બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.84

અથ ચતુરશીતિતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીભગવાનુવાચ
દ્વિજદેવાર્ચનં ચૈવ કરોતિ સતતં ગૃહી ।
સ્વધર્માચરણં ચૈવ ચાતુર્વર્ણ્યં ચ નિત્યણઃ

કુર્વન્તિ ગૃહિણામાશાં સર્વે દેવાદયસ્તથા ।
અકૃત્વાઽતિથિપૂજાં ચ ગૃહસ્થશ્ચ સદાઽશુચિઃ

પિતરઃ કર્મકાલે ચાતિથિકાલે ચ દેવતાઃ ।
સર્વે ગૃહસ્થમાયાન્તિ નિપાનમિવ ધેનવઃ

સમાયાતિ પ્રયત્નેન સયાહ્ને ક્ષુધિતોઽતિથિઃ ।
પૂજાં લબ્ધ્વાઽઽશિષં કૃત્વા પ્રયાતિ ગૃહિણો ગૃહાત્

અકૃત્વાઽતિથિપૂજાં ચ ગૃહી ભવતિ પાતકી ।
ત્રૈલોક્યજનિતં પાપં લભતે નાત્ર સંશયઃ

અતિથિર્યસ્ય ભગ્નાશો ગૃહાત્પ્રતિનિર્વતે ।
પિતરસ્તસ્ય દેવાશ્ચ વહ્નયશ્ચ તથૈવ ચ

નિરાશાઃ પ્રતિગચ્છન્તિ ગૃહિણોઽતિથયો ગૃહાત્ ।
સ્ત્રીધ્નૈર્ગોઘ્નૈઃ કૃતઘ્નૈશ્ચ બ્રાહ્મણૈર્ગુરુતલ્પગૈઃ

તુલ્યદોષો ભવત્યેવ યેનાતિથિરનર્ચિતઃ ।
સ્વાત્મનઃ પાતકં દત્ત્વા પુણ્યમાદાય ગચ્છતિ

તસ્માત્કૃત્વા સર્વસેવાં દેવાદીંશ્ચ શુભાશયઃ ।
પોષ્યાણાં ભરણં કૃત્વા પશ્ચાદ્ભુઙ્ક્તે સ ધર્મવિત્

યસ્ય માતા ગૃહે નાસ્તિ ભાર્યા ચ પુંશ્ચલી તથા ।
અરણ્યં તેન ગન્તવ્યમરણ્યાદ્દુઃખદં ગૃહમ્

પતીં દ્વેષ્ટિ સદા દુષ્ટા વિષતુન્યં ચ પશ્યતિ ।
દદાતિ તસ્મૈ નાઽઽહારં ભર્ત્સનં કુરુતે સદા

પૂજિતં મુનિતુલ્યં ચ સા ચ પાપીયસી પરમ્ ।
સંતતં તૃણવન્મત્વા ન્યક્કારં કુરુતે સદા

દુર્વાક્યાવહ્નિના દગ્ધો મૃતતુલ્યશ્ચ જીવતિ ।
યાવજ્જીવનપર્યન્તં સંપ્રાપ્ય દુષ્ટવંશજામ્

ગૃહિણીનાં સદાચારં શ્રૂયતાં તચ્છ્રુ તૌ શ્રુતમ્ ।
ગૃહિણી પતિભક્તા ચ દેવબ્રાહ્મણબૂજિતા

સા શુદ્ધા પ્રાતરુત્થાય નમસ્કૃત્ય પતિં સુરમ્ ।
પ્રાઙ્ગણે મઙ્ગલં દદ્યાદ્ગોમયેન જલેન ચ

ગૃહકૃત્યં ચ કૃત્વા ચ સ્નાત્વાઽઽગત્ય ગૃહં સતી ।
સુરં વિપ્રં પતિં નત્વા પૂજયેદ્ગૃહદેવતામ્

ગૃહકૃત્યં સુનિર્વૃત્ય ભોજયિત્વા પતિં સતી ।
અતિથિં પૂજયિત્વા ચ સ્વયં ભુઙ્કતે સુખંસતી

પુત્રૈશ્ચ પૂજિતસ્તાતઃ શિષ્યૈશ્ચ પૂજિતો ગુરુઃ ।
આજ્ઞયા કુરુતે કર્મ પુત્રઃ શિષ્યશ્ચ ભૃત્યવત્

ન પ્રેરયેદ્ગુરું તાતં પુત્રઃ શિષ્યશ્ચ કર્મસુ ।
પિત્રે ચ ગુરવે નિત્યં સર્વસ્વં ચ સમર્પયેત્

ન કુર્યાન્નરબુદ્ધિં ચ ગુરૌ પિતરિ સંતતમ્ ।
કૃત્વા ચ નરબુદ્ધિં ચ બ્રહ્મહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

માતરં પૂજયેદ્ભક્ત્યા પિતુશ્ચાપ્યધિકાં તથા ।
માતુઃ પરં ગુરું ચૈવ પૂજયેદ્ભક્તિયોગતઃ

પિતા માતા ગુરુર્ભાર્યા શિષ્યઃ પુત્રઃ સદાઽક્ષમઃ ।
અનાથા ભગિની કન્યા નિત્યં પોષ્યા ગુરુપ્રિયા

એવં ચ કથિતં તાત સર્વેષાં ધર્મમુત્તમમ્ ।
શ્ત્રીજાતિર્વાસ્તપીશુદ્ધા તાશ્ચ સર્વાઃ પતિવ્રતાઃ

સર્વા જાતિરેકવિધા ચાઽઽદૌ સૃષ્ટા ચ બ્રહ્મણા ।
તાઃ સર્વાઃ પ્રકૃતેરંશાઃ પવિત્રાઃ પણ્ડિતાધિકાઃ

કેદારકન્યાશાપેન સ હિ ધર્મઃ ક્ષયં ગતઃ ।
તદા કોપેન ધાત્રા ચ કૃત્યા સ્ત્રી ચ વિનિર્મિતા

કૃત્યા સ્ત્રી ત્રિવિધા જાતિર્બ્રહ્મણા નિર્મિતા પુરા ।
ઉત્તમા પ્રથમા સા ચ મધ્યમા ચાધમા વ્રજ

ઉત્તમા પતિભક્તા સા કિંચિદ્ધર્મસમન્વિતા ।
પ્રાણાન્તેઽપિ ન કુરુતે તં જારમયશકરમ્

પૂજયેત્સા યથા કાન્તં તથા દેવદ્વિજાતિથીન્ ।
વ્રતાનિ ચોપવાસાંશ્ચ કુરુતે સર્વપૂજનમ્

ગુરુણા રક્ષિતા યત્નાજ્જારં ચ ન ભજેદ્ભયાત્ ।
સ કૃત્રિમા મધ્યમા ચ યથાકિંચિત્પતિં ભજેત્

સ્થાનં નાસ્તિક્ષણં નાસ્તિ નાસ્તિ પ્રાર્થયિતા નરઃ ।
તેન હે નન્દ તાસાં ચ સતીત્વમુપજાયતે

અધમા પરમા દુષ્ટાઽત્યન્તાસદ્વંશજા તથા ।
અધર્મશીલા દુઃશીલા દુર્મુખા કલહાન્વિતા

પતિં ભર્ત્સયતે નિત્યં જારં ચ સેવતે સદા ।
દુઃશં દદાતિ કાન્તાય વિષતુલ્યં ચ પશ્યતિ

જારદ્વારમુપાયેન હન્તિ કાન્તં મનોહરમ્ ।
ધર્મિષ્ઠં ચ વરિષ્ઠં ચ ગરિષ્ઠં ચ મહીતલે

કામદેવસમં ચાપિ જારં પશ્યતિ કામતઃ ।
શુભદૃષ્ટ્યા કટાક્ષેણ શરવત્પાપીયસી મુદા

સુવેષં પુરુષં દ્રષ્ટ્વા યુવાનં રતિશૂકરમ્ ।
યોનિઃ ક્લિદ્યતિ નારીણાં કામિનીનાં નિરન્તરમ્

દદાતિ ભર્ત્રે નાઽઽહારં વિષોક્તિં વક્તિ સંતતમ્ ।
અધર્મં ચિન્તયેચ્છશ્વજ્જારં ચ પરમં મુદા

ગુરુભિર્ભર્ત્સિતા સા ચ રક્ષિતા ચ શતેન ચ ।
તથાઽપિ જારં કુરુતે નાપિ સાધ્યા નૃપેરપિ

નાસ્તિ તસ્યાઃ પ્રિયં કિંચિત્સર્વં કાર્યવશેન ચ ।
ગાવસ્તૃણમિવારણ્યે પ્રાર્થયન્તી નવં નવમ્

વિદ્યુદાભા જલે રેખા તસ્યા પ્રીતિસ્તથૈવ ચ ।
અધર્મયુક્તા સતતં કપટં વક્તિ નિશ્ચિતમ્

વ્રતે તપસિ ધર્મે ચ ન મનો ગૃહકર્મણિ ।
ન ગુરૌ ન ચ દેવેષુ જારે સ્નિગ્ધં ચ ચઞ્ચલમ્

સ્ત્રીજાતિત્રિવિધાનાં ચ કથા ચ કથિતા મયા ।
ભક્તાનાં ત્રિવિધાનાં ચ લક્ષણં શ્રૂયતામિતિ

તૃણશય્યારતો ભક્તો મન્નામગુણકીર્તિષુ ।
મનો નિવેશયેત્ત્યક્ત્વા સંસારસુખકારણમ્

વ્યાયતે મત્પદાબ્જં ચ પૂજયેદ્ભક્તિભાવતઃ ।
અહૈતુકીં તસ્ય દેવાઃ સંકલ્પરહિતસ્ય ચ

સર્વસિદ્ધિંન વાઞ્છન્તિ તેઽણિમાદિકમીપ્સિતમ્ ।
બ્રહ્મત્વમમરત્વં વા સુરત્વં સુખકારણમ્

દાસ્યં વિના નહીચ્છન્તિ સાલોક્યાદિચતુષ્ટયમ્ ।
નૈવ નિર્વાણમુક્તિં ચ સુધાપાનમભીપ્સિતમ્

વાઞ્છન્તિ નિશ્ચિલાં ભક્તિં મદીયામતુલામપિ ।
સ્ત્રીપુંવિભેદો નાસ્ત્યેવ સર્વજીવેષુ ભિન્નતા

તેષાં સિદ્ધેશ્વરાણાં ચ પ્રવરાણાં વ્રજેશ્વર ।
ક્ષુત્પિપાસાદિકં નિદ્રાલોભમોહાદિકં રિપુમ્

ત્પક્ત્વા દિવાનિશં માં ચ ધ્યાયન્તે ચ દિગમ્બરાઃ ।
સમદ્ભક્તોત્તમો નન્દ શ્રૂયતાં મધ્યમાદિકમ્

નાઽઽસક્તઃ કર્મસુ ગૃહી પૂર્વપ્રાક્તનતઃ શુચિઃ ।
કરોતિ સતતં ચૈવ પૂર્વકર્મનિકૃન્તનમ્

ન કરોત્યપરં વત્નાત્સંકલ્પરહિતઃ સ ચ ।
સર્વં કૃષ્ણસ્ય યત્કિંચિન્નાહં કર્તા ચ કર્મણઃ

કર્મણા મનસા વાચા સતતં ચિન્તયેદિતિ ।
ન્યૂનભક્તશ્ચ તન્ન્યૂનઃ સ ચ પ્રાકૃતિકઃ શ્રુતૌ

યમં વા યમદૂતં વા સ્વપ્નેઽપિ ન ચ પશ્યતિ ।
પુરુષાણાં સહસ્રં ચ પૂર્વભક્તઃ સુદ્ધરેત્

પુંસાં શતં મધ્યમશ્ચ તચ્ચતુર્થં ચ પ્રાકૃતઃ ।
ભક્તશ્ચ ત્રિવિધસ્તાત કથિતશ્ચ તવાઽઽજ્ઞયા

બ્રહ્માણ્ડરચનાખ્યાનં શ્રૂયતાં સાવધાનતઃ ।
બ્રહ્માણ્ડરચનાર્થં ચ ભક્તા જાનન્તિ યત્નતઃ

મુનયશ્ચ સુરાઃ સન્તઃ કિંચિજ્જાનન્તિ દુઃખતઃ ।
જાનામિ વિશ્વં સર્વાર્થ બ્રહ્માઽઽનન્તો ॥
મહેશ્વરઃ

ધર્મઃ સનત્કુમારશ્ચ નરનારાયણાવૃષી ।
કપિલશ્ચ ગણેશશ્ચ દુર્ગા લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી

વેદાશ્ચ વેદમાતા ચ સર્વજ્ઞા રાધિકા સ્વયમ્ ।
એતે જાનન્તિ વિશ્વાર્થ નાન્યો જાનાતિ કશ્ચન

વૈષમ્યાર્થ ચ સુધિયઃ સર્વે વિજ્ઞાતુમક્ષમાઃ ।
નિત્યાકાશો યથાઽઽત્મા ચ તથા નિત્યા દિશો દશ

યથા નિત્યા ચ પ્રકૃતિસ્તથૈવ વિશ્વગોલકઃ ।
ગોલોકશ્ચ યથા નિત્યસ્તથા વૈકુણ્ઠ એવ ચ

એકદા મયિ ગોલોકે રાસે નિત્યં પ્રકુર્વતિ ।
આવિર્ભૂતા ચ વામાઙ્ગાદ્બાલા ષોઢશવાર્ષિકી

શ્વેતચમ્પકવર્ણાભા શરચ્ચન્દ્રસમપ્રભા ।
અતીવ સુન્દરી રામા રમણીનાં પરાવરા

ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યા કૌમલાઙ્ગી મનોહરા ।
વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાના રત્નાભરણભૂષિતા

યથા જલદપઙ્ક્તિશ્ચ બલાકાભિર્તિભૂષિતા ।
સિન્દૂરબિન્દૂના ચારુચન્દ્રચન્દનબિન્દુભિઃ

કસ્તૂરીબિન્દુભિઃ સાર્ધં સીમન્તાન્ધઃસ્યલોજ્જ્વલા ।
અમૂલ્યરત્નનિર્માણસુસ્નિગ્ધકિરણોજ્જ્વલા

વિચિત્રૈશ્ચ સુચિત્રૈશ્ચ સુકપોલસ્થલોજ્જ્વલા ।
ખમેન્દ્રચઞ્ચુવિજિતનાસામૌક્તિકશોભિતા

ગજેન્દ્રગણણ઼ડનિર્મુક્તમુક્તાભૂષણભૂષિતા ।
શુક્ત્યા વિમુક્તમુક્તાભદન્તપઙ્ક્તિમનોહરા

વલિતાકલિતાઽતીવ પક્વબિમ્બાધરા વરા ।
શશ્વત્પૂર્ણેન્દુનિન્દાસ્યા પદ્મનિન્દિતલોચના

કૃષ્ણસારનિભોદ્ભિન્નસુચારુકજ્જલોજ્જ્વલા ।
અમૂલ્યરત્નનિર્માણકેયૂરકઙ્કણોજ્જ્વલા

મણીન્દ્રરાજરાજીભિઃ શઙ્ખયુગ્મકરોજ્જવલા ।
રત્નાઙ્ગુલીયકૈરેભિરમૃતાઙ્ગુલિભૂષિતા

રત્નેન્દ્રરાજરાજેન ક્વણન્મઞ્જીરરઞ્જિતા ।
રત્નપાશકરાજીભિઃ પાદાઙ્ગુલિવિરાજિતા

સુન્દરાલક્તરાગેણ ચરણાધઃસ્થલોજ્જ્વલા ।
ગજેન્દ્રગામિની રામા કામિની વામલોચના

માં દદર્શ કટાક્ષેણ રમણી રમણોત્સુકા ।
રાસે સંભૂય રામા સા દધાર પુરતો મમ

તેન રાધા સમાખ્યાતા બુરાવિદ્ભિઃ પ્રપૂજિતા ।
પ્રહૃષ્ટા પ્રકૃતિશ્ચાસ્યાસ્તેન પ્રકૃતિરીશ્વરી

શક્તા સ્યાત્સર્વકાર્યેષુ તેન શક્તિઃ પ્રકીર્તિતા ।
સર્વાધારા સર્વરૂપા મઙ્ગલાર્હા ચ સર્વતઃ

સર્વમઙ્ગલદક્ષા સા તેન સ્યાત્સર્વમઙ્ગલા ।
વૈકુણ્ઠે સા મહાલક્ષ્મીર્મૂર્તિભેદે સરસ્વતી

પ્રસૂય વેદાન્વિદિતા વેદમાતા ચ સા સદા ।
સાવિત્રી સ ચ ગાયત્રી ધાત્રી ત્રિજગતામપિ

પુરા સંહૃત્ય દુર્ગં ચ સા દુર્ગા ચ પ્રકીર્તિતા ।
તેજસઃ સર્વદેવાનામાવિર્ભૂતા પુરા સતી

તેનાઽઽદ્યા પ્રકૃતિર્જ્ઞેયા સર્વાસુરવિમર્દિતી ।
સર્વાનન્દા ચ સાનન્દા દુઃખદારિદ્રયનાશિની

શત્રુણાં ભયદાત્રૌ ચ ભક્તાનાં ભયહારિણૌ ।
દક્ષકન્યા સતી કા ચ શૈલજાતેતિ પાર્વતી

સર્વાધારસ્વરૂપા સા કલયા સા વસુંધરા ।
કલયા તુલસી ગઙ્ગા કલયા સર્વયોષિતઃ

સૃષ્ટિં કરોમિ ચ યયા તાત શક્ત્યા પુનઃ પુનઃ ।
દૃષ્ટ્વા તાં રાસમધ્યસ્થાં મમ ક્રીડા ॥
તયા સહ

બભૂવ સુચિરં તાત યાવદ્વૈ બ્રહ્મણઃ શતમ્ ।
અત્યદ્ભુતં કૌતુકં ચ મહાશ્રૃઙ્ગારમીપ્સિતમ્

તયોર્દ્વયોર્ધર્મરાશિઃ સુસ્રાવ રાસમણણ઼ડલે ।
તસ્માન્મનોહરં જજ્ઞે નામનાકારસરોવરમ્

પપાત ધર્મધારાઽધો વેગેન વિશ્વગોલકે ।
બભૂવ જલબૂર્ણં ચ બ્રહ્માણ્ડાનાં ચ ગોલકમ્

જલપૂર્ણ પુરા સર્વ શૃષ્ટિશૂન્યં વ્રજેશ્વર ।
શ્રુઙ્ગારાન્તે ચ તસ્યાં ચ વીર્યાધાનં મયા કૃતમ્

દધાર ગર્ભ સા રાધા યાવદ્વૈ બ્રહ્મણાઃ શતમ્ ।
સુસ્રાવ સા તદન્તે ચ ડિમ્ભં ચ પરમાદ્ભુતમ્

ચુકોપ દેવી તં દૃષ્ટ્વા રુરોદ વિષસાદ સા ।
પાદેન પ્રેરયામાસ તમધો વિશ્વગોલકે

સ પપાત જલે તાત સર્વાધારો મહાન્વિરાટ્ ।
દૃષ્ટ્વાઽપત્યં જલસ્થં ચ મયા શપ્તા ચ સા પુરા

અનપત્યા ચ સા રાથા મચ્છાપેન પુરા વિભો ।
તેન પ્રસૂતાઃ ક્રમતો દુર્ગા લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી

ચતસ્રઃ પરિબૂર્ણાસ્તાઃ પ્રસૂતાશ્ચ સુનિશ્ચિતમ્ ।
દેવ્યોઽન્યાશ્ચાપિ કામિન્યસ્તાઃ પ્રસૂતા વ્રજેશ્વર

કલયા પ્રભવો યાસાં કલાંશાંશેન વા વ્રજ ।
જજ્ઞે મહાન્વિરાડ્યેન ડિમ્ભેન કલયાઽઽશ્રયઃ

અમૃતાઙ્ગુષ્ઠપીયૂષં મયા દત્તં પપૌ ચ સઃ ।
જલે સ્થાવરરૂપશ્ચ શેતે ચ નિજકર્મણઃ

ઉપધાનં જલં તલ્પં તસ્ય યોગબલેન ચ ।
તસ્ય લોમ્નાં ચ કૂપાનિ જલપૂર્ણાનિ સંતતમ્

પ્રત્યેકં ક્રમતસ્તેષુ શેતે ક્ષુદ્રવિરાટ્ પુનઃ ।
સહસ્રપત્રં કમલં જજ્ઞે ક્ષુદ્રસ્ય નાભિતઃ

તત્ર જજ્ઞે વરો બ્રહ્મા તેનાયં કમલોદ્ભવઃ ।
તત્રાઽઽવિર્ભૂય સ વિધિશ્ચિન્તાગ્રસ્તો બભૂવ સઃ

કસ્માદ્દેહઃક્વા માતા મે પિતા વા ક્વ ચ બાન્ધવઃ ।
દિવ્યં ત્રિલક્ષવર્ષઞ્ચ બભ્રામ કમલાન્તરે

તતો દિવ્યં પઞ્ચલક્ષં સસ્માર તપસા ચ મામ્ ।
તદા મયા દત્તમન્ત્રં જજાપ કમલાન્તરે

દિવ્યવર્ષસપ્તલક્ષં નિયતં સંયતઃ શુચિઃ ।
તદા મત્તો વરં લબ્ધ્વા સ્રષ્ટા સૃષ્ટિં ચકાર સઃ

માયયા પ્રતિ બ્રહ્માણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકાઃ ।
દિક્પાલા દ્વાદશાદિત્યા રુદ્રાશ્ચૈકાદશાપિ ચ

નવગ્રહાષ્ટૌ વસવો દેવાઃ કોટિત્રયં તથા ।
બ્રાહ્મણાક્ષત્રવિટ્શૂદ્રા યક્ષગન્ધર્વકિન્નરાઃ

ભૂતાદયો રાઙસાશ્ચાપ્યેવં સર્વં ચરાચરમ્ ।
વિશ્વે વિશ્વે વિનિર્માણાઃ સ્વર્ગાઃ સપ્ત ક્રમેણ ચ

સપ્તસાગરસંયુક્તા સપ્તદ્વીપા વસુંધરા ।
કાઞ્ચનીભૂમિસંયુક્તા તમોયુક્તં સ્થલં તથા

પાતાલાશ્ચ તથા સપ્ત બ્રહ્માણ્ડમેભિરેવ ચ ।
વિશ્વે વિશ્વે ચન્દ્રસૂયો પુણ્યક્ષેત્રં ચ ભારતમ્

તીર્થાન્યેતાનિ સર્વત્ર ગઙ્ગાદીતિ વ્રજેશ્વર ।
યાવન્તિ લોમકૂપાનિ મહાવિષ્ણોઃ ક્રમેણ ચ

વિશ્વાન્યેવ હી તાવન્તિ હ્યમંખ્યાતાનિ ચ ધ્રુવમ્ ।
વિશ્વેષાસૂર્ધ્વાભામે ચ વૈકુણ્ઠશ્ચ નિરાશ્રયઃ

મદિચ્છયા વિનિર્માણા વેદાઃ કથિતુમક્ષમાઃ ।
કુયોગિનામ દૃષ્ટશ્ચામભક્તાનાં વિનિશ્ચિતમ્

તસ્માદુપરિ ગોલોકઃ પઞ્ચાશત્કોટિયોજનઃ ।
વાયુના ધાર્યમાણશ્ચ વિચિત્રઃ પરમાશ્રમઃ

અતીવ રમ્યનિર્માણો નિત્યરૂપો મદિચ્છયા ।
શતશ્રૃઙ્ગેણ શૈલેન પુણ્યવૃન્દાવનેન ચ

સુરાસમણ્ડલેનાપિ નદ્યા વિરજયા યુતઃ ।
કોટિયોજનવિસ્તીર્ણા પ્રસ્થેન વિરજા વ્રજ

દૈર્ધ્યં તસ્યાઃ શતગુણં પરિતઃ પરમા શુભા ।
અમૂલ્યરત્નનિકરૈર્હીરમાણિક્યયોસ્તથા

મણીનાં કૌસ્તુભાદીનામસંખ્યાનાં મનોહરા ।
અમૂલ્યરત્નનિર્માણં તત્રાવિ પ્રતિમન્દિરમ્

મનોહરં ચ પ્રાકારમદૃષ્ટં વિશ્વકર્મણા ।
ગોપીભિર્ગોપનિકરૈર્વૈષ્ટિતં કામધેનુભિઃ

કલ્પવૃક્ષૈઃ પારિજાતૈરસંખ્યૈશ્ચ સરોવરૈઃ ।
પુષ્પોદ્યાનૈઃકોટિભિશ્ચ સંવૃતં રાસમણ્ડલમ્

વેષ્ટિતં વેષ્ટિતૈર્ગોપૈર્મન્દિરૈઃ શતકોટિભિઃ ।
રત્નપ્રદીપયુક્તૈશ્ચ પુષ્પતલ્પસમન્વિતૈઃ

સુગન્ધિચન્દનામોદૈઃ કસ્તૂરીકુઙ્કુમાન્વિતૈઃ ।
ક્રીડોપયુક્તૈર્ભોગેશ્ચ તામ્બૂલૈર્વાસિતૈર્જલૈઃ

ધૂપૈઃ સુરભિરમ્યૈશ્ચ માલ્યૈશ્ચ રત્નદર્પણૈઃ ।
રક્ષકૈ રક્ષિતં શશ્વદ્રાધાદાસીત્રિકોટિભિઃ

અમૂલ્યરત્નાભરણૈર્વહ્નિશુદ્ધાંશુકૈરપિ ।
લક્ષણત્તગજેન્દ્રાણાં વેષ્ટિતં ચ બલૈઃ ક્રમાત્

નવયૌવનસંપન્નૈ રૂપૈર્નિરુપમૈરપિ ।
રમ્યં ચ વર્તુલાકારં ચન્દ્રબિમ્બં યથા વ્રજ

અમૂલ્યરત્નરચિતં દશયોજનવિસ્તૃતમ્ ।
કસ્તૂરીકુઙ્કુમૈ રભ્યૈઃ સુગન્ધિચન્દનાર્ચિતમ્

આવૃતં મઙ્ગલઘટૈઃ ફલપલ્લવસંયુતૈઃ ।
દધિલાજૈશ્ચ પર્ણૈશ્ચ સ્નિગ્ધદૂર્વાઙ્કુરૈઃ ફલૈઃ

શ્રીરામકદલીસ્તમ્ભૈરસંખ્યૈશ્ચ મનોહરૈઃ ।
પટ્ટસૂત્રનિબદ્ધૈશ્ચ સ્નિગ્ધૈશ્ચન્દનપલ્લવૈઃ

ચન્દનાસક્તમાલ્યૈશ્ચ ભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતમ્ ।
અમૂલ્યરત્નરચિતં શતશૃઙ્ગમનોહરમ્

કોટિયોજનમૂર્ધ્વં ચ દૈર્ધ્યં શતગુણોત્તરમ્ ।
શૈલપ્રસ્થપરિમિતં પઞ્ચાશત્કોટિયોજનમ્

અતીવ કમનીયં ય વેદાનિર્વચનીયકમ્ ।
પ્રાકારમિવ તસ્યાપિ ગોલલોકસ્ય મનોહરમ્

પરિતો વેષ્ટિતં રમ્યં હીરહારસમન્વિતમ્ ।
તત્ર વૃન્દાવનં રમ્યં યુક્તં ચન્દનપાદપૈઃ

કલ્પવૃક્ષૈશ્ચ નમ્યૈશ્ચ મન્દારૈઃ કામધેનુભિઃ ।
શોભિતં શોભનાઢ્યૈશ્ચ પુષ્પોદ્યાનૈર્મનોહરૈઃ

ક્રીડાસરોવરૈ રમ્યૈઃ સુરમ્યૈ રતિમન્દિરૈઃ ।
અતીવ રમ્યં રહસિ રાસયોગ્યસ્થલાન્વિતમ્

રક્ષિતં રક્ષકૈ રમ્યૈરસંખ્યૈર્ગોપિકાગણૈઃ ।
પરિતો વર્તુલાકારં ત્રિલક્ષયોજનં વનમ્

ષટ્પદધ્વનિસંયુક્તં પુંસ્કોકિલરુતાન્વિતમ્ ।
તત્રાક્ષયો વટો રમ્યો રહસ્યે બહૃવિસ્તૃતઃ

સહસ્રયોજનોર્ધ્વશ્ચ પરિતશ્ચ ચતુર્ગુણઃ ।
ગોપીનાં કલ્પવૃક્ષશ્ચ સર્વવાઞ્છાફલપ્રદઃ

ક્રીડાન્વિતૈરાવૃતશ્ચ રાધાદાસીત્રિલક્ષકૈઃ ।
વિરજાતીરનિરાણાં વાયુના શીતલેન ચ

પુષ્પાન્વિતેન મન્દેન પવિત્રશ્ચ સુગન્ધિના ।
દાસીગણૈરસંખ્યૈશ્ચ વૃન્દાવનવિનોદિની

તત્ર ક્રીડતિ રાધા સા મમ પ્રાણાધિદેવતા ।
સેયં શ્રીદામશાપેન વૃષભાનસુતાઽધુના

બ્રહ્માદિદેવૈઃ સિદ્ધેન્દ્રૈર્મુનીન્દ્રૈઃ પૂજિતા વ્રજ ।
સિદ્ધૈર્ગુણૈર્બલૈર્બુદ્ધ્યા જ્ઞાનયોગૈશ્ચ વિદ્યયા

તાત સર્વપ્રકારેણ વન્દ્યા સત્સદૃશી પ્રિયા ।
ઇત્યેવં કથિતં નન્દ બ્રહ્માણ્ડાનાં ચ વર્ણનમ્ ॥
યથોચિતં પરિમિતં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ
ભગવન્નન્દસંઓ ચતુરશીતિતમોઽધ્યાયઃ