બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.21

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
એકદાઽઽનન્દયુક્તશ્ચ નન્દો ગોપવ્રજે મુને ॥
દુન્દુભિં વાદયામાસ શક્રયાગકૃતોદ્યમઃ

દધિ ક્ષીરં ઘૃતં તક્રં નવનીતં ગુડં મધુ ॥
એતાન્યાદાય શક્રસ્ય પૂજાં કુર્વન્ત્વિતિ બ્રુવન્

યેયે સન્ત્યત્ર નગરે ગોપા ગોપ્યશ્ચ બાલકાઃ ॥
બાલિકાશ્ચ દ્વિજા ભૂયો વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચ ભક્તિતઃ

ઇત્યેવં શ્રાવયામાસ સ્વયમેવ મુદાઽન્વિતઃ ॥
યષ્ટિમારોપયામાસ રમ્યસ્થાને સુવિસ્તૃતે

દદૌ તત્ર ક્ષૌમવસ્ત્રં માલાજાલં મનોહરમ્ ॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુઙ્કુમદ્રવમેવ ચ

સ્નાતઃ કૃતાહ્નિકો ભક્ત્યા ધૃત્વા ધૌતે ચ વાસસી॥
ઉવાસ સ્વર્ણપીઠે ચ પ્રક્ષાલિતપદામ્બુજઃ

નાનાપ્રકારપાત્રૈશ્ચ બ્રાહ્મણૈશ્ચ પુરોહિતૈઃ ॥
ગોપાલૈર્ગોપિકાભિશ્ચ બાલાભિઃ સહ બાલકૈઃ

એતસ્મિન્નન્તરે તત્રાજગ્મુર્નગરવાસિનઃ ॥
મહાસંભૃતસંભારા નાનોપાયનસંયુતાઃ

આજગ્મુર્મુનયઃ સર્વે જ્વલન્તં બ્રહ્મતેજસા ॥
શાન્તાઃ શિષ્યગણૈઃ સાર્ધં વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ

ગર્ગશ્ચ ગાલવશ્ચૈવ શાકલ્યઃ શાકટાયનઃ ॥
ગૌતમઃ કરુષઃ કણ્વો વાત્સ્યઃ કાત્યાયનસ્તથા

સૌભરિર્વામદેવશ્ચ યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચ પાણિનિઃ ॥
ઋષ્યશૃઙ્ગો ગૌરમુખો ભરદ્વાજશ્ચ વામનઃ

કૃષ્ણદ્વૈપાયનઃ શૃઙ્ગી સુમન્તુર્જૈમિનિઃ કચઃ ॥
પરાશરશ્ચ મૈત્રેયો વૈશમ્પાયન એવ ચ

બ્રાહ્મણાશ્ચ કતિવિધા ભિક્ષુકા બન્દિનસ્તથા ॥
ભૂપા વૈશ્યાશ્ચ શૂદ્રાશ્ચ સમાજગ્મુર્મહોત્સવે

દૃષ્ટ્વા મુનીન્દ્રાન્નન્દશ્ચ બ્રાહ્મણાન્ભૂમિપાંસ્તથા ॥
સ્વર્ણપીઠાત્સમુત્તસ્થૌ વ્રજાશ્ચોત્તસ્થુરેવ ચ

પ્રણમ્ય વાસયામાસ મુનીન્દ્રાન્વિપ્રભૂમિપાન્ ॥
તેષામનુમતિં પ્રાપ્ય તત્રોવાસ પુનર્મુદા

પાકં ચ યષ્ટિનિકટે કર્તુમાજ્ઞાં ચકાર હ ॥
પાકપ્રાજ્ઞં બ્રાહ્મણાનાં શતમાનીય સાદરમ્

તત્ર રત્નપ્રદીપાશ્ચ જજ્વલુઃ પરિતસ્તથા ॥
અન્ધીભૂતં ચ ધૂપેન સ્થાનં તત્સુરભીકૃતમ્

નાનાવિધાનિ પુષ્પાણિ માલ્યાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
નૈવેદ્યં ચ બહુવિધમપૂર્વં સુમનોહરમ્

તિલલડ્ડુકપૂર્ણં ચ મણ્ડકાનાં સહસ્રકમ્ ॥
સ્વસ્તિકૈઃ પરિપૂર્ણં ચ યષ્ટિસ્થાનં ચ નારદ

કલશાનાં સહસ્રં ચ પૂર્ણં શર્કરયા મુને ॥
યવગોધૂમચૂર્ણાનાં લડ્ડુકૈર્મધુરૈર્વરૈઃ

ઘૃતપક્વૈર્વિપ્રકૃતૈઃ પૂર્ણાનિ કલશાનિ ચ ॥
વૃક્ષપક્વાનિ રમ્યાણિ ચારુરમ્ભાફલાનિ ચ

ફલાનિ પરિપક્વાનિ કાલદેશોદ્ભવાનિ ચ॥
ક્ષીરાણાં કુમ્ભલક્ષાણિ દધ્નાં તાવન્તિ નારદ

મધૂનાં કુમ્ભશતકં સર્પિષ્કુમ્ભ સહસ્રકમ્ ॥
કલશાનાં ત્રિલક્ષાણિ તક્રપૂર્ણાનિ નિશ્ચિતમ્

ઘટાનાં પઞ્ચલક્ષાણિ ગુડપૂર્ણાનિ નિશ્ચિતમ્ ॥
તિલતૈલેન પૂર્ણં ચ કલશાનાં સહસ્રકમ્

વૃષેન્દ્રાશ્ચ બહુવિધા ભોગાર્હદ્રવ્યવાહકાઃ ॥
નાનાવિધાનિ પાત્રાણિ સૌવર્ણરાજતાનિ ચ

સ્વર્ણપીઠાનિ ચ બ્રહ્મન્નાજગ્મુર્યષ્ટિસન્નિધિમ્ ॥
વસ્ત્રાણિ વરણાર્હાણિ ચારૂણિ ભૂષણાનિ ચ

નાનાવિધાનિ વાદ્યાનિ ચારૂણિ મધુરાણિ ચ ॥
વાદકાઃ સ્વરયન્ત્રાણિ વાદયામાસુરુત્સવે

છાગલાનાં સહસ્રાણિ મહિષાણાં શતાનિ ચ ॥
મેષકાણાં ચ લક્ષાણિ હ્યાનયામાસ તત્ર વૈ

શતાન્યેવ ગણ્ડકાનામાજગ્મુર્યષ્ટિસંનિધિમ્ ॥
પ્રેક્ષિતાનિ ચ સર્વાણિ રક્ષિતાનિ ચ રક્ષકૈઃ

બાલકાનાં બાલિકાનાં વૃક્ષાણાં વૃક્ષયોષિતામ્ ॥
યૂનાં ચ યુવતીનાં ચ સંખ્યાં કર્તું ચ કઃ ક્ષમઃ

ગાયકાનાં ચ સંગીતં નર્તકાનાં ચ નર્તનમ્ ॥
શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા જનાઃ સર્વે મુમુહુઃ સુમહોત્સવે

રંભોર્વશી મેનકા ચ ઘૃતાચી મોહિની રતિઃ ॥
પ્રભાવતી ભાનુમતી વિપ્રચિત્તિસ્તિલોત્તમા

ચન્દ્રપ્રભા સુપ્રભા ચ રત્નમાલા મદાલસા ॥
રેણુકા રમણી બ્રહ્મન્નેતા આજગ્મુરુત્સવે

તાસાં નૃત્યેન ગીતેન સ્તનાસ્યશ્રોણિદર્શનાત્ ॥
રૂપેણ વક્રદૃષ્ટ્યા ચ મૂર્ચ્છાં પ્રાપુશ્ચ માનવાઃ

એતસ્મિન્નન્તરે શીઘ્રમાજગામ હરિઃ સ્વયમ્ ॥
ગોપાલબાલકૈઃ સાર્ધં બલેન બલશાલિના

દૃષ્ટ્વા તં ચ જનાઃ સર્વે સંભ્રાન્તા હર્ષવિહ્વલાઃ ॥
ઉત્તસ્થુરારાદ્ભીતાશ્ચ પુલકાઙ્કિતવિગ્રહાઃ

ક્રીડાસ્થાનાત્સમાયાન્તં શાન્તં સુન્દરવિગ્રહમ્॥
વિનોદમુરલીવેણુશૃઙ્ગશબ્દસમન્વિતમ્

સદ્રત્નસારભૂષાભિર્ભૂષિતં કૌસ્તુભેન ચ ॥
ચન્દનાગુરુપઙ્કેન ચર્ચિતં શ્યામવિગ્રહમ્

શરન્મધ્યાહ્નપદ્માસ્યં પશ્યન્તં રત્નદર્પણે ॥
ચારુચન્દનચન્દ્રેણ કસ્તૂરીબિન્દુના સહ

શશાઙ્કેન યથાઽઽકાશં ભાલમધ્યવિરાજિતમ્ ॥
માલતીમાલયા શ્યામકણ્ઠવક્ષઃસ્થલોજ્જ્વલમ્

બકપઙ્ક્ત્યા યથાઽઽકાશં શારદીયં સુનિર્મલમ્॥
ચારુણા પીતવસ્ત્રેણ શોભિતં શ્યામવિગ્રહમ્

વિભાન્તં વિદ્યુતા શશ્વન્નવનિં નીરદં યથા ॥
કુન્દપ્રસૂનૈર્ગુઞ્જાભિર્બદ્ધવક્રિમચૂડકમ્

યથેન્દ્રધનુષા ભાતિ વિભાતં ભગણૈર્નભઃ ॥
રત્નકુણ્ડલદીપ્ત્યા ચ સ્મિતવક્ત્રસુશોભિતમ્

શરત્પ્રફુલ્લપદ્મં ચ દ્યુમણેઃ કિરણૈર્યથા ॥
વિપ્રક્ષત્ત્રિયવૈશ્યાશ્ચ મુનયો બલ્લવા મુને

પ્રણમ્ય વાસયામાસૂ રત્નસિંહાસને શુભે ॥
ઉવાસ રત્નપીઠે સ તેષાં મધ્યે જગત્પતિઃ

યથા બભૌ શરચ્ચન્દ્રો જ્યોતિષામન્તરે ચ ખે ॥
શ્રુત્વા તમૂચુસ્તે સર્વે જગતામીશ્વરં પરમ્

સ્વેચ્છામયં ગુણાતીતં જ્યોતીરૂપં સનાતનમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા મહોત્સવં શીઘ્રમુવાચ પિતરં હરિઃ ॥
સર્વેષાં દુર્લભાં નીતિં નીતિશાસ્ત્રવિશારદઃ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
ભોભો બલ્લવરાજેંદ્ર કિં કરોષીહ સુવ્રત

આરાધ્યઃ કશ્ચ કા પૂજા કિં ફલં પૂજને ભવેત્ ॥
ફલેન સાધનં કિં વા કઃ સખ્યઃ સાધનેન ચ

દેવે રુષ્ટે ભવેત્કિં વા પૂજાયાઃ પ્રતિબન્ધકે ॥
તુષ્ટો દેવઃ કિં દદાતિ ફલમત્ર પરત્રકમ્

કાચિદ્દદાત્યત્ર ફલં પરત્રેહ ન કાચન ॥
કાચિચ્ચ નોભયત્રાપિ ચોભયત્રાપિ કાચન

અવેદવિહિતા પૂજા સર્વહાનિકરણ્ડિકા ॥
પૂજેયમધુના વા તે કિમુ વા પુરુષક્રમાત્

દૃષ્ટો દેવસ્ત્વયા કસ્મિન્પૂજેયં ચાનુસારિણી ॥
સાક્ષાત્ખાદતિ દેવસ્તે સાક્ષાત્કિં વા ન ખાદતિ

સાક્ષાદ્ભુઙ્ક્તે ચ યો દેવઃ સુપ્રશસ્તં તદર્ચનમ્ ॥
સાક્ષાત્ખાદતિ નૈવેદ્યં વિપ્રરૂપી જનાર્દનઃ

બ્રાહ્મણે પરિતુષ્ટે ચ સંતુષ્ટાઃ સર્વદેવતાઃ ॥
કિં તસ્ય દેવપૂજાયાં યો નિયુક્તો દ્વિજાર્ચને

પૂજિતા બ્રાહ્મણા યેન પૂજિતાઃ સર્વદેવતાઃ ॥
દેવાય દત્ત્વા નૈવેદ્યં દ્વિજાય ન પ્રયચ્છતિ

ભસ્મીભૂતં ચ નૈવેદ્યં પૂજનં નિષ્ફલં ભવેત્॥
વિપ્રાય દેવનૈવેદ્યદાનાદ્ધ્રુવમનન્તકમ્

તુષ્ટો દેવો વરં દત્ત્વા પ્રયાતિ ચ સ્વમન્દિરમ્ ॥
દત્ત્વા દેવાય નૈવેદ્યં મૂઢો ભુઙ્ક્તે સ્વયં યદિ

દત્તાપહારી દેવસ્વં ભુક્ત્વા ચ નરકં વ્રજેત્ ॥
દેવદત્તં ન ભોક્તવ્યં નૈવેદ્યં ચ વિના હરેઃ

પ્રશસ્તં સર્વદેવેષુ વિષ્ણુનૈવેદ્યભોજનમ્॥
અન્નં વિષ્ઠા જલં મૂત્રં યદ્વિષ્ણોરનિવેદિતમ્

સર્વેષાં ચ ક્રમમિદં બ્રાહ્મણાનાં વિશેષતઃ ॥
ન દત્ત્વા વસ્તુ દેવાય દત્તં વિપ્રાય ચેત્સુધીઃ

ભુક્ત્વા વિપ્રમુખે દેવાસ્તુષ્ટાઃ સ્વર્ગં પ્રયાન્તિ ચ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન વિપ્રાણામર્ચનં કુરુ

પ્રશસ્તફલદાતૄણામિહ લોકે પરત્ર ચ॥
જપસ્તપશ્ચ પૂજા વા યજ્ઞદાનં મહોત્સવમ્

સર્વેષાં કર્મણાં સારં વિપ્રતુષ્ટિશ્ચ દક્ષિણા ॥
દક્ષિણાનાં શરીરેષુ તિષ્ઠન્તિ સર્વદેવતાઃ ॥

પાદેષુ સર્વતીર્થાનિ પુણ્યાનિ પાદધૂલિષુ ॥
પાદોદકે ચ વિપ્રાણાં તીર્થતોયાનિ સન્તિ ચ

તત્સ્પર્શાત્સર્વતીર્થેષુ સ્નાનજન્યફલં લભેત્ ॥
નશ્યંતિ ભક્ષણાદ્રોગા ભક્તિભાવેન બલ્લવ

સપ્તજન્મકૃતાત્પાપાન્મુચ્યન્તે નાત્ર સંશયઃ ॥
પાપં પઞ્ચવિધં કૃત્વા યો વિપ્રં પ્રણમેદ્વ્રજે

સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ સર્વપાપાત્પ્રમુચ્યતે ॥
બ્રાહ્મણસ્પર્શમાત્રેણ મુક્તો ભવતિ પાતકી

દર્શનાન્મુચ્યતે પાપાદિતિ વેદે નિરૂપિતમ્ ॥
અપ્રાજ્ઞો વાઽથ પ્રાજ્ઞો વા બ્રાહ્મણો વિષ્ણુવિગ્રહઃ

પ્રિયાઃ પ્રાણાધિકા વિષ્ણોર્યે વિપ્રા હરિસેવિનઃ ॥
દ્વિજાનાં હરિભક્તાનાં પ્રભાવો દુર્લભઃ શ્રુતૌ

યેષાં પાદાબ્જરજસા સદ્યઃ પૂતા વસુન્ધરા॥
તેષાં ચ પાદચિહ્નં યત્તીર્થં તત્પરિકીર્તિતમ્

તેષાં ચ સ્પર્શમાત્રેણ તીર્થપાપં પ્રણશ્યતિ ॥
આલિઙ્ગનાત્સદાલાપાત્તેષામુચ્છિષ્ટભોજનાત્ ॥

દર્શનાત્સ્પર્શનાચ્ચૈવ સર્વપાપાત્પ્રમુચ્યતે ॥
ભ્રમણે સર્વતીર્થાનાં યત્પુણ્યં સ્નાનતો ભવેત્

હરિદાસસ્ય વિપ્રસ્ય તત્પુણ્યં દર્શનાલ્લભેત્ ॥
યે વિપ્રા હરયે દત્ત્વા નિત્યમન્નં ચ ભુઞ્જતે

ઉચ્છિષ્ટભોજનાત્તેષાં હરેર્દાસ્યં લભેન્નરઃ ॥
ન દત્ત્વા હરયે ભક્ત્યા ભુઞ્જતે ચેદ્ભ્રમાદપિ

પુરીષસદૃશં વસ્તુ જલં મૂત્રસમં ભવેત્ ॥
શૂદ્રશ્ચેદ્ધરિભક્તશ્ચ નૈવેદ્યભોજનોત્સુકઃ

(તુ. બ્રહ્મવૈવર્ત ૨.૧૦.૪૯)
આમાન્નં હરયે દત્ત્વા કૃત્વા પાકં ચ ખાદતિ ॥
વિપ્રક્ષત્રિયવૈશ્યાનાં શાલગ્રામશિલાર્ચને

અધિકારો ન શૂદ્રાણાં હરેરપ્યર્ચને તથા ॥
દ્રવ્યાણ્યેતાનિ ગોપેન્દ્ર વિપ્રેભ્યશ્ચેન્ન દાસ્યતિ

ભસ્મીભૂતાનિ સર્વાણિ ભવિષ્યન્તિ ન સંશયઃ ॥
અન્નં ચ સર્વજીવેભ્યઃ પુણ્યાર્થં દાતુમર્હતિ

દત્ત્વા વિશિષ્ટજીવેભ્યો વિશિષ્ટં ફલમાપ્નુયાત્ ॥
અતો દત્ત્વા માનુષેભ્યો લભતેઽષ્ટગુણં ફલમ્

શૂદ્રાણાં દ્વિગુણં પુણ્યં વૈશ્યેભ્યોઽન્નં પ્રદાય ચ॥
દત્ત્વાઽન્નં ક્ષત્રિયેભ્યોઽપિ વૈશ્યાનાં દ્વિગુણં ભવેત્॥
ક્ષત્ત્રિયાણાં શતગુણં વિપ્રેભ્યોઽન્નં પ્રદાય ચ

વિપ્રાણાં ચ શતગુણં શાસ્ત્રજ્ઞે બ્રાહ્મણે ફલમ્ ॥
શાસ્ત્રજ્ઞાનાં શતગુણં ભક્તે વિપ્રે લભેદ્ધ્રુવમ્

સ ચાન્નં હરયે દત્ત્વા ભુઙ્ક્તે ભક્ત્યા ચ સાદરમ્ ॥
વિષ્ણવે વિપ્રભક્તાય દત્ત્વા દાતુશ્ચ યત્ફલમ્

તત્ફલં લભતે નૂનં ભક્તબ્રાહ્મણભોજને ॥
ભક્તે તુષ્ટે હરિસ્તુષ્ટો હરૌ તુષ્ટે ચ દેવતાઃ

ભવન્તિ સિદ્ધાઃ શાખાશ્ચ યથા મૂલનિષેચનાત્ ॥
દ્રવ્યાણ્યેતાનિ દેવાય યદ્યેકસ્મૈ પ્રયચ્છતિ

સર્વે દેવાશ્ચ રુષ્ટાશ્ચેદ્દેવૈઃ કઃ કિં કરિષ્યતિ ॥
અથવાઽર્દ્ધં ચ વસ્તૂનાં દેહિ ગોવર્ધનાય ચ

ગા વર્ધયતિ નિત્યં યસ્તેન ગોવર્ધનઃ સ્મૃતઃ ॥
ગોવર્ધનસમસ્તાત પુણ્યવાન્ન મહીતલે

નિત્યં દદાતિ ગોભ્યો યો નવીનાનિ તૃણાનિ ચ ॥
તીર્થસ્થાનેષુ યત્પુણ્યં યત્પુણ્યં વિપ્રભોજને

સર્વવ્રતોપવાસેષુ સર્વેષ્વેવ તપઃસુ ચ ॥
યત્પુણ્યં ચ મહાદાને યત્પુણ્યં હરિસેવને

ભુવઃ પર્યટને યત્તુ સર્વવાક્યેષુ યદ્ભવેત્ ॥
યત્પુણ્યં સર્વયજ્ઞેષુ દીક્ષાયાં ચ લભેન્નરઃ

તત્પુણ્યં લભતે પ્રાજ્ઞો ગોભ્યો દત્ત્વા તૃણાનિ ચ ॥
ભુક્તવન્તીં તૃણં યશ્ચ ગાં વારયતિ કામતઃ

બ્રહ્મહત્યા ભવેત્તસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તાદ્વિશુધ્યતિ॥
સર્વે દેવા ગવા મઙ્ગે તીર્થાનિ તત્પદેષુ ચ

તદ્ગુહ્યેષુ સ્વયં લક્ષ્મીસ્તિષ્ઠત્યેવ સદા પિતઃ ॥
ગોષ્પદાક્તમૃદા યો હિ તિલકં કુરુતે નરઃ

તીર્થસ્નાતો ભવેત્સદ્યો જયસ્તસ્ય પદેપદે ॥
ગાવસ્તિષ્ઠંતિ યત્રૈવ તત્તીર્થં પરિકીર્તિતમ્

પ્રાણાંસ્ત્યક્તા નરસ્તત્ર સદ્યો મુક્તો ભવેદ્ધ્રુવમ્ ॥
બ્રાહ્મણાનાં ગવામઙ્ગં યો હન્તિ માનવાધમઃ

બ્રહ્મહત્યાસમં પાપં ભવેત્તસ્ય ન સંશયઃ ॥
નારાયણાંશાન્વિપ્રાંશ્ચ ગાશ્ચ યે ઘ્નન્તિ માનવાઃ

કાલસૂત્રં ચ તે યાન્તિ યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા શ્રીકૃષ્ણો વિરરામ ચ નારદ

આનન્દયુક્તો નન્દશ્ચ તમુવાચ સ્મિતાનનઃ ॥
નન્દ ઉવાચ ॥
પૌર્વાપરીયં પૂજેતિ મહેન્દ્રસ્ય મહાત્મનઃ

સુવૃષ્ટિસાધની સાધ્યં સર્વસસ્યમનોહરમ્ ॥
સસ્યાનિ પ્રાણિનાં પ્રાણાઃ સસ્યાજ્જીવન્તિ જીવિનઃ

પૂજયન્તિ વ્રજસ્થાશ્ચ મહેન્દ્રં પુરુષક્રમાત્॥
મહોત્સવં વત્સરાન્તે નિર્વિઘ્નાય શિવાય ચ

ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા બલેન સહ માધવઃ ॥
ઉચ્ચૈર્જહાસ સ પુનરુવાચ પિતરં મુદા

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
અહો શ્રુતં વિચિત્રં તે વચનં પરમાદ્ભુતમ્ ॥
ઉપહાસ્યં લોકશાસ્ત્રં વેદેષ્વેવ વિગર્હિતમ્

નિરૂપણં નાસ્તિ કુત્ર શક્રાદ્વૃષ્ટિઃ પ્રજાયતે ॥
અપૂર્વં નીતિવચનં શ્રુતમદ્ય મુખાત્તવ

શ્રુણુ નીતિં શ્રુતિમતાં હે તાત નાનયં વદેઃ ॥
વચનં સામવેદોક્તં સન્તો જાનન્તિ સર્વત

પ્રશ્નં કુરુષ્વ મન્ત્રાંશ્ચ વિવિધાનપિ સંસદિ॥
બ્રુવન્તુ પરમાર્થં ચ કિમિન્દ્રાદ્વૃષ્ટિરેવ ચ

સૂર્યાદ્ધિ જાયતે તોયં તોયાત્સસ્યાનિ શાખિનઃ ॥
તેભ્યોઽન્નાનિ ફલાન્યેવ તેભ્યો જીવન્તિ જીવિનઃ

સૂર્યગ્રસ્તં ચ નીરં ચ કાલે તસ્માત્સમુદ્ભવઃ॥
સૂર્યો મેઘાદયઃ સર્વે વિધાત્રા તે નિરૂપિતાઃ

યત્રાબ્દે યો જલધરો ગજશ્ચ સાગરો મતઃ ॥
સસ્યાધિપો નૃપો મન્ત્રી વિધાત્રા તે નિરૂપિતાઃ

જલાદિકાનાં સસ્યાનાં તૃણાનાં ચ નિરૂપિતમ્ ॥
અબ્દેઽબ્દેઽસ્ત્યેવ તત્સર્વં કલ્પે કલ્પે યુગેયુગે

હસ્તી સમુદ્રાદાદાય કરેણ જલમીપ્સિતમ્ ॥
દદ્યાદ્ઘનાય તદ્દદ્યાદ્વાતેન પ્રેરિતો ઘનઃ

સ્થાનેસ્થાને પૃથિવ્યાં ચ કાલેકાલે યથોચિતમ્॥
ઈશેચ્છયાઽઽવિર્ભૂતં ચ ન ભવેત્પ્રતિબન્ધકમ્

ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ચ મહત્ક્ષુદ્રં ચ મધ્યમમ્ ॥
ધાત્રા નિરૂપિતં કર્મ કેન તાત નિવાર્યતે

જગચ્ચરાચરં સર્વં કૃતં તેનેશ્વરાજ્ઞયા ॥
આદૌ વિનિર્મિતં ભક્ષ્યં પશ્ચાજ્જીવ ઇતિ સ્મૃતઃ

અભ્યાસાત્સ સ્વભાવો હિ સ્વભાવાત્કર્મ એવ ચ ॥
જાયતે કર્મણાં ભોગો જીવિનાં સુખદુઃખયોઃ

યાતનાજન્મમરણરોગશોકભયાનિ ચ ॥
સમુત્પત્તિર્વિપદ્વિદ્યા કવિતા વા યશોઽયશઃ

પુણ્યં ચ સ્વર્ગવાસશ્ચ પાપં નરકસંસ્થિતિઃ ॥
ભુક્તિર્મુક્તિર્હરેર્દાસ્યં કર્મણા ઘટતે નૃણામ્

સર્વેષાં જનકો હીશશ્ચાભ્યાસઃ શીલકર્મણામ્ ॥
ધાતુશ્ચ ફલદાતા ચ સર્વં તસ્યેચ્છયા ભવેત્

વિનિર્મિતો વિરાડ્યેન તત્ત્વાનિ પ્રકૃતિર્જગત્ ॥
કૂર્મશ્ચ શેષધરણી ચાબ્રહ્મસ્તમ્બ એવ ચ

યસ્યાજ્ઞયા મરુત્કૂર્મં ધક્તે શેષં બિભર્તિ સઃ ॥
શેષો વસુન્ધરાં મૂર્ધ્ના સા ચ સર્વં ચરાચરમ્

યસ્યાજ્ઞયા સદા વાતિ જગત્પ્રાણો જગત્ત્રયે ॥
તપતિ ભ્રમણં કૃત્વા ભૂગોલં સુપ્રભાકરઃ

દહત્યગ્નિઃ સંચરતે મૃત્યુશ્ચ સર્વજન્તુષુ ॥
ઉત્પત્તિઃ શાખિનાં કાલે પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ

સ્વેસ્વે સ્થાને સમુદ્રાશ્ચ તૂર્ણં મજ્જન્ત્યધોઽધુના ॥
તમીશં ભજ ભક્ત્યા ચ શક્રઃ કિં કર્તુમીશ્વરઃ

બ્રહ્માણ્ડં ચ કતિવિધમાવિર્ભૂતં તિરોહિતમ્ ॥
વિધયશ્ચ કતિવિધા યસ્ય ભ્રૂભઙ્ગલીલયા

મૃત્યોર્મૃત્યુઃ કાલકાલો વિધાતુર્વિધિરેવ સ. ॥
ભજ તં શરણં તાત સ તે રક્ષાં કરિષ્યતિ

અહોઽષ્ટાવિંશદિન્દ્રાણાં પતને યદહર્નિશમ્ ॥
વિધાતુરેવ જગતામષ્ટોત્તરશતાધિકઃ

નિમેષાદ્યસ્ય પતનં નિર્ગુણસ્યાત્મનઃ પ્રભોઃ ॥
એવંભૂતે તિષ્ઠતીશે શક્રપૂજા વિડમ્બનમ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા શ્રીકૃષ્ણો વિરરામ ચ નારદ॥
પ્રશશંસુશ્ચ મુનયો ભગવન્તં સભાસદઃ

નન્દઃ સપુલકો હૃષ્ટઃ સભાયાં સાશ્રુલોચનઃ ॥
આનન્દયુક્તા મનુજા યદિ પુત્રૈઃ પરા જિતાઃ

શ્રીકૃષ્ણાજ્ઞાં સમાજ્ઞાય ચકાર સ્વસ્તિવાચનમ્ ॥
ક્રમેણ વરણં તત્ર સર્વેષાં ચ ચકાર હ

પર્વતસ્યમુનીંદ્રાણાં ચકાર પૂજનં તદા ॥
બુધાનાં બ્રાહ્મણાનાં ચ ગવાં વહ્નેશ્ચ સાદરમ્

તત્ર પૂજાસમાપ્તૌ ચ ક્રતૌ ચ સુમહોત્સવે ॥
નાનાપ્રકારવાદ્યાનાં બભૂવ શબ્દ ઉલ્બણઃ

જયશબ્દઃ શઙ્ખશબ્દો હરિશબ્દો બભૂવ હ ॥
વેદમઙ્ગલકાણ્ડં ચ .પપાઠ મુનિપુઙ્ગવઃ

બન્દિનાં પ્રવરો ડિણ્ડી કંસસ્ય સચિવઃ પ્રિયઃ ॥
ઉચ્ચૈઃ પપાઠ પુરતો મઙ્ગલં મઙ્ગલાષ્ટકમ્

કૃષ્ણઃ શૈલાન્તિકં ગત્ચા ભિન્નાં મૂર્તિં વિધાય ચ ॥
વસ્તુ ખાદામિ શૈલોઽસ્મિ વરં વૃણ્વિત્યુવાચ હ

ઉવાચ નન્દં શ્રીકૃષ્ણઃ પશ્ય શૌલં પિતઃ પુરઃ॥
વરં પ્રાર્થય ભદ્રં તે ભવિતા ચેત્યુવાચ હ

હરેર્દાસ્યં હરેર્ભક્તિં વરં વવ્રે સ બલ્લવઃ ॥
દ્રવ્યં ભુક્ત્વા વરં દત્ત્વા સોઽન્તર્ધાનં ચકાર હ॥

મુનીન્દ્રાન્બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ ભોજયિત્વા ચ ગોપપાઃ ॥
બન્દિભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ મુનિભ્યશ્ચ ધનં દદૌ

મુનિભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યોઽપિ દત્ત્વા નન્દો મુદાઽન્વિતઃ ॥
રામકૃષ્ણૌ પુરસ્કૃત્ય સગણઃ સ્વાલયં યયૌ

રૌપ્યં વસ્ત્રં સુવર્ણં ચ વરમશ્વં મણિં તથા ॥
ભક્ષ્યં દ્રવ્યં બહુવિધં બંદિને ડિંડિને દદૌ

સ્તુત્વા નત્વા રામકૃષ્ણૌ મુનયો બ્રાહ્મણા યયુઃ ॥
યયુરપ્સરસઃ સર્વા ગન્ધર્વાઃ કિંનરાસ્તથા

રાજાનો બલ્લવાઃ સર્વે ચાહૂતા યે મહોત્સવે ॥
સર્વે પ્રણમ્ય શ્રીકૃષ્ણં યયુઃ સાદરપૂર્વકમ્

એતસ્મિન્નન્તરે શક્રઃ કોપપ્રસ્ફુરિતાધરઃ ॥
મખભંગે બહુવિધાં નિંદાં શ્રુત્વા સુરેશ્વરઃ

મરુદ્ભિર્વારિદૈઃ સાર્ધં રથમારુહ્ય સત્વરમ્॥
જગામ નંદનગરં વૃન્દારણ્યં મનોહરમ્

સર્વે દેવા યયુઃ પશ્ચાદ્યુદ્ધશાસ્ત્રવિશારદાઃ ॥
શસ્ત્રાસ્ત્રપાણયઃ કોપાદ્રથમારુહ્ય નારદ

વાયુશબ્દૈર્મેઘશબ્દૈઃ સૈન્યશબ્દૈર્ભયાનકૈઃ ॥
ચકમ્પે નગરં સર્વં નન્દો ભયમવાપ હ ॥૯।
ભાર્યાં સંબોધ્ય સ્વગણમુવાચ શોકકાતરઃ ॥
રહઃ સ્થલં સમાનીય નીતિશાસ્ત્રવિશારદઃ

નન્દ ઉવાચ ॥
હે યશોદે સમાગચ્છ વચનં શૃણુ રોહિણિ ॥
રામકૃષ્ણૌ સમાદાય વ્રજ દૂરં વ્રજાત્પ્રિયે ॥
બાલકા બાલિકા નાર્યો યાન્તુ દૂરં ભયાકુલાઃ

બલવન્તશ્ચ ગોપાલાસ્તિષ્ઠંતુ મત્સમીપતઃ ॥
પશ્ચાચ્ચ નિર્ગમિષ્યામો વયં ચ પ્રાણસંકટાત્

ઇત્યુક્ત્વા બલ્લવશ્રેષ્ઠઃ સસ્માર શ્રીહરિં ભિયા ॥
પુટાઞ્જલિયુતો ભૂત્વા ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ ॥
કાણ્વશાખોક્તસ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ હ શચીપતિમ્

નન્દ ઉવાચ ॥
ઇન્દ્રઃ સુરપતિઃ શક્રો દિતિજઃ પવનાગ્રજઃ

સહસ્રાક્ષો ભગાઙ્ગશ્ચ કશ્યપાઙ્ગજ એવ ચ ॥
બિડૌજાશ્ચ સુનાસીરો મરુત્વાન્પાકશાસનઃ

જયન્તજનકઃ શ્રીમાઞ્છચીશો દૈત્યસૂદનઃ ॥
વજ્રહસ્તઃ કામસખો ગૌતમીવ્રતનાશનઃ

વૃત્રહા વાસવશ્ચૈવ દધીચિદેહભિક્ષુકઃ ॥
વિષ્ણુશ્ચ વામનભ્રાતા પુરુહૂતઃ પુરન્દરઃ

દિવસ્પતિઃ શતમખઃ સુત્રામા ગોત્રભિદ્વિભુઃ ॥
લેખર્ષભો બલારાતિર્જમ્ભભેદી સુરાશ્રયઃ

સંક્રન્દનો દુશ્ચ્યવનસ્તુરાષાણ્મેઘવાહનઃ ॥
આખણ્ડલો હરિહયો નમુચિપ્રાણનાશનઃ

વૃદ્ધશ્રવા વૃષશ્ચૈવ દૈત્યદર્પનિષૂદનઃ ॥
ષટ્ચત્વારિંશન્નામાનિ પાપઘ્નાનિ વિનિશ્ચિતમ્

સ્તોત્રમેતત્કૌથુમોક્તં નિત્યં યદિ પઠેન્નરઃ ॥
મહાવિપત્તૌ શક્રસ્તં વજ્રહસ્તશ્ચ રક્ષતિ

અતિવૃષ્ટિશિલાવૃષ્ટિવજ્રપાતાચ્ચ દારુણાત્ ॥
કદાચિન્ન ભયં તસ્ય રક્ષિતા વાસવઃ સ્વયમ્

યત્ર ગેહે સ્તોત્રમિદં યશ્ચ જાનાતિ પુણ્યવાન્ ॥
ન તત્ર વજ્રપતનં શિલાવૃષ્ટિશ્ચ નારદ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
સ્તોત્રં નંદમુખાચ્છ્રુત્વા ચુકોપ મધુસૂદનઃ

ઉવાચ પિતરં નીતિં પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા ॥
કં સ્તૌષિ ભીરો કો વેન્દ્રસ્ત્યજ ભીતિં મમાન્તિકે

ક્ષણાર્દ્ધે ભસ્મસાત્કર્તું ક્ષમોઽહમવલીલયા॥
ગાશ્ચ વત્સાંશ્ચ બાલાંશ્ચ યોષિતો હિ ભયાતુરાઃ

ગોવર્ધનસ્ય કુહરે સંસ્થાપ્ય તિષ્ઠ નિર્ભયમ્ ॥
બાલસ્ય વચનં શ્રુત્વા તચ્ચકાર મુદાઽન્વિતઃ

હરિર્દધાર શૈલં તં વામહસ્તેન દણ્ડવત્ ॥
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર દીપ્તોઽપિ રત્નતેજસા

અન્ધીભૂતશ્ચ સહસા બભૂવ રજસાઽઽવૃતઃ ॥
સવાતો મેઘનિકરશ્ચચ્છાદ ગગનં મુને

વૃન્દાવને બભૂવાતિવૃષ્ટિરેવ નિરન્તરમ્॥
શિલાવૃષ્ટિર્વજ્રવૃષ્ટિરુલ્કાપાતઃ સુદારુણઃ

સમસ્તં પર્વતસ્પર્શાત્પતિતં દૂરતસ્તતઃ ॥
વિફલસ્તત્સમારમ્ભો યથાઽનીશોદ્યમો મુને

દૃષ્ટ્વા મોઘં ચ તત્સર્વં સદ્યઃ શક્રશ્ચુકોપ હ ॥
જગ્રાહામોઘકુલિશં દધીચ્યસ્થિવિનિર્મિતમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા તં વજ્રહસ્તં ચ જહાસ મધુસૂદનઃ ॥
સહસ્તં સ્તમ્ભયામાસ વજ્રમેવાતિદારુણમ્

સહામરગણં મોઘં ચકારસ્તંભનં વિભુઃ॥
સર્વે તસ્થુર્નિશ્ચલાસ્તે ભિત્તૌ પુત્તલિકા યથા

હરિણા જૃમ્ભિતઃ શક્રઃ સદ્યસ્તંદ્રામવાપ હ ॥
દદર્શ સર્વં તન્દ્રાયાં તત્ર કૃષ્ણમયં જગત્

દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં રત્નાલંકારભૂષિતમ્ ॥
પીતવસ્ત્રપરીધાનં રત્નસિંહાસનસ્થિતમ્

।
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં ભક્તાનુગ્રહકાતરમ્ ॥
ચન્દનોક્ષિતસર્વાંગમેતત્સર્વં ચરાચરમ્

દૃષ્ટ્વાઽદ્ભુતતમં તત્ર સદ્યો મૂર્ચ્છામવાપ હ ॥
જજાપ મન્ત્રં તત્રૈવ પ્રદત્તં ગુરુણા પુરા

સહસ્રદલપદ્મસ્થં દદર્શ જ્યોતિરુલ્બણમ્ ॥
તત્રાન્તરે દિવ્યરૂપમતીવ સુમનોહરમ્ ॥

નવીનજલદોત્કર્ષં શ્યામસુન્દરવિગ્રહમ્ ॥
સદ્રત્નસારનિર્માણજ્વલન્મકરકુણ્ડલમ્

જ્વલન્મણીન્દ્રમકરકિરીટોજ્જ્વલ શેખરમ્ ॥
જ્વલતા કૌસ્તુભેંદ્રેણ કણ્ઠવક્ષઃસ્થલોજ્જ્વલમ્

મણિકેયૂરવલયમણિમઞ્જીરરંજિતમ્ ॥
અન્તર્બહિઃ સમં દૃષ્ટ્વા તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥
અક્ષરં પરમં બ્રહ્મ જ્યોતીરૂપં સનાતનમ્ ॥
ગુણાતીતં નિરાકારં સ્વેચ્છામયમનંતકમ્ ॥

ભક્તધ્યાનાય સેવાયૈ નાનારૂપધરં વરમ્ ॥
શુક્લરક્તપીતશ્યામં યુગાનુક્રમણેન ચ

શુક્લતેજઃસ્વરૂપં ચ સત્યે સત્યસ્વરૂપિણમ્॥
ત્રેતાયાં કુંકુમાકારં જ્વલંતં બ્રહ્મતેજસા

દ્વાપરે પીતવર્ણં ચ શોભિતં પીતવાસસા ॥
કૃષ્ણવર્ણં કલૌ કૃષ્ણં પરિપૂર્ણતમં પ્રભુમ્

નવધારાધરોત્કૃષ્ટશ્યામસુન્દરવિગ્રહમ્ ॥
નન્દૈકનન્દનં વન્દે યશોદાનન્દનં પ્રભુમ્

ગોપિકાચેતનહરં રાધાપ્રાણાધિકં પરમ્ ॥
વિનોદમુરલીશબ્દં કુર્વન્તં કૌતુકેન ચ

રૂપેણાપ્રતિમેનૈવ રત્નભૂષણભૂષિતમ્ ॥
કન્દર્પકોટિસૌન્દર્યં બિભ્રતં શાન્તમીશ્વરમ્

ક્રીડન્તં રાધયા સાર્ધં વૃન્દારણ્યે ચ કુત્રચિત્ ॥
કુત્રચિન્નિર્જનેઽરણ્યે રાધાવક્ષઃસ્થલસ્થિતમ્

જલક્રીડાં પ્રકુર્વન્તં રાધયા સહ કુત્રચિત્ ॥
રાધિકાકબરીભારં કુર્વન્તં કુત્રચિદ્વને

કુત્રચિદ્રાધિકાપાદે દત્તવન્તમલક્તકમ્॥
સદા ચર્વિતતામ્બૂલં ગૃહ્ણન્તં કુત્રચિન્મુદા

પશ્યન્તં કુત્રચિદ્રાધાં પશ્યન્તીં વક્રચક્ષુષા॥
દત્તવન્તં ચ રાધાયૈ કૃત્વા માલાં ચ કુત્રચિત્

કુત્રચિદ્રાધયા સાર્ધં ગચ્છન્તં રાસમંડલમ્ ॥
રાધાદત્તાં ગલે માલાં ધૃતવન્તં ચ કુત્રચિત્

સાર્ધં ગોપાલિકાભિશ્ચ વિહરન્તં ચ કુત્રચિત્ ॥
રાધાં ગૃહીત્વા ગચ્છન્તં વિહાય તાં ચ કુત્રચિત્

વિપ્રપત્નીદત્તમન્નં ભુક્તવન્તં ચ કુત્રચિત્॥
ભુક્તવન્તં તાલફલં બાલકૈઃ સહ કુત્રચિત્

વસ્ત્રં ગોપાલિકાનાં ચ હરન્તં કુત્રચિન્મુદા ॥
ગવાં ગણં વ્યાહરન્તં કુત્રચિદ્બાલકૈઃ સહ

કાલીયમૂર્ધ્નિ પાદાબ્જં દત્તવન્તં ચ કુત્રચિત્ ॥
વિનોદમુરલીશબ્દં કુર્વન્તં કુત્રચિન્મુદા

ગાયન્તં રમ્યસઙ્ગીતં કુત્રચિદ્બાલકૈઃ સહ॥
સ્તુત્વા શક્રઃ સ્તવેન્દ્રેણ પ્રણનામ હરિં ભિયા

પુરા દત્તેન ગુરુણા રણે વૃત્રાસુરેણ ચ॥
કૃષ્ણેન દત્તં કૃપયા બ્રહ્મણે ચ તપસ્યતે

એકાદશાક્ષરો મન્ત્રઃ કવચં સર્વલક્ષણમ્ ॥
દત્તમેતત્કુમારાય પુષ્કરે બ્રહ્મણા પુરા

કુમારોઽઙ્ગિરસે દત્તં ગુરવેઽઙ્ગિરસા મુને ॥
ઇદમિન્દ્રકૃતં સ્તોત્રં નિત્યં ભક્ત્યા ચ યઃ પઠેત્

સ હિ પ્રાપ્ય દૃઢાં ભક્તિમન્તે દાસ્યં લભેદ્ધ્રુવમ્॥
જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિશોકેભ્યો મુચ્યતે નરઃ ॥
ન હિ પશ્યતિ સ્વપ્નેઽપિ યમદૂતં યમાલયમ્

નારાયણ ઉવાચ ॥
ઇન્દ્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા પ્રસન્નઃ શ્રીનિકેતનઃ

પ્રીત્યા તસ્મૈ વરં દત્ત્વા સ્થાપયામાસ પર્વતમ્ ॥
પ્રણમ્ય ચ હરિં શક્રઃ પ્રયયૌ સ્વગણૈઃ સહ

ગહ્વરસ્થા જનાઃ સર્વે પ્રજગ્મુર્ગહ્વરાદ્ગૃહમ્ ॥
તે સર્વે મેનિરે કૃષ્ણં પરિપૂર્ણતમં વિભુમ્

પુરસ્કૃત્ય વ્રજસ્થાંશ્ચ પ્રયયૌ સ્વાલયં હરિઃ ॥
તુષ્ટાવ નંદઃ પુત્રં તં પૂર્ણબ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગો ભક્તિપૂર્ણાશ્રુલોચનઃ

નન્દ ઉવાચ ॥
નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ

જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમોનમઃ ॥
નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને

અનન્તકોટિબ્રહ્માણ્ડધામધામ્ને નમોઽસ્તુ તે ॥
નમો મત્સ્યાદિરૂપાણાં જીવરૂપાયસાક્ષિણે

નિર્લિપ્તાય નિર્ગુણાય નિરાકારાય તે નમઃ॥
અતિસૂક્ષ્મસ્વરૂપાય સ્થૂલાત્સ્થૂલતમાય ચ

સર્વેશ્વરાય સર્વાય તેજોરૂપ નમોઽસ્તુ તે॥
અતિપ્રત્યક્ષરૂપાય ધ્યાનાસાધ્યાય યોગિનામ્

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનાં વન્દ્યાય નિત્યરૂપિણે ॥
ધામ્ને ચતુર્ણ્ણાં વર્ણાનાં યુગેષ્વેવ ચતુર્ષુ ચ

શુક્લરક્તપીતશ્યામાભિધાનગુણશાલિને ॥
યોગિને યોગરૂપાય ગુરવે યોગિનામપિ

સિદ્ધેશ્વરાય સિદ્ધાય સિદ્ધાનાં ગુરવે નમઃ ॥
યં સ્તોતુમક્ષમો બ્રહ્મા વિષ્ણુર્યં સ્તોતુમક્ષમઃ

યં સ્તોતુમક્ષમો રુદ્રઃ શેષો યં સ્તોતુમક્ષમઃ ॥
યં સ્તોતુમક્ષમો ધર્મો યં સ્તોતુમક્ષમો રવિઃ

યં સ્તોતુમક્ષમો લમ્બોદરશ્ચાપિ ષડાનનઃ ॥
યં સ્તોતુમક્ષમાઃ સર્વે મુનયઃ સનકાદયઃ

કપિલો ન ક્ષમઃ સ્તોતું સિદ્ધેન્દ્રાણાં ગુરોર્ગુરુઃ॥
ન શક્તૌ સ્તવનં કર્તું નરનારાયણાવૃષી

અન્યે જડધિયઃ કે વા સ્તોતું શક્તાઃ પરાત્પરમ્॥
વેદા ન શક્તા નો વાણી ન ચ લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી

ન રાધા સ્તવને શક્તા કિં સ્તુવન્તિ વિપશ્ચિતઃ ॥
ક્ષમસ્વ નિખિલં બ્રહ્મન્નપરાધં ક્ષણેક્ષણે

રક્ષ માં કરુણા સિન્ધો દીનબન્ધો ભવાર્ણવે ॥
પુરા તીર્થે તપસ્તપ્ત્વા પુત્રઃ પ્રાપ્તઃ સનાતનઃ

સ્વકીયચરણામ્ભોજે ભક્તિં દાસ્યં ચ દેહિ મે ॥
બ્રહ્મત્વમમરત્વં વા સાલોક્યાદિકમેવ વા

ત્વત્પદામ્ભોજદાસ્યસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ॥
ઇન્દ્રત્વં વા સુરત્વં વા સંપ્રાપ્તિં સિદ્ધિસ્વર્ગયોઃ

રાજત્વં ચિરજીવિત્વં સુધિયો ગણયન્તિ કિમ્ ॥
એતદ્યત્કથિતં સર્વં બ્રહ્મત્વાદિકમીશ્વર

ભક્તસઙ્ગક્ષણાર્દ્ધસ્ય નોપમા તે કિમર્હતિ ॥
ત્વદ્ભક્તો યસ્ત્વત્સદૃશઃ કસ્ત્વાં તર્કિતુમીશ્વરઃ

ક્ષણાર્દ્ધાલાપમાત્રેણ પારં કર્તું સ ચેશ્વરઃ ॥
ભક્તસઙ્ગાદ્ભવત્યેવ ભક્તિં કર્તુમનેકધા

ત્વદ્ભક્તજલદાલાપજલસેકેન વર્દ્ધતે ॥
અભક્તાલાપતાપાત્તુ શુષ્કતાં યાતિ તત્ક્ષણમ્ ॥

ત્વદ્ગુણસ્મૃતિસેકાચ્ચ વર્દ્ધતે તત્ક્ષણે સ્ફુટમ્ ॥
ત્વદ્ભક્ત્યઙ્કુરમુદ્ભૂતં સ્ફીતં માનસજં પરમ્

ન નશ્યં વર્દ્ધનીયં ચ નિત્યંનિત્યં ક્ષણેક્ષણે ॥
તતઃ સંપ્રાપ્ય બ્રહ્મત્વં ભક્તસ્ય જીવનાય ચ

દદાત્યેવ ફલં તસ્મૈ હરિદાસ્યમનુત્તમમ્ ॥
સંપ્રાપ્ય દુર્લભં દાસ્યં યદિ દાસો બભૂવ હ

સુનિશ્ચયેન તેનૈવ જિતં સર્વં ભયાદિકમ્ ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા ભક્ત્યા ચ નન્દસ્તસ્થૌ હરેઃ પુરઃ

પ્રસન્નવદનઃ કૃષ્ણો દદૌ તસ્મૈ તદીપ્સિતમ્ ॥
એવં નન્દકૃતં સ્તોત્રં નિત્યં ભક્ત્યા ચ યઃ પઠેત્

સુદૃઢાં ભક્તિમાપ્નોતિ સદ્યો દાસ્યં લભેદ્ધરેઃ ॥
તપસ્તપ્ત્વા યદા દ્રોણસ્તીર્થે ચ ધરયા સહ

સ્તોત્રં તસ્મૈ પુરા દત્તં બ્રહ્મણા તત્સુદુર્લભમ્ ॥
હરેઃ ષડક્ષરો મન્ત્રઃ કવચં સર્વરક્ષણમ્

ઇહ સૌભરિણા દત્તં તસ્મૈ તુષ્ટેન પુષ્કરે ॥
તદેવ કવચં સ્તોત્રં સ ચ મન્ત્રઃ સુદુર્લભઃ॥

બ્રહ્મણોંઽશેન મુનિના નન્દાય ચ તપસ્યતે ॥
મન્ત્રઃ સ્તોત્રં ચ કવચમિષ્ટદેવો ગુરુસ્તથા

યા યસ્ય વિદ્યા પ્રાચીના ન તાં ત્યજતિ નિશ્ચિતમ્ ॥
ઇત્યેવં કથિતં સ્તોત્રં શ્રીકૃષ્ણાખ્યાનમદ્ભુતમ્ ॥
સુખદં મોક્ષદં સારં ભવબન્ધવિમોચનમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે ઇન્દ્રયાગભઞ્જનો નામૈકવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ