બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.20

4.20
શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
એકદા બાલકૈઃ સાર્દ્ધં બલેન સહ માધવઃ॥
ભુક્ત્વા પીત્વાઽનુલિપ્તશ્ચ વૃન્દારણ્યં જગામ હ

ક્રીડાં ચકાર ભગવાન્કૌતુકેન ચ તૈઃ સહ ॥
ક્રીડાનિ મગ્નચિત્તાનાં દૂરં તદ્ગોકુલં યયૌ

તસ્ય પ્રભાવં વિજ્ઞાતું વિધાતા જગતાં પતિઃ ॥
ચકાર નિહ્નુતિં ગાશ્ચ વત્સાંશ્ચ બાલકાનપિ

વિજ્ઞાય તદભિપ્રાયં સર્વજ્ઞઃ સર્વકારકઃ ॥
પુનશ્ચકાર તત્સર્વં યોગીન્દ્રો યોગમાયયા

જગામ શ્રીહરિર્ગેહં કાલયિત્વા ચ ગોકુલમ્ ॥
બલેન બાલકૈઃ સાર્ધં ક્રીડાકૌતુકમાનસઃ

એવં ચકાર ભગવાન્વર્ષમેકં ચ પ્રત્યહમ્ ॥
યમુનાગમનં ગોભિર્બલેન સહ બાલકૈઃ

બ્રહ્મા પ્રભાવં વિજ્ઞાય લજ્જાનમ્રાત્મકન્ધરઃ ॥
આજગામ હરેઃસ્થાનં ભાણ્ડીરવટમૂલકે

દદર્શ કૃષ્ણં તત્રૈવ ગોપાલગણવેષ્ટિતમ્ ॥
યથા પાર્વણચન્દ્રં ચ વિભાન્તં સ્વગણૈઃ સહ

રત્નસિંહાસનસ્થં ચ હસન્તં સસ્મિતં મુદા॥
પીતવસ્ત્રપરીધાનં જ્વલન્તં બ્રહ્મતેજસા

રત્નકેયૂરવલયરત્નમઞ્જીરરઞ્જિતમ્॥
રત્નકુણ્ડલયુગ્માભ્યાં સ્વકપોલસ્થલોજ્જ્વલમ્

કોટિકન્દર્પલાવણ્યં લીલાધામમનોહરમ્ ॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુઙ્કુમાર્ચિતવિગ્રહમ્

પારિજાતપ્રસૂનાનાં માલાજાલૈર્વિભૂષિતમ્ ॥
નવીનનીરદશ્યામં પ્રોદ્ભિન્નનવયૌવનમ્

માલતીમાલ્યસંયુક્તં મયૂરપિચ્છચૂડકમ્ ॥
સ્વાઙ્ગસૌન્દર્યદીપ્ત્યા ચ કૃતભૂષણભૂષિતમ્

શરત્પાર્વણચન્દ્રસ્ય પ્રભામુષ્ટાસ્યસુન્દરમ્ ॥
પક્વબિમ્બાધરૌષ્ઠં ચ ખગેન્દ્રચઞ્ચુનાસિકમ્

શરન્મધ્યાહ્નપદ્માનાં પ્રભામોચનલોચનમ્॥
મુક્તાપઙ્ક્તિવિનિન્દ્યૈકદન્તપઙ્ક્તિમનોહરમ્

કૌસ્તુભેન મણીન્દ્રેણ વક્ષઃસ્થલસમુજ્જ્વલમ્॥
શાન્તં ચ રાધિકાકાન્તં પરિપૂર્ણતમં પરમ્

એવંભૂતં પ્રભું દૃષ્ટ્વા પ્રણનામાતિવિસ્મિતઃ॥
દર્શંદર્શમીશ્વરં તં પ્રણનામ પુનઃપુનઃ

યદ્દૃષ્ટં હૃદયામ્ભોજે તદ્રૂપં બહિરેવ ચ ॥
યા મૂર્તિઃ પુરતો દૃષ્ટા સા પશ્ચાત્પરિતસ્તતઃ

તત્ર વૃન્દાવને સર્વં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણસમં મુને ॥
ધ્યાયંધ્યાયં ચ તદ્રૂપં તત્ર તસ્થૌ જગદ્ગુરુઃ

ગાવો વત્સાશ્ચ બાલાશ્ચ લતાગુલ્માશ્ચ વીરુધઃ ॥
સર્વં વૃન્દાવનં બ્રહ્મા શ્યામરૂપં દદર્શ હ

દૃષ્ટ્વૈવં પરમાશ્ચર્યં પુનર્ધ્યાનં ચકાર હ ॥
દદર્શ ત્રિજગદ્બ્રહ્મા નાન્યત્કૃષ્ણં વિના મુને

ક્વ ચ વૃક્ષઃ ક્વ વા શૈલઃ ક્વ મહી ક્વ ચ સાગરાઃ ॥
ક્વ દેવાઃ ક્વ ચ ગન્ધર્વા મુનીન્દ્રાઃ ક્વ ચ માનવાઃ

ક્વ ચાત્મા ક્વ જગદ્બીજં ક્વ સ્વર્ગઃ ક્વાયમેવ ચ॥
સર્વં ચ સ્વદૃશા બ્રહ્મા દદર્શ માયયા હરેઃ

ક્વ કૃષ્ણો જગતાં નાથઃ ક્વ વા માયાવિભૂતયઃ ॥
સર્વં કૃષ્ણમયં દૃષ્ટ્વા કિંચિન્નિર્વક્તુમક્ષમઃ

કિં સ્તૌમિ કિં કરોમીતિ મનસૈવં પ્રગૃહ્ય ચ ॥
તત્ર સ્થિત્વા જગદ્ધાતા જપં કર્તું સમુદ્યતઃ

સુખં યોગાસનં કૃત્વા બભૂવ સંપુટાઞ્જલિઃ ॥
પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગઃ સાશ્રુનેત્રોઽતિદીનવત્

ઇડાં સુષુમ્નાં મધ્યાં ચ પિઙ્ગલાં નલિનીં ધુરામ્ ॥
નાડીષટ્કં ચ યોગેન નિબદ્ધ્ય ચ પ્રયત્નતઃ

મૂલાધારં સ્વાધિષ્ઠાનં મણિપૂરં મનોહરમ્ ॥
વિશુદ્ધં પરમાજ્ઞાખ્યં ષટ્ચક્રં ચ નિબદ્ધ્ય ચ

લઙ્ઘનં કારયિત્વા ચ તત્ષટ્ચક્રં ક્રમાદ્વિધિઃ॥
બ્રહ્મરન્ધ્રં સમાનીય વાયુબન્ધં ચકાર હ

નિબધ્ય વાયું મધ્યાં તામાનીય હૃદયામ્બુજમ્॥
તં વાયું ભ્રામયિત્વા ચ યોજયામાસ મધ્યયા

એવં કૃત્વા તુ નિષ્પન્દો યો દત્તો હરિણા પુરા ॥
જજાપ પરમં મન્ત્રં તસ્યૈવ ચ દશાક્ષરમ્

મુહૂર્તં ચ જપં કૃત્વા ધ્યાયંધ્યાયં પદામ્બુજમ્ ॥
દદર્શ હૃદયામ્ભોજે સર્વતેજોમયં મુને

તત્તેજસોઽન્તરે રૂપમતીવ સુમનોહરમ્ ॥
દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં ભૂષિતં પીતવાસસા

શ્રુતિમૂલસ્થલન્યસ્તજ્વલન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં ભક્તાનુગ્રહકાતરમ્

યદ્દૃષ્ટં બ્રહ્મરન્ધ્રે ચ હૃદિ તદ્બહિરેવ ચ ॥
દૃષ્ટ્વા ચ પરમાશ્ચર્યં તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

યત્સ્તોત્રં ચ પુરા દત્તં હરિણૈકાર્ણવે મુને ॥
તમીશં તેન વિધિના ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
સર્વસ્વરૂપં સર્વેશં સર્વકારણકારણમ્ ॥
સર્વાનિર્વચનીયં તં નમામિ શિવરૂપિણમ્

નવીનજલદાકારં શ્યામસુન્દરવિગ્રહમ્ ॥
સ્થિતં જન્તુષુ સર્વેષુ નિર્લિપ્તં સાક્ષિરૂપિણમ્

સ્વાત્મારામં પૂર્ણકામં જગદ્વ્યાપિજગત્પરમ્ ॥
સર્વસ્વરૂપં સર્વેષાં બીજરૂપં સનાતનમ્

સર્વાધારં સર્વવરં સર્વશક્તિસમન્વિતમ્ ॥
સર્વારાધ્યં સર્વગુરું સર્વમઙ્ગલકારણમ્

સર્વમંત્રસ્વરૂપં ચ સર્વસંપત્કરં વરમ્ ॥
શક્તિયુક્તમયુક્તં ચ સ્તૌમિ સ્વેચ્છામયં વિભુમ્

શક્તીશં શક્તિબીજં ચ શક્તિરૂપધરં વરમ્ ॥
સંસારસાગરે ઘોરે શક્તિનૌકાસમન્વિતમ્

કૃપાલું કર્ણધારં ચ નમામિ ભક્તવત્સલમ્ ॥
આત્મસ્વરૂપમેકાંતં લિપ્તં નિર્લિપ્તમેવ ચ

સગુણં નિર્ગુણં બ્રહ્મ સ્તૌમિ સ્વેચ્છાસ્વરૂપિણમ્॥
સર્વેન્દ્રિયાદિદેવં તમિન્દ્રિયાલયમેવ ચ

સર્વેન્દ્રિયસ્વરૂપં ચ વિરાડ્રૂપં નમામ્યહમ્ ॥
વેદં ચ વેદજનકં સર્વવેદાઙ્ગરૂપિણમ્

સર્વમન્તસ્વરૂપં ચ નમામિ પરમેશ્વરમ્ ॥
સારાત્સારતરં દ્રવ્યમપૂર્વમનિરૂપિણમ્

સ્વતન્ત્રમસ્વતન્ત્રં ચ યશોદાનન્દનં ભજે ॥
સન્તં સર્વશરીરેષુ તમદૃષ્ટમનૂહકમ્

ધ્યાનાસાધ્યં વિદ્યમાનં યોગીન્દ્રાણાં ગુરું ભજે ॥
રાસમણ્ડલમધ્યસ્થં રાસોલ્લાસસમુત્સુકમ્

ગોપીભિઃ સેવ્યમાનં ચ તં ધરેશં નમામ્યહમ્ ॥
સતાં સદૈવ સન્તં તમસન્તમસતામપિ

યોગીશં યોગસાધ્યં ચ નમામિ શિવસેવિતમ્॥
મન્ત્રબીજં મન્ત્રરાજં મન્ત્રદં ફલદં ફલમ્ ॥

મન્ત્રસિદ્ધિસ્વરૂપં તં નમામિ ચ પરાત્પરમ્ ॥
સુખં દુઃખં ચ સુખદં દુઃખદં પુણ્યમેવ ચ

પુણ્યપ્રદં ચ શુભદં શુભબીજં નમામ્યહમ્ ॥
ઇત્યેવં સ્તવનં કૃત્વા દત્ત્વા ગાશ્ચ સ બાલકાન્

નિપત્ય દણ્ડવદ્ભૂમૌ રુરોદ પ્રણનામ ચ ॥
દદર્શ ચક્ષુરુન્મીલ્ય વિધાતા જગતાં મુને

બ્રહ્મણા ચ કૃતં સ્તોત્રં નિત્યં ભક્ત્યા ચ યઃ પઠેત્ ॥
ઇહ લોકે સુખં ભુક્ત્વા યાત્યન્તે શ્રીહરેઃ પદમ્

લભતે દાસ્યમતુલં સ્થાનમીશ્વરસન્નિધૌ ॥
લબ્ધ્વા ચ કૃષ્ણસાન્નિધ્યં પાર્ષદપ્રવરો ભવેત્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
ગતે જગત્કારણે ચ બ્રહ્મલોકં ચ બ્રહ્મણિ ॥
શ્રીકૃષ્ણો બાલકૈઃ સાર્ધં જગામ સ્વાલયં વિભુઃ

ગાવો વત્સાશ્ચ બાલાશ્ચ જગ્મુર્વર્ષાન્તરે ગૃહમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણમાયયા સર્વે મેનિરે તે દિનાન્તરમ્

ગોપા ગોપાલિકા કિંચિત્તત્કર્તું ન ક્ષમાસ્તદા ॥
યોગિનઃ કૃત્રિમં સર્વં કિં નૂત્નં વા પુરાતનમ્

ઇત્યેવં કથિતં સર્વં શ્રીકૃષ્ણચરિતં શુભમ્ ॥
સુખદં મોક્ષદં પુણ્યં સર્વકાલસુખાવહમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે ગોવત્સબાલકહરણપ્રસ્તાવો નામ વિંશોઽધ્યાયઃ