બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.53

॥ નારદ ઉવાચ ॥
સમતીતે પૂર્ણરાસે કિં ચકાર જગત્પતિઃ ॥
રહસ્યં કિં બભૂવાથ તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
રાસં નિવર્ત્ય રાસે ચ રાસેશ્વર્યા સમન્વિતઃ ॥
સ્વયં રાસેશ્વરસ્તસ્માદ્યમુનાપુલિનં યયૌ

તત્ર સ્નાત્વા જલં પીત્વા નિર્મલં નિર્મલે જલે ॥
સાર્દ્ધં ગોપાઙ્ગનાભિશ્ચ જલક્રીડાં ચકાર સઃ

તતો જગામ ભગવાન્ભાણ્ડીરં રાધયા સહ ॥
ગોપાઙ્ગનાશ્ચ સ્વગૃહાન્પ્રયયુર્વિરહાતુરાઃ

ક્રીડાં ચકાર રહસિ ભાણ્ડીરે માલતીવને ॥
માલતીપુષ્પશય્યાયાં રમ્યાયાં રમણોત્સુકઃ

કૃત્વા ક્રીડાં ચ તત્રૈવ વાસન્તીકાનનં યયૌ ॥
રેમે તત્રૈવ રાસેશો વસન્તે સુમનોહરે

તત્રૈવ રમણં કૃત્વા યયૌ ચન્દનકાનનમ્ ॥
ચન્દનોક્ષિતસર્વાંગો ગૃહીત્વા ચન્દનોક્ષિતમ્

રમ્યે ચન્દનતલ્પે ચ સ્નિગ્ધે ચન્દનપલ્લવે ॥
પૂર્ણચન્દ્રે સમુદિતે વિજહાર તયા સહ

કૃત્વા વિહારં તત્રૈવ યયૌ ચમ્પકકાનનમ્ ॥
રમ્યે ચમ્પકતલ્પે ચ ચકાર રતિમીશ્વરી

રતિં નિર્વર્ત્ય તત્રૈવ યયૌ પદ્મવનં પ્રભુઃ ॥
પદ્મપત્રસમાકીર્ણે તલ્પેઽતિસુમનોહરે

સાર્ધં તત્ર પદ્મમુખ્યા શીતેન પદ્મવાયુના॥
ચકાર સુખસંભોગં યયૌ નિદ્રાં તયા સહ

વિહાય નિદ્રાં નિદ્રેશો દદર્શ નિદ્રિતાં પ્રિયામ્ ॥
શયાનાં પદ્મતલ્પે ચ સુખસંભોગમાત્રતઃ

દૃષ્ટ્વા મુખં ચ ઘર્માક્તં શરચ્ચન્દ્રવિનિંદિતમ્ ॥
અતિસંલુપ્તસિન્દૂરં લુપ્તં કજ્જલમુલ્બણમ્

સંલુપ્તાધરરાગં ચ સંલુપ્તગણ્ડપત્રકમ્ ॥
વિસ્રસ્તકબરીભારં નેત્રોત્પલવિમુદ્રિતમ્

રત્નકુણ્ડલયુગ્મેનામૂલ્યેન પરિશોભિતમ્ ॥
રાજિતં મૌક્તિકેનૈવ ગજરાજોદ્ભવેન ચ

પ્રેમ્ણા સ્વસૂક્ષ્મવસ્ત્રેણ વહ્નિશુદ્ધેન માધવઃ ॥
ચકાર માર્જનં ભક્ત્યા તદ્વક્ત્રં ભક્તવત્સલઃ

કેશસંમાર્જનં કૃત્વા નિર્માય કબરીં હરિઃ ॥
માધવીમાલતીમાલાજાલેન પરિશોભિતામ્

રત્નપટ્ટસૂત્રબદ્ધાં વામવક્ત્રાં મનોહરામ્ ॥
અતીવ વર્તુલાકારાં કુન્દપુષ્પસુશોભિતામ્

દદૌ સિન્દૂરતિલકમધશ્ચન્દનમુજ્જ્વલમ્ ॥
કસ્તૂરીબિન્દુના સાર્દ્ધં પરિતઃ પરિશોભિતામ્

ચકાર પત્રકં ગણ્ડયુગ્મે ચિત્રવિચિત્રિતમ્ ॥
પ્રદદૌ કજ્જલં ભક્ત્યા નેત્રોત્પલસમુજ્જ્વલમ્ ॥

ચકારાધરરાગં ચ રાધાયાશ્ચાનુરાગતઃ ॥
કર્ણભૂષણયુગ્મં ચ ચકારાતીવ નિર્મલમ્

અમૂલ્યરત્નહારં ચ સ્તનભાર યુગોજ્જ્વલમ્ ॥
દદૌ કણ્ઠે ચ વૈકુણ્ઠો મણિરાજિવિરાજિતમ્

વહ્નિશુદ્ધાંશુકં દિવ્યમમૂલ્યં વિશ્વરત્નતઃ ॥
વાસયામાસ વસનં કસ્તૂરીકુઙ્કુમાક્તકમ્

પ્રદદૌ પાદયુગલે રત્નમઞ્જીરરઞ્જિતમ્ ॥
ચકારાલક્તકં ભક્ત્યા પાદુઙ્ગુલિનખેષુ ચ

ચકાર સેવાં સેવ્યાયાઃ સેવ્યસ્ત્રિજગતાં સતામ્ ॥
અહો સેવકસંભક્ત્યા શ્વેતેન ચામરેણ ચ

સર્વભાવવિદાં શ્રેષ્ઠો બોધજ્ઞઃ કામશાસ્ત્રવિત્ ॥
કામિનીં બોધયામાસ વાસયામાસ વક્ષસિ

પ્રેમ્ણા ચ પ્રદદૌ તસ્યૈ સદ્રત્નદર્પણં શુભમ્ ॥
સુવેષદર્શનાર્થં ચ મુખચન્દ્રં ચ માર્જિતુમ્

નાનાપુષ્પૈર્વિરચિતામમ્લાનાં ચન્દનોક્ષિતામ્ ॥
ગણ્ડે સૌભાગ્યયુક્તાયાઃ સૌભાગ્યેન દદૌ હરિઃ

કસ્તૂરીકુઙ્કમાક્તં ચ સુગન્ધિચન્દનં તતઃ ॥
દદૌ પ્રિયાયાઃ સર્વાઙ્ગે પ્રિયઃ પ્રેમભરેણ ચ

પારિજાતસ્ય કુસુમં દત્તં રહસિ બ્રહ્મણા ॥
પ્રદદૌ તત્કબર્યાં ચ લલિતાયાં ચ નારદ

કમલં નિર્મલં દિવ્યં સહસ્રદલમુજ્જ્વલમ્ ॥
શિવેન દત્તં રહસિ દદૌ તદ્દક્ષિણે કરે

અતિસારં મણીન્દ્રાણાં મણિરત્નં ચ કૌસ્તુભમ્ ॥
દત્તં રહસિ ધર્મેણ તસ્યૈ સુપ્રીતયે દદૌ

આસવં રત્નપાત્રસ્થં દસ્રદત્તં ચ નિર્જને ॥
પાનાર્થં પ્રદદૌ તસ્યૈ કામોન્માદકરં પરમ્

માલતીમાધવીકુન્દમન્દારચમ્પકાદિકમ્॥
પુષ્પં સદ્રત્નપાત્રસ્થં તસ્યૈ સુપ્રીતયે દદૌ

સુદુર્લભં ચ તામ્બૂલં કર્પૂરાદિસુસંસ્કૃતમ્ ॥
ભક્ષણં કારયામાસ સમયજ્ઞશ્ચ તાં પ્રિયામ્

સુદુર્લભં ચ વિશ્વેષુ વાક્પતેઃ પરિનિર્મિતમ્ ॥
અનુત્તમમમૂલ્યં ચ વરુણેન રહઃસ્થલે

અતિસૂક્ષ્મમનુપમં દત્તં ભક્ત્યા વિરાજિતમ્ ॥
વાસયામાસ વસનં કૃત્વા નગ્નાં ચ કૌતુકાત્

દેવરાજેન દત્તં ચ ગજરાજેન્દ્રમૌક્તિકમ્ ॥
નાસિકાભૂષણં ચારુ તસ્યૈ સુપ્રીતયે દદૌ

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર સુશીલાદ્યાશ્ચ ગોપિકાઃ ॥
ષષ્ટિઃ સત્સહચર્યશ્ચ રાધાયાઃ સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ

ષષ્ટિસત્કોટિગોપીભિઃ સાર્ધં સંહૃષ્ટમાનસાઃ ॥
આયયુઃ પાદચિહ્નેન પ્રિયસ્ય વહતઃ પ્રિયામ્

કાશ્ચિચ્ચંદનહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિચ્ચામરવાહિકાઃ ॥
કાશ્ચિત્કસ્તૂરિહસ્તાશ્ચ માલાહસ્તાશ્ચ કાશ્ચન

કાશ્ચિત્સિંદૂરહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિત્કંકતિકાકરાઃ ॥
કાશ્ચિદલક્તકકરા વસ્ત્રહસ્તાશ્ચ કાશ્ચન

કાશ્ચિદ્દર્પણહસ્તાશ્ચ પુષ્પપાત્રધરા વરાઃ ॥
કાશ્ચિત્ક્રીડાપદ્મહસ્તા માલાહસ્તાશ્ચ કાશ્ચન

કાશ્ચિદાસવહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિદ્ભૂષણવાહિકાઃ ॥
કરતાલકરાઃ કાશ્ચિન્મૃદંગવાહિકાઃ પરાઃ

સ્વરયંત્રકરાઃ કાશ્ચિદ્વીણાહસ્તાશ્ચ કાશ્ચન ॥
ષટ્ત્રિંશદ્રાગરાગિણ્યો ગોપિકારૂપધારિકાઃ

ગોલોકાદાગતાયાશ્ચ ભારતં રાધયા સહ ॥
કાશ્ચિજ્જગુશ્ચ નનૃતુસ્તત્રાગત્ય ચ કાશ્ચન

કાશ્ચિચ્ચક્રુશ્ચ સેવાં ચ રાધાયાઃ શ્વેતચામરૈઃ ॥
કાશ્ચિચ્ચક્રુશ્ચ દેવ્યાશ્ચ પાદસંવાહનં મુદા

કાચિદ્દદૌ ચ તામ્બૂલં ભક્ષણાર્થે મહામુને ॥
એવં કૌતુકયુક્તશ્ચ પુણ્યે વૃન્દાવને વને ॥

પ્રતસ્થૌ ગોપિકાસાર્દ્ધં રાધાવક્ષઃસ્થલસ્થિતઃ ॥
ક્ષણં પપૌ ચ માધ્વીકં પ્રિયયા સહ માધવઃ

ક્ષણં ચખાદ તામ્બૂલં ક્ષણં નિદ્રાં યયૌ મુદા ॥
ક્ષણં ચકાર શૃઙ્ગારં રત્નનિર્મિતમન્દિરે

ક્ષણં જલવિહારં ચ ચકાર યમુનાજલે ॥
ઇત્યેવં કથિતા વત્સ રાસક્રીડા હરેરહો

સ્વેચ્છામયસ્યાત્મનશ્ચ પરિપૂર્ણતમસ્ય ચ ॥
નિર્ગુણસ્ય સ્વતન્ત્રસ્ય પરસ્ય પ્રકૃતેઃ પ્રભોઃ

બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદીનામીશ્વરસ્ય પરસ્ય ચ ॥
કૃષ્ણજન્મરહસ્યં ચ બાલક્રીડનમીપ્સિતમ્

ઉક્તં કિશોરચરિતં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે શ્રીકૃષ્ણરાસક્રીડાવર્ણનં નામ ત્રિપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ