બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.98

અથાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
અથોદ્ધવો યશોદાં ચ પ્રણમ્ય ત્વરયા મુદા ।
ખર્જૂરકાનનં વામે કૃત્વા ચ યમુનાં યયૌ

સ્નાત્વા ભુક્ત્વા ચ તત્રૈવ જગામ્ મથુરાં પુનઃ ।દદર્શ વટમૂલે ચ ગોવિન્દં રહસિ સ્થિતમ્

પ્રફુલ્લોઽપ્યુદ્ધવં દૃષ્ટવા સસ્મિતં તમુવાચ સઃ ।
રુદન્તં શોકદગ્ધં ચ સાશ્રુનેત્રં ચ કાતરમ્

શ્રીભગવાનુવાચ
આગચ્છોદ્ધવ કલ્યાણં રાધા જીવતિ જીવતિ ।
કલ્યાણયુક્તા ગોપ્યશ્ચ જીવન્તિ વિરહજ્વરાત્

શુભં ગોપશિશૂનાં ચ વત્સાનાં ચ ગવામપિ ।
માતા મે પુત્રવિરહાદ્યશોદા કીદૃશી ચ સા

વદ બન્ધો યથાર્થં તત્ત્વાં દૃષ્ટ્વા કિમુવાચ સા ।
ત્વયોક્તા જનની કિં વા પુનઃ સા કિમુવાચ મામ્

દૃષ્ટં તદ્યમુનાકૂલં પુણ્યં વૃન્દાવનં વનમ્ ।
નિર્જનોપવનોઘૈશ્ચ સુરમ્યં રાસમણ્ડલમ્

રમ્યં કુઞ્જકુટીરૌધૈ રમ્યં ક્રીડાસરોવરમ્ ।
પુષ્પોદ્યાનં વિકસિતં સંકુલં ચ મધુવ્રતૈઃ

ભાણ્ડીરે ચ વટો દૃષ્ટઃ સુસ્નિગ્ધો બાલકાન્વિતઃ ।
દૃષ્ટો ગોષ્ઠો ગવાં દૃષ્ટં ગોકુલં ગોકુલવ્રજમ્

યદિ જીવતિ રાધા સા દૃષ્ટ્વા ત્વાં કિમુવાચ મામ્ ।
તત્સર્વં વદ હે બન્ધી ચાઽઽન્દોલયતિ મે મનઃ

કિમૂચુર્ગોપિકાઃ સર્વાઃ કિમુચુર્ગોપબાલકાઃ ।
ગોપાશ્ચ વૃદ્ધાઃ કિંવોચુર્વયસ્યા જનકસ્ય મે

બલવેવસ્ય જનની કિમૂચે રોહિણી સતી ।
કિમુચૂરપરાસ્તાત બન્ધુવલ્લભવલ્લવાઃ

કિં ભુક્તં કિમપૂર્વં વા દત્તં માત્રા ચ રાધયા ।
કીદૃગ્વાક્યં સુમધુરં સંભાષા કીદૃશીતિ ચ

ગોપાનાં ગોપિકાનાં ચ શિશૂનાં માતુરેવ ચ ।
રાધાયાશ્ચાપિ કીદૃગ્વા મયિ પ્રેમોદ્ધવાધિકમ્

માં ચ સ્મરતિ માતા મે માં ચ સ્મરતિ રોહિણી।
માં ચ સ્મરતિ સા રાધા મત્પ્રેમવિરહાકુલા

માં ચ સ્મરન્તિ ગોપ્યશ્ચ ગોપાશ્ચ ગોપબાલકાઃ ।
ભાણ્ડીરે વટમૂલે ચ બાલાઃ ક્રીડન્તિ માં વિના

દત્તમન્નં બ્રાહ્મણીભિર્યત્ર ભુક્તં સુધોપમમ્ ।
પ્રમદાબાલકૈઃ સાર્ધં તદ્દૃષ્ટં પદમીપ્સિતમ્

ઇન્દ્રયાગસ્થલં દૃષ્ટં દૃષ્ટો ગોવર્ધનો વરઃ ।
બ્રહ્મણા ચ હૃતા ગાવો યત્ર તદ્દૃષ્ટમુત્તમમ્

શ્રીકૃષ્ણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શોકોક્તં મધુરાન્વિતમ્ ।
ઉદ્ધવઃ સમુવાચેદં ભગવન્તં સનાતનમ્

ઉદ્ધવ ઉવાચ
યદ્યદુકતં ત્વયા નાથ સર્વં દૃષ્ટં યથેપ્સિતમ્ ।
સફલં જીવનં જન્મ કૃતમત્રૈવ ભારતે

દૃષ્ટં ભારતસારં ચ પુણ્યં વૃન્દાવનં વનમ્ ।
તત્સારં વ્રજભૂમૌ ચ સુરમ્યં રાસમણ્ડલમ્

તત્સારભૂતા ગોલોકવાસિન્યો ગોપિકાઃ વરાઃ ।
દૃષ્ટા તત્મારભૂતા ચ રાધા રાસેશ્વરી પરા

કદલીવનમધ્યે ચ નિર્જને સુહૃદસ્થલે ।
પઙ્કસ્થે પઙ્કજદલે સજલે ચન્દનાર્ચિતે

શયનેઽતિવિષણ્ણા સા રત્નભૂષણવર્જિતા ।
અતીવ મલિના ક્ષીણાઽઽચ્છાદિતા શુક્લવાસસા

સેવિતા સખિભિસ્તત્ર સતતં શ્વેતચામરૈઃ ।
કૃશોદરી નિરાહારા ક્ષણં શ્વસિતિ ચ ક્ષણમ્

ક્ષણં જીવતિ કિં વા સા વિરહજ્વરપીડિતા ।
કિં વા જલં સ્થલં કિં દા નક્તં કિં વા દિનં હરે

નરં પશું ન જાનાતિ કિં પરં કિમુ બાન્ધવમ્ ।
બાહ્યજ્ઞાનવિરહિતા ધ્યાયમાના પદં તવ

ત્રેલોક્યે યશસા ભાતિ તન્મૃત્યુર્યશસંભવઃ ।
સ્ત્રીહત્યાં નૈવ વાઞ્છન્તિ જ્ઞાનહીનાશ્ચ દસ્યવઃ

ગચ્છ શીઘ્રં જગન્નાથ કદલીવનમીપ્સિતમ્ ।
બહિર્ભૂતા ન જગતાં સા રાધા ત્વત્પરાયણા

અતીવ ભક્તા ન ત્યાજ્યા પ્રભુણા રક્ષિતા સદા ।
ન હિ રાધાપરા ભક્તા ન ભૂતા ન ભવિષ્યતિ

મન્મથઃ શંકરાદ્ભીતો ભવાંશ્ચ તત્પુરઃસુરઃ ।
ભવદ્વિધં પતિં પ્રાપ્ય કામદગ્ધા ચ રાધિકા

તસ્માત્સર્વપરં કર્મ તન્ન કેનાપિ વાર્યતે ।
મધુર્દહતિ ચન્દ્રશ્ચ સતતં કિરણેન ચ

શશ્વત્સુગન્ધિવાયુશ્ચાપ્યનાથા સર્વબીડિતા ।
તપ્તકાઞ્ચનવર્ણભા સાઽધુના કજ્જલોપમા

સુવર્ણવર્ણકેશી ચ વાસોવેષવિવર્ચિતા ।
સ્વયં વિધાતા ત્વદ્ભક્તઃ સુરાણાં પ્રવરો વિભુઃ

ત્વદ્ભક્તઃ શંકરો દેવો યોગીન્દ્રાણાં ગુરોર્ગુરુઃ ।
સનત્કુમારસ્ત્વ દ્ભક્તો ગણેશો જ્ઞાનિતાં વરઃ

મુનીન્દ્રાશ્ચ કતિવિધાસ્ત્વદ્ભક્તા ધરણીતલે ।
ત્વદ્ભક્તા યાદૃશી રાધા ન ભક્તાદૃશોઽપરઃ

ધ્યાયતે યાદૃશી રાધા સ્વયં લક્ષ્મીર્ન તાદૃશી ।
હરિરાયાતિ ચેત્યેવં રાધાગ્રે સ્વીકૃતં મયા

શીઘ્રં ગચ્છ મહાભાગ તદેવ સાર્થકં કુરુ ।
અદ્ધવસ્ય વચઃશ્રુત્વા જહાસોવાચ માધવઃ
વેદોક્તં કથયામાસ સહિતં સત્યસુવ્રતમ્

શ્રીભગવાનુવાચ
સ્ત્રીષુ ધર્મવિવાહેષુ વૃત્ત્યર્થે પ્રાણસંકટે ।
ગવામર્થે બ્રાહ્મણાર્થે નાનૃતં સ્યાજ્જુગુપ્સિતમ્

તત્સ્વીકારવિહીનેન કુતસ્ત્વં નરકઃ કુતઃ ।
ગોલોકં યાતિ મદ્ભક્તો નરકં ન હિ પશ્યતિ

ત્વદઙ્ગીકારસાફલ્યં કરિષ્યામિ તથાઽપિ ચ ।
યાસ્યામિ સ્વપ્ને ચ ગોકુલં વિરહાકુલમ્

ઇત્યાકણર્ય યયૌ ગેહમુદ્ધવશ્ચ મહાયશાઃ ।
હરિર્જગામ સ્વપ્ને ચ ગોકુલં વિર્હાકુલમ્

સ્વપ્ને રાધાં સમાશ્વાસ્ય દત્ત્વા જ્ઞાનં સુદુર્લભમ્ ।
સંતોષ્ય ક્રીડયા તાં ચ ગોપિકાશ્ચ યથોચિતમ્

બોધયિત્વા યશોદાં ચ સ્તનં પીત્વા ચ નિદ્રિતામ્ ।
ગોપાન્ગોપશિશૂંશ્ચૈવ બોધયિત્વા યયૌ પુનઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ
અષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ