બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.18

॥ શૌનક ઉવાચ ॥
અહો કિમદ્ભુતં સૂત રહસ્યં સુમનોહરમ્ ॥
શ્રુતં કૃષ્ણસ્ય ચરિતં સુખદં મોક્ષદં પરમ્

સૂત ઉવાચ ॥
શ્રુત્વા નગરનિર્માણં નારદો મુનિસત્તમઃ ॥
પપ્રચ્છ કૃષ્ણચરિતમપરં સુમનોહરમ્

નારદ ઉવાચ ॥
શ્રીકૃષ્ણાખ્યાનચરિતં પીયૂષમૃષિસત્તમ ॥
જ્ઞાનસિંધો નિગદ માં શિષ્યં ચ શરણાગતમ્

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા મુદા નારાયણઃ સ્વયમ્ ॥
ઉવાચ પરમીશસ્ય ચરિતં પરમાદ્ભુતમ્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
એકદા બાલકૈઃ સાર્ધં બલેન સહ માધવઃ ॥
જગામ શ્રીમધુવનં યમુનાતીરનીરજમ્

વિચેરુર્ગોસહસ્રૈશ્ચ ચિક્રીડુર્બાલકાસ્તદા ॥
વિશ્રાન્તાસ્તૃટ્પરીતાશ્ચ ક્ષુધા ચ પરિપીડિતાઃ

તમૂચુર્ગોપશિશવઃ શ્રીકૃષ્ણં પરયા મુદા ॥
ક્ષુદસ્માન્બાધતે કૃષ્ણ કિં કુર્મો બ્રૂહિ કિંકરાન્

શિશૂનાં વચનં શ્રુત્વા તાનુવાચ દયાનિધિઃ ॥
હિતં તથ્યં ચ વચનં પ્રસન્નવદનેક્ષણઃ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
બાલા ગચ્છત વિપ્રાણાં યજ્ઞસ્થાનં સુખાવહમ્ ॥
અન્નં યાચત તાઞ્છીઘ્રં બ્રાહ્મણાંશ્ચ ક્રતૂન્મુખાન્

વિપ્રા આંગિરસાઃ સર્વે સ્વાશ્રમે શ્રીવનાન્તિકે ॥
યજ્ઞં કુર્વન્તિ વિપ્રાશ્ચ શ્રુતિસ્મૃતિવિશારદાઃ

નિઃસ્પૃહા વૈષ્ણવાઃ સર્વે માં યજન્તિ મુમુક્ષવઃ।
માયયા માં ન જાનન્તિ માયામાનુષરૂપિણમ્

ન ચેદ્દદતિ યુષ્મભ્યમન્નં વિપ્રાઃ ક્રતૂન્મુખાઃ ॥
તત્કાન્તા યાચત ક્ષિપ્રં દયાયુક્તાઃ શિશૂન્પ્રતિ

શ્રીકૃષ્ણવચનં શ્રુત્વા યયુર્બાલકપુંગવાઃ ॥
પુરતો બ્રાહ્મણાનાં ચ તસ્થુરાનમ્રકંધરાઃ

ઇત્યૂચુર્બાલકાઃ શીઘ્રમન્નં દત્ત દ્વિજોત્તમાઃ ॥
ન શુશ્રુવુર્દ્વિજાઃ કેચિત્કેચિચ્છ્રુત્વા સ્થિતાઃ સ્થિતાઃ

તે યયૂ રન્ધનાગારં બ્રાહ્મણ્યો યત્ર પાચિકાઃ ॥
ગત્વા બાલા વિપ્રભાર્યાઃ પ્રણેમુર્નતકન્ધરાઃ

નત્વોચુર્બાલકાઃ સર્વે વિપ્રભાર્યાઃ પતિવ્રતાઃ ॥
અન્નં દત્ત માતરોઽસ્માન્ક્ષુધાર્તાન્બાલકાનપિ

બાલાનાં વચનં શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા તાંશ્ચ મનોહરાન્ ॥
પપ્રચ્છુઃ સાદરં સાધ્વ્યઃ સ્મેરાનનસરોરુહાઃ

વિપ્રપત્ન્ય ઊચુઃ ॥
કે યૂયં પ્રેષિતાઃ કેન કાનિ નામાનિ કોવિદાઃ ॥
દાસ્યામોઽન્નં બહુવિધં વ્યઞ્જનૈઃ સહિતં વરમ્

બ્રાહ્મણીનાં વચઃ શ્રુત્વા તા ઊચુસ્તે મુદાઽન્વિતાઃ ॥
સ્નિગ્ધા હસન્તઃ સ્ફીતાશ્ચ સર્વે ગોપાલબાલકાઃ

બાલા ઊચુઃ ॥
પ્રેષિતા રામકૃષ્ણાભ્યાં વયં ક્ષુત્પીડિતા ભૃશમ્ ॥
દત્તાન્નં માતરોઽસ્મભ્યં ક્ષિપ્રં યામસ્તદન્તિકમ્

ઇતો વિદૂરે ભાણ્ડીરે વનાભ્યન્તરમેવ ચ ॥
વટમૂલે મધુવને વસન્તૌ રામકેશવૌ

વિશ્રાન્તૌ ક્ષુધિતૌ તૌ ચ યાચેતેઽન્નં ચ માતરઃ ॥
કિમુ દેયમદેયં વા શીઘ્રં વદત નોઽધુના

ગોપાનાં વચનં શ્રુત્વા હૃષ્ટાનન્દાશ્રુલોચનાઃ ॥
પુલકાંકિતસર્વાંગાસ્તત્પાદાબ્જમનોરથાઃ

નાનાવ્યઞ્જનસંયુક્તં શાલ્યન્નં સુમનોહરમ્॥
પાયસં પિષ્ટકં સ્વાદુ દધિ ક્ષીરં ઘૃતં મધુ

રૌપ્યે કાંસ્યે રાજતે ચ પાત્રે કૃત્વા મુદાઽન્વિતાઃ ॥
તાઃ સર્વા વિપ્રપત્ન્યશ્ચ પ્રયયુઃ કૃષ્ણસન્નિધિમ્

નાનામનોરથં કૃત્વા મનસા ગમનોત્સુકાઃ ॥
પતિવ્રતાસ્તા ધન્યાશ્ચ શ્રીકૃષ્ણદર્શનોત્સુકાઃ

શ્રીકૃષ્ણં દદૃશુર્ગત્વા રામં ચ સહ બાલકમ્ ॥
વટમૂલે વસન્તં તમુડુમધ્યે યથોડુપમ્

શ્યામં કિશોરવયસં પીતકૌશેયવાસસમ્ ॥
સુન્દરં સસ્મિતં શાન્તં રાધાકાન્તં મનોહરમ્

શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યં રત્નાલંકારભૂષિતમ્ ॥
રત્નકુણ્ડલયુગ્માભ્યાં ગણ્ડસ્થલવિરાજિતમ્

રત્નકેયૂરવલયરત્નનૂપુરભૂષિતમ્ ॥
આજાનુલમ્બિતાં શુભ્રાં બિભ્રતં રત્નમાલિકામ્

માલતીમાલયા કણ્ઠવક્ષઃસ્થલવિરાજિતમ્॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુઙ્કુમાઞ્ચિતવિગ્રહમ્

સુનખં સુકપોલં ચ પક્વ બિમ્બાધરં વરમ્ ॥
પક્વદાડિમબીજાભં બિભ્રતં દન્તમુત્તમમ્

શિખિપિચ્છસમાયુક્તં બદ્ધચૂડં પરાત્પરમ્॥
કદમ્બપુષ્પયુગ્માભ્યાં કર્ણમૂલે વિરાજિતમ્

ધ્યાનાસાધ્યં યોગિનાં ચ ભક્તાનુગ્રહકાતરમ્॥
બ્રહ્મેશધર્મશેષેન્દ્રૈઃ સ્તૂયમાનં મુનીશ્વરૈઃ

દૃષ્ટ્વૈવમીશ્વરં ભક્ત્યા પ્રણેમુર્દ્વિજયોષિતઃ ॥
સ્વાનાં જ્ઞાનાનુરૂપં ચ તુષ્ટુવુર્મધુસૂદનમ્

વિપ્રપત્ન્ય ઊચુઃ ॥
ત્વં બ્રહ્મ પરમં ધામ નિરીહો નિરહંકૃતિઃ ॥
નિર્ગુણશ્ચ નિરાકારઃ સાકારઃ સગુણઃ સ્વયમ્

સાક્ષિરૂપશ્ચ નિર્લિપ્તઃ પરમાત્મા નિરાકૃતિઃ ॥
પ્રકૃતિઃ પુરુષસ્ત્વં ચ કારણં ચ તયોઃ પરમ્

સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તવિષયે યે ચ દેવાસ્ત્રયઃ સ્મૃતાઃ ॥
તે ત્વદંશાઃ સર્વબીજા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ॥

યસ્ય લોમ્નાં ચ વિવરે ચાખિલં વિશ્વમીશ્વર॥
મહાવિરાણ્મહાવિષ્ણુસ્ત્વં તસ્ય જનકો વિભો

તેજસ્ત્વં ચાપિ તેજસ્વી જ્ઞાનં જ્ઞાની ચ તત્પરઃ ॥
વેદેઽનિર્વચનીયસ્ત્વં કસ્ત્વાં સ્તોતુમિહેશ્વરઃ

મહદાદિસૃષ્ટિસૂત્રં પઞ્ચતન્માત્રમેવ ચ ॥
બીજં ત્વં સર્વશક્તીનાં સર્વશક્તિસ્વરૂપકઃ

સર્વશક્તીશ્વરઃ સર્વઃ સર્વશક્ત્યાશ્રયઃ સદા ॥
ત્વમનીહઃ સ્વયંજ્યોતિઃ સર્વાનન્દઃ સનાતનઃ

અહોઽપ્યાકારહીનસ્ત્વં સર્વવિગ્રહવાનપિ॥
સર્વેંદ્રિયાણાં વિષયં જાનાસિ નેન્દ્રિયી ભવાન્

સરસ્વતી જડીભૂતા યત્સ્તોત્રે યન્નિરૂપણે॥
જડીભૂતો મહેશશ્ચ શેષો ધર્મો વિધિઃ સ્વયમ્

પાર્વતી કમલા રાધા સાવિત્રી વેદસૂરપિ ॥
વેદશ્ચ જડતાં યાતિ કે વા શક્તા વિપશ્ચિતઃ

વયં કિં સ્તવનં કુર્મઃ સ્ત્રિયઃ પ્રાણેશ્વરેશ્વર ॥
પ્રસન્નો ભવ નો દેવ દીનબન્ધો કૃપાં કુરુ॥

ઇતિ પેતુશ્ચ તા વિપ્રપત્ન્યસ્તચ્ચરણામ્બુજે ॥
અભયં પ્રદદૌ તાભ્યઃ પ્રસન્નવદનેક્ષણઃ

વિપ્રપત્નીકૃતં સ્તોત્રં પૂજાકાલે ચ યઃ પઠેત્ ॥
સ ગતિં વિપ્રપત્નીનાં લભતે નાત્ર સંશયઃ

નારાયણ ઉવાચ ॥
તાઃ પદામ્ભોજપતિતા દૃષ્ટ્વા શ્રીમધુસૂદનઃ ॥
વરં વૃણુત કલ્યાણં ભવિતા ચેત્યુવાચ હ

શ્રીકૃષ્ણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિપ્રપન્ત્યો મુદાઽન્વિતાઃ॥
તમૂચુર્વચનં ભક્ત્યા ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરાઃ

દ્વિજપત્ન્ય ઊચુઃ ॥
વરં કૃષ્ણ ન ગૃહ્ણીમો નઃ સ્પૃહા ત્વત્પદામ્બુજે ॥
દેહિ સ્વં દાસ્યમસ્મભ્યં દૃઢાં ભક્તિં સુદુર્લભામ્

પશ્યામોઽનુક્ષણં વક્ત્રસરોજં તવ કેશવ ॥
અનુગ્રહં કુરુ વિભો ન યાસ્યામો ગૃહં પુનઃ

દ્વિજપત્નીવચઃ શ્રુત્વા શ્રીકૃષ્ણઃ કરુણાનિધિઃ ॥
ઓમિત્યુક્ત્વા ત્રિલોકેશસ્તસ્થૌ બાલકસંસદિ

પ્રદત્તં વિપ્રપત્નીભિર્મિષ્ટમન્નં સુધોપમમ્ ॥
બાલકાન્ભોજયિત્વા તુ સ્વયં ચ બુભુજે વિભુઃ

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર શાતકુમ્ભં રથં પરમ્ ॥
દદૃશુર્વિપ્રપત્ન્યશ્ચ પતન્તં ગગનાદહો

રત્નદર્પણસંયુક્તં રત્નસારપરિચ્છદમ્ ॥
રત્નસ્તમ્ભૈર્નિબદ્ધં ચ સદ્રત્નકલશોજ્જ્વલમ્

શ્વેતચામરસંયુક્તં વહ્નિશુદ્ધાંશુકાન્વિતમ્ ॥
પારિજાતપ્રસૂનાનાં માલાજાલૈર્વિરાજિતમ્

શતચક્રસમાયુક્તં મનોયાયિ મનોહરમ્॥
વેષ્ટિતં પાર્ષદૈર્દિવ્યૈર્વનમાલાવિભૂષિતૈઃ।

પીતવસ્ત્રપરીધાનૈ રત્નાલંકારભૂષિતૈઃ ॥
નવયૌવનસંપન્નૈઃ શ્યામલૈઃ સુમનોહરૈઃ

દ્વિભુજૈર્મુરલીહસ્તૈર્ગોપવેષધરૈર્વરૈઃ ॥
શિખિપિચ્છગુઞ્જમાલાબદ્ધવક્રિમચૂડકૈઃ

અવરુહ્ય રથાત્તૂર્ણં તે પ્રણમ્ય હરેઃ પદમ્ ॥
રથમારોહણં કર્તુમૂચુર્બ્રાહ્મણકામિનીઃ

વિપ્રભાર્યા હરિં નત્વા જગ્મુર્ગોલોકમીપ્સિતમ્ ॥
બભૂવુર્ગોપિકાઃ સદ્યસ્ત્યક્ત્વા માનુષવિગ્રહાન્

હરિશ્છાયાં વિનિર્માય તાસાં ચ વિષ્ણુમાયયા ॥
પ્રસ્થાપયામાસ ગૃહાન્બ્રાહ્મણાનાં સ્વયં વિભુઃ

વિપ્રાશ્ચ ભાર્યા ઉદ્દિશ્ય પરમોદ્વિગ્નમાનસાઃ ॥
અન્વેષણં પ્રકુર્વન્તો દદૃશુઃ પથિ કામિનીઃ

દૃષ્ટ્વોચુર્બ્રાહ્મણાઃ સર્વે તાસ્તે ચ વિનયાન્વિતાઃ ॥
પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગાઃ પ્રસન્નવદનેક્ષણાઃ ॥

બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥
અહોઽતિધન્યા યૂયં ચ દૃષ્ટો યુષ્માભિરીશ્વરઃ ॥
અસ્માકં જીવનં વ્યર્થં વેદપાઠોઽપ્યનર્થકઃ

વેદે પુરાણે સર્વત્ર વિદ્વદ્ભિઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥
હરેર્વિભૂતયઃ સર્વાઃ સર્વેષાં જનકો હરિઃ

તપો જપો વ્રતં જ્ઞાનં વેદા ધ્યયનમર્ચનમ્ ॥
તીર્થસ્નાનમનશનં સર્વેષાં ફલદો હરિઃ

શ્રીકૃષ્ણઃ સેવિતો યેન કિં તસ્ય તપસાં ફલૈઃ ॥
પ્રાપ્તઃ કલ્પતરુર્યેન કિં તસ્યાન્યેન શાખિના

શ્રીકૃષ્ણો હૃદયે યસ્ય તસ્ય કિં કર્મભિઃ કૃતૈઃ ॥
કિં વા ન સાગરસ્યૈવ પૌરુષં કૂપલઙ્ઘને॥

ઇત્યેવમુક્ત્વા વિપ્રાશ્ચ ગૃહીત્વા કામિનીવરાઃ ॥
આજગ્મુઃ સ્વગૃહં હૃષ્ટાસ્તાભિઃ સાર્ધં ચ રેમિરે

તાસાં તતોઽધિકં પ્રેમ ક્રીડાસુ સર્વકર્મસુ ॥
દાક્ષિણ્યં માયયા શક્ત્યા બ્રાહ્મણાનામતર્કિતમ્

અથ નારાયણઃ સોઽયં બલેન શિશુભિઃ સહ ॥
જગામ સ્વાલયં તૂર્ણં પૂર્ણબ્રહ્મ સનાતનઃ

ઇત્યેવં કથિતં સર્વં હરેર્માહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥
પુરા શ્રુતં ધર્મવક્ત્રાત્કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥

નારદ ઉવાચ ॥
ઋષીન્દ્ર કેન પુણ્યેન બભૂવ વિપ્રયોષિતામ્ ॥
મુનીન્દ્રયોગસિદ્ધાનાં દુર્લભા ગતિરીશ્વરી

ઇમાઃ કા વા પુણ્યવત્યઃ પુરા તસ્થુર્મહીતલમ્ ॥
આજગ્મુઃ કેન દોષેણ વદ સંદેહભઞ્જનમ્

॥ શ્રીનારાયણ ઉવાચ॥
સપ્તર્ષીણાં રમણ્યશ્ચ રૂપેણાપ્રતિમાઃ પરાઃ ॥
ગુણવત્યઃ સુશીલાશ્ચ ધર્મિષ્ઠાશ્ચ પતિવ્રતાઃ

નવીનયૌવનાઃ સર્વાઃ પીનશ્રોણિ પયોધરાઃ ॥
દિવ્યવસ્ત્રપરીધાના રત્નાલંકારભૂષિતાઃ

તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભાઃ સ્મેરાનનસરોરુહાઃ ॥
મુનીનાં મોહિતું શક્તા માનસં વક્રચક્ષુષા

દૃષ્ટ્વા તાસાં સ્તનશ્રોણિમુખાનિ સુન્દરાણિ ચ ॥
અનલશ્ચકમે તાશ્ચ મદનાનલપીડિતઃ

અગ્નિસ્થાનસ્થિતાનાં ચ શિખયા સુરતોન્મુખઃ ॥
સ્પૃષ્ટ્વા ચાઙ્ગાનિ તાસાં ચ બભૂવ હૃતચેતનઃ

પતિવ્રતા ન જાનન્તિ પતિપાદાબ્જમાનસાઃ ॥
અગ્નિરઙ્ગાનિ તાસાં ચ દર્શંદર્શં મુમોહ ચ

વહ્નેશ્ચ માનસં જ્ઞાત્વા ભગવાનઙ્ગિરા મુનિઃ ॥
શશાપ તં ચેત્યુવાચ સર્વભક્ષો ભવેતિ હ

વહ્નિઃ સચેતનો ભૂત્વા તુષ્ટાવ મુનિપુંગવમ્ ॥
વ્રીડયા નમ્રવદનશ્ચકમ્પે બ્રહ્મતેજસા

ક્રુદ્ધો મુનિવરઃ સ્પૃષ્ટાઃ કામિન્યશ્ચ શશાપ હ ॥
યાત યૂયં પાપયુક્તા માનુષીં યોનિમેવ ચ

ભારતે બ્રાહ્મણાનાં ચ ગૃહે લભત જન્મ વૈ ॥
કરિષ્યન્તિ વિવાહં ચ યુષ્માકં કુલજા દ્વિજાઃ

શ્રુત્વા વાક્યં મુનેસ્તાશ્ચ રુરુદુઃ પ્રેમવિહ્વલાઃ ॥
પુટાઞ્જલિયુતાઃ સર્વા ઊચુસ્તં વિદુષાં વરમ્

મુનિપત્ન્ય ઊચુઃ ॥
ન ત્યજાસ્માન્મુનિશ્રેષ્ઠ નિષ્પાપાશ્ચ પતિવ્રતાઃ ॥
અજાનન્ત્યઃ પરસ્પૃષ્ટા ન ચ નસ્ત્યક્તુમર્હસિ

ભક્તાનાં કિંકરીણાં ચ ન દણ્ડં કર્તુમર્હસિ॥
યુષ્માકં ચરણામ્ભોજં કદા દ્રક્ષ્યામહે વયમ્॥

ખડ્ગચ્છેદાદ્વજ્રપાતાત્સર્વપ્રહરણાન્મુને ॥
દારુણઃ કાન્તવિચ્છેદઃ સાધ્વીનાં દુઃસહઃ સદા

બ્રહ્મિષ્ઠાનાં ગુણવતાં પરાન્કાન્તાન્મહામુનીન્ ॥
એવંભૂતાન્કથં ત્યક્ત્વા યાસ્યામઃ પૃથિવીતલમ્

યાસ્યામો યદિ વિપ્રેશ કદાઽત્રાગમનં વદ ॥
અજ્ઞાનસ્પર્શદોષશ્ચ ન સ્યાન્નો વિધિબોધિતઃ

અહલ્યયા પુનઃ પ્રાપ્તઃ સ્વામીન્દ્રસ્ય પ્રધર્ષણાત્ ॥
સા સંભોગાત્પુનઃ શુદ્ધા સ્પર્શનાદ્વર્જિતા વયમ્

વિચારં કુરુ ધર્મિષ્ઠ વેદવેદાઙ્ગપારગ॥
વિશ્વકર્તુશ્ચ પુત્રસ્ત્વં સર્વવેદવિદાં વર

અન્યેષાં ચ ભયાત્કાન્તા વ્રજન્તિ શરણં પતિમ્॥
સ્વકાન્તભયસંવિગ્નાઃ શરણં કં વ્રજન્તિ તાઃ

અભયં દેહિ ધર્મિષ્ઠ ભયયુક્તાભ્ય એવ ચ॥
પુત્રે શિષ્યે કલત્રે ચ કો દણ્ડં કર્તુમક્ષમઃ

દુર્બલઃ સબલો વાપિ સ્વવસ્તૂનામપીશ્વરઃ ॥
સ્વદ્રવ્યવિક્રયં કર્તું ન ચાન્યો રક્ષિતું ક્ષમઃ

કામિનીનાં વચઃ શ્રુત્વા દયાલુર્મુનિપુંગવઃ ॥
પ્રેમ્ણા રુરોદ તાસાં ચ નિરીક્ષ્ય મુખપઙ્કજમ્

વેદવેદાઙ્ગપારજ્ઞો જ્ઞાનિનાં યોગિનાં વરઃ ॥
પત્નીવિચ્છેદવિષયે મૂર્ચ્છાં પ્રાપ તથાપિ સઃ

સર્વે બભૂવુઃ શોકાર્તા વિરહોદ્વિગ્નમાનસાઃ॥
નિરીક્ષ્ય તાસાં વક્ત્રાણિ તસ્થુઃ પુત્તલિકા યથા॥

કૃત્વા વિલાપં સુચિરં સર્વવેદવિદાં વરઃ ॥
ભ્રાતૃભિશ્ચ સહાલોચ્ય તા ઉવાચ શુચાઽઽતુરઃ

અઙ્ગિરા ઉવાચ ॥
યૂયં શૃણુત વક્ષ્યામિ વચનં સત્યમેવ ચ ॥
સ્વકર્મભોગિનાં ભોગમાકર્માચ્ચ શ્રુતૌ શ્રુતમ્

ગતો ભોગશ્ચ યુષ્માકમસ્માભિઃ સહ નિશ્ચિતમ્ ॥
ગતે ભોગે પુનર્ભોગો ન હિ વેદે નિરૂપિતઃ

શુભાશુભં ચ યત્કર્મ ભારતે કૃતિભિઃ સહ ॥
નાભુક્તં ક્ષીયતે કર્મ જન્મકોટિશતૈરપિ

પરભુક્તાં ચ કાન્તાં ચ યો ભુઙ્ક્તે સ નરાધમઃ ॥
સ પચ્યતે કાલસૂત્રે યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ

ન સા દૈવે ન સા પૈત્ર્યે પાકાર્હા પાપસંયુતા ॥
તસ્યા આલિંગને ભર્તા ભ્રષ્ટશ્રીસ્તેજસા હતઃ

દેવતાઃ પિતરસ્તસ્ય હવ્યદાને ચ તર્પણે ॥
સુખિનો ન ભવન્ત્યેવમિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

તસ્માદ્યત્નેન ભાર્યાયા રક્ષણં કુરુતે સુધીઃ ॥
અન્યથા પાપભાગ્ભર્તા નિશ્ચિતં નરકં વ્રજેત્

પદેપદે સાવધાનઃ કાન્તાં રક્ષતિ પણ્ડિતઃ ॥
ન વ્રતી ન સ્થલી યોષા દોષાણાં ચ કરણ્ડિકા

કલત્રં પાકપાત્રં ચ સદા રક્ષિતુમર્હતિ ॥
પરસ્પર્શાદશુદ્ધાં ચ શુદ્ધાં સ્વસ્પર્શને સદા

સ્વકાન્તં ચ પરિત્યજ્ય પરં ગચ્છતિ યાઽધમા ॥
કુમ્ભીપાકં સા પ્રયાતિ યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ

તામેવ યમદૂતાશ્ચ સંસ્થાપ્ય નરકાન્તરે ॥
ઉત્તિષ્ઠતિ વિદૂરાચ્ચેત્કુર્વન્તિ દણ્ડતાડનામ્

સર્પપ્રમાણાઃ કીટાશ્ચ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રાઃ સુદારુણાઃ ॥
દશન્તિ પુંશ્ચલીં તત્ર સતતં ચ દિવાનિશમ્

વિકૃતાકારશબ્દં ચ કરોતિ શાશ્વતં ભિયા ॥
ન મમાર પ્રહારેણ સૂક્ષ્મદેહવિધારિણી

મુહૂર્તાર્ધં સુખં ભુક્ત્વા લોકેઽત્ર યશસા હતા ॥
પતિતા પરલોકે ચ ગતિમેતાદૃશીં લભેત્

પરસ્પૃષ્ટા ચ વૈ નારી યા સ્પૃહાં કુરુતે પરમ્ ॥
સાઽપિ દુષ્ટા પરિત્યાજ્યા ચેત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

તસ્માન્નારી પરૈર્યત્નાદદૃષ્ટા કૃતિભિઃ કૃતા ॥
અસૂર્યંપશ્યા યા દારાઃ શુદ્ધાસ્તાશ્ચ પતિવ્રતાઃ

સ્વચ્છન્દગામિની યા ચ સ્વતન્ત્રા સૂકરીસમા ॥
અન્તર્દુષ્ટા સદા સૈવ નિશ્ચિતં પરગામિની

સ્વામિસાધ્યા ચ યા નારી કુલધર્મભિયા સ્થિતા ॥
કાન્તેન સાર્દ્ધં સા કાન્તા વૈકુણ્ઠં યાતિ નિશ્ચિતમ્

યાત યૂયં ચ પૃથિવીં માનુષીં યોનિમીપ્સિતામ્ ॥
કૃષ્ણદર્શનમાત્રેણ ગોલોકં યાસ્યથ ધ્રુવમ્

હરિણા નિર્મિતાશ્છાયા યુષ્માકં યોગમાયયા ॥
તા વિપ્રમન્દિરે સ્થિત્વા ચાગમિષ્યન્તિ નો ધ્રુવમ્

પુનરંશેન નઃ પત્ન્યો ભવિષ્યથ ન સંશયઃ ॥
યુષ્માકં મમ શાપશ્ચ બભૂવ ચ વરાધિકઃ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સ મુનિર્વિરરામ શુચાઽન્વિતઃ ॥
તા આગત્ય મહીં શાપાદ્બભૂવુર્વિપ્રયોષિતઃ

દત્ત્વાઽન્નં હરયે ભક્ત્યા પ્રજગ્મુર્હરિમન્દિરમ્ ॥
બભૂવ નિશ્ચિતં તાસાં શાપશ્ચ સંપદોઽધિકઃ

નિન્દ્યા નીચા ચ સંપત્તિર્વિપત્તિર્મહતો વરા ॥
અહો સદ્યઃ સતાં કોપશ્ચોપકારાય કલ્પતે

વિના વિપત્તેર્મહિમા કુતઃ કસ્ય ભવેદ્ભુવિ ॥
ભૂતાઃ કાન્તપરિત્યાગાન્મુક્તા બ્રાહ્મણયોષિતઃ

ઇત્યેવં કથિતં સર્વં હરેશ્ચરિતમુત્તમમ્ ॥
અહો પુણ્યવતીનાં ચ મોક્ષાખ્યાનં મનોહરમ્

શ્રીકૃષ્ણાખ્યાનં વિપ્રેન્દ્ર નૂત્નં નૂત્નં પદેપદે ॥
ન હિ તૃપ્તિઃ શ્રુતવતાં કેન શ્રેયસિ તૃપ્યતે

યાવદ્રમ્યં તત્કથિતં યચ્છ્રુતં ગુરુવક્ત્રતઃ ॥
વદ માં વાઞ્છિતં યત્તે કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

નારદ ઉવાચ ॥
યદ્યચ્છ્રુતં ત્વયા પૂર્વં ગુરુવક્ત્રાત્કૃપાનિધે ॥
મઙ્ગલં કૃષ્ણચરિતં તન્મે બ્રૂહિ જગદ્ગુરો

સૂત ઉવાચ ॥
શ્રુત્વા દેવર્ષિવચનમૃષિર્નારાયણઃ સ્વયમ્ ॥
અપરં કૃષ્ણમાહાત્મ્યં પ્રવક્તુમુપચક્રમે

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણ્રે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે વિપ્રપત્નીમોક્ષ ણપ્રસ્તાવોનામાષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ ॥