બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.97

અથ સપ્તનવતિતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
ગચ્છન્તમુદ્ધવં દૃષ્ટ્વા સંત્રસ્તા શ્રીહરેઃ પ્રિયા ।
સમુત્થાયાઽઽસનાચ્છીઘ્રં હૃદયેન વિદૂયતા

ગોપીભિઃ સહિતા શીઘ્રં સમુદ્વિગ્ના સહાસતી ।
દદૌ શુભાશિષં તસ્મૈ તસ્ય મૂર્ધ્નિ કરં તથા

સ્તિગ્ધદૂર્વાક્ષતં શુક્લધાન્યં પુષ્પં ચ મઙ્ગલમ્ ।
પ્રેરયામાસ લાજાંશ્ચ ફલં પર્ણં તથા દધિ

દર્મણં દર્શયામાસ પૂર્ણકુમ્ભ સપલ્લવમ્ ।
સફલં ગન્ધસિન્ધૂરકસ્તૂરીચન્દનાન્વિતમ્

પુષ્પમાલ્યં પ્રદીપં ચ રત્નં ગન્ધં દ્વિજોત્તમ ।
પતિપુત્રવતી સાધ્વી કાઞ્ચનં રજતં તથા

તમુવાચ મહાસાધ્વી હિતં સત્યં ચ મઙ્ગલમ્ ।
સંગોપ્યં સાશ્રુનેત્રં ચ પતિતં દુઃખિતા હૃદિ

રાધિકોવાચ
શુભં ભવતુ માર્ગસ્તે કલ્યાણમસ્તુ સંતતમ્ ।
જ્ઞાનં લભ હરેઃ સ્થાનાત્કૃષ્ણસ્ય સુપ્રિયો ભવ

કૃષ્ણભક્તિઃ કૃષ્ણદાસ્યં દલેષુ ચ વરં વરમ્ ।
શ્રેષ્ઠા પઞ્ચવિધા મુક્તેર્હરિભક્તિર્ગરીયસી

બ્રહ્મત્વાદપિ દેવત્વાદિન્દ્રત્વાદમરાદપિ ।
અમૃતાત્સિદ્ધિલાભાચ્ચ હરિદાસ્યં સુદુર્લભમ્

અનેકનન્મતપસા સંભૂય ભારતે દ્વિજઃ ।
હરિભક્તિં યદિ લભેત્તસ્ય જન્મ સુદુર્લભમ્

સફલં જીવનં તસ્ય કુર્વતઃ કર્મણઃ ક્ષયમ્ ।
પિતૄણાં ચ સહસ્રાણિ સ્વસ્ય માતુશ્ચ નિશ્ચિતમ્

માતામહાનાં પુંસાં ચ શતાનાં સોદરસ્ય ચ ।
બાન્ધવસ્યાપિ પત્ન્યાશ્ચ ગુરૂણાં શિષ્યભૃત્યયોઃ

તત્કર્મ શોભરં વત્સ યચ્ચ કૃષ્ણો સમર્પણમ્ ।
તત્કર્મ શોભનં શુદ્ધં કુષ્ણસંતોષણં યતઃ

સંકલ્પસાધનં કર્મ સંપ્રીતિવિધિપૂર્વકમ્ ।
તદેવ મઙ્ગલં ધન્યં પરિણામસુખાવહમ્

તદ્વ્રતં તત્તપઃ સત્યં તદ્ભક્તિઃ પૂજનં તથા ।
તદુદ્દેશ્યમનશનં કેવલં દાસ્યકાલણમ્

સમસ્તપૃથિવીદાનં પ્રદક્ષિણ્યં ભુવસ્તથા ।
સમસ્તતીર્થસ્નાનં ચ સમસ્તં ચ વ્રતં તપઃ

સમસ્તયજ્ઞકરણં સર્વદાનફલં તથા ।
સમસ્તવેદવેદાઙ્ગપઠનં પાઠનં તથા

ભીતસ્થં રક્ષણં ચૈવ જ્ઞાનદાનં સુદુર્લભમ્ ।
અતિથીનાં પૂજનં ચ શરણાગતરક્ષણમ્

સર્વદેવાર્ચનં ચૈવ વન્દનં જપનં મનોઃ ।
ભોજનં વિપ્રદેવાનાં પુરશ્ચરણપૂર્વકમ્

ગુરુશુશ્રૂષણં ચૈવ પિત્રોર્ભક્તિશ્ચ પોષણમ્ ।
સર્વં શ્રીકૃષ્ણદાસ્યસ્ય કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્

તસ્માદુદ્ધવ યત્નેન ભજ કૃષ્ણં પરાત્પરમ્ ।
નિર્ગુણં ચ નિરીહં ચ પરમાત્માનમીશ્વરમ્

નિત્યં સત્યં પરં બ્રહ્મ પ્રકૃતેઃ પરમીશ્વરમ્ ।
પરિપૂર્ણતમં શુદ્ધં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્

કર્મિણાં કર્મણાં સાક્ષ્યપ્રદં નિર્લિપ્તમેવ ચ ।
જ્યોતિઃ સ્વરૂપં પરમં કારણાનાં ચ કારણમ્

સર્વસ્વરૂપં સર્વેશં સર્વસંપત્પ્રદં શુભમ્ ।
ભક્તિદં દાસ્યદં સ્વસ્ય નિજસંપત્પદપ્રદમ્

વિસૃજ્ય જ્ઞાતિબુદ્ધિં ચ માત્સર્યમશુભપ્રદમ્ ।
ભજ તં પરમાનન્દં સાનન્દં નન્દનન્દનમ્

વેદે કૌથુમિશાખાયાં તસ્ય નામ્નાં સહસ્રકમ્ ।
નન્દનન્દનનામોક્તં કૃતૌ વિઘ્નં સુદુર્લભમ્

ઉદ્ધવઃ સર્વમાકર્ણ્ય પરમં વિસ્મયં યયૌ ।
જ્ઞાનં સંપ્રાપ્ય સંપૂર્ણ પરિબૂર્ણે ભભૂવ હ

સ્વવસ્ત્રં ચ ગલે બદ્ધ્વા દણ્ડવત્પ્રણનામ્ તામ્ ।
મુર્ધ્નઃ કેશૈશ્ચ તત્પાદં નિબધ્ય ચ પુનાઃ પુનઃ

પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગઃ સાશ્રુનેત્રશ્ચ ભક્તિતઃ ।
તદ્વિચ્છેદશુચા પ્રેમ્ણ રુરોદોચ્ચૈશ્ચ નારદ

રુરોદ રાધા તત્પ્રેમ્ણા રુરોદ બલ્લવીગણઃ ।
ઉદ્ધવસ્ય ગલં ધૃત્વા સથાપયામાસ લોભતઃ

ઉદ્વવં મૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા જૃમ્ભિતં ત્યક્તચેતનમ્ ।
શીઘ્રસુત્થાપયામાસ રાધિકા કૃષ્ણમાનસમ્

ચેતનં કારયામાસ જલં દત્ત્વા મુખામ્બુજે ।
શુભાશિષં ચ પ્રદદૌ વત્સ જીવેતિ નારદ

ઉદ્ધવશ્ચેતનાં પ્રાપ્ય તમુવાચ સુસંસદિ ।
રુદતીનાં ચ ગોપીનાં પુરતઃ પરમાર્થદમ્

ઉદ્ધવ ઉવાચ
ધન્યો યશસ્યો દ્વીપાનાં જમ્બુદ્વીપઃ સુદુર્લભઃ ।
યત્ર ભારતવર્ષ તુ સર્વૈષામીપ્સિતં વરમ્

અહો ભારતવર્ષે તુ પુણ્યં વૃન્દાવનં વનમ્ ।
રાધાપાદાબ્જસંસ્પર્શરજઃ પૂતં સુરેપ્સિતમ્

ધન્યા માન્યા ચ પૃથિવી ત્રેષુ લોકેષુ પૂજિતા ।
રાધાયાસ્તીર્થપૂતાયાઃ પાદાબ્જરજસા વરા

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ દિવ્યાનિ પુષ્કરે પુરા ।
બ્રહ્મણા ચ તપસ્તપ્તં વેદોક્તં ભક્તિપૂર્વકમ્

ગોલોકે રાધિકાકૃષ્ણદર્શનાર્થં મનોરથાત્ ।
ગોલોકે રાધિકાકૃષ્ણો ન દૃષ્ટઃ સ્વપ્નતસ્તદા

શ્રુતા તેનાઽઽકાશવાણી સત્યરૂપા ચ લીલયા ।
વારાહે ભારતે વર્ષે પુણ્યે વૃન્દાવને વને

રાસોત્સવે મહારામ્યે તત્રૈવ રાસમણ્ડલે ।
દ્રક્ષ્યસીતિ ચ દેવાનાં મધ્યે સુસ્થો ન સંશયઃ

શ્રુત્વા ચ વિરતો બ્રહ્મા તપસઃ સ્વગૃહં ગતઃ ।કૃષ્ણો દૃષ્ટશ્ચ હૃષ્ટશ્ચ પરિપૂર્ણમનોરથઃ

ગોપાનાં ગોપિકાનાં ચ સફલં જન્મ જીવનમ્ ।
નિત્યં પશ્યન્તિ તે પાદપદ્મં બ્રહ્માદિદુર્લભમ્

માનિનીં રાધિકાં સન્તઃ સદા સેવન્તિ નિત્યશઃ ।
યોગીન્દ્રાશ્ચ મુનીન્દ્રાશ્ચ સિદ્ધેન્દ્રા વૈષ્ણવાસ્તથા

સતીં પુણ્યાં તીર્થપૂતાં સ્વતઃ શુદ્ધાં સુદુર્લભામ્ ।
સુલભં યત્વદામ્ભોજં બ્રહ્માદીનાં સુદુર્લભમ્

યત્પાદપદ્મનખરં કૃતં યાવકચિહ્નિતમ્ ।
સર્વેશ્વરેશ્વરેણૈવ કૃષ્ણેન પરમાત્મના

ચકાર યસ્યાઃ પૂજાં ચ સ્તોત્રરાજં સુદુર્લભમ્ ।
શતશૃઙ્ગે સ્વયં કૃષ્ણો ગોલોકે રાસમણ્ડલે

પારિજાતપ્રસૂનાનામઞ્જલિં ગન્ધયન્દનમ્ ।
દદૌ દૂર્વાક્ષતં સ્નિગ્ધં યસ્યાઃ પાદારવિન્દયોઃ

ત્રિંશત્સહસ્રકોટીનાં ગોપીનામીશ્વરી ચ યા ।
તત્ષટ્ત્રિંશત્સખીનાં ચ ઈશ્વરી રાધિકાભિધા

યે વા દ્વિષન્તિ નિન્દન્તિ પાપિનશ્ચ હસન્તિ ચ ।
કૃષ્ણપ્રાણાધિકાદેવદેવીં ચ રાધિકાં વરામ્

બ્રહ્મહત્યાશતં તે ચ લભન્તે નાત્ર સંશયઃ ।
તત્પાપેન ચ પચ્યન્તે કુમ્ભીપાકે ચ રૌરવે

તપ્તતૈલે મહાઘોરે ધ્વાન્તે કીટે ચ યન્ત્રકે ।
ચતુર્દશેન્દ્રાવચ્છિન્નં પિતૃભિઃ સપ્તભિઃ સહ

તતઃ પરં ચ જાયન્તે જન્મૈકં લોકજન્મતઃ ।
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં ચ વિષ્ઠાકીટાશ્ચ પાપતઃ

પુંશ્ચલીનાં યોનિકીટાસ્તદ્રક્તમલભક્ષકાઃ ।
મલકીટાશ્ચ તન્માનવર્ષં ચ પૂયભક્ષકાઃ

વેદે ચ કાણ્વશાખાયામિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ ।
ઇત્યુક્તવન્તં તં યાન્તમુવાચ રાધિકા પુનઃ
રુદન્તં ચ રુદન્તી સા કૃષ્ણવિચ્છેદકાતરા

રાધિકોવાચ
ગચ્છ વત્સ મધુપુરીં સર્વં બોધય માધવમ્ ।
યથા પશ્યામિ ગોવિન્દં પ્રયત્નેન તથા કુરુ

નિષ્ફલં ચ ગતં જન્મ ગચ્છ મિથ્યાદુરાશયા ।
આશા હિ પરમં દુઃખં નૈરાશ્યં પરમં સુખમ્

પશ્ચાદ્વિચિન્ત્ય ગોવિન્દં જીવન્મુક્તા બભૂવ સા ।
ઇત્યુક્ત્વા રાધિકા તત્ર રુરોદ ચ ભૃશં પુનઃ

પ્રણમ્ય તાં રુદન્તીં ચ યશોદાભવનં યયૌ ।
અથોદ્ધવે ગતે રાધા મૂર્ચ્છાં મંપ્રાપ નારદ

તત્યાજ ચેતનાં શશ્વદ્બભૂવ ધ્યાનતત્પરા ।
પઙ્કસ્થે પઙ્કજદકે સજલે શયને મુને

ગોપ્યસ્તાં સ્થાપયામાસુઃ સાશ્રુનેત્રોત્પલા વરાઃ ।
તત્સ્પર્શમાત્રાચ્છયનં ભસ્મીભૂતં બભૂવ હ

પુનઃ સ્નિગ્ધસ્થલે સ્થિગ્ધનિચોલે ચન્દનાઙ્કિતે ।
પુનસ્તાં સ્થાપયામાસુર્વિરહજ્વરકાતરામ્

સહસા શુષ્કતાં પ્રાપ સુગન્ધિ ચન્દનોદકમ્ ।
નિમેષેણ શતયુગં તદ્બભૂવોદ્ધવં વિના

હા હોદ્ધવોદ્ધવ હરિં શીઘ્રં ગત્વા વદેતિ ચ ।
સમાનય હરિં શીઘ્રં મત્પ્રાણેશ્વરમિત્યપિ

ઇત્યુક્તવચનાં દીનાં સંતાપહૃતચેતનામ્ ।
રુરુદુર્ગોપિકાઃ સર્વા રાધાં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ
ચેતનાં કારયામાસુર્બોધયામાસુરૌપ્સિતમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ રાધોદ્ધવસંઓ
સપ્તનવતિતમોઽધ્યાયઃ