બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.50

॥ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
દુર્વાસસો દર્પભઙ્ગં કથયામિ શૃણુ પ્રિયે ॥
મહામુનેર્યોગતશ્ચ રુદ્રાંશસ્યાતિતેજસઃ

એકદા ચામ્બરીષશ્ચ કૃત્વા ચ દ્વાદશીવ્રતમ્ ॥
પારણં કર્તુમારેભે ભોજયિત્વા દ્વિજાન્બહૂન્

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર ચાજગામ મુનિઃ સ્વયમ્ ॥
ક્ષુધાર્તશ્ચ તૃષાર્ત્તશ્ચ વિષ્ણુવ્રતપરાયણઃ

માં ભોજય મહાભાગેત્યેવં સ નૃપમુક્તવાન્ ॥
રાજા ભક્ત્યા દદૌ તસ્મૈ પરમાન્નં સુધોપમમ્

સકેશં પાયસં દૃષ્ટ્વા રાજાનં શપ્તુમુદ્યતઃ ॥
જટાં નિકૃત્ય શિરસઃ સ્થાપયામાસ ભૂતલે

જટામધ્યાત્સમુદ્ભૂતો જ્વલદગ્નિશિખોપમઃ ॥
સપ્તતાલપ્રમાણશ્ચ પુરુષઃ પ્રલયાંતકઃ

નૃપશ્રેષ્ઠં સ રાજાનં કોપેન હન્તુમુદ્યતઃ ॥
ભયેન કમ્પિતાઃ સર્વે શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકાઃ

સસ્માર ચ મહાભીતો રાજા મમ પદામ્બુજમ્ ॥
સર્વવિઘ્રસ્યોપશમઃ સ્મૃતિમાત્રાદ્બભૂવ હ

એતસ્મિન્નન્તરે ચક્રં દુર્નિવાર્યં સુદર્શનમ્ ॥
તેજસા મમ તુલ્યં ચ કોટિસૂર્યપ્રભોપમમ્

આવિર્બભૂવ સહસા સભામધ્યે ચ ઘૂર્ણિતમ્ ॥
નિકૃત્ય કૃત્યાપુરુષં દુદ્રાવ મુનિપુઙ્ગવમ્

સશૈલ સાગરાં પૃથ્વીં કાઞ્ચનીં ભૂમિમુત્તમામ્ ॥
ભ્રામયિત્વા મહીં સર્વાં પુનર્દુદ્રાવ તં મુનિમ્

ધાવન્તં મુક્તકેશં તં ભીતં કાતરમાતુરમ્॥
તેજસાઽઽચ્છાદ્ય સૂર્યં તં દીપ્તિં કુર્વન્તમુત્તમામ્

કૈલાસં સપ્તવર્ગં ચ બ્રહ્મલોકમનામયમ્ ॥
વિપ્રેન્દ્રો ભ્રમણં કૃત્વા વૈકુણ્ઠં શરણં યયૌ

પાદપદ્મે પતન્તં ચ દદર્શ વિપ્રપુઙ્ગવમ્ ॥
કૃપયા ચ કૃપાસિન્ધુર્દદૌ વિપ્રાય નિર્ભયમ્

નારાયણવરેણૈવ બભૂવ વિજ્વરો દ્વિજઃ॥
પુનર્યયૌ હરિં સ્તુત્વા નૃપગેહં તદાજ્ઞયા

રાજા મુનીન્દ્રં સંપ્રાપ્ય ભોજયામાસ પાયસમ્ ॥
સ્વયં ચ પારણં ચક્રે સસ્ત્રીકઃ સહબાન્ધવઃ

રાજાનમાશિષં કૃત્વા ભુક્ત્વા વિપ્રો ગૃહં યયૌ ॥
મયા નિયોજિતં ચક્રં ભક્તાનાં રક્ષણાય ચ

નશ્યન્તિ સર્વે પ્રલયે ન મે ભક્તઃ પ્રણશ્યતિ॥
સર્વે દેવા મમ પ્રાણા ભક્તાઃ પ્રાણાધિકા મમ

ત્વં ચ લક્ષ્મીર્મહામાયા સાવિત્રી વા સરસ્વતી॥
બ્રહ્મા શંભુરનન્તશ્ચ ધર્મશ્ચ બ્રાહ્મણાસ્તથા

ગોપાઙ્ગનાશ્ચ ગોપાશ્ચ સર્વે પ્રિયતમા મમ॥
તેભ્યઃ પ્રિયાઃ પરા ભક્તાઃ પ્રિયો ભક્તાન્ન કશ્ચન

દત્ત્વા સુદર્શનં ચક્રં ભક્તાનાં રક્ષણાય ચ॥
તથાપિ ન પ્રતીતિર્મે સ્વયં દ્રષ્ટું પ્રયામિ તાન્

દુર્વાસસો દર્પભઙ્ગઃ શ્રુતો મત્તઃ સુરેશ્વરિ ॥
આજ્ઞાપય મહાભાગે કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

શ્રીરાધિકોવાચ ॥
ધન્વન્તરેર્દર્પભઙ્ગં કથયસ્વ જગદ્ગુરો ॥
પુરાણે ગોપનીયં ચ શ્રોતું કૌતૂહલં મમ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
રાધિકાવચનં શ્રુત્વા જહાસ મધુસૂદનઃ ॥
કથાં કથિતુમારેભે શ્રુતિરમ્યાં પુરાતનીમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે દુર્વાસસો દર્પભઙ્ગો નામ પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ