ચાદ્‌ ધનવૃદ્ધિર્દિને દિને

રાજ્યેશે ધનભાવસ્થે ધનવાન્‌ ગુણસંયુતઃ।
રાજમાન્યો વદાન્યશ્ચ પિત્રાદિસુખસંયુતઃ

કર્મેશે સહજે જાતો ભ્રાતૃભૃત્યસુખાન્વિતઃ।
વિક્રમી ગુણસમ્પન્નઃ વાગ્મી સત્યરતો નરઃ

કર્મેશે સુખભાવસ્થે સુખી માતૃહિતે રતઃ।
યાનભૂમિગૃહાધીશો ગુણવાન્‌ ધનવાનપિ

કર્મેશે સુતભાવસ્થે સર્વવિદ્યાસમન્વિતઃ।
સર્વદા હૃર્ષસંયુક્તો ધનવાન્‌ પુત્રવાનપિ

કર્મેશે રિપુભાવસ્થે પિતૃસૌખ્યવિવર્જિતઃ।
ચતુરોઽપિ ધનૈર્હીનઃ શત્રુભિઃ પરિપીડિતઃ

રાજ્યેશે દારભાવસ્થે જાતો દારસુખાન્વિતઃ।
મનસ્વી ગુણવાન્‌ વાગ્મી સત્યધર્મરતઃ સદા

કર્મેશે રન્ધ્રભાવસ્થે કર્મહીનો ભવેન્નરઃ।
દીર્ઘાયુરપ્યસૌ જાતઃ પરનિન્દાપરાયણઃ

રાજ્યેશે ભાગ્યભે જાતો રાજા રાજકુલોદ્‌ભવઃ।
તત્સમોઽન્યકુલોત્પન્નો ધનપુત્રાદિસંયુતઃ

કર્મેશે રાજ્યભાવસ્થે સર્વકર્મપટુઃ સુખી।
વિક્રમી સત્યવક્તા ચ ગુરુભક્તિરતો નરઃ

રાજ્યેશે લાભભાવસ્થે જાતો ધનસુતાન્વિતઃ।
હર્ષવાન્‌ ગુણવાંશ્ચાપિ સત્યવક્તા સદા સુખી

રાજ્યેશે વ્યયભાવસ્થે તસ્ય રાજગૃહે વ્યયઃ।
શત્રુતોઽપિ ભયં નિત્યં ચતુરશ્ચાપિ ચિન્તિતઃ

લાભેશે લગ્નગે જાતઃ સાત્ત્વિકો ધનવાન્‌ સુખી।
સમદૃષ્ટિઃ કવિર્વાગ્મી સદા લાભસમન્વિતઃ

લાભેશે ધનભાવસ્થે જાતઃ સર્વધનાન્વિતઃ।
સર્વસિદ્ધિયુતો દાતા ધાર્મિકશ્ચ સુખી સદા

લાભેશે સહજે જાતઃ કુશલઃ સર્વકર્મસુ।
ધની ભ્રાતૃસુખોપેતઃ શૂલરોગભયં ક્વચિત્‌

લાભેશે સુખભાવસ્થે લાભો માતૃકુલાદ્‌ ભવેત્‌।
તીર્થયાત્રાકરો જાતો ગૃહભૂમિસુખાન્વિતઃ

લાભેશે સુતભાવસ્થે ભવન્તિ સુખિનઃ સુતાઃ।
વિદ્યવન્તોઽપિ સચ્છીલાઃ સ્વયં ધર્મરતઃ સુખી

લાભેશે રોગભાવસ્થે જાતો રોગસમન્વિતઃ।
ક્રૂરબુદ્ધિઃ પ્રવાસી ચ શત્રુભિ પરિપીડિતઃ

લાભેશે દારભાવસ્થે લાભો દારકુલાત્‌ સદા।
ઉદારશ્ચ ગુણી કામી જનો ભાર્યાવશાનુગઃ

લાભેશે રન્ધ્રભાવસ્થે હાનિઃ કાર્યેષુ જાયતે।
તસ્યાયુશ્ચ ભવેદ્‌દીર્ઘં પ્રથમં મરણં સ્ત્રિયઃ

લભેશે ભાગ્યભાવસ્થે ભાગ્યવાન્‌ જાયતે નરઃ।
ચતુરઃ સત્યવાદી ચ રાજપુજ્યો ધનાધિપઃ

લાભેશે કર્મભાવસ્થે ભૂપવન્દ્યો ગુણાન્વિતઃ।
નિજધર્મરતો ધીમાન્‌ સત્યવાદી જિતેન્દ્રિયઃ

લાભેશે લાભભાવસ્થે લાભઃ સર્વેષુ કર્મસુ।
પણ્ડિત્યં ચ સુખં તસ્ય વર્દ્ધતે ચ દિને દિને

લાભેશે વ્યયભાવસ્થે સત્કાર્યેષુ વ્યયઃ સદા।
કામુકો બહુપત્નીકો મ્લેચ્છસંસર્ગકારકઃ

વ્યયેશે લગ્નગે જાતો વ્યયશીલો જતો ભવેત્‌।
દુર્બલઃ કફરોગી ચ ધનવિદ્યાવિવર્જિતઃ

વ્યયેશે ધનભાવસ્થે શુભકાર્યે વ્યયઃ સદા।
ધાર્મિકઃ પ્રિયવાદી ચ ગુણસૌખ્યસમન્વિતઃ

વ્યયેશે સહજે જાતો ભ્રાતૃસૌક્યવિવર્જિતઃ।
ભવેદન્યજનદ્વેષી સ્વશરીરસ્ય પોષકઃ

વ્યયેશે સુખભાવસ્થે માતુઃ સુખવિવર્જિતઃ।
ભૂમિયાનગૃહાદીનાં હાનિસ્તસ્ય દિનેદિને

વ્યયેશે સુતભાવસ્થે સુતવિદ્યાવિવર્જિતઃ।
પુત્રાર્થે ચ વ્યયસ્તસ્ય તીર્થાટનપરો નરઃ

વ્યયેશે રિપુભાવસ્થે જાતઃ સ્વજનવૈરકૃત્‌।
ક્રોધી પાપી ચ દુઃખી ચ પરજાયારતો નરઃ

વ્યયેશે દારભાવસ્થે વ્યયો દારકૃતઃ સદા।
તસ્ય ભાર્યાસુખં નૈવ બલવિદ્યાવિવર્જિતઃ

વ્યયેશે મૃત્યુભાવસ્થે જાતો લાભાન્વિતઃ સદા।
પ્રિયવાઙ્‌ મધ્યમાયુશ્ચ સમ્પૂર્ણગુણસંયુતઃ

વ્યયેશે ભાગ્યભાવસ્થે ગુરુદ્વેષી ભવેન્નરઃ।
મિત્રૈરપિ ભવેદ્વૈરં સ્વાર્થસાધનતત્પરઃ

વ્યયેશે રાજ્યભાવસ્થે વ્યયો રાજકુલાદ્‌ભવેત્‌।
પિતૃતોઽપિ સુખં તસ્ય સ્વલ્પમેવ હિ જાયતે

વ્યયેશે લાભભાવસ્થે લાભે હાનિઃ પ્રજાયતે।
પરેણ રક્ષિતં દ્રવ્યં કદાચિલ્લભતે નરઃ

વ્યયેશે વ્યયભાવસ્થે વ્યયાધિક્યં હિ જાયતે।
ન શરીરસુખં તસ્ય ક્રોધી દ્વેષપરો નૃણામ્‌

ઇતિ તે કથિતં વિપ્ર ભાવેશાનાં ચ યત્‌ ફલમ્‌।
બલાબલવિવેકેન સર્વેષં તત્સમાદિશેત્‌

દ્વિરાશીશસ્ય ખેટસ્ય વિદિત્વોભયથા ફલમ્‌।
વિરોધે તુલ્યફલયોર્દ્વયોર્નાશઃ પ્રજાયતે

વિભિન્નયોસ્તુ ફલયોર્દ્વયોઃ પ્રાપ્તિર્ભવેદ્‌ધ્રુવમ્‌।
ગ્રહે પૂર્ણબલે પુર્ણમર્ધમર્ધબલે ફલમ્‌

પાદં હીનબલે ખેટે જ્ઞેયમિત્થં બુધૈરિતિ।
ઉક્તં ભાવસ્થિતાનાં તે ભાવેશાનાં પલં મયા