બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.81

અથૈકાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાય
એતસ્મિન્નન્તરે શુક્રઃ સુરશ્રેણીં દદર્શ સઃ ।
આકાશમાર્ગાદાયાન્તીં રણશસ્ત્રાસ્ત્રધારિણીમ્

પતાકાનાં ત્રિકોટિશ્ચ શતકોટિર્મહારથાઃ ।
શતકોટિર્ગજેન્દ્રાણાં રથાનાં તચ્ચતુર્ગુણમ્

અશ્વાનાં તત્છતગુણં સમૂહં ચ સુદારુણમ્ ।
પદાતીનાં સમૂહં ચ તુરઙ્ગેભ્યશ્ચ ષડ્ગુણમ્

દુંદૂભીવાદ્યભાણ્ડાનાં પઞ્ચલક્ષં તથૈવ ચ ।
પટહાનાં ત્રિલક્ષં ચ ડિણ્ડિમાનાં દ્વિલક્ષકમ્

ઐરાવતે મહેન્દ્રં ચ શ્વેતાશ્વે ધર્મમેવ ચ ।
કુબેરં વરુણં વહ્નિં રથસ્થં પવનં તથા

મહિષસ્થં યમં ચૈવ સ્યન્દનસ્થં દિવાકરમ્ ।
ઈશાનં ચ વૃષેન્દ્રસ્થમનન્તં નાગવાહમ્

આદિત્યાંશ્ચ વસૂન્રુદ્રાન્સિદ્ધગન્ધર્વાકિન્નરાન્ ।
જીવન્મુક્તમુનીનાં ચ સમીહં સૂર્યવર્ચસમ્

તાન્દૃષ્ટ્વા નિર્ભયઃ શુક્રઃ સમાશ્વાસ્ય નિશાકરમ્ ।
સુરાણાં દ્વિગુણં સૈન્યમાજુહાવ વ્રજેશ્વર

રત્નમાલાનદીતીરે હુતાશનપ્રિયાશ્રમે ।
તત્ર તસ્થૌ દૈત્યસૈન્યં પુણ્યક્ષીરોદધેસ્તટે

એતસ્મિન્નન્તરે શુક્રઃ સમીપે સરસસ્તટે ।
પુણ્યાશ્રમેઽક્ષયવટે સુરસૈન્યાત્સમાગતમ્

દદર્શ વૃષભસ્થં ચ શંકરં સર્વંશંકરમ્ ।
ત્રિશૂલપટ્ટીશધરં વ્યાઘ્રચર્મામ્બરં વરમ્

તેજઃસ્વરૂપં પરમં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્ ।
સર્દસંપત્પ્રદાતારં સર્વજ્ઞં સર્વકારણમ્

સર્વેશ્વરં સર્વપૂજ્યં સર્વહૂપં સનાતનમ્ ।
શરણાગતદીનાર્તં પરિત્રાણપરાયણમ્

સસ્મિતં પરમાત્માનં જ્વલન્તં બ્રહ્મતેજસા ।
સંત્રસ્તઃ સહસોત્થાય પ્રણનામ પદામ્બુજે

દદૌ શુભાશિષં તસ્મૈ સુપ્રસન્નઃ પરાત્પરઃ ।
રત્નસિંહાસને તં ચ વાસયામાસ સાદરમ્

અથ તત્રાન્તરે વિપ્રં પુરતસ્તં દદર્શ સઃ ।
શાન્તં સ્વયં વિધાતારં રત્નસ્યન્દનમુન્દરમ્

વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનં રત્નમાલાવિભૂષિતમ્ ।
પ્રસન્નં સુસ્મિતં શુદ્ધં જગતામીશ્વરં પરમ્

કર્મણાં ફલદાતારં તપોરૂપં તપશ્વિનામ્ ।
વેદાનાં જનકં વેદપ્રસૂં કાન્તં મનોહરમ્

પુટાઞ્જલિસ્તદા ત્રસ્તઃ પ્રણનામ સુરેશ્વરમ્ ।
રત્નસિંહાસને રમ્યે વાસયામાસ ભક્તિતઃ

પૂજાં ચકાર ભક્ત્યા ચ તયોશ્ચરણપઙ્કજે ।
નોચિતં કુશલપ્રશ્નં તયોઃ કલ્યાણમેવ ચ

વિધાતા જગતાં નન્દ શકાચાર્યં પુરસ્થિતમ્ ।
સુનીતિં કથયામાસ યત્નતઃ શંમુસંમતઃ

શ્રૃણુ શુક્ર પ્રવક્ષ્યામિ તુર્નીતિં શશિનઃ સુત ।
લજ્જાકારં ત્રિજગતાં કર્મ વેદબહિષ્કૃતમ્

સ્નાત્વા ગૃહોન્મુખીં તારાં ગુરુપત્નીં પતિવ્રતામ્ ।
ગૃહીત્વા શરણાપન્નસ્ત્વયિ પાપશ્ચ સંપ્રતમ્

પ્રસ્તુતં દેવસૈન્યં ચ પશ્ય વત્સ રણોદ્યતમ્ ।
અહં શંભુસ્ત્વત્સમીપં તદર્થં ચ સમાગતૌ

શંભુરુવાચ
ચન્દ્રમાનય હે વિપ્ર યદ્યાત્મશિવમિચ્છસિ ।
સંહરિષ્યે સિરસ્તસ્ય ત્રિશૂરેન ચ પાપિનઃ

અન્યથા સંહરિષ્યામિ સર્વદૈત્યાન્ક્ષણેન ચ ।
મયિ રુષ્ટે રક્ષિતા કો દૈત્યાનાં ચ ભવેદ્દ્વિજ

સદ્યઃ પાશુપતેનૈવ વાય્વસ્ત્રેણ ચ ર્સાંપ્રતમ્ ।
સુરાણાં રિપુવર્ગં ચ હરિષ્યામિ ચ લીલયા

દુર્વાસસો મદંશસ્ય ગુરુસ્તસ્યાઙ્ગિરા સુનિઃ ।
પરસ્પરાચ્ચ સંબન્ધાદ્ગુરુપુત્રો ગુરુર્મમ

બૃહસ્પતિશ્ચ તેજસ્વી તં ભસ્મીકર્તુમીશ્વરઃ ।
ન ચકાર કૃપાલુશ્ચેત્પ્રિયશિષ્યેણ હેતુના

ઉતથ્યપત્નીં દૃષ્ટ્વા સ પુરા રેમે સ્વકામતઃ ।
તત્પતેઃ શાપતોઽસ્યૈવ પરગ્રસ્તા પ્રિયા સતી

પત્નીં મદ્ગુરુપુત્રસ્ય દેહિ તાર્રાં મનોહરામ્ ।
મદ્વૈરિણં ચ ચન્દ્રં ચ ભ્રાદૃભાર્યાપહારિણમ્

શરણાગતદીનાર્તં ન હિ રક્ષેદ્યદીશ્વરઃ ।
પચ્યતે નિરયે તાવદ્યાવદિન્દાશ્ચતુદર્શ

અત્ર નાસ્તિ વિચારો મે પાપિષ્ઠે શરણાગતે ।
પાપી યં શરણં યાતિ સ પાપી ચ ન સંશયઃ

દેહિ તં વિપ્રશાર્દૂલ પાપિનં માતૃગામિનમ્ ।
બહિષ્કૃત્ય સ્વાશ્રમાચ્ચ તારાસાધ્વીસમન્વિતમ્

શુક્ર ઉવાચ
સુરાણામસુરાણાં ચ સર્વેષાં જગતામપિ ।
ત્વમેવ શાસ્તા ભગવાન્કો વા શાસ્તિ સુરેઽસુરે

કૃત્વા સુરાણાં સાહાય્યં કથં દૈત્યાન્હનિષ્યસિ ।
સંહર્તુઃ સર્વજગતાં દૈત્યૌધે કિં ચ પૌરુષમ્

ત્વં જયોતિઃ પરમં બ્રહ્મ સગુણો નિર્ગુણઃ સ્વયમ્ ।
ગુણભેદાન્મૂર્તિભેદો બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકઃ

બલિદ્વારે ગદાપાણિઃ સ્વયમેવ ભવાન્પ્રભો ।
સ્વયં પ્રદત્તા શક્રાય તસ્મૈ શ્રીરપિ લીલયા

ક્ષમસ્વ ભગઞ્છંભો હર ક્રોધં ચ સંહર ।
કિં પૌરુષં ચ ભવતો બ્રહ્મણસ્યાપિ હિંસયા

અહં જીવઞ્છરીરેણ ન દાસ્યામિ નિશાકરમ્ ।
શરણાગતદીનાર્તં લજ્જિર્વં પાપસંયુતમ્

અહં ચ ત્વત્પદામ્ભોજે શરણં યામિ શંકર ।
યથોચિતં કુરુ વિભો જગત્સર્વં તથૈવ ચ

શુક્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા પ્રસન્નો ભગવાઞ્છિવઃ ।
ઇત્યુવાચ નિશાનાથં સમાનય શુભં ભવેત્

એતસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્મા બોધયિત્વા કવિં વિભુઃ ।
સમાનીય નિશાનાથં તારકાસહિતં વ્રજ

શંભોશ્ચ ચરણામ્ભોજે ચકાર ચ સમર્પણમ્ ।
શંભુસ્તં પ્રીતિયુક્તશ્ચ વાસયામાસ વક્ષસિ

દત્તવા તસ્મૈ પાદરેણું નિષ્પાપં ચ ચકાર સઃ ।
દત્તવા તન્મસ્તકે હસ્તં કૃપાલુરભયં દદૌ

ક્ષીરોદે સ્નાપયિત્વા ચ પ્રાયશ્ચિત્તેન શંકરઃ ।
ચકાર ચન્દ્રં નિષ્પાપં બ્રહ્મણા સહિતઃ શુચિમ્

યોગેન ચન્દ્રં યોગીન્દ્રો દ્વિખણ્ડં તં ચકાર સઃ ।
રરક્ષાર્ધં લલાટે ચ સોઽપ્યર્ધં બ્રહ્મણઃ પુરઃ

અત એવ મહાદેવો બભૂવ ચન્દ્રશેખરઃ ।
મૃગાઙ્કો લજ્જિતસ્તત્ર કલઙ્કીં દેવસંસદિ

લજ્જયા ચ સ્વયોગેન દેહત્યાગં ચકાર સઃ ।
તચ્છરીરં ચ ક્ષીરોદે બ્રહ્મણા ચ સમર્પિતમ્

રુરોદાત્રિશ્ચ કૃબયા શુચા ક્ષીરોદધેસ્તટે ।
અત્રેશ્ચક્ષુર્જલં તસ્ય પપાત ચ જલે વ્રજ

તસ્માદ્બભૂવ ચન્દ્રશ્ચ નિષ્પાપો દેવસંસદિ ।
બ્રહ્મા ચ ભગવાઞ્છંભુરભિષેકં ચકાર તમ્ ॥
ઉવાચ તં મહાદેવો નિર્ભયં દેવસંસદિ

મહાદેવ ઉવાચ
સ્વસ્થાનં ગચ્છ પુત્ર ત્વં કુરુષ્વ વિષયં મુદા ।
પશ્ચાત્તસ્યાશ્ચ શાપેનયક્ષ્મગ્રસ્તોભવિષ્યસિ

વ્યર્થં પતિવ્રતાશાપં કર્તુમીશશ્ચકો ભુવિ ।
મદાશિષા યક્ષ્મણશ્ચ પ્રતીકારો ભવિષ્યતિ

યસ્માદ્ભાદ્રચતુર્થ્યાં તુ ગુરુપત્નીક્ષતિઃ કૃતા ।
તસ્માત્તસ્મિન્દિને વત્સ પાપદૃશ્યો યુગે યુગે

નાભુક્તં ક્ષીયતે કર્મ કલ્પકોટિશતૈરપિ ।
અવશ્યમેવ ભોક્તવ્યં કૃતં કર્મ શુભાશુભમ્

દેહત્યાગેન હે વત્સ કર્મભોગો ન નશ્યતિ ।
પ્રાયશ્ચિત્તાન્ન સંદેહો ઙ્યસ્તમેવ ભવિષ્યતિ

તારાબહરણાવત્સ કલઙ્કશ્ચન્દ્રમણ્ડલે ।
મૃગાકૃતિર્વિલગ્નશ્ચ ભવિષ્યતિ યુગે યુગે

શૃણુ વાક્યમિહાઽઽગચ્છ તારકે ચ પતિવ્રતે ।
સત્યં બ્રૂહિ કસ્ય ગર્ભંત્યક્ત્વા શુદ્ધાભવ પ્રિયે

અકામતો બલાત્સાધ્વી ન સ્ત્રી જારેણ દુષ્યતિ ।
કામતો નરકં યાતિ યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ

ઉવાચ તારા બ્રહ્માણં ગર્ભં ચન્દ્રસ્ય સસ્મિતમ્ ।
જહસુર્દેવતાઃ સર્વાઃ શંભુશ્ચ મુનિસંઘકાઃ

દદૌ તારાં ચ ગુરવે લજ્જિતાય વ્રજેશ્વર ।
બૃહસ્પતિર્યયૌ ગેહં ગૃહીત્વા ચ પતિવ્રતામ્

તયા પ્રસૂતં પુત્રં ચ સુન્દરં કનકપ્રભમ્ ।
ગૃહીત્વાપ્રયયૌ ચન્દૌનમસ્કૃત્ય વિધિં શિવામ્

યયુર્દેવાશ્ચ મુનયઃ શંભુશ્ચ કમલોદ્ભવઃ ।
પ્રયયૌ સ્વગૃહં શુક્રૌ દૈત્યયુક્તૌ મુદાઽન્વિતઃ

એતત્તે કથિતં નન્દ હ્યાખ્યાનં પુણ્યદં શુભમ્ ।
એતચ્છ્રુ ત્વા તુ નિષ્પાપો નિષ્કલઙ્કી નરો ભવેત્

ધન્યં યશસ્યમાયુષ્યં સર્વસંપત્કરં પરમ્ ।
શોકાપનોદનં હર્ષકરં મર્વત્ર મઙ્ગલમ્

ત્યજ શોકં સદા નન્દ ગૃહં વ્રજ વ્રજેશ્વર ।
બ્રૂહિ સર્વં યશોદાં ચ મત્પ્રસૂં ગોપિકાગણમ્

બોધયિષ્યસિ સર્વાં તાં સ્ત્રીજાતિં શોકસંયુતામ્ ।
સદીયજ્ઞાનદત્તેન હર્ષયુક્તઃ સદા ભવ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ તારાહરણં
નામૈકાશીતિતમોઽધ્યાયઃ