બૃહત્કથાશ્લોકસંગ્રહ · અધ્યાય 28

એવં વારાણસીસ્તં માં દારમિત્રૈર્ ઉપાસિતમ્
ઉપાતિષ્ઠન્ત કાશિક્યાઃ શ્રેણયઃ પણ્યપાણયઃ ॥

તાંશ્ ચ ભાષિતવાન્ અસ્મિ સર્વવૃત્તાન્તકોવિદઃ
અયમ્ આર્યકનિષ્ઠો વઃ શ્રેણિશ્રેસ્ઠી ભવત્વ્ ઇતિ ॥

અથ યાતે ક્વચિત્ કાલે સૌધે સપ્રિયદર્શનઃ
સોપાને તારમ્ અશ્રૌષં હંસાનામ્ ઇવ નિસ્વનમ્ ॥

મમ ત્વ્ આસીન્ ન હંસાનાં નૂપુરાણામ્ અયં ધ્વનિઃ
પદમન્થરસંચારો યચ્ ચાવિચ્છિન્નસંતતિઃ ॥

ન ચૈષ કુલનારીણામ્ ઉપપત્ત્યા વિરુધ્યતે
ઉત્સવાભ્યુદયેષ્વ્ એવ તા હિ બિભ્રતિ ભૂષણમ્ ॥

તેનાન્તઃપુરસંચાર વારસ્ત્રીચરણોચિતઃ
કિમ્ અર્થમ્ અપિ સોપાને ચરત્ય્ આભરણધ્વનિ ॥

એવં ચ વિમૃશન્ન્ એવ તારાભરણશિઞ્જિતાઃ
ચિત્રાંશુકધરા નારીર્ અપશ્યં રૂઢયૌવનાઃ ॥

તાસાં કુમુદિકા નામ લોકલોચનકૌમુદી
પ્રગલ્ભાપિ વિનીતેવ વન્દિત્વા મામ્ અભાષત ॥

આર્યજ્યેષ્ઠં યશોભાગિન્ ભવતો ભર્તૃદારિકા
વિજ્ઞાપયતિ વન્દિત્વા સાદરં રાજદારિકા ॥

મયા વ્રતકમ્ ઉદ્દિશ્ય પૂજિતા દેવતાદ્વિજાઃ
વણ્ટકસ્ તસ્ય યુષ્માભિઃ સદારૈર્ ગૃહ્યતામ્ ઇતિ ॥

અથ મહ્યં સુસંસ્કારં સા સમુદ્રં સમુદ્ગકમ્
વાસઃકુસુમગન્ધાંશ્ ચ હારિગન્ધાન્ ઉપાસરત્ ॥

અથોદ્વૃત્ય જગત્સારાન્ અસૌ મહ્યમ્ અદર્શયત્
દ્વિપ્રકારાન્ અલંકારાન્ નરનારીજનોચિતાન્ ॥

મયોક્તં દ્વયમ્ અપ્ય્ એતદ્ અર્હતિ પ્રિયદર્શના
પ્રેષિતં યોષિતા યત્ તદ્ યોષિદ્ એવ યતો ઽર્હતિ ॥

ઇદમ્ આકર્ણ્ય તાઃ પ્રેક્ષ્ય વિસ્મિતાઃ સસ્મિતાશ્ ચ મામ્
તસ્યૈ દત્ત્વા ચ તદ્ દ્રવ્યમ્ અગચ્છન્ કૃતવન્દનાઃ ॥

યશોભાગિન્ન્ ઇતિ શ્રુત્વા તયોક્તં પીડિતો ઽભવમ્
અનભ્યસ્તં હિ યદ્ યેન તેન તદ્ વસ્તુ દુઃસહમ્ ॥

મમામન્ત્રયતે યાવાન્ પુરુષઃ પ્રમદાજનઃ
સર્વો ઽસાવ્ આર્યપુત્રેતિ મુક્ત્વૈતાં પુરુષામ્ ઇતિ ॥

કિં ચાન્યત્ કુલકન્યાનાં કેયમ્ ઈદૃક્ સ્વતન્ત્રતા
યેયમ્ અસ્મદ્વિધૈઃ સાર્ધં લોકયાત્રા નિરઙ્કુશૈઃ ॥

કિં તુ કામયમાનાપિ કામિનિ કામિનિ પ્રિયે
ન ધનાયત્ય્ અપિ સ્વાઙ્ગં કિમ્ અઙ્ગ ધનમ્ અધ્રુવમ્ ॥

તદ્ અસ્યાઃ કો ભવેદ્ ભાવો મયીત્ય્ એતદ્ વિતર્કયન્
અન્ધકારમુખેનાહં ગોમુખેન ઇતિ ભાષિતઃ ॥

અર્યપુત્ર દુરન્તેયમ્ ઈદૃશીભિર્ ભવાદૃશામ્
લોકયાત્રેત્ય્ અથાવોચમ્ એનં પરિહસન્ન્ ઇવ ॥

દુરન્તા વાથ વા સ્વન્તા ન હીયં પ્રસ્તુતા મયા
અથ વા સંકટાત્ ત્રાતા મમાસ્ત્ય્ એવ ભવાન્ ઇતિ ॥

ઇતિ તસ્મિન્ન્ અહોરાત્રે ગતે કુમુદિકાદિકાઃ
આગત્યેદમ્ અભાષન્ત સવ્રીડાવિનયા ઇવ ॥

અર્યપુત્રાર્યદુહિતા વન્દિત્વા રાજદારિકા
અસ્મદ્દોષે કૃતવ્રીડા વિજ્ઞાપયતિ સાઞ્જલિઃ ॥

ક્ષમણીયો ઽયમ્ અસ્માકમ્ આચારાતિક્રમો યતઃ
મુઢભૃત્યકૃતા દોષા ન ગ્રાહ્યાઃ સ્વામિનામ્ ઇતિ ॥

મયાપ્ય્ ઉક્તં ન પશ્યામિ દોષમ્ આચરિતં તયા
અસ્તિ ચેત્ ક્ષાન્ત એવાસૌ તથાપ્ય્ આખ્યાયતામ્ ઇતિ ॥

તતઃ કુમુદિકાચષ્ટે મામ્ અપૃચ્છન્ નૃપાત્મજા
આર્યજ્યેષ્ઠસ્ ત્વયાલાપાન્ ભાષિતઃ કીદૃશાન્ ઇતિ ॥

આર્યજ્યેષ્ઠ યશોભાગિન્ન્ ઇત્યાદૌ કથિતે મયા
સાસૂયા સવિષાદેવ વેપમાનેદમ્ અબ્રવીત્ ॥

અયિ વૈરિણિ ભર્તારમ્ એવં વદતિ કાઙ્ગના
યથોક્તો મન્દયા જ્યેષ્ઠો યશોભાગિન્ન્ ઇતિ ત્વયા ॥

ન ચ ત્વદીયમ્ એવેદં વચઃ સંભાવયત્ય્ અસૌ
પરસંદેશહારી હિ પ્રતીતો ગણિકાજનઃ ॥

યઃ શ્રેષ્ઠિદુહિતુર્ ભર્તા સો ઽસ્માકમ્ અપિ ધર્મતઃ
પ્રિયદર્શનયા સાર્ધમ્ અભિન્નૈવ હિ મે તનુઃ ॥

અર્યપુત્રસ્ ત્વયા તસ્માદ્ અર્યપુત્રેતિ ભાષ્યતામ્
તથા વિજ્ઞાપ્યતાં ચેદં યથાવજ્ઞાં ન મન્યતે ॥

અસ્મદર્થં મયા ચેયમ્ ઉચ્યતાં પ્રિયદર્શના
વ્રતકોત્સવમ્ આસેવ્ય સાયાહ્ને પ્રતિયાસ્યતિ ॥

ઇતિ શ્રુત્વેદમ્ આસીન્ મે કો ઽન્યઃ પરિભવઃ પરઃ
એતસ્માદ્ યદ્ અસાવ્ આહ ભાર્યા પ્રસ્થાપ્યતામ્ ઇતિ ॥

યા વધૂસ્ તાતપાદાનાં મમ ભાર્યા ચ સા કથમ્
કુટુમ્બિજનયોષેવ ગચ્છેત્ પરગૃહાન્ ઇતિ ॥

અથ માં ગોમુખો ઽવોચત્ કિમ્ અસ્થાને વિશઙ્કયા
નેદં પરગૃહં દેવ્યાસ્ તથા વિદિતમ્ એવ વઃ ॥

મઙ્ગલં હિ વિવાહાન્તમ્ અસ્યાસ્ તત્રૈવ કારિતમ્
તચ્ ચૈતચ્ ચ ગૃહં તસ્માદ્ અભિન્નં દૃશ્યતામ્ ઇતિ ॥

તતસ્ તદ્વચનાન્ ન્યાય્યાદ્ અનુજ્ઞાતા સતી મયા
પ્રાસાદાગ્રાદ્ અવારોહત્ સમં તુ પ્રિયદર્શના ॥

અથ પ્રાસાદપૃષ્ઠસ્થો દાન્તૈર્ ઉજ્જ્વલમણ્ડનૈઃ
ગોભિઃ પ્રવહણં યુક્તમ્ અપશ્યં રાજવર્ત્મનિ ॥

રાજકઞ્ચુકિભિર્ વૃદ્ધૈર્ અનન્તૈર્ વેત્રપાણિભિઃ
નારીવર્ષવરપ્રાય જનવૃન્દૈશ્ ચ સંવૃતમ્ ॥

તચ્ ચ રાજકુલાદ્ દૃષ્ટ્વા ગચ્છત્પ્રવહણં તતઃ
તદ્ દિનં ગમયામિ સ્મ દીર્ઘબન્ધનદુર્ગમમ્ ॥

સૂર્યો ઽપિ તદ્ અહર્ મન્યે ભગ્નાક્ષસ્યન્દનો ભવેત્
દૈત્યોચ્છિન્નતુરંગો વા યેનાસ્તં કથમ્ અપ્ય્ અગાત્ ॥

અથ પ્રાસાદમ્ આરુહ્ય રાજમાર્ગં નિરૂપયન્
તદ્ એવ યાનમ્ અદ્રાક્ષં દીપિકાવલયાવૃતમ્ ॥

અવતીર્ય ચ હર્મ્યાગ્રાદ્ દીપિકાચન્દ્રિકાસખીમ્
સોપાને દૃષ્ટવાન્ અસ્મિ શ્રામ્યન્તીં પ્રિયદર્શનામ્ ॥

તામ્ આદાય તતઃ પાણૌ મદપ્રમદબાધિતામ્
ચિરાદ્ આરોપયામિ સ્મ હર્મ્યાગ્રશયનાન્તિકમ્ ॥

ક્ષણં ચ તત્ર વિશ્રાન્તાં તામ્ આલિઙ્ગમ્ અસૌ ચ મામ્
તતશ્ ચડ્ ઇતિ વિચ્છિન્નં તત્કાઞ્ચીગુણબન્ધનમ્ ॥

શરાટિકુરરશ્રેણિઃ પુલિનાન્ નલિનીમ્ ઇવ
શિઞ્જાના રશના શય્યાં તન્ નિતમ્બાદ્ અથાપતત્ ॥

તાં ચ ભિન્નમણિચ્છાયાચ્ છત્રચ્છાદિતદીપિકામ્
દૃષ્ટ્વા પૃષ્ટા મયા તસ્યાઃ સંપ્રાપ્તિં પ્રિયદર્શના ॥

બહુ શ્રોતવ્યમ્ અત્રાસ્તિ ક્રમેણ શ્રૂયતામ્ ઇતિ
ઉક્ત્વા રુષ્ટૈવ તાં દૃષ્ટ્વા સાચષ્ટ સ્મ કથામ્ ઇમામ્ ॥

અસ્ત્ય્ અહં યુષ્મદાદેશાદ્ ગતા કન્યાવરોધનમ્
ન ચ તત્ર મયા દૃષ્ટા માર્ગયન્ત્યા નૃપાત્મજા ॥

તતઃ પરિજનસ્ તસ્યાઃ પ્રાહ માં રાજદારિકા
ગૃહોપવનમ્ અધ્યાસ્તે તત્ર સંભાવ્યતામ્ ઇતિ ॥

પ્રવિશ્ય ચ મયા દૃષ્ટા તસ્મિન્ન્ ઉદ્યાનપાલિકા
વસન્તસુમનઃકૣપ્ત માલાભરણધારિણી ॥

સા ચ પૃષ્ટા મયાવોચદ્ યો ઽયં સંધ્યાવદારુણઃ
અશોકષણ્ડસ્ તત્રાસ્તે વિવિક્તે રાજદારિકા ॥

અનેન ચાર્યદુહિતુર્ વક્રેણાપિ તથા વ્રજઃ
યો ઽયં પ્રિયઙ્ગુષણ્ડસ્ય યાતિ મધ્યેન નિર્ભયઃ ॥

દૂરાત્ કુરબકાનાં ચ કાનનમ્
માધવીસહકારાનામ્ અઙ્કોલાનાં ચ વર્જય ॥

ભ્રામ્યન્મધુકરસ્તેન સેનાસંબાધપાદપમ્
ભૃઙ્ગદંશભયાત્ કસ્ તં નાપ્રમત્તસ્ ત્યજેદ્ ઇતિ ॥

તેન ચ પ્રસ્થિતાદ્રાક્ષં કદમ્બકુટજાન્ અપિ
માલતીસપ્તપર્ણાશ્ ચ મઞ્જરીચ્છન્નપલ્લવાન્ ॥

મમ ત્વ્ આસીદ્ અહો શક્તિર્ દોહદસ્ય વરીયસી
અનૃતાવ્ અપિ યેનૈતે જૃમ્ભિતાઃ પાદપા ઇતિ ॥

સાથ પઙ્કજિનીકૂલે હિમવત્કંધરાજતે
શિલાપૃષ્ઠે મયા દૃષ્ટા સાન્દ્રચન્દનકર્દમે ॥

સમશીતાતપે ઽપ્ય્ અસ્મિન્ વસન્તે શારદીવ સા
મધ્યંદિને જ્વરેણૈવ ખેદ્યમાના બલીયસા ॥

સંતતૈસ્ તાલવૃન્તૈશ્ ચ ચન્દનાપાદ્રમારુતૈઃ
વીજ્યમાના વચોભિશ્ ચ સાન્ત્વ્યમાનાતિકોમલૈઃ ॥

અથ તસ્યા મયા ગત્વા સમીપં વન્દના કૃતા
તયાપિ ક્ષિપ્તચેતસ્ત્વાન્ ન કિંચિદ્ અપિ ભાષિતમ્ ॥

તતઃ કુમુદિકા તસ્યાઃ પાદમ્ આલમ્બ્ય નિષ્ઠુરમ્
પ્રતિબુદ્ધામ્ અવોચત્ તાં ભગિની દૃશ્યતામ્ ઇતિ ॥

તતઃ કુમુદિકાહસ્તમ્ આલમ્બ્યોત્થાય માં ચિરમ્
આલિઙ્ગિતવતી સ્વાઙ્ગૈર્ ધ્વાન્તાઙ્ગારાગ્નિદુઃસહૈઃ ॥

સુખાસીનાં ચ મામ્ આહ ભર્તા તે સુખભાગિનિ
સતતં કુશલીત્યાદિ તથેતિ ચ મયોદિતમ્ ॥

પુનર્ આહ સ તે ભર્તા છાત્ત્રત્વાદ્ દુર્જનઃ કિલ
આહારાદ્યૈર્ દુરારાધસ્ ત્વયા તદ્ ઇતિ મે મતિઃ ॥

પ્રીત્યા નન્દોપનન્દાભ્યાં યેનાહરતિ સાધિતમ્
તેન નૈવોપચર્યો ઽસૌ મયેતિ કથિતં મયા ॥

પુનર્ ઉક્તં તયા સ્મિત્વા નેદં સંભાવ્યતે તયોઃ
રાજ્યાંશો દશમસ્ તાભ્યામ્ અભિમાનાત્ કિલોજ્ઝિતઃ ॥

તૌ ત્વદ્ભર્તુર્ અવિત્તસ્ય પાન્થસ્યાજ્ઞાતજન્મનઃ
દાસમ્ અભ્યુપગચ્છેતાં કથં નામેતિ દુર્ઘટમ્ ॥

મયોક્તં સર્વમ્ અસ્ત્ય્ એતત્ કિં તુ તૌ દિવ્યચક્ષુષૌ
યદ્ એવાદિશતઃ કિંચિત્ તત્ તથૈવ હિ સિધ્યતિ ॥

જ્યેષ્ઠસ્ય ચ ગુણા જ્યેષ્ઠાસ્ તાભ્યાં કસ્યેતિ માનુષાઃ
તેનાઙ્ગીકૃતવન્તૌ તૌ મદ્ભર્તુર્ ભૃત્યતામ્ ઇતિ ॥

ભગીરથયશાઃ શ્રુત્વા નિષ્કમ્પાક્ષી કથામ્ ઇમામ્
તનૂરુહવિકારેણ સાશ્રુણાલિઙ્ગિતા બલાત્ ॥

એવં ચ ક્ષણમ્ આસીનામ્ આહ માં રાજદારિકા
અઙ્ગં પ્રવહણક્ષોભાત્ ખિન્નમ્ અભ્યઞ્જ્યતામ્ ઇતિ ॥

આસ્તામ્ આસ્તામ્ ઇતિ મયા અનિચ્છન્ત્યા યાવદ્ ઉચ્યતે
તાવદ્ બલાદ્ બલાતૈલં ન્યધાત્ કુમુદિકા મયિ ॥

સર્વથાક્ષિનિકોચાદ્યૈર્ ઉક્ત્વા કુમુદિકાદિકાઃ
સા મે ઽભ્યઙ્ગાપદેશેન વિવૃત્યાઙ્ગાનિ પશ્યતિ ॥

એતત્ ત્વત્કરશાખાભિર્ લિખિતં મ્ભકમ્
મદીયમ્ અઙ્ગમ્ આલોક્ય રાજદારિકયોદિતમ્ ॥

અહો સખે સલજ્જાસિ બાલિકા કુલપાલિકા
યયેહ દુઃસહા સોઢા કોમલાઙ્ગ્યા કદર્થના ॥

અથ વા ત્વં પરાધીના ભર્તૈવ તવ નિર્દયઃ
યેન પ્રબલદર્પેણ કૃતં વૈષમ્યમ્ ઈદૃશમ્ ॥

કો ઽન્યો નિષ્કરુણસ્ તસ્માત્ ત્વં યેનોત્પલકોમલા
દન્તિનેવ મહાન્ધેન મથિતા પુણ્ડરીકિણી ॥

મત્સંદેશં ચ વાચ્યો ઽસૌ કિમ્ અસ્થાને કૃતમ્ ત્વયા
ન હિ ચૂડામણિઃ પાદે પ્રભવામીતિ બધ્યતે ॥

ઇદં હિ કર્કશાઃ સોઢું શક્તા રાજન્યકન્યકાઃ
છાયાકોમલગાત્ર્યસ્ તુ ન હિ વાનિજદારિકાઃ ॥

ઇત્યાદિ બહુ જલ્પિત્વા સા મામ્ ઉદ્વર્તનાદિભિઃ
સત્કારૈર્ અન્નપાનાન્તૈઃ સંમાનિતવતી ચિરમ્ ॥

તસ્યાશ્ ચ ક્ષણસંક્ષિપ્તં મમ સંવત્સરાયતમ્
યુષ્મત્કથાપ્રસઙ્ગેન સાર્કં ગતમ્ ઇદં દિનમ્ ॥

અથાચલનિતમ્બાભાત્ સ્વનિતમ્બાદ્ વિમુચ્ય સા
આમુચન્ મેખલામ્ એનાં મન્નિતમ્બે લઘીયસિ ॥

બહુર્ વિસ્રંસમાનાયાં ગ્રન્થિર્ અસ્યાં તયા કૃતઃ
સ્વહસ્તવિલતૈર્ યત્નાન્ મૃણાલીતન્તુસૂત્રકૈઃ ॥

તતઃ પ્રસ્થાપિતવતી મામ્ ઇત્યાદિ વિધાય સા
મેખલા સ્ખલિતા ચેયં છિત્ત્વા તત્ તન્તુબન્ધનમ્ ॥

ઇતિ તસ્યાસ્ તયા ચિત્રે પ્રપઞ્ચે ઽસ્મિન્ નિવેદિતે
સંકલ્પજન્મનામૃષ્ટઃ સંકલ્પયિતુમ્ આરભે ॥

તયા યદ્ ગુરુ સંદિષ્ટમ્ ઉપલબ્ધં ચ યત્ તયા
એતદ્ એવ સુપર્યાપ્તમ્ અનુરાગસ્ય લક્ષણમ્ ॥

યત્ પુનર્ મેખલા બદ્ધા નિઃસરૈર્ બિસતન્તુભિઃ
સત્સ્વ્ અપ્ય્ અન્યેષુ સૂત્રેષુ તત્રેદં ચિન્તિતં તયા ॥

નિર્દયાલિઙ્ગનક્ષોભાદ્ ઇદં વિચ્છેદમ્ એષ્યતિ
અથેયં મેખલા સ્રસ્તા શય્યાયાં નિપતિષ્યતિ ॥

લમ્બાં ચેમામ્ અસૌ દૃષ્ટ્વા મન્નિતમ્બવિશાલતામ્
અનયા પ્રીતિમ્ આધાસ્યત્ય્ અપિ કામ્ ઇતિ ॥

એકૈકતો ઽપિ વૃત્તાન્ત ઉપપન્ને તયા કૃતે
મયા તુ જ્ઞાતકાર્યત્વાદ્ ઉત્પ્રેક્ષેયમ્ ઉપેક્ષિતા ॥

અથાહમ્ અબ્રવં શ્યામા ભગીરથયશાઃ સ્ફુટમ્
કથં વેત્થેતિ સાપૃચ્છદ્ અથેત્થમ્ અહમ્ ઉક્તવાન્ ॥

ગૌરાણામ્ અસિતાભાસમ્ અસિતાનાં સિતાધિકમ્
શ્યામાનાં મણ્ડનં તજ્જ્ઞૈસ્ ચિત્રવર્ણં તુ વર્ણિતમ્ ॥

પારિજાતસ્રગાભાભા યદ્ ઇયં મેખલા તતઃ
બાલા દૂર્વાદલશ્યામા નિયતં રાજદારિકા ॥

કિં ચ નાન્યા તતઃ કાચિદ્ દર્શનીયતમા યતઃ
દર્શનીયતમા શ્યામા નારીણામ્ ઇતિ દર્શનમ્ ॥

તયોક્તં ધિગ્ ધિગ્ અસ્ત્વ્ એષાં રત્નલક્ષણકારિણામ્
જનઃ પ્રચ્છાદનીયો ઽપિ ખ્યાપિતો યૈઃ શઠૈર્ અપિ ॥

ઇત્ય્ આદ્યા કથયા તસ્યાઃ ક્ષપાયાઃ પ્રહરદ્વયમ્
પ્રાપ્ત્યુપાયવિચારેણ તૃતીયઃ પ્રેરિતો મયા ॥

મમ ત્વ્ અસીદ્ ઇયં ચિન્તા કિં મમોપાયચિન્તયા
દેવતાસ્ તત્ કરિષ્યન્તિ યેન શાન્તિર્ ભવિષ્યતિ ॥

વેગવત્યાદિકાપ્રાપ્તાવ્ ઉપાયઃ કઃ કૃતો મયા
યથા તાઃ પ્રાપ્તવાન્ અસ્મિ તથા રાજસુતામ્ ઇતિ ॥

અથ મામ્ એકદાગત્ય સાયં કુમુદિકાવદત્
ભગીરથયશા યુષ્માન્ વન્દિત્વા યાચતે યથા ॥

યે મયારોપિતાશ્ ચૂતા માધવીચમ્પકાદયઃ
તે જાતા મઞ્જરીભાર ભરભઙ્ગુરપલ્લવાઃ ॥

અતઃ શ્વસ્ તત્ર ગત્વાહં માધવીસહકારયોઃ
કર્ત્રી વિવાહસંસ્કારમ્ અપરેષાં ચ પૂજનમ્ ॥

તેન યુષ્મદ્ગૃહદ્વારાદ્ ગૃહીત્વા પ્રિયદર્શનામ્
પ્રાતર્ એવ પ્રાયાતાસ્મિ તદ્ એષા મુચ્યતામ્ ઇતિ ॥

અથ તસ્યૈ પ્રતિજ્ઞાય ગચ્છત્વ્ એવં ભવત્વ્ ઇતિ
દ્રષ્ટવ્યા રાજપુત્રીતિ ખિદ્યમાનો ઽનયં નિશામ્ ॥

પ્રાતઃ કુમુદિકાગત્ય ભાષતે સ્મ સસંભ્રમા
ભગીરથયશાઃ પ્રાપ્તા ગચ્છત્વ્ અર્યસુતેતિ મામ્ ॥

અથ તાં દૃષ્ટવાન્ અસ્મિ પ્રસ્થાપ્ય પ્રિયદર્શનામ્
પ્રાસાદાગ્રસ્થિતો દ્વાઃસ્થ સ્વચ્છપ્રવહણાસ્થિતામ્ ॥

આસ્તાં ચ મમ તાં દૃષ્ટ્વા ક્ષણં માનસચક્ષુષી
સુષુપ્તાવ્ અસ્થિતસ્યેવ નષ્ટસંકલ્પદર્શને ॥

સર્વથા પુણ્યવન્તસ્ તે સુરાસુરનરોરગાઃ
અસાવ્ અકાલમૃત્યુર્ યૈર્ નારીરૂપો ન વીક્ષિતઃ ॥

તયા ચાનનમ્ ઉન્નમ્ય હૃષ્ટઃ સંદૃષ્ટવાન્ અહમ્
સહસ્રાક્ષં સ્વમ્ આત્માનં તચ્ચક્ષુષ્કાદિકોજ્જ્વલમ્ ॥

માં ચ મદ્દયિતાં નાસૌ સંમાનિતવતી સમમ્
મયિ દૃષ્ટમ્ અદાત્ તસ્યાં ગાઢ ઠગ્રહાર્હણામ્ ॥

અથ સ્વયાનમ્ આરોપ્ય સા પ્રિયાં પ્રિયદર્શનામ્
કઞ્ચુક્યાદિચમૂગુપ્તા નગરોપવનં ગતા ॥

અહં તુ તદ્ દિનં નીત્વા કૃચ્છ્રાન્ મન્દિરનિષ્કુટે
હર્મ્યમૂર્ધાનમ્ આરોહં રાજપુત્રીદિદૃક્ષયા ॥

અથ પ્રવહણેનાસૌ નભસ્વત્પટુરંહસા
મદ્ગૃહદ્વારમ્ આગચ્છદ્ દૂરાદ્ ઉન્નમિતાનના ॥

સા ચ માં તત્ર પશ્યન્તી સંતતં પ્રિયદર્શનામ્
ગાઢં નિષ્પીડયન્તી ચ ચિરમ્ અઙ્ગં ન્યપીડયત્ ॥

વન્દનાચ્છદ્મના પશ્ચાન્ માય્ય્ આત્માનં નિધાય સા
ચેતોવિનિમયં કૃત્વા પ્રવૃત્તા શિબિકામ્ ઇતિ ॥

આરાધયામિ નૃપસૂનુકૃતે નુ ગૌરીં કિં ખાનયામિ ચતુરૈસ્ ત્વરિતં સુરુઙ્ગામ્
ઇત્યાદ્યુપાયશતચિન્તનતાન્તચેતાઃ કૃચ્છ્રાન્ નિશામ્ અનયમ્ અપ્રતિલબ્ધનિદ્રઃ ॥