બૃહદારણ્યકોપનિષદ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 5.9

બ્ર્હુપ્ભ્_5,8.1 પુનરુપાસનાન્તરં તસ્યૈવ બ્રહ્મણો વાગ્વૈ બ્રહ્મેતિ વાગિતિ શબ્દસ્રયી તાં વાચં ધેનું ધેનુરિવ ધેનુર્યથા ધેનુશ્ચતુર્ભિઃ સ્તનૈઃ સ્તન્યં પયઃ ક્ષરતિ વત્સાયૈવં વાગ્ધેનુર્વક્ષ્યમાણૈઃ સ્તનૈઃ પય ઇવાન્નં ક્ષરતિ દેવાદિભ્યઃ ।
કે પુનસ્તે સ્તના યે વા તે યેભ્યઃ ક્ષરતિ ।
તસ્યા એતસ્યા વાચો ધેન્વા દ્વૌ સ્તનૌ દેવા ઉપજીવન્તિ વત્સસ્થાનીયાઃ ।
કૌ તૌ ।
સ્વાહાકારં ચ વષટ્કારં ચ ।
આભ્યાં હિ હવિર્દીયતે દેવેભ્યઃ ।
હન્તકારં મનુષ્યાઃ ।
હન્તેતિ મનુષ્યેભ્યો ઽન્નં પ્રયચ્છન્તિ ।
સ્વધાકારં ચ વષટ્કારં ચ ।
આભ્યાં હિ હવિર્દીયતે દેવેભ્યઃ ।
હન્તકારં મનુષ્યાઃ ।
હન્તેતિ મનુષ્યેભ્યો ઽન્નં પ્રયચ્છન્તિ સ્વધાકારં ચ વષટ્કારં ચ ।
આભ્યાં હિ હવિર્દીયતે દેવેભ્યઃ ।
હન્તકારં મનુષ્યાઃ ।
હન્તેતિ મનુષ્યેભ્યો ઽન્નં પ્રયચ્છન્તિ ।
સ્વધાકારં પિતરઃ ।
સ્વધાકારેણ હિ પિતૃભ્યઃ સ્વધાં પ્રયચ્છન્તિ ।
તસ્યા ધેન્વા વાચઃ પ્રાણ ઋષભઃ ।
પ્રાણેન હિ વાક્પ્રસૂયતે ।
મનો વત્સઃ ।
મનસા હિ પ્રસ્રાવ્યતે ।
મનસા હ્યાલોચિતે વિષયે વાક્પ્રવર્તતે ।
તસ્માન્મનો વત્સસ્થાનીયમ્ ।
એવં વાગ્ધેનૂપાસકસ્તાદ્ભાવ્યમેવ પ્રતિપદ્યતે ॥1॥
ઇતિ શ્રીમદ્બૃહદારણ્યકોપનિષદ્ભાષ્યે પઞ્ચમાધ્યાયસ્યાષ્ટમં બ્રાહ્મણમ્ ॥8॥
સ્તર્ત્ બ્ર્હુપ્ 5,9.1
અયમ્ અગ્નિર્ વૈશ્વાનરો યો ઽયમ્ અન્તઃ પુરુષે ।
યેનેદમ્ અન્નં પચ્યતે ।
યદ્ ઇદમ્ અદ્યતે ।
તસ્યૈષ ઘોષો ભવતિ ।
યમ્ એતત્ કર્ણાવ્ અપિધાય શૃણોતિ ।
સ યદોત્ક્રમિષ્યન્ ભવતિ નૈનં ઘોષં શૃણોતિ