બૃહદારણ્યકોપનિષદ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 5.11

બ્ર્હુપ્ભ્_5,10.1 સર્વેષામસ્મિન્પ્રકરણ ઉપાસનાનાં ગતિરિયં ફલં ચોચ્યતે-યદા વૈ પુરુષો વિદ્વાનસ્માલ્લોકાત્પ્રૈતિ શરીરં પરિત્યજતિ સ તદા વાયુમાગચ્છત્યન્તરિક્ષે તિર્યગ્ભૂતો વાયુઃ સ્તિમિતો ઽભેદ્યસ્તિષ્ઠતિ ।
સ વાયુસ્તત્ર સ્વાત્મનિ તસ્મૈ સમ્પ્રાપ્તાય વિજિહોતે સ્વાત્માવયવાન્વિગમયતિ ચ્છિદ્રીકરોત્યાત્માનમિત્યર્થઃ ।
કિંપરિમામં છિદ્રમિતિ ।
ઉચ્યતે-યથા રથ વક્રસ્ય ખં છિદ્રં પ્રસિદ્ધપરિમાણમ્ ।
તેન છિદ્રેણ સ વિદ્વાનૂર્ધ્વ આક્રમત ઊર્ધ્વઃ સન્ગચ્છતિ સ આદિત્યમાગચ્છતિ ।
આદિત્યો બ્રહ્મલોકં જિગમિષોર્માર્ગનિરોધં કૃત્વા સ્થિતઃ સો ઽપ્યેવંવિદ ઉપાસકાય દ્વારં પ્રયચ્છતિ ।
તસ્મૈ સ તત્ર વિજિહોતે ।
યથા લમ્બરસ્ય ખં વાદિત્રવિશેષસ્ય ચ્છિદ્રપરિમામં તેન સ ઊર્ધ્વ આક્રમતે સ ચન્દ્રમસમાગચ્છતિ ।
સો ઽપિ તસ્મૈ તત્ર વિજિહીતે ।
યથા દુન્દુભેઃ ખં પ્રસિદ્ધં તેન સ ઊર્ધ્વ આક્રમતે સ લોકં પ્રજાપતિલોકમાગચ્છતિ ।
કિંવિશિષ્ટમ્ ।
અશોકં માનસેન દુઃખેન વિવર્જિતમિત્યેતત્ ।
અહિમં હિમવર્જિતં શારીરદુઃખવર્જિતમિત્યર્થઃ ।
તં પ્રાપ્ય તસ્મિન્વસતિ શાશ્વતીર્નિત્યાઃ સમાઃ સંવત્સરાનિત્યર્થઃ ।
બ્રહ્મણો બહૂન્કલ્પાન્વસતીત્યેતત્ ॥1॥
ઇતિ શ્રીમદ્બૃહદારણ્યકોપનિષદ્ભાષ્યે પઞ્ચમાધ્યાયસ્ય દશમં બ્રાહ્મણમ્ ॥10॥
સ્તર્ત્ બ્ર્હુપ્ 5,11.1
એતદ્ વૈ પરમં તપો યદ્ વ્યાહિતસ્ તપ્યતે ।
પરમં હૈવ લોકં જયતિ ય એવં વેદ ।
એતદ્ વૈ પરમં તપો યં પ્રેતમ્ અરણ્યં હરન્તિ ।
પરમં હૈવ લોકં જયતિ ય એવં વેદ ।
એતદ્ વૈ પરમં તપો યં પ્રેતમ્ અગ્નાવ્ અભ્યાદધતિ ।
પરમં હૈવ લોકં જયતિ ય એવં વેદ