ब्रह्मवैवर्त पुराण · अध्याय 4.53

॥ नारद उवाच ॥
समतीते पूर्णरासे किं चकार जगत्पतिः ॥
रहस्यं किं बभूवाथ तद्भवान्वक्तुमर्हति

श्रीनारायण उवाच ॥
रासं निवर्त्य रासे च रासेश्वर्या समन्वितः ॥
स्वयं रासेश्वरस्तस्माद्यमुनापुलिनं ययौ

तत्र स्नात्वा जलं पीत्वा निर्मलं निर्मले जले ॥
सार्द्धं गोपाङ्गनाभिश्च जलक्रीडां चकार सः

ततो जगाम भगवान्भाण्डीरं राधया सह ॥
गोपाङ्गनाश्च स्वगृहान्प्रययुर्विरहातुराः

क्रीडां चकार रहसि भाण्डीरे मालतीवने ॥
मालतीपुष्पशय्यायां रम्यायां रमणोत्सुकः

कृत्वा क्रीडां च तत्रैव वासन्तीकाननं ययौ ॥
रेमे तत्रैव रासेशो वसन्ते सुमनोहरे

तत्रैव रमणं कृत्वा ययौ चन्दनकाननम् ॥
चन्दनोक्षितसर्वांगो गृहीत्वा चन्दनोक्षितम्

रम्ये चन्दनतल्पे च स्निग्धे चन्दनपल्लवे ॥
पूर्णचन्द्रे समुदिते विजहार तया सह

कृत्वा विहारं तत्रैव ययौ चम्पककाननम् ॥
रम्ये चम्पकतल्पे च चकार रतिमीश्वरी

रतिं निर्वर्त्य तत्रैव ययौ पद्मवनं प्रभुः ॥
पद्मपत्रसमाकीर्णे तल्पेऽतिसुमनोहरे

सार्धं तत्र पद्ममुख्या शीतेन पद्मवायुना॥
चकार सुखसंभोगं ययौ निद्रां तया सह

विहाय निद्रां निद्रेशो ददर्श निद्रितां प्रियाम् ॥
शयानां पद्मतल्पे च सुखसंभोगमात्रतः

दृष्ट्वा मुखं च घर्माक्तं शरच्चन्द्रविनिंदितम् ॥
अतिसंलुप्तसिन्दूरं लुप्तं कज्जलमुल्बणम्

संलुप्ताधररागं च संलुप्तगण्डपत्रकम् ॥
विस्रस्तकबरीभारं नेत्रोत्पलविमुद्रितम्

रत्नकुण्डलयुग्मेनामूल्येन परिशोभितम् ॥
राजितं मौक्तिकेनैव गजराजोद्भवेन च

प्रेम्णा स्वसूक्ष्मवस्त्रेण वह्निशुद्धेन माधवः ॥
चकार मार्जनं भक्त्या तद्वक्त्रं भक्तवत्सलः

केशसंमार्जनं कृत्वा निर्माय कबरीं हरिः ॥
माधवीमालतीमालाजालेन परिशोभिताम्

रत्नपट्टसूत्रबद्धां वामवक्त्रां मनोहराम् ॥
अतीव वर्तुलाकारां कुन्दपुष्पसुशोभिताम्

ददौ सिन्दूरतिलकमधश्चन्दनमुज्ज्वलम् ॥
कस्तूरीबिन्दुना सार्द्धं परितः परिशोभिताम्

चकार पत्रकं गण्डयुग्मे चित्रविचित्रितम् ॥
प्रददौ कज्जलं भक्त्या नेत्रोत्पलसमुज्ज्वलम् ॥

चकाराधररागं च राधायाश्चानुरागतः ॥
कर्णभूषणयुग्मं च चकारातीव निर्मलम्

अमूल्यरत्नहारं च स्तनभार युगोज्ज्वलम् ॥
ददौ कण्ठे च वैकुण्ठो मणिराजिविराजितम्

वह्निशुद्धांशुकं दिव्यममूल्यं विश्वरत्नतः ॥
वासयामास वसनं कस्तूरीकुङ्कुमाक्तकम्

प्रददौ पादयुगले रत्नमञ्जीररञ्जितम् ॥
चकारालक्तकं भक्त्या पादुङ्गुलिनखेषु च

चकार सेवां सेव्यायाः सेव्यस्त्रिजगतां सताम् ॥
अहो सेवकसंभक्त्या श्वेतेन चामरेण च

सर्वभावविदां श्रेष्ठो बोधज्ञः कामशास्त्रवित् ॥
कामिनीं बोधयामास वासयामास वक्षसि

प्रेम्णा च प्रददौ तस्यै सद्रत्नदर्पणं शुभम् ॥
सुवेषदर्शनार्थं च मुखचन्द्रं च मार्जितुम्

नानापुष्पैर्विरचितामम्लानां चन्दनोक्षिताम् ॥
गण्डे सौभाग्ययुक्तायाः सौभाग्येन ददौ हरिः

कस्तूरीकुङ्कमाक्तं च सुगन्धिचन्दनं ततः ॥
ददौ प्रियायाः सर्वाङ्गे प्रियः प्रेमभरेण च

पारिजातस्य कुसुमं दत्तं रहसि ब्रह्मणा ॥
प्रददौ तत्कबर्यां च ललितायां च नारद

कमलं निर्मलं दिव्यं सहस्रदलमुज्ज्वलम् ॥
शिवेन दत्तं रहसि ददौ तद्दक्षिणे करे

अतिसारं मणीन्द्राणां मणिरत्नं च कौस्तुभम् ॥
दत्तं रहसि धर्मेण तस्यै सुप्रीतये ददौ

आसवं रत्नपात्रस्थं दस्रदत्तं च निर्जने ॥
पानार्थं प्रददौ तस्यै कामोन्मादकरं परम्

मालतीमाधवीकुन्दमन्दारचम्पकादिकम्॥
पुष्पं सद्रत्नपात्रस्थं तस्यै सुप्रीतये ददौ

सुदुर्लभं च ताम्बूलं कर्पूरादिसुसंस्कृतम् ॥
भक्षणं कारयामास समयज्ञश्च तां प्रियाम्

सुदुर्लभं च विश्वेषु वाक्पतेः परिनिर्मितम् ॥
अनुत्तमममूल्यं च वरुणेन रहःस्थले

अतिसूक्ष्ममनुपमं दत्तं भक्त्या विराजितम् ॥
वासयामास वसनं कृत्वा नग्नां च कौतुकात्

देवराजेन दत्तं च गजराजेन्द्रमौक्तिकम् ॥
नासिकाभूषणं चारु तस्यै सुप्रीतये ददौ

एतस्मिन्नन्तरे तत्र सुशीलाद्याश्च गोपिकाः ॥
षष्टिः सत्सहचर्यश्च राधायाः सुप्रतिष्ठिताः

षष्टिसत्कोटिगोपीभिः सार्धं संहृष्टमानसाः ॥
आययुः पादचिह्नेन प्रियस्य वहतः प्रियाम्

काश्चिच्चंदनहस्ताश्च काश्चिच्चामरवाहिकाः ॥
काश्चित्कस्तूरिहस्ताश्च मालाहस्ताश्च काश्चन

काश्चित्सिंदूरहस्ताश्च काश्चित्कंकतिकाकराः ॥
काश्चिदलक्तककरा वस्त्रहस्ताश्च काश्चन

काश्चिद्दर्पणहस्ताश्च पुष्पपात्रधरा वराः ॥
काश्चित्क्रीडापद्महस्ता मालाहस्ताश्च काश्चन

काश्चिदासवहस्ताश्च काश्चिद्भूषणवाहिकाः ॥
करतालकराः काश्चिन्मृदंगवाहिकाः पराः

स्वरयंत्रकराः काश्चिद्वीणाहस्ताश्च काश्चन ॥
षट्त्रिंशद्रागरागिण्यो गोपिकारूपधारिकाः

गोलोकादागतायाश्च भारतं राधया सह ॥
काश्चिज्जगुश्च ननृतुस्तत्रागत्य च काश्चन

काश्चिच्चक्रुश्च सेवां च राधायाः श्वेतचामरैः ॥
काश्चिच्चक्रुश्च देव्याश्च पादसंवाहनं मुदा

काचिद्ददौ च ताम्बूलं भक्षणार्थे महामुने ॥
एवं कौतुकयुक्तश्च पुण्ये वृन्दावने वने ॥

प्रतस्थौ गोपिकासार्द्धं राधावक्षःस्थलस्थितः ॥
क्षणं पपौ च माध्वीकं प्रियया सह माधवः

क्षणं चखाद ताम्बूलं क्षणं निद्रां ययौ मुदा ॥
क्षणं चकार शृङ्गारं रत्ननिर्मितमन्दिरे

क्षणं जलविहारं च चकार यमुनाजले ॥
इत्येवं कथिता वत्स रासक्रीडा हरेरहो

स्वेच्छामयस्यात्मनश्च परिपूर्णतमस्य च ॥
निर्गुणस्य स्वतन्त्रस्य परस्य प्रकृतेः प्रभोः

ब्रह्मविष्णुशिवादीनामीश्वरस्य परस्य च ॥
कृष्णजन्मरहस्यं च बालक्रीडनमीप्सितम्

उक्तं किशोरचरितं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

इति श्रीब्रह्मवैवर्त्ते महापुराणे श्रीकृष्णजन्मखण्डे नारायणनारदसंवादे श्रीकृष्णरासक्रीडावर्णनं नाम त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः