બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.60

અથ ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
શાચોસ્તોત્રં સમાકર્ણ્ય પરિતુષ્ટો બૃહસ્પતિઃ ।
ઉવાચ મધુરં શાન્તઃ કાન્તામિન્દ્રસ્ય નારદ

બૃહસ્પતિરુવાચ
ત્યજ વત્સે ભયં સર્વ ભયં કિં તે મયિ સ્થિતે ।
યથા કચસ્ય પત્ની મે તથા ત્વમપિ શોભને

યથા પુત્રશ્તથા શિષ્યો ન ભેદઃ પુત્રશિષ્યયોઃ ।
તર્પણે પિતૃદાને ચ પાલને પરિતોષણો

યથાઽગ્નિદાતા પુત્રશ્ચ તથા શિષ્યશ્ચ નિશ્ચિતમ્ ।
ઇતીદં કણ્વશાખાયામુવાચ કમલોદ્ભવઃ

પિતા માતા ગુરુર્ભાર્યા શિશુશ્ચાનાથબાન્ધવાઃ ।
એતે પુંસાં નિત્યપોષ્યા ઇત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

યશ્ચૈતાંશ્ચ ન પુષ્ણાતિ ભસ્માન્તં તસ્ય સૂતકમ્ ।
દૈવે પિત્ર્યે ન કર્માર્હઃ મોઽપીત્યાહ મહેશ્વરઃ

કુરુતે નરબુર્દ્ધિ ચ માતરં પિતરં ગુરુમ્ ।
અયશસ્તસ્ય સર્વત્ર વિધ્ન એવ પદે પદે

સંપન્મત્તો યઃ કરોતિ સ્વગુરોશ્ચ પરાભવમ્ ।
અચિનાત્સર્વનાશાશ્ચ ભવેત્તસ્ય સુનિશ્ચિતમ્

માં ચ દૃષ્ટવા સભામધ્યે નોત્તસથૌ પાકશાસનઃ ।
તત્ફલં ભુજ્યતે સાક્ષાત્સદ્યઃ પશ્ય ચ સાંપ્રતમ્

અહં કરોમિ મોક્ષં ચ તવ રક્ષાં સુનિશ્ચિતમ્ ।
શાસિતું રક્ષિતું શક્તઃ સ એવ સુરુચ્યતે

ન પશ્યતિ સતીત્વં ચ હૃચ્છુદ્ધાયાશ્ચ યોષિતઃ ।
યન્માનસે વિકલ્પશ્ચ તસ્ય ધર્મશ્ચ નશ્યતિ

ભવિષ્યતિ પ્રભાવસ્તે દુર્ગાયાશ્ચ સમઃ સતિ ।
લક્ષ્મીસમા પ્રતિષ્ઠા ચ યશસ્તદ્યશસા સમમ્

સૌભાગ્યં રાધિકાતુલ્યં તત્સમં પ્રેમભર્તરિ ।
તત્તુલ્યં ગૌરવં માન્યં પ્રીતિઃ પ્રાધાન્યમીશ્વરે

રોહિણ્યાશ્ચ સમાપેક્ષા પૂજ્યા ચ ભારતીસમા ।
શુદ્ધા નિરુપમા શશ્વત્સાવિત્રીસદૃશી સદા

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર આગતો નહૃષાચ્ચરઃ ।
ઉવાચ વચનં ભીતો વાક્પતેર્ગોંચરે તતઃ

દૂત ઉવાચ
ઉત્તિષ્ઠ દેવિ શીઘ્રં ત્વં ગચ્છસ્વ નહુષં પ્રતિ ।
ક્રીડાં કર્તુ ચ રહસિ રમ્યે નન્દનકાનને

દૂતસ્ય વચનં શ્રુતવા તમુવાચ બૃહસ્પતિઃ ।
કમ્પિતાવયવઃ કોપાદ્રક્તપઙ્કજલોચનઃ

ગુરુરુવાચ
નહુષં વદ ગત્વા ત્વં શચીં ચે દ્ભોક્તુમિચ્છસિ ।
અપૂર્વ યાનમારુહ્ય નિશાયામાગમિષ્યસિ

સપ્તર્ષીણાં ચ સ્કન્ધે ચ દત્વા સ્વશિવિકાં શુભામ્ ।
તામારુહ્ય સુવેષશ્ચ ગમનં કર્તુમર્હસિ

વાક્પતેર્વચનં શ્રુત્વા ગત્વોવાચ નૃપં તદા ।
દૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્યોવાચ કિંકરમ્

ગચ્છ ગચ્છ ત્વરન્ ગચ્છ સપ્તર્ષીઞ્છીઘ્રમાનય ।
ઉપાયં ચ કરિષ્યામિ તૈઃ સાર્ધં સાપ્રતં ચર

નૃપસ્ય વચનં શ્રુત્વા ગત્વા દૂતસ્તદન્તિસમ્ ।
ઉવાચ સર્વાંસ્તત્રૈવ યથોક્તં નહુષેણ ચ

દૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા યયુઃ સપ્તર્ષયો મુદા ।
રાજા દૃષ્ટ્વા ચ તાન્સર્વાન્નનામોવાચ સાદરમ્

નહુષ ઉવાચ
યૂયં ચ બ્રહ્મણઃ પુત્રા જ્વલન્તો બ્રહ્મતેજસા ।
બ્રહ્મણઃ મદૃશાઃ સર્વે સતતં ભક્તવત્સલાઃ

નારાયણપરાઃ શશ્વચ્છુદ્ધસત્તવસ્વરૂપિણઃ ।
મોહમાત્સર્યહીનાશ્ચ દર્પાહંકારવર્જિતાઃ

નારાયણસમાઃ સર્વે તેજસા યશસા સદા ।
ગુણેન કૃપયા પ્રેમ્ણા વરદાનેન નિશ્ચિતમ્

ઇત્યુક્તવા પ્રણતો રાજા તુષ્ટાવ ચ રુરોદ ચ ।
દૃષ્ટવા તે કાતરં ભૂપમૂચુઃ પરહિતૈષિણઃ

ઋષય ઊચુઃ
વરં પૃણીષ્વ હે વત્સ યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ।
સર્વં દાતું વયં શક્તા નાસાર્ધ્ય નશ્ચ કિંચન

ઇન્દ્રત્વં વા મનુત્વં વા ચિરાયુર્વા તતઃ પરમ્ ।
સપ્તદ્ધીપેશ્વરત્વં ચાપ્યતીવ સુચિરં સુખમ્

અથાપિ સર્વસિદ્ધિત્વં સર્વૈશ્વર્ય સુદુર્લભમ્ ।
મુક્તિં વા હરિભક્તિં વા તપસા યા સુદુર્લભા

કિમીપ્સિતં તે હે વત્સ બ્રૂહિ નઃ સાંપ્રતં મુદા ।
સર્વ તુમ્યં પ્રદાયૈવ યાસ્યામસ્તપસે મુદા

યુગલક્ષસમં યચ્ચ ક્ષણં કૃષ્ણાર્ચનં વિના ।
તદ્દિનં દુર્દિનં યત્તદ્ધ્યાનસેવનવર્જિતમ્

વિના તત્સેવનં યો હિ વિષયાન્યં ચ વાઞ્છતિ ।
વિષમત્તિ પ્રણાશાય વિહાયામૃતમીપ્સિતમ્

બ્રહ્મા શિવશ્ચ ધર્મશ્ચ વિષ્ણુશ્ચાપિ મહાન્વિરાટ્ ।
ગણેશશ્ચ દિનેશશ્ચ શષેશ્ચ સનકાદયઃ

એતે યચ્ચરણમ્ભોજં ધ્યાયન્તેઽહર્નિશં મુદા ।
જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિહરં તન્નિરતા વયમ્

તેષાં ચ વચનં શ્રૃત્વા તાનુવાચ નૃપેશ્વરઃ ।
સ લજ્જિતો નમ્રવક્ત્ર માયામોહિતમાનસઃ

નહષ ઉવાચ
સર્વ દાતું સમર્થાશ્ચ યૂયં ચ ભક્તવત્સલાઃ ।
અધુના દેહિ (દત્ત) મે તૂર્ણં શચીદાનમભીપ્સિતમ્

સપ્તર્ષિવાહનં કાન્તં શચીચ્છતિ મહાસતી ।
એતદેવ મમ વરં નિષ્પન્નં કુરુતાચિનમ્

નહુષસ્ય વચઃ શ્રુત્વા મુનયશ્ચ પરસ્પરમ્ ।
મત્યુચ્ચૈર્જહસુઃ સર્વે કૌતુકેન ચ નારદ

રાજાનં મોહિતં મત્વા વેષ્ટિતં વિષ્ણુમાયયા ।
ચક્રુઃ પ્રતિજ્ઞાં તં વોઢું કૃપયા દીનવત્સલાઃ

ચક્રુઃ સ્કનધે તચ્છિવિકાં મુક્તામાણિક્યભૂષિતામ્ ।
રાજા યયૌ સુવેષશ્ચ રત્નભૂષણભૂષિતઃ

દૃષ્ટ્વા ચાતિવિલમ્બં ચ ભર્ત્સયામાસ તાન્નૃપઃ ।
ક્રુધા શાશાપ દુર્વાસાશ્ચાગ્રગામી ચ વર્ત્મનિ

મહાનજગનરો ભૂત્વા પત વૈ મૂઢમાનસ ।
દર્શનાદ્ધર્મપુત્રસ્ય તવ મોક્ષો ભવિષ્યતિ

રત્નયાનેન વૈકુણ્ઠં ગત્વા વૈકુણ્ઠસેવનમ્ ।
કરિષ્યસિ મહારાજ ન કર્મ નિષ્ફલં ભવેત્

ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયુઃ સર્વે પ્રહસ્ય મુનિસત્તમાઃ ।
રાજા પપાત તચ્છાપાત્સર્પોં ભૂત્વા મહામુને

શચી ચગામ ત્તચ્છ્રૃત્વા ગુરું નત્વાઽમરાવતીમ્ ।
યયૌ બૃહસ્પતિઃ શીઘ્રં યત્રેન્દ્રઃ પદ્મતન્તુષુ

ગત્વા સનોવરામ્યાશમાજુહાવ સુરેશ્વરમ્ ।
અતિપ્રસન્નવદનઃ કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ

બૃહસ્પતિરુવાચ
અયિવત્સત્વમાગાચ્છ ભયં કિં તે મયિ સ્થિતે ।
ત્યજ ભીતિમિહાગચ્છ ગુરુસ્તેહં બૃહસ્પતિઃ

સ્વગુરોશ્ચ સ્વરં શ્રુત્વા મહેન્દ્રો હૃષ્ટમાનસઃ ।
રૂપં વિહાય સૂક્ષ્મં ચ સ્વરૂપેણ સમાયયૌ

પપાત દણ્ડવન્મૂર્ધ્ના ભક્ત્યા ચરણયોર્ગુરોઃ ।
તં રુદન્તં મહાભીતં મુદોરસિ ચકાર સઃ

કારયિત્વા સોમયાગં પ્રગયશ્ચિત્તાથંમેવ ચ ।
રત્નસિંહાસને રમ્યે વાસયામાસ તં ગુરુઃ

પ્રદદૌ પરમૈશ્વર્ય પૂર્વસ્માચ્ચ ચતુર્ગુણમ્ ।
આગત્ય સર્વદેવાશ્ચ ચકુઃ સેવાં મુદાઽન્વિતા

ઇત્યેવં કથિતં વત્સ મહેન્દ્રદર્પભઞ્જનમ્ ।
શચીસતીત્વરક્ષા ચ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

નારદ ઉવાચ
સોમયાગવિધાનં ચ બ્રૂહિ માં મુનિસત્તમ ।
કથં તં કારયામાસ ગુરુશ્ચ કિં ફલં પરમ્

નારાયણ ઉવાચ
બ્રહ્મહત્યાપ્રશમનં સોમયાગફલં મુને ।
વર્ષ સોમલતાપાનં યજમાનઃ કરોતિ ચ

વર્ષમેકં ફલં ભુઙક્તે વર્ષમેકં જલં મુદા ।
ત્રૈવાર્ષિકં વ્રતમિદં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

યસ્ય ત્રૈવાષિકં ધાન્યં નિહિતં ભૂતવૃદ્ધયે ।
અધિકં વાઽપિ વિદ્યેત સ સોમં પાતુમર્હતિ

મહારાજશ્ચ દેપો વા યાગં કર્તુમલં મુને ।
ન સર્વમાધ્યો યજ્ઞોઽયં બહ્વન્નો બહુદક્ષિણઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ શક્રદર્પભઙ્ગપ્રકરણે
શક્રમોક્ષકથનં નામ ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ