બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.15

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
એકદા કૃષ્ણસહિતો નન્દો વૃન્દાવનં યયૌ॥
તત્રોપવનભાણ્ડીરે ચારયામાસ ગોધનમ્

સરઃ સુસ્વાદુતોયં ચ પાયયામાસ તત્પપૌ ॥
ઉવાસ વૃક્ષમૂલે ચ બાલં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ

એતસ્મિન્નન્તરે કૃષ્ણો માયામાનુષવિગ્રહઃ ॥
ચકાર માયયાઽકસ્માન્મેઘાચ્છન્નં નભો મુને

મેઘાવૃતં નભો દૃષ્ટ્વા શ્યામલં કાનનાન્તરમ્॥
ઝંઝાવાતં મહાશબ્દં વજ્રશબ્દં ચ દારુણમ્

વૃષ્ટિધારામતિસ્થૂલાં કમ્પમાનાંશ્ચ પાદપાન્॥
દૃષ્ટ્વૈવં પતિતસ્કન્ધાન્નન્દો ભયમવાપ હ

કથં યાસ્યામિ ગોવત્સાન્વિહાય સ્વાશ્રમં બત॥
ગૃહં યદિ ન યાસ્યામિ ભવિતા બાલકસ્ય કિમ્

એવં નન્દે પ્રવદતિ રુરોદ શ્રીહરિસ્તદા॥
પયોભિયા હરિશ્ચૈવ પિતુઃ કણ્ઠં દધાર સઃ

એતસ્મિન્નન્તરે રાધાઽઽજગામ કૃષ્ણ સન્નિધિમ્ ॥
ગમનં કુવની રાજહંસખઞ્જનગઞ્જનમ્

શરત્પાર્વણચન્દ્રાભામુષ્ટવક્ત્રમનોહરા ॥
શરન્મધ્યાહ્નપદ્માનાં શોભામોચનલોચના

પરિતસ્તારકાપક્ષ્મવિચિત્રકજ્જલોજ્જ્વલા ॥
ખગેન્દ્રચઞ્ચુચારુશ્રીશંસાનાશકનાસિકા

તન્મધ્યસ્થલશોભાર્હ સ્થૂલમુક્તાફલોજ્જ્વલા॥
કબરીવેષસંયુક્તા માલતીમાલ્યવેષ્ટિતા

ગ્રીષ્મમધ્યાહ્નમાર્તણ્ડપ્રભામુષ્ટકકુણ્ડલા ॥
પક્વબિમ્બફલાનાં ચ શ્રીમુષ્ટાધરયુગ્મકા

મુક્તાપઙ્ક્તિપ્રભાતૈકદન્તપઙ્ક્તિસમુજ્જ્વલા ॥
ઈષત્પ્રફુલ્લકુન્દાનાં સુપ્રભાનાશકસ્મિતા

કસ્તૂરીબિન્દુસંયુક્ત સિન્દૂરબિન્દુભૂષિતા॥
કપાલં મલ્લિકાયુક્તં બિભ્રતી શ્રીયુતં સતી

સુચારુવર્તુલાકારકપોલપુલકાન્વિતા ॥
મણિરત્નેન્દ્રસારાણાં હારોરઃસ્થલભૂષિતા

સુચારુશ્રીફલયુગકઠિનસ્તનસંગતા ॥
પત્રાવલીશ્રિયા યુક્તા દીપ્તા સદ્રત્નતેજસા

સુચારુવર્તુલાકારમુદરં સુમનોહરમ્ ॥
વિચિત્રત્રિવલીયુક્તં નિમ્નનાભિં ચ બિભ્રતી

સદ્રત્નસારરચિતમેખલાજાલભૂષિતા ॥
કામાસ્ત્રસારભ્રૂભઙ્ગયોગીન્દ્રચિત્તમોહિની

કઠિનશ્રોણિયુગલં ધરણીધરનિન્દિતમ્ ॥
સ્થલપદ્મપ્રભામુષ્ટચરણં દધતી મુદા ॥

રત્નભૂષણસંયુક્તં યાવકદ્રવસંયુતમ્ ॥
મણીન્દ્રશોભાસંમુષ્ટસાલક્તકપુનર્ભવમ્

સદ્રત્નસારરચિતક્વણન્મઞ્જીર રઞ્જિતમ્ ॥
રત્નકઙ્કણકેયૂરચારુશઙ્ખવિભૂષિતા

રત્નાઙ્ગુલીયનિકરવહ્નિશુદ્ધાંશુકોજ્વલા ॥
ચારુચમ્પકપુષ્પાણાં પ્રભા મુષ્ટકલેવરા

સહસ્રદલસંયુક્તક્રીડાકમલમુજ્જ્વલમ્ ॥
શ્રીમુખશ્રીદર્શનાર્થં બિભ્રતી રત્નદર્પણમ્

દૃષ્ટ્વા તાં નિર્જને નન્દો વિસ્મયં પરમં યયૌ ॥
ચન્દ્રકોટિપ્રભામુષ્ટાં ભાસયન્તીં દિશો દશ

નનામ તાં સાશ્રુનેત્રો ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ ॥
જાનામિ ત્વાં ગર્ગમુખાત્પદ્માધિકપ્રિયાં હરેઃ

જાનામીમં મહાવિષ્ણોઃ પરં નિર્ગુણમચ્યુતમ્ ॥
તથાપિ મોહિતોઽહં ચ માનવો વિષ્ણુમાયયા

ગૃહાણ પ્રાણનાથં ચ ગચ્છ ભદ્રે યથાસુખમ્ ॥
પશ્ચાદ્દાસ્યસિ મત્પુત્રં કૃત્વા પૂર્ણમનોરથમ્

ઇત્યુક્ત્વા પ્રદદૌ તસ્યૈ રુદન્તં બાલકં ભિયા ॥
જગ્રાહ બાલકં રાધા જહાસ મધુરં સુખાત્

ઉવાચ નન્દં સા યત્નાન્ન પ્રકાશ્યં રહસ્યકમ્ ॥
અહં દૃષ્ટા ત્વયા નન્દ કતિજન્મફલોદયાત્

પ્રાજ્ઞસ્ત્વં ગર્ગવચનાત્સર્વં જાનાસિ કારણમ્ ॥
અકથ્યમાવયોર્ગોપ્યં ચરિતં ગોકુલે વ્રજ

વરં વૃણુ વ્રજેશ ત્વં યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ॥
દદામિ લીલયા તુભ્યં દેવાનામપિ દુર્લભમ્

રાધિકાવચનં શ્રુત્વા તામુવાચ વ્રજેશ્વરઃ ॥
યુવયોશ્ચરણે ભક્તિં દેહિ નાન્યત્ર મે સ્પૃહા

યુવયોઃ સન્નિધૌ વાસં દાસ્યસિ ત્વં સુદુર્લભમ્ ॥
આવાભ્યાં દેહિ જગતામમ્બિકે પરમેશ્વરિ

શ્રુત્વા નન્દસ્ય વચનમુવાચ પરમેશ્વરી ॥
દાસ્યામિ દાસ્યમતુલમિદાનીં ભક્તિરસ્તુ તે

આવયોશ્ચરણામ્ભોજે યુવયોશ્ચ દિવાનિશમ્ ॥
પ્રફુલ્લહૃદયે શશ્વત્સ્મૃતિરસ્તુ સુદુર્લભા

માયા યુવાં ચ પ્રચ્છન્નૌ ન કરિષ્યતિ મદ્વરાત્ ॥
ગોલોકે યાસ્યથાન્તે ચ વિહાય માનવીં તનુમ્

એવમુક્ત્વા તુ સાનન્દં કૃત્વા કૃષ્ણં સ્વવક્ષસિ ॥
દૂરં નિનાય શ્રીકૃષ્ણં બાહુભ્યાં ચ યથેપ્સિતમ્

કૃત્વા વક્ષસિ તં કામાચ્છ્લેષંશ્લેષં ચુચુમ્બ ચ ॥
પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગો સસ્માર રાસમણ્ડલમ્

એતસ્મિન્નન્તરે રાધા માયાસદ્રત્નમણ્ડપમ્ ॥
દદર્શ રત્નકલશશતેન ચ સમન્વિતમ્

નાનાવિચિત્રચિત્રાઢ્યં ચિત્રકાનનશોભિતમ્ ॥
સિન્દૂરાકારમણિભિઃ સ્તમ્ભસંઘૈર્વિરાજિતમ્

ચન્દનાગુરુકસ્તૃરીકુઙ્કુમદ્રવયુક્તયા ॥
સંયુક્તં માલતીમાલાસમૂહપુષ્પશય્યયા

નાનાભોગસમાયુક્તં દિવ્યદર્પણસંયુતમ્ ॥
મણીન્દ્રમુક્તામાણિક્યમાલાજાલૈર્વિભૂષિતમ્

મણીન્દ્રસારરચિતકપાટેન સમન્વિતમ્ ॥
ભૂષિતં ભૂષિતૈર્વસ્ત્રૈઃ પતાકાનિકરૈર્વરૈઃ ॥
કુઙ્કુમાકારમણિભિઃ સપ્તસોપાનસંયુતમ્

યુક્તં ષટ્પદસંયુક્તૈઃ પુષ્પોદ્યાનં ચ પુષ્પિતૈઃ ॥
સા દેવી મણ્ડપં દૃષ્ટ્વા જગામાભ્યન્તરં મુદા

દદર્શ તત્ર તામ્બૂલં કર્પૂરાદિસમન્વિતમ્ ॥
જલં ચ રત્નકુમ્ભસ્થં સ્વચ્છં શીતં મનોહરમ્

સુધામધુભ્યાં પૂર્ણાનિ રત્નકુમ્ભાનિ નારદ ॥
પુરુષં કમનીયં ચ કિશોર શ્યામસુન્દરમ્

કોટિકન્દર્પલીલાભં ચન્દનેન વિભૂષિતમ્ ॥
શયાનં પુષ્પશય્યાયાં સસ્મિતં સુમનોહરમ્

પીતવસ્ત્રપરીધાનં પ્રસન્નવદનેક્ષણમ્ ॥
મણીન્દ્રસારનિર્માણં ક્વણન્મઞ્જીરરઞ્જિતમ્

સદ્રત્નસારનિર્માણકેયૂરવલયાન્વિતમ્ ॥
મણીન્દ્રકુણ્ડલાભ્યાં ચ ગણ્ડસ્થલવિરાજિતમ્

કૌસ્તુભેન મણીન્દ્રેણ વક્ષઃસ્થલસમુજ્જ્વલમ્ ॥ શરત્પાર્વણચંદ્રાસ્યપ્રભામુષ્ટમુખોજ્જ્વલમ્

શરત્પ્રફુલ્લકમલપ્રભામોચનલોચનમ્ ॥
માલતીમાલ્યસંશ્લિષ્ટશિખિપિચ્છસુશોભિતમ્

ત્રિવંકચૂડાં બિભ્રન્તં પશ્યન્તં રત્નમન્દિરમ્ ॥
ક્રોડં બાલકશૂન્યં ચ દૃષ્ટ્વા તં નવયૌવનમ્

સર્વસ્મૃતિસ્વરૂપા સા તથાપિ વિસ્મયં યયૌ ॥
રૂપં રાસેશ્વરી દૃષ્ટ્વા મુમોહ સુમનોહરમ્

કામાચ્ચક્ષુશ્ચકોરાભ્યાં મુખચન્દ્રં પપૌ મુદા ॥
નિમેષરહિતા રાધા નવસંગમલાલસા

પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગી સસ્મિતા મદનાતુરા ॥
તામુવાચ હરિસ્તત્ર સ્મેરાનનસરોરુહામ્ ॥
નવસંગમયોગ્યાં ચ પશ્યન્તીં વક્રચક્ષુષા

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
રાધે સ્મરસિ ગોલોકવૃત્તાન્તં સુરસંસદિ

અદ્ય પૂર્ણં કરિષ્યામિ સ્વીકૃતં યત્પુરા પ્રિયે ॥
ત્વં મે પ્રાણાધિકા રાધે પ્રેયસી ચ વરાનને

યથા ત્વં ચ તથાઽહં ચ ભેદો હિ નાવયોર્ધ્રુવમ્ ॥
યથા ક્ષીરે ચ ધાવલ્યં યથાઽગ્નૌ દાહિકા સતિ

યથા પૃથિવ્યાં ગન્ધશ્ચ તથાઽહં ત્વયિ સંતતમ્ ॥
વિના મૃદા ઘટં કર્તું વિના સ્વર્ણેન કુણ્ડલમ્

કુલાલઃ સ્વર્ણકારશ્ચ નહિ શક્તઃ કદાચન ॥
તથા ત્વયા વિના સૃષ્ટિમહં કર્તું ન ચ ક્ષમઃ

સૃષ્ટેરાધારભૂતા ત્વં બીજરૂપોઽહમચ્યુતઃ ॥
આગચ્છ શયને સાધ્વિ કુરુ વક્ષઃસ્થલે હિ મામ્

ત્વં મે શોભા સ્વરૂપાઽસિ દેહસ્ય ભૂષણં યથા ॥
કૃષ્ણં વદાન્ત માં લોકાસ્ત્વયૈવ રહિતં યદા

શ્રીકૃષ્ણં ચ તદા તેઽપિ ત્વયૈવ સહિતં પરમ્ ॥
ત્વં ચ શ્રીસ્ત્વં ચ સંપત્તિસ્ત્વમાધારસ્વરૂપિણી

સર્વશક્તિસ્વરૂપાસિ સર્વરૂપોઽહમક્ષરઃ ॥
યદા તેજઃસ્વરૂપોઽહં તેજોરૂપાઽસિ ત્વં તદા

ન શરીરી યદાહં ચ તદા ત્વમશરીરિણી ॥
સર્વબીજસ્વરૂપોઽહં સદા યોગેન સુન્દરિ

ત્વં ચ શક્તિસ્વરૂપા ચ સર્વસ્ત્રીરૂપધારિણી ॥
મમાઙ્ગાંશસ્વરૂપા ત્વં મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી

શક્ત્યા બુદ્ધ્યા ચ જ્ઞાનેન મયા તુલ્યા વરાનને ॥
આવયોર્ભેદબુદ્ધિં ચ યઃ કરોતિ નરાધમઃ

તસ્ય વાસઃ કાલસૂત્રે યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ ॥
પૂર્વાન્સપ્ત પરાન્સપ્ત પુરુષાન્પાતયત્યધઃ

કોટિજન્માર્જિતં પુણ્યં તસ્ય નશ્યતિ નિશ્ચિતમ્ ॥
અજ્ઞાનાદાવયોર્નિન્દાં યે કુર્વન્તિ નરાધમાઃ

પચ્યન્તે નરકે ઘોરે યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ ॥
રાશબ્દં કુર્વતસ્ત્રસ્તો દદામિ ભક્તિમુત્તમામ્

ધાશબ્દં કુર્વતઃ પશ્ચાદ્યામિ શ્રવણલોભતઃ ॥
યે સેવન્તે ચ દત્ત્વા મામુપચારાંશ્ચ ષોડશ ॥
યાવજીવનપર્યન્તં યા પ્રીતિર્જાયતે મમ

સા પ્રીતિર્મમ જાયેત રાધાશબ્દાત્તતોઽધિકા ॥
પ્રિયા ન મે તથા રાધે રાધાવક્તા તતોઽધિકઃ

બ્રહ્માનન્તઃ શિવો ધર્મો નરનારાયણાવૃષી ॥
કપિલશ્ચ ગણેશશ્ચ કાર્ત્તિકેયશ્ચ મત્પ્રિયઃ

લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી દુર્ગા સાવિત્રી પ્રકૃતિસ્તથા॥
મમ પ્રિયાશ્ચ દેવાશ્ચ તાસ્તથાપિ ન તત્સમાઃ

તે સર્વે પ્રાણતુલ્યા મે ત્વં મે પ્રાણાધિકા સતી ॥
ભિન્નસ્થાનસ્થિતાસ્તે ચ ત્વં ચ વક્ષઃસ્થલે સ્થિતા

યા મે ચતુર્ભુજા મૂર્તિર્બિભર્ત્તિ વક્ષસિ પ્રિયામ્ ॥
સોઽહં કૃષ્ણસ્વરૂપસ્ત્વાં વિવહામિ સ્વયં સદા

ઇત્યેવમુક્ત્વા શ્રીકૃષ્ણસ્તસ્થૌ તલ્પે મનોરમે ॥
ઉવાચ રાધિકા નાથં ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરા

રાધિકોવાચ ॥
સ્મરામિ સર્વં જાનામિ વિસ્મરામિ કથં વિભો ॥
યત્ત્વં વદસિ સર્વાહં ત્વત્પાદાબ્જપ્રસાદતઃ

ઈશ્વરસ્યાપ્રિયાઃ કેચિત્પ્રિયાશ્ચ કુત્ર કેચન ॥
યે યથા માં ન સ્મરન્તિ તથા તેષુ તવાકૃપા

તૃણં ચ પર્વતં કર્તુ સમર્થઃ પર્વતં તૃણમ્ ॥
તથાપિ યોગ્યાયોગ્યે ચ સંપત્તૌ ચ સમા કૃપા

તિષ્ઠત્યહં શયાનસ્ત્વં કથાભિર્યત્ક્ષણં ગતમ્ ॥
તત્ક્ષણં ચ યુગસમં નાહં પ્રાપયિતું ક્ષમા

વક્ષઃસ્થલે ચ શિરસિ દેહિ તે ચરણામ્બુજમ્ ॥
દુનોતિ મન્મનઃ સદ્યસ્ત્વદીયવિરહાનલાત્

પુરઃ પપાત મે દૃષ્ટિસ્ત્વદીયચરણામ્બુજે ॥
નીતા મયા નહિ ક્લેશાદ્દ્રષ્ટુમન્યત્કલેવરમ્

પ્રત્યેકમઙ્ગં દૃષ્ટ્વૈવ દત્તા શાન્તે મુખામ્બુજે॥
દૃષ્ટ્વા મુખારવિન્દં ચ નાન્યં ગન્તું ચ સા ક્ષમા

રાધિકાવચનં શ્રુત્વા જહાસ પુરુષોત્તમઃ ॥
તામુવાચ હિતં તથ્યં શ્રુતિસ્મૃતિનિરૂપિતમ્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
ન ખણ્ડનીયં તત્તત્ર મયા પૂર્વં નિરૂપિતમ્ ॥
તિષ્ઠ ભદ્રે ક્ષણં ભદ્રં કરિષ્યામિ તવ પ્રિયે

ત્વન્મનોરથપૂર્ણસ્ય સ્વયં કાલઃ સમાગતઃ ॥
યસ્ય યલ્લિખિતં પૂર્વં યત્ર કાલે નિરૂપિતમ્

તદેવ ખણ્ડિતું રાધે ક્ષમો નાહં ચ કો વિધિઃ ॥
વિધાતુશ્ચ વિધાતાઽહં યેષાં યલ્લેખનં કૃતમ્

બ્રહ્માદીનાં ચ ક્ષુદ્રાણાં ન તત્ખણ્ડ્યં કદાચન ॥
એતસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્માઽઽજગામ પુરતો હરેઃ

માલાકમણ્ડલુકર ઈષત્સ્મેરચતુર્મુખઃ ॥
ગત્વા નનામ તં કૃષ્ણં પ્રતુષ્ટાવ યથાગમમ્

સાશ્રુનેત્રપુલકિતો ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ॥
સ્તુત્વા નત્વા જગદ્ધાતા જગામ હરિસન્નિધિમ્

પુનર્નત્વા પ્રભું ભક્ત્યા જગામ રાધિકાન્તિકમ્ ॥
મૂર્ધ્ના નનામ ભક્ત્યા ચ માતુસ્તચ્ચરણામ્બુજે

ચકાર સંભ્રમેણૈવ જટાજાલેન વેષ્ટિતમ્॥
કમણ્ડલુજલેનૈવ શીઘ્રં પ્રક્ષાલિતં મુદા

યથાગમં પ્રતુષ્ટાવ પુટાઞ્જલિયુતઃ પુનઃ ॥
॥બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
હે માતસ્ત્વત્પદામ્ભોજં દૃષ્ટં કૃષ્ણપ્રસાદતઃ

સુદુર્લભં ચ સર્વેષાં ભારતે ચ વિશેષતઃ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ તપસ્તપ્તં પુરા મયા

ભાસ્કરે પુષ્કરે તીર્થે કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
આજગામ વરં દાતું વરદાતા હરિઃ સ્વયમ્

વરં વૃણીષ્વેત્યુક્તે ચ સ્વાભીષ્ટં ચ વૃતં મુદા ॥
રાધિકાચરણામ્ભોજં સર્વેષામપિ દુર્લભમ્

હે ગુણાતીત મે શીઘ્રમધુનૈવ પ્રદર્શય ॥
મયેત્યુક્તો હરિરયમુવાચ માં તપસ્વિનમ્

દર્શયિષ્યામિ કાલે ચ વત્સેદાનીં ક્ષમેતિ ચ ॥
નહીશ્વરાજ્ઞા વિફલા તેન દૃષ્ટં પદામ્બુજમ્

સર્વેષાં વાઞ્છિતં માતર્ગોલોકે ભારતેઽધુના ॥
સર્વા દેવ્યઃ પ્રકૃત્યંશા જન્યાઃ પ્રાકૃતિકા ધ્રુવમ્

ત્વં કૃષ્ણાઙ્ગાર્ધસંભૂતા તુલ્યા કૃષ્ણેન સર્વતઃ ॥
શ્રીકૃષ્ણસ્ત્વમયં રાધા ત્વં રાધા વા હરિઃ સ્વયમ્

નહિ વેદેષુ મે દૃષ્ટ ઇતિ કેન નિરૂપિતમ્ ॥
બ્રહ્માણ્ડાદ્બહિરૂર્ધ્વં ચ ગોલોકોઽસ્તિ યથામ્બિકે

વૈકુણ્ઠશ્ચાપ્યજન્યશ્ચ ત્વમજન્યા તથામ્બિકે ॥
યથા સમસ્તબ્રહ્માણ્ડે શ્રીકૃષ્ણાંશાંશજીવિનઃ

તથા શક્તિસ્વરૂપા ત્વં તેષુ સર્વેષુ સંસ્થિતા॥
પુરુષાશ્ચ હરેરંશાસ્ત્વદંશા નિખિલાઃ સ્ત્રિયઃ

આત્મના દેહરૂપા ત્વમસ્યાધારસ્ત્વમેવ હિ॥
અસ્યાનુ પ્રાણૈસ્ત્વં માતસ્ત્વત્પ્રાણૈરયમીશ્વરઃ

કિમહો નિર્મિતઃ કેન હેતુના શિલ્પકારિણા ॥
નિત્યોઽયં ચ તથા કૃષ્ણસ્ત્વં ચ નિત્યા તથાઽમ્બિકે

અસ્યાંશા ત્વં ત્વદંશો વાઽપ્યયં કેન નિરૂપિતઃ ॥
અહં વિધાતા જગતાં દેવાનાં જનકઃ સ્વયમ્

તં પઠિત્વા ગુરુમુખાદ્ભવન્ત્યેવ બુધા જનાઃ ॥
ગુણાનાં વાસ્તવાનાં તે શતાંશં વક્તુમક્ષમઃ

વેદો વા પણ્ડિતો વાઽન્યઃ કો વા ત્વાં સ્તોતુમીશ્વરઃ ॥
સ્તવાનાં જનકં જ્ઞાનં બુદ્ધિર્જ્ઞાનામ્બિકા સદા

ત્વં બુદ્ધેર્જનની માતઃ કો વા ત્વાં સ્તોતુમીશ્વરઃ ॥
યદ્વસ્તુ દૃષ્ટં સર્વેષાં તદ્ધિ વક્તું બુધઃ ક્ષમઃ

યદદૃષ્ટાશ્રુતે વસ્તુ તન્નિર્વક્તું ચ કઃ ક્ષમઃ ॥
અહં મહેશોઽનંતશ્ચ સ્તોતું ત્વાં કોઽપિ ન ક્ષમઃ

સરસ્વતી ચ વેદાશ્ચ ક્ષમઃ કઃ સ્તોતુમીશ્વરઃ ॥
યથાગમં યથોક્તં ચ ન માં નિન્દિતુમર્હસિ

ઈશ્વરાણામીશ્વરસ્ય યોગ્યાયોગ્યે સમા કૃપા॥
જનસ્ય પ્રતિપાલ્યસ્ય ક્ષણે દોષઃ ક્ષણે ગુણઃ

જનની જનકો યો વા સર્વં ક્ષમતિ સ્નેહતઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા જગતાં ધાતા તસ્થૌ ચ પુરતસ્તયોઃ

પ્રણમ્ય ચરણામ્ભોજે સર્વેષાં વન્દ્યમીપ્સિતમ્ ॥
બ્રહ્મણા ચ કૃતં સ્તોત્રં ત્રિસંધ્યં યઃ પઠેન્નરઃ

રાધામાધવયોઃ પાદે ભક્તિર્દાસ્યં લભેદ્ધ્રુવમ્ ॥
કર્મનિર્મૂલનં કૃત્વા મૃત્યું જિત્વા સુદુર્જયમ્ ॥
વિલઙ્ઘ્ય સર્વલોકાંશ્ચ યાતિ ગોલોકમુત્તમમ્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ॥
બ્રહ્મણઃ સ્તવનં શ્રુત્વા તમુવાચ હ રાધિકા

વરં વૃણુ વિધાતસ્ત્વં યત્તે મનસિ વર્તતે ॥
રાધિકાવચનં શ્રુત્વા તામુવાચ જગદ્વિધિઃ

વરં ચ યુવયોઃ પાદપદ્મભક્તિં ચ દેહિ મે ॥
ઇત્યુક્તે વિધિના રાધા તૂર્ણમોમિત્યુવાચ હ

પુનર્નનામ તાં ભક્ત્યા વિધાતા જગતાં પતિઃ ॥
તદા બ્રહ્મા તયોર્મધ્યે પ્રજ્વાલ્ય ચ હુતાશનમ્

હરિં સંસ્મૃત્ય હવનં ચકાર વિધિના વિધિઃ॥
ઉત્થાય શયનાત્કૃષ્ણ ઉવાસ વહ્નિસન્નિધૌ

બ્રહ્મણોક્તેન વિધિના ચકાર હવનં સ્વયમ્ ॥
પ્રણમય્ય પુનઃ કૃષ્ણં રાધાં તાં જનકઃ સ્વયમ્

કૌતુકં કારયામાસ સપ્તધા ચ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
પુનઃ પ્રદક્ષિણાં રાધાં કારયિત્વા હુતાશનમ્

પ્રણમય્ય તતઃ કૃષ્ણં વાસયામાસ તં વિધિઃ ॥
તસ્યા હસ્તં ચ શ્રીકૃષ્ણં ગ્રાહયામાસ તં વિધિઃ

વેદોક્તસપ્તમન્ત્રાંશ્ચ પાઠયામાસ માધવમ્ ॥
સંસ્થાપ્ય રાધિકાહસ્તં હરેર્વક્ષસિ વેદવિત્

શ્રીકૃષ્ણહસ્તં રાધાયાઃ પૃષ્ઠદેશે પ્રજાપતિઃ ॥
સ્થાપયામાસ મન્ત્રાંસ્ત્રીન્પાઠયામાસ રાધિકામ્

પારિજાતપ્રસૂનાનાં માલાં જાનુવિલમ્બિતામ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણસ્ય ગલે બ્રહ્મા રાધાદ્વારા દદૌ મુદા

પ્રણમય્ય પુનઃ કૃષ્ણં રાધાં ચ કમલોદ્ભવઃ ॥
રાધાગલે હરિદ્વારા દદૌ માલાં મનોહરામ્॥
પુનશ્ચ વાસયામાસ શ્રીકૃષ્ણં કમલોદ્ભવઃ

તદ્વામપાર્શ્વે રાધાં ચ સસ્મિતાં કૃષ્ણચેતસમ્ ॥
પુટાઞ્જલિં કારયિત્વા માધવં રાધિકાં વિધિઃ ॥

પાઠયામાસ વેદોક્તાન્પઞ્ચ મન્ત્રાંશ્ચ નારદ ॥
પ્રણમય્ય પુનઃ કૃષ્ણં સમર્પ્ય રાધિકાં વિધિઃ

કન્યકાં ચ યથા તાતો ભક્ત્યા તસ્થૌ હરેઃ પુરઃ ॥
એતસ્મિન્નન્તરે દેવાઃ સાનન્દપુલકોદ્ગમાઃ

દુન્દુભિં વાદયામાસુશ્ચાનકં મુરજાદિકમ્॥
પારિજાતપ્રસૂનાનાં પુષ્પવૃષ્ટિર્બભૂવ હ

જગુર્ગન્ધર્વપ્રવરા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ ॥
તુષ્ટાવ શ્રીહરિં બ્રહ્મા તમુવાચ હ સસ્મિતઃ

યુવયોશ્ચરણામ્ભોજે ભક્તિં મે દેહિ દક્ષિણામ્॥
બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા તમુવાચ હરિઃ સ્વયમ્

મદીયચરણામ્ભોજે સુદૃઢા ભક્તિરસ્તુ તે ॥
સ્વસ્થાનં ગચ્છ ભદ્રં તે ભવિતા નાત્ર સંશયઃ

મયા નિયોજિતં કર્મ કુરુ વત્સ મમાજ્ઞયા ॥
શ્રીકૃષ્ણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિધાતા જગતાં મુને

પ્રણમ્ય રાધાં કૃષ્ણં ચ જગામ સ્વાલયં મુદા ॥
ગતે બ્રહ્મણિ સા દેવી સસ્મિતા વક્રચક્ષુષા ॥

સા દદર્શ હરેર્વક્ત્રં ચચ્છાદ વ્રીડયા મુખમ્ ॥
પુલકાઙ્કિતસર્વાંગી કામબાણપ્રપીડિતા

પ્રણમ્ય શ્રીહરિં ભક્ત્યા જગામ શયનં હરેઃ ॥
ચન્દનાગુરુપઙ્કં ચ કસ્તૂરીકુઙ્કુમાન્વિતમ્

લલાટે તિલકં કૃત્વા દદૌ કૃષ્ણસ્ય વક્ષસિ ॥
સુધાપૂર્ણં રત્નપાત્રં મધુપૂર્ણં મનોહરમ્

પ્રદદૌ હરયે ભક્ત્યા બુભુજે જગતીપતિઃ ॥
તામ્બૂલં ચ વરં રમ્યં કર્પૂરાદિસુવાસિતમ્

દદૌ કૃષ્ણાય સા રાધા સાદરં બુભુજે હરિઃ ॥
ચખાદ સસ્મિતા રાધા હરિદત્તં સુધારસમ્

તામ્બૂલં તેન દત્તં ચ બુભુજે પુરતો હરેઃ ॥
કૃષ્ણશ્ચર્વિતતામ્બૂલં રાધિકાયૈ મુદા દદૌ

ચખાદ પરયા ભક્ત્યા પપૌ તન્મુખપઙ્કજમ્ ॥
રાધાચર્વિતતામ્બૂલં યયાચે મધુસૂદનઃ

જહાસ ન દદૌ રાધા ક્ષમેત્યુક્તં તયા મુદા॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુઙ્કુમદ્રવમુત્તમમ્ ॥
રાધિકાયાશ્ચ સર્વાંગે પ્રદદૌ માધવઃ સ્વયમ્

યઃ કામો ધ્યાયતે નિત્યં યસ્યૈકચરણામ્બુજમ્ ॥
બભૂવ તસ્ય સ વશો રાધાસંતોષકારણાત્

યદ્ભૃત્યભૃત્યૈર્મદનો જિતઃ સર્વક્ષણં મુને ॥
સ્વેચ્છામયો હિ ભગવાઞ્જિતસ્તેન કુતૂહલાત્

કરે ધૃત્વા ચ તાં કૃષ્ણઃ સ્થાપયામાસ વક્ષસિ ॥
ચકાર શિથિલં વસ્ત્રં ચુમ્બનં ચ ચતુર્વિધમ્

બભૂવ રતિયુદ્ધેન વિચ્છિન્ના ક્ષુદ્રઘણ્ટિકા ॥
ચુમ્બનેનૌષ્ઠરાગશ્ચ હ્યાશ્લેષેણ ચ પત્રકમ્

શૃંગારેણૈવ કબરી સિન્દૂરતિલકં મુને ॥
જગામાલક્તકાઙ્કશ્ચ વિપરીતાદિકેન ચ

પુલકાઙ્કિતસર્વાંઙ્ગી બભૂવ નવસંગમાત્ ॥
મૂર્ચ્છામવાપ સા રાધા બુબુધે ન દિવાનિશમ્

પ્રત્યઙ્ગેનૈવ પ્રત્યઙ્ગમઙ્ગેનાઙ્ગં સમાશ્લિષત્ ॥
શૃઙ્ગારાષ્ટવિધં કૃષ્ણશ્ચકાર કામશાસ્ત્રવિત્

પુનસ્તાં ચ સમાશ્લિષ્ય સસ્મિતાં વક્રલોચનામ્ ॥
ક્ષતવિક્ષતસર્વાઙ્ગીં નખદન્તૈશ્ચકાર હ

કઙ્કણાનાં કિઙ્કિણીનાં મઞ્જીરાણાં મનોહરઃ ॥
બભૂવ શબ્દસ્તત્રૈવ શૃઙ્ગારસમરોદ્ભવઃ

પુનસ્તાં ચ સમાકૃષ્ય શય્યાયાં ચ નિવેશ્ય ચ ॥
ચકાર રહિતાં રાધાં કબરીબન્ધવાસસા

નિર્જને કૌતુકાત્કૃષ્ણઃ કામશાસ્ત્રવિશારદઃ ॥
ચૂડાવેષાંશુકૈર્હીનં ચકાર તં ચ રાધિકા

ન કસ્ય કસ્માદ્ધાનિશ્ચ તૌ દ્વૌ કાર્યવિશારદૌ ॥
જગ્રાહ રાધાહસ્તાત્તુ માધવો રત્નદર્પણમ્

મુરલીં માધવકરાજ્જગ્રાહ રાધિકા બલાત્ ॥
ચિત્તાપહારં રાધાયાશ્ચકાર માધવો બલાત્

જહાર રાધિકા રાસાન્માધવસ્યાપિ માનસમ્ ॥
નિવૃત્તે કામયુદ્ધે ચ સસ્મિતા વક્રલોચના

પ્રદદૌ મુરલીં પ્રીત્યા શ્રીકૃષ્ણાય મહાત્મને॥
પ્રદદૌ દર્પણં કૃષ્ણઃ ક્રીડાકમલમુજ્જ્વલમ્

ચકાર કબરીં રમ્યાં સિન્દૂરતિલકં દદૌ॥
વિચિત્રપત્રકં વેષં ચકારૈવંવિધં હરિઃ॥

વિશ્વકર્મા ન જાનાતિ સખીનામપિ કા કથા ॥
વેષં વિધાતું કૃષ્ણસ્ય યદા રાધા સમુદ્યતા

બભૂવ શિશુરૂપં ચ કૈશોરં ચ વિહાય ચ ॥
દદર્શ બાલરૂપં તં રુદન્તં પીડિતં ક્ષુધા

યાદૃશં પ્રદદૌ નન્દો ભીતં તાદૃશમચ્યુતમ્ ॥
વિનિશ્વસ્ય ચ સા રાધા હૃદયેન વિદૂયતા

ઇતસ્તતસ્તં પશ્યન્તી શોકાર્તા વિરહાતુરા ॥
ઉવાચ કૃષ્ણમુદ્દિશ્ય કાકૂક્તિમિતિ કાતરા

માયાં કરોષિ માયેશ કિંકરીં કથમીદૃશીમ્ ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા સા રાધા પપાત ચ રુરોદ ચ ॥

રુરોદ કૃષ્ણસ્તત્રૈવ વાગ્બભૂવાશરીરિણી ॥
કથં રોદિષિ રાધે ત્વં સ્મર કૃષ્ણપદામ્બુજમ્

આરાસમણ્ડલં યાવન્નક્તમત્રાગમિષ્યતિ ॥
કરિષ્યસિ રતિં નિત્યં હરિણા સાર્દ્ધમીપ્સિતામ્

છાયાં વિધાય સ્વગૃહે સ્વયમાગત્ય મા રુદ ॥
કૃત્વા ક્રોડે ચ પ્રાણેશં માયેશં બાલરૂપિણમ્

ત્યજ શોકં ગૃહં ગચ્છ સુન્દરીત્થં પ્રબોધિતા ॥
શ્રુત્વૈવં વચનં રાધા કૃત્વા ક્રોડે ચ બાલકમ્ ॥

દદર્શ પુષ્પોદ્યાનં ચ વનં સદ્રત્નમણ્ડપમ્ ॥
તૂર્ણં વૃન્દાવનાદ્રાધા જગામ નન્દમન્દિરમ્

સા મનોયાયિની દેવી નિમિષાર્ધેન નારદ ॥
સંસિક્તસ્નિગ્ધમધુરરસના રક્તલોચના

યશોદાયૈ શિશું દાતુમુદ્યતા સત્યુવાચ હ ॥
ગૃહીત્વૈવં શિશું સ્થૂલં રુદન્તં ચ ક્ષુધાતુરમ્

ગોષ્ઠે ત્વત્સ્વામિના દત્તં પ્રાપ્નોમિ યાતનાં પથિ ॥
સંસિક્તં વસનં વત્સે મેઘાચ્છન્નેઽતિદુર્દિને

પિચ્છિલે કર્દમોદ્રેકે યશોદા વોઢુમક્ષમા ॥
ગૃહાણ બાલકં ભદ્રે સ્તનં દત્ત્વા પ્રબોધય

ગૃહં ચિરં પરિત્યક્તં યામિ તિષ્ઠ સુખં સતિ ॥
ઇત્યુક્ત્વા બાલકં દત્ત્વા જગામ સ્વગૃહં પ્રતિ

યશોદા બાલકં નીત્વા ચુચુમ્બ ચ સ્તનં દદૌ ॥
બહિર્નિવિષ્ટા સા રાધા સ્વગૃહે ગૃહકર્મણિ

નિત્યં નક્તં રતિં તત્ર ચકાર હરિણા સહ ॥
ઇત્યેવં કથિતં વત્સ શ્રીકૃષ્ણચરિતં શુભમ્ ॥
સુખદં મોક્ષદં પુણ્યમપરં કથયામિ તે

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે રાધાકૃષ્ણવિવાહનવસંગમપ્રસ્તાવો નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ