બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.13

॥ શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥ ॥
અપરં કૃષ્ણમાહાત્મ્યં શૃણુ કિંચિન્મહામુને ॥
વિઘ્નનિઘ્નં પાપહરં મહાપુણ્યકરં પરમ્

એકદા નન્દપત્ની ચ કૃત્વા કૃષ્ણં સ્વવક્ષસિ ॥
સ્વર્ણસિંહાસનસ્થા ચ ક્ષુધિતં તં સ્તનં દદૌ

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર વિપ્રેંદ્રૈકઃ સમાગતઃ ॥
વૃતઃ શિષ્યસમૂહૈશ્ચ પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા

પ્રજપન્પરમં બ્રહ્મ શુદ્ધસ્ફટિકમાલયા ॥
દણ્ડી છત્રી શુક્લવાસા દન્તપંક્તિવિરાજિતઃ

જ્યોતિર્ગ્રંથો મૂર્તિમાંશ્ચ વેદવેદાંગપારગઃ ॥
પરિબિભ્રજ્જટાજાલં તપ્તકાંચનસન્નિભમ્

શરત્પાર્વણચંદ્રાસ્યો ગૌરાંગઃ પદ્મલોચનઃ ॥
યોગીન્દ્રો ધૂર્જટેઃ શિષ્યઃ શુદ્ધભક્તો ગદાભૃતઃ

વ્યાખ્યામુદ્રાકરઃ શ્રીમાઞ્છિષ્યાનધ્યાપયન્મુદા ॥
વેદવ્યાખ્યાં કતિવિધાં પ્રકુર્વન્નિવ લીલયા

એકીભૂય ચતુર્વેદાસ્તેજસા મૂર્તિમાનિવ॥
સાક્ષાત્સરસ્વતીકણ્ઠઃ સિદ્ધાંતૈકવિશારદઃ

ધ્યાનૈકનિષ્ઠઃ શ્રીકૃષ્ણપાદાંભોજે દિવાનિશમ્ ॥
જીવન્મુક્તો હિ સિદ્ધેશઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વદર્શનઃ

તં દૃષ્ટ્વા સા સમુત્તસ્થૌ યશોદા પ્રણનામ ચ ॥
પાદ્યં ગાં મધુપર્કં ચ સ્વર્ણસિંહાસનં દદૌ

બાલકં વંદયામાસ મુનીન્દ્રં સસ્મિતં મુદા ॥
મુનિશ્ચ મનસા ચક્રે પ્રણામશતકં હરિમ્

આશિષં પ્રદદૌ પ્રીત્યા વેદમંત્રોપયોગિકમ્ ॥
પ્રણનામ ચ શિષ્યાંશ્ચ તે તાં યુયુજુરાશિષમ્

શિષ્યાન્પાદ્યાદિકં ભક્ત્યા પ્રદદૌ ચ પૃથક્પૃથક્ ॥
સાશિષ્યાંઘ્રી ચ પ્રક્ષાલ્ય સમુવાસ સુખાસને

સમુદ્યતા સા પ્રષ્ટું ચ પુટાઞ્જલિયુતા સતી ॥
સ્વક્રોડે બાલકં કૃત્વા ભક્તિનમ્રાત્મકંધરા

સ્વાત્મારામં મંગલં ચ પ્રષ્ટું યદ્યપિ ન ક્ષમા ॥
તથાઽપિ ભવતો નામ શિવં પૃચ્છામિ સાંપ્રતમ્

અબલા બુદ્ધિહીનાયા દોષં ક્ષંતું સદાઽર્હસિ ॥
મૂઢસ્ય સતતં દોષં ક્ષમાં કુર્વંતિ સાધવઃ

અંગિરા વાઽથ વાઽત્રિર્વા મરીચિર્ગૌતમોઽથ વા ॥
ક્રતુઃ કિં વા પ્રચેતા વા પુલસ્ત્યઃ પુલહોઽથવા

દુર્વાસાઃ કર્દમસ્ત્વં વા વશિષ્ઠો ગર્ગ એવ વા ॥
જૈગીષવ્યો દેવલો વા કપિલો વા સ્વયં વિભુઃ

સનત્કુમારઃ સનકઃ સનન્દો વા સનાતનઃ ॥
વોઢુઃ પંચશિખો વા ત્વમાસુરિઃ સૌભરિઃ કિમુ

વિશ્વામિત્રોઽથ વાલ્માકો વામદેવોઽથ કશ્યપઃ॥
સંવર્તઃ કિમુતથ્યો વા કિં કચો વા બૃહસ્પતિઃ

ભૃગુઃ શુક્રશ્ચ ચ્યવનો નરનારાયણોઽથવા ॥
સક્થિનઃ પરાશરો વ્યાસઃ શુકદેવોઽથ જૈમિનિઃ

માર્કણ્ડેયો લોમશશ્ચ કણ્વઃ કાત્યાયનસ્તથા ॥
આસ્તીકો વા જરત્કારુરૃષ્યશૃંગો વિભાંડકઃ

પૌલસ્ત્યસ્ત્વમગસ્ત્યો વા શરદ્વાન્ગિરિરેવ ચ ॥
શમીકોઽરિષ્ટનેમિશ્ચ માણ્ડવ્યઃ પૈલ એવ ચ

પાણિનિર્વા કણાદો વા શાકલ્યઃ શાકટાયનઃ ॥
અષ્ટાવક્રો ભાગુરિર્વા સુમન્તુર્વત્સ એવ વા

જાબાલો યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચ વૈશંપાયન એવ ચ ॥
યતિર્હંસી પિપ્પલાદો મૈત્રેયઃ કરુષસ્તથા

ઉપમન્યુર્ગૌરમુખોઽરુણિરૌર્વોઽથ કક્ષિવાન્ ॥
ભરદ્વાજો વેદશિરા શંકુકર્ણોઽથ શૌનકઃ

એતેષાં પુણ્યશ્લોકાનાં કો ભવાન્વદ મે પ્રભો ॥
પ્રત્યુત્તરાર્હા નાહં ચેત્તથાઽપિ વક્તુમર્હસિ

કિંકરઃ કિંકરી વાઽપિ સમર્થા પ્રભુમીશ્વરમ્ ॥
યો યસ્ય સેવાનિયતઃ સ કં પૃચ્છતિ તં વિના

ધન્યાઽહં કૃતકૃત્યાહં સફલં જીવિતં મમ ॥
ત્વત્પાદાબ્જરજઃસ્પર્શાજ્જન્મકોટ્યંહસા ક્ષયઃ

ત્વત્પાદોદકસંસ્પર્શાત્સદ્યઃ પૂતા વસુંધરા ॥
તવાગમનમાત્રેણ તીર્થીભૂતો મમાશ્રમઃ 4.13.૩૦ ॥
યેયે શ્રુતાઃ શ્રુતૌ બ્રહ્મઞ્ચ્છ્રુતિસારા મહાજનાઃ ॥
તેષામેકો મયા દૃષ્ટઃ પૂર્વપુણ્યફલોદયાત્

શિષ્યા વેદા મૂર્તિમંતો ગ્રીષ્મ મધ્યાહ્નભાસ્કરાઃ ॥
ગોકુલં મત્કુલં સદ્યઃ પુનંતિ પાદરેણુના

આશિષં કર્તુમર્હંતિ પ્રસન્નમનસા શિશુમ્ ॥
પૂર્ણસ્વસ્ત્યયનં સદ્યો વિપ્રાશીર્વચનં ધ્રુવમ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા નંદસ્ત્રી ભક્ત્યા તસ્થૌ મુનેઃ પુરઃ ॥
નરં પ્રસ્થાપયામાસ નંદમાનયિતું સતી

યશોદાવચનં શ્રુત્વા જહાસ મુનિપુંગવઃ ॥
જહસુઃ શિષ્યસંઘાશ્ચ ભાસયંતો દિશો દશ

હિતં તથ્યં નીતિયુક્તં મહત્પુણ્યકરં પરમ્ ॥
તામુવાચ મુદા યુક્તઃ શુદ્ધબુદ્ધિર્મહામુનિઃ

શ્રીગર્ગ ઉવાચ ॥ ॥
સુધામયં તે વચનં લૌકિકં ચ કુલોચિતમ્ ॥
યસ્ય યત્ર કુલે જન્મ સ એવ તાદૃશો ભવેત્

સર્વેષાં ગોપપદ્માનાં ગિરિભાનુશ્ચ ભાસ્કરઃ ॥
પત્ની પદ્માસમા તસ્ય નામ્ના પદ્માવતી સતી

તસ્યાઃ કન્યા યશોદા ત્વં યશોવર્દ્ધનકારિણી ॥
બલ્લવાનાં ચ પ્રવરો લબ્ધો નંદશ્ચ વલ્લભઃ

નંદો યસ્ત્વં ચ યા ભદ્રે બાલો યો યેન વા ગતઃ॥
જાનામિ નિર્જને સર્વં વક્ષ્યામિ નંદસન્નિધિમ્

ગર્ગોઽહં યદુવંશાનાં ચિરકાલં પુરોહિતઃ ॥
પ્રસ્થાપિતોઽહં વસુના નાન્યસાધ્યે ચ કર્મણિ

એતસ્મિન્નન્તરે નંદઃ શ્રુતમાત્રં જગામ હ ॥
નનામ દંડવદ્ભૂમૌ મૂર્ધ્ના તં મુનિપુંગવમ્

શિષ્યાન્નનામ મૂર્ધ્ના ચ તે તં યુયુજુરાશિષમ્॥
સમુત્થાયાસનાત્તૂર્ણ યશોદાનંદ એવ ચ

ગૃહીત્વાઽભ્યંતરં રમ્યં જગામ વિદુષાં વરઃ ॥
ગર્ગો નંદો યશોદા ચ સપુત્રા સા મુદાઽન્વિતા ॥
વાક્યં ગર્ગસ્તદોવાચ નિગૂઢં નિર્જને મુને

શ્રીગર્ગ ઉવાચ ॥
અયિ નંદ પ્રવક્ષ્યામિ વચનં તે સુખાવહમ્ ॥
પ્રસ્થાપિતોઽહં વસુના યેન તચ્છ્રૂયતામિતિ

વસુના સૂતિકાગારે શિશુઃ પ્રત્યર્પણં કૃતઃ ॥
પુત્રોઽયં વસુદેવસ્ય જ્યેષ્ઠશ્ચ તસ્ય ચ ધ્રુવમ્

કન્યા તે તેન યા નીતા મથુરાં કંસભીરુણા ॥
અસ્યાન્નપ્રાશનાયાહં નામાનુકરણાય ચ ॥
ગૂઢેન પ્રેષિતસ્તેન તસ્યોદ્યોગં કુરુ દ્વિજ

પૂર્ણબ્રહ્મસ્વરૂપોઽયં શિશુસ્તે માયયા મહીમ્ ॥
આગત્ય ભારહરણં કર્તા ધાત્રા ચ સેવિતઃ ॥
ગોલોકનાથો ભગવાઞ્છ્રીકૃષ્ણો રાધિકાપતિઃ

નારાયણો યો વૈકુંઠે કમલાકાંત એવ ચ ॥
શ્વેતદ્વીપનિવાસી યઃ પિતા વિષ્ણુશ્ચ સોઽપ્યજઃ

કપિલોઽન્યે તદંશાશ્ચ નરનારાયણાવૃષી ॥
સર્વેષાં તેજસાં રાશિર્મૂર્તિમાનાગતઃ કિમુ

તં વસું દર્શયિત્વા ચ શિશુરૂપો બભૂવ હ ॥
સાંપ્રતં સૂતિકાગારાદાજગામ તવાલયમ્

અયોનિસંભવશ્ચાયમાવિર્ભૂતો મહીતલે ॥
વાયુપૂર્ણં માતૃગર્ભે કૃત્વા ચ માયયા હરિઃ

આવિર્ભૂય વસું મૂર્તિં દર્શયિત્વા જગામ હ ॥
યુગેયુગે વર્ણભેદો નામભેદોઽસ્ય બલ્લવ

શુક્લઃ પીતસ્તથા રક્ત ઇદાનીં કૃષ્ણતાં ગતઃ ॥
શુક્લવર્ણઃ સત્યયુગે સુતીવ્રતેજસા વૃતઃ

ત્રેતાયાં રક્તવર્ણોઽયં પીતોઽયં દ્વાપરે વિભુઃ ॥
કૃષ્ણવર્ણઃ કલૌ શ્રીમાંસ્તેજસાં રાશિરેવ ચ

પરિપૂર્ણતમં બ્રહ્મ તેન કૃષ્ણ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
બ્રહ્મણો વાચકઃ કોઽયમૃકારોઽનંતવાચકઃ

શિવસ્ય વાચકઃ ષશ્ચ નકારો ધર્મવાચકઃ ॥
અકારો વિષ્ણુવચનઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસિનઃ

નરનારાયણાર્થસ્ય વિસર્ગો વાચકઃ સ્મૃતઃ ॥
સર્વેષાં તેજસાં રાશિઃ સર્વમૂર્તિસ્વરૂપકઃ

સર્વાધારઃ સર્વબીજસ્તેન કૃષ્ણ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
કર્મનિર્મૂલવચનઃ કૃષિર્નો દાસ્યવાચકઃ

અકારો દાતૃવચનસ્તેન કૃષ્ણ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
કૃષિર્નિશ્ચેષ્ટવચનો નકારો ભક્તિવાચકઃ

અકારઃ પ્રાપ્તિવચનસ્તેન કૃષ્ણ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
કૃષિર્નિર્વાણવચનો નકારો મોક્ષવાચકઃ ॥

અકારો દાતૃવચનસ્તેન કૃષ્ણ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
નામ્નાં ભગવતો નંદ કોટીનાં સ્મરણેન યત્

તત્ફલં લભતે નૂનં કૃષ્ણેતિ સ્મરણે નરઃ ॥
યદ્વિધં સ્મરણાત્પુણ્યં વચનાચ્છ્રવણાત્તથા

કોટિજન્માંહસો નાશો ભવેદ્યત્સ્મરણાદિકાત્ ॥
વિષ્ણોર્નામ્નાં ચ સર્વેષાં સારાત્સારં પરાત્પરમ્

કૃષ્ણેતિ સુંદરં નામ મંગલં ભક્તિદાયકમ્ ॥
કકારોચ્ચારણાદ્ભક્તઃ કૈવલ્યં મૃત્યુજન્મહમ્

ઋકારાદ્દાસ્યમતુલં ષકારાદ્ભક્તિમીપ્સિતામ્ ॥
નકારાત્સહવાસં ચ તત્સમં કાલમેવ ચ

તત્સારૂપ્યં વિસર્ગાચ્ચ લભતે નાત્ર સંશયઃ ॥
કકારોચ્ચારણાદેવ વેપંતે યમકિંકરાઃ

ઋકારોક્તેર્ન તિષ્ઠંતિ ષકારાત્પાતકાનિ ચ ॥
નકારોચ્ચારણાદ્રોગા અકારાન્મૃત્યુરેવ ચ

ધ્રુવં સર્વે પલાયંતે નામોચ્ચારણભીરવઃ ॥
સ્મૃત્યુક્તિશ્રવણોદ્યોગાત્કૃષ્ણનામ્નો વ્રજેશ્વર

રથં ગૃહીત્વા ધાવંતિ ગોલોકાત્કૃષ્ણકિંકરાઃ ॥
પૃથિવ્યા રજસઃ સંખ્યાં કર્તું શક્તા વિપશ્ચિતઃ

નામ્નઃ પ્રભાવસંખ્યાનં સંતો વક્તું ન ચ ક્ષમાઃ ॥
પુરા શંકરવક્ત્રેણ નામ્નોઽસ્ય મહિમા શ્રુતઃ

ગુણાન્નામપ્રભાવં ચ કિંચિજ્જાનાતિ મદ્ગુરુઃ ॥
બ્રહ્માઽનંતશ્ચ ધર્મશ્ચ સુરર્ષિમનુમાનવાઃ

વેદાઃ સંતો ન જાનંતિ મહિમ્નઃ ષોડશીં કલામ્ ॥
ઇત્યેવં કથિતો નંદ મહિમા ચ સુતસ્ય ચ

યથામતિ યથાજ્ઞાનં ગુરુવક્ત્રાદ્યથા શ્રુતમ્ ॥
કૃષ્ણઃ પીતાંબરઃ કંસધ્વંસી ચ વિષ્ટરશ્રવાઃ

દેવકીનંદનઃ શ્રીશો યશોદાનંદનો હરિઃ ॥
સનાતનોઽચ્યુતોઽનંતઃ સર્વેશઃ સર્વરૂપધૃક્

સર્વાધારઃ સર્વગતિઃ સર્વકારણકારણમ્ ॥
રાધાબંધૂ રાધિકાત્મા રાધિકાજીવનં સ્વયમ્

રાધાપ્રાણો રાધિકેશો રાધિકારમણઃ સ્વયમ્ ॥
રાધિકાસહચારી ચ રાધામાનસપૂરણઃ

।
રાધાધનો રાધિકાંગો રાધિકાસક્તમાનસઃ ॥
રાધિકાચિત્તચોરશ્ચ રાધાપ્રાણાધિકઃ પ્રભુઃ

પરિપૂર્ણતમં બ્રહ્મ ગોવિંદો ગરુડધ્વજઃ ॥
નામાન્યેતાનિ કૃષ્ણસ્ય શ્રુતાનિ મન્મુખાદ્ધૃદિ

જન્મમૃત્યુહરાણ્યેવ રક્ષ નંદ શુભેક્ષણ ॥
કૃતં નિરૂપણં નામ્નાં કનિષ્ઠસ્ય યથા શ્રુતમ્

જ્યેષ્ઠસ્ય હલિનો નામ્નઃ સંકેતં શૃણુ મન્મુખાત્ ॥
ગર્ભસંકર્ષણાદેવ નામ્ના સંકર્ષણઃ સ્મૃતઃ

નાસ્ત્યંતોઽસ્યૈવ વેદેષુ તેનાનંત ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
બલદેવો બલોદ્રેકાદ્ધલી ચ હલધારણાત્

શિતિવાસા નીલવાસાન્મુસલી મુસલાયુધાત્ ॥
રેવત્યા સહ સંભોગાદ્રેવતીરમણઃ સ્વયમ્

રોહિણીગર્ભવાસાત્તુ રૌહિણેયો મહામતિઃ ॥
ઇત્યેવં જ્યેષ્ઠપુત્રસ્ય શ્રુતં નામ નિવેદિતમ્

યાસ્યામ્યહં ગૃહં નંદ સુખં તિષ્ઠ સ્વમંદિરે ॥
બ્રાહ્મણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા નંદઃ સ્તબ્ધો બભૂવ હ

નિશ્ચેષ્ટા નંદપત્ની ચ જહાસ બાલકઃ સ્વયમ્ ॥
પ્રણમ્યોવાચ નંદસ્તં વાક્યં વિનયપૂર્વકમ્

પુટાંજલિયુતો ભૂત્વા ભક્તિનમ્રાત્મકંધરઃ ॥
નંદ ઉવાચ ॥
ગતશ્ચેત્ત્વં તદા કર્મ કરિષ્યત્યેવ કો મહાન્

સ્વયં શુભેક્ષણં કૃત્વા કુરુ નામ્નાઽન્નપ્રાશનમ્ ॥
યન્નામૌઘશ્ચ કથિતો રાધાપ્રાણાદિકો દશ ॥

તસ્યાપિ કા વા રાધેતિ કન્યકા કસ્ય ચ ધ્રુવમ્॥
નંદસ્ય વચનં શ્રુત્વા જહાસ મુનિપુંગવઃ॥
નિગૂઢં પરમં તત્ત્વં રહસ્યં કથયામિ તે

॥ શ્રીગર્ગ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ નંદ પ્રવક્ષ્યામિ ઇતિહાસં પુરાતનમ્

પુરા ગોલોકવૃત્તાંતં શ્રુતં શંકરવક્ત્રતઃ॥
શ્રીદામ્નો રાધયા સાર્દ્ધં બભૂવ કલહો મહાન્

શ્રીદામશાપાદ્દૈવેન ગોપી રાધા ચ ગોકુલે ॥
વૃષભાનુસુતા સા ચ માતા તસ્યાઃ કલાવતી

કૃષ્ણસ્યાર્દ્ધાંગસંભૂતા નાથસ્ય સદૃશી સતી ॥
ગોલોકવાસિની સેયમત્ર કૃષ્ણાજ્ઞયાઽધુના

અયોનિસંભવા દેવી મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી ॥
માતુર્ગર્ભં વાયુપૂર્ણં કૃત્વા ચ માયયા સતી

વાયુનિઃસરણે કાલે ધૃત્વા ચ શિશુવિગ્રહમ્ ॥
આવિર્બભૂવ માયેયં પૃથ્વ્યાં કૃષ્ણોપદેશતઃ

વર્ધતે સા વ્રજે રાધા શુક્લે ચંદ્રકલા યથા ॥
શ્રીકૃષ્ણતેજસોઽર્દ્ધેન સા ચ મૃર્તિમતી સતી

એકા મૂર્તિર્દ્વિધાભૂતા ભેદો વેદે નિરૂપિતઃ ॥
ઇયં સ્ત્રી સા પુમાન્ કિંવા સા વા કાંતા પુમાનયમ્

દ્વે રૂપે તેજસા તુલ્યે રૂપેણ ચ ગુણેન ચ ॥
પરાક્રમેણ બુદ્ધ્યા વા જ્ઞાનેન સંપદાઽપિ ચ

પુરતો ગમનેનૈવ કિંતુ સાવયસાધિકા ॥
ધ્યાયતે તામયં શશ્વદિમં સા સ્મરતિ પ્રિયમ્

રચિતા સાઽસ્ય પ્રાણૈશ્ચ તત્પ્રાણૈર્મૂર્તિમાનયમ્ ॥
અસ્ય રાધાનુસારેણ ગોકુલાગમનં પરમ્

સ્વીકારં સાર્થકં કર્તું ગોકુલે યત્કૃતં પુરા ॥
કંસભીતિચ્છલેનૈવ ગોકુલાગમનં હરેઃ

પ્રતિજ્ઞાપાલનાર્થાય ભયેશસ્ય ભયં કુતઃ ॥
રાધાશબ્દસ્ય વ્યુત્પત્તિઃ સામવેદે નિરૂપિતા

નારાયણસ્તામુવાચ બ્રહ્માણં નાભિપંકજે ॥
બ્રહ્મા તાં કથયામાસ બ્રહ્મલોકે ચ શંકરમ્

પુરા કૈલાસશિખરે મામુવાચ મહેશ્વરઃ ॥
દેવાનાં દુર્લભાં નંદ નિશામય વદામિ તે

સુરાસુરમુનીંદ્રાણાં વાંછિતાં મુક્તિદાં પરામ્ ॥
રેફો હિ કોટિજન્માઘં કર્મભોગં શુભાશુભમ્

આકારો ગર્ભવાસં ચ મૃત્યું ચ રોગમુત્સૃજેત્ ॥
ધકાર આયુષો હાનિમાકારો ભવબંધનમ્

શ્રવણસ્મરણોક્તિભ્યઃ પ્રણશ્યતિ ન સંશયઃ ॥
રેફો હિ નિશ્ચલાં ભક્તિં દાસ્યં કૃષ્ણપદાંબુજે

સર્વેપ્સિતં સદાનંદં સર્વસિદ્ધૌઘમીશ્વરમ્ ॥
ધકારઃ સહવાસં ચ તત્તુલ્યકાલમેવ ચ

દદાતિ સાર્ષ્ટિસારૂપ્યં તત્ત્વજ્ઞાનં હરેઃ સમમ્॥
આકારસ્તેજસાં રાશિં દાનશક્તિં હરૌ યથા

યોગશક્તિં યોગમતિં સર્વકાલં હરિસ્મૃતિમ્ ॥
શ્રુત્યુક્તિસ્મરણાદ્યોગાન્મોહજાલં ચ કિલ્બિષમ્

રોગશોકમૃત્યુયમા વેપંતે નાત્ર સંશયઃ ॥
રાધામાધવયોઃ કિંચિદ્વ્યાખ્યાનં ચ યતઃ શ્રુતમ્

તદુક્તં ચ યથાજ્ઞાનં સાકલ્યં વક્તુમક્ષમઃ॥
આરાદ્ વૃંદાવને નંદ વિવાહો ભવિતાઽનયોઃ

પુરોહિતો જગદ્ધાતા કૃત્વાઽગ્નિં સાક્ષિણં મુદા ॥
કુબેરપુત્રમોક્ષં ચ ગવ્યસ્યાહૃત્ય ભક્ષણમ્ ॥

હિંસનં ધેનુકસ્યૈવ કાનને તાલભોજનમ્ ॥
બકકેશિપ્રલંબાનાં હિંસનં ચાથ લીલયા

મોક્ષણં દ્વિજપત્નીનાં મિષ્ટાન્નપાનભોજનમ્ ॥
ભંજનં શક્રયાગસ્ય શક્રાદ્ગોકુલરક્ષણમ્

ગોપીનાં વસ્ત્રહરણં વ્રતસંપાદનં તથા ॥
તાભ્યઃ પુનર્વસ્ત્રદાનં વરદાનં યથેપ્સિતમ્

ચેતસાં હરણં તાસામયં વશ્યાઃ કરિષ્યતિ ॥
રાસોત્સવં મહારમ્યં સર્વેષાં હર્ષવર્દ્ધનમ્

પૂર્ણચન્દ્રોદયે નક્તં વસંતે રાસમંડલે ॥
ગોપીનાં નવસંભોગાત્કૃત્વા પૂર્ણં મનોરથમ્

તાભિઃ સહ જલક્રીડાં કરિષ્યતિ કુતૂહલાત્ ॥
વિચ્છેદોઽસ્ય વર્ષશતં શ્રીદામશાપહેતુકમ્

ગોપાલૈર્ગોપિકાભિશ્ચ ભવિતા રાધયા સહ ॥
મથુરાગમનં તત્ર ગોપીનાં શોકવર્દ્ધનમ્

પુનઃ પ્રબોધનં તાસાં દાનમાધ્યાત્મિકસ્ય ચ ॥
સ્યંદનાક્રૂરયો રક્ષાં સદ્યસ્તાભ્યાં કરિષ્યતિ

રથમારોહણં કૃત્વા મથુરાગમનં પુનઃ ॥
પિતૃભ્રાતૃવ્રજૈઃ સાર્દ્ધં વિલંઘ્ય યમુનાં વ્રજે

અક્રૂરાય જ્ઞાનદાનં દર્શયિત્વા સ્વકં જલે ॥
કૌતુકેન ચ સાયાહ્ને નગરાત્સર્વદર્શનમ્

માલાકારતંતુવાયકુબ્જાનાં બંધમોક્ષણમ્ ॥
ધનુર્ભંગં શંકરસ્ય યાગસ્થાન પ્રદર્શનમ્

હિંસનં ગજમલ્લાનાં દર્શનં નૃપતેઃ પુરઃ॥
કંસસ્ય હિંસનં સદ્યઃ પિત્રોર્નિગડમોક્ષણમ્

પ્રબોધનં ચ યુષ્માકમુગ્રસેનાભિષેચનમ્ ॥
તસ્યતસ્ય વધૂનાં ચ જ્ઞાનાચ્છોકાપનોદનમ્

ભ્રાતુઃ સ્વસ્યોપનયનં વિદ્યાદાનં ગુરોર્મુખાત્ ॥
ગુરુપુત્રપ્રદાનં ચ પુનરાગમનં ગૃહે

છલનં નૃપસૈન્યાનાં યવનસ્ય દુરાત્મનઃ ॥
નિર્માણં દ્વારકાયાશ્ચ મુચુકુંદસ્ય મોક્ષણમ્ ॥

દ્વારકાગમનં ચૈવ યાદવૈઃ સહ કૌતુકાત્ ॥
સ્ત્રીસંઘાનાં વિહરણં તાભિઃ સાર્દ્ધં ચ ક્રીડનમ્

સૌભાગ્યવર્ધનં તાસાં પુત્રપૌત્રાદિકસ્ય ચ ॥
મણિસંબંધિનો મિથ્યાકલંકસ્ય ચ મોક્ષણમ્

સાહાય્યં પાંડવાનાં ચ ભારાવતરણાદિકમ્ ॥
નિષ્પન્નં રાજસૂયસ્ય ધર્મપુત્રસ્ય લીલયા

પારિજાતસ્ય હરણં શક્રાહંકારમર્દનમ્ ॥
વ્રતપૂર્ણં ચ સત્યાયા બાણસ્ય ભુજકૃન્તનમ્

મર્દનં શિવસૈન્યાનાં હરસ્ય જૃંભણં પરમ્॥
હરણં બાણપુત્ર્યાશ્ચૈવાનિરુદ્ધસ્ય મોક્ષણમ્

વારાણસ્યાશ્ચ દહનં વિપ્રદારિદ્ર્યભંજનમ્ ॥
વિપ્રપુત્રપ્રદાનં ચ દુષ્ટાનાં દમનાદિકમ્

તીર્થયાત્રાપ્રસંગેન યુષ્માભિઃ સહ દર્શનમ્ ॥
કૃત્વા ચ રાધયા સાર્ધં વ્રજમાગમિતા પુનઃ

પ્રસ્થાપયિત્વા દ્વારાં ચ પરં નારાયણાંશકમ્ ॥
સર્વં નિષ્પાદનં કૃત્વા ગોલોકં રાધયા સહ

ગમિષ્યત્યેવ ગોલોકં નાથોઽયં જગતાં પતિઃ॥
નારાયણશ્ચ વૈકુંઠં ગમિતા સ્મ ત્વયા સહ

ધર્મગેહમૃષી દ્વૌ ચ વિષ્ણુઃ ક્ષીરોદમેવ ચ ॥
ઇત્યેવં કથિતં નંદ ભવિષ્યં વેદનિર્ણયમ્

શ્રૂયતાં સાંપ્રતં કર્મ યદર્થં ગમનં મમ ॥
માઘશુક્લચતુર્દશ્યાં કુરુ કર્મ શુભે ક્ષણે

ગુરુવારે ચ રેવત્યાં વિશુદ્ધે ચંદ્રતારકે ॥
ચંદ્રસ્થે મીનલગ્ને ચ લગ્નેશપૂર્ણદર્શને

વણિજે કરણોત્કૃષ્ટે શુભયોગે મનોહરે ॥
સુદુર્લભે દિને તત્ર સર્વોત્કૃષ્ટોપયોગિકે

આલોચ્ય પંડિતૈઃ સાર્દ્ધં કુરુ કર્મ મુદાઽન્વિતઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા બહિરાગત્ય સ ઉવાચ મુનીશ્વરઃ

હૃષ્ટો નંદો યશોદા ચ કર્મોદ્યોગં ચકાર હ ॥
એતસ્મિન્નંતરે દ્રષ્ટું ગર્ગં ગોપાશ્ચ ગોપિકાઃ

બાલકા બાલિકાશ્ચૈવ આજગ્મુર્નંદમંદિરમ્ ॥
દદૃશુસ્તે મુનિશ્રેષ્ઠં ગ્રીષ્મમધ્યાહ્નભાસ્કરમ્

શિષ્યસંઘૈઃ પરિવૃતં જ્વલંતં બ્રહ્મતેજસા ॥
ગૂઢયોગં પ્રવોચંતં સિદ્ધાય પૃચ્છતે મુદા ॥

પશ્યંતં સસ્મિતં નંદભવનાનાં પરિચ્છદમ્ ॥
સ્વર્ણસિંહાસનસ્થં ચ યોગમુદ્રાધરં વરમ્

ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ પશ્યંતં જ્ઞાનચક્ષુષા ॥
હૃદીશ્વરં પ્રપશ્યન્તં સિદ્ધં મંત્રપ્રભાવતઃ

બહિર્યશોદાક્રોડસ્થં તાદૃશં સસ્મિતં શિશુમ્ ॥
મહેશદત્તધ્યાનેન યદ્રૂપં ચ નિરૂપિતમ્

તં દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીત્યા પૂર્ણભૂતમનોરથમ્ ॥
સાશ્રુનેત્રં પુલકિતં નિમગ્નં ભક્તિસાગરે

હૃદિ પૂજાં પ્રણામં ચ કુર્વંતં યોગચર્યયા ॥
મૂર્ધ્ના પ્રણેમુસ્તે તં ચ સ ચ તાનાશિષં દદૌ

આસનસ્થો મુનિસ્તસ્થૌ તે જગ્મુઃ સ્વાલયં મુદા ॥
નંદઃ સ્વાનંદયુક્તશ્ચ બંધૂન્મંગલપત્રિકાઃ

પ્રસ્થાપયામાસ શીઘ્રમારાદ્દૂરસ્થિતાન્મુદા ॥
દધિકુલ્યાં દુગ્ધકુલ્યાં ઘૃતકુલ્યાં પ્રપૂરિતામ્

ગુડકુલ્યાં તૈલકુલ્યાં મધુકુલ્યાં ચ વિસ્તૃતામ્ ॥
નવનીતકુલ્યાં પૂર્ણાં ચ તક્રકુલ્યાં યદૃચ્છયા

શર્કરોદકકુલ્યાં ચ પરિપૂર્ણાં ચ લીલયા ॥
તંડુલાનાં ચ શાલીનામુચ્ચૈશ્ચ શતપર્વતાન્

પૃથુકાનાં શૈલશતં લવણાનાં ચ સપ્ત ચ ॥
સપ્તશૈલાચ્છર્કરાણાં લડ્ડુકાનાં ચ સપ્ત ચ

પરિપક્વફલાનાં ચ તત્ર ષોડશપર્વતાન્ ॥
યવગોધૂમચૂર્ણાનાં પક્વલડ્ડુકપિંડકાન્

મોદકાનાં ચ શૈલં ચ સ્વસ્તિકાનાં ચ પર્વતાન્ ॥
કપર્દકાનામત્યુચ્ચૈઃ શૈલાન્સપ્ત ચ નારદ

કર્પૂરાદિકયુક્તાનાં તાંબૂલાનાં ચ મંદિરમ્ ॥
વિસ્તૃતં દ્વારહીનં ચ વાસિતોદકસંયુતમ્

ચંદનાગુરુકસ્તૂરીકંકુમેન સમન્વિતમ્ ॥
નાનાવિધાનિ રત્નાનિ સ્વર્ણાનિ વિવિધાનિ ચ

મુક્તાફલાનિ રમ્યાણિ પ્રવાલાનિ મુદાઽન્વિતઃ ॥
નાનાવિધાનિ ચારૂણિ વાસાંસિ ભૂષણાનિ ચ

પુત્રાન્નપ્રાશને નન્દઃ કારયામાસ કૌતુકાત્ ॥
સંસ્કારયુક્તં રુચિરં ચન્દનદ્રવચર્ચિતમ્

પ્રાઙ્ગણં કદલીસ્તમ્ભૈ રસાલનવપલ્લવૈઃ ॥
ગ્રથિતૈઃ સૂક્ષ્મવસ્ત્રેણ વેષ્ટયામાસ કૌતુકાત્

યુક્તં મઙ્ગલકુમ્ભૈશ્ચ ફલપલ્લવસંયુતૈઃ ॥
ચન્દનાઽગુરુકસ્તૂરીપુષ્પમાલાવિરાજિતૈઃ

માલ્યાનાં વરવસ્ત્રાણાં રાશિભિશ્ચ વિરાજિતમ્ ॥
ગવાં ચ મધુપર્કાણામાસનાનાં ચ નારદ

ફલાનાં જલકુમ્ભાનાં સમૂહૈશ્ચ સમન્વિતમ્ ॥
નાનાપ્રકારૈર્વાદ્યૈશ્ચ દુર્લભૈઃ સુમનોહરૈઃ

ઢક્કાનાં દુન્દુભીનાં ચ પટહાનાં તથૈવ ચ ॥
મૃદઙ્ગમુરજાદીનામાનકાનાં સમૂહકૈઃ

વંશીસન્નહનીકાંસ્યશરયન્ત્રૈશ્ચ શબ્દિતમ્ ॥
વિદ્યાધરીણાં નૃત્યેન ભૃઙ્ગિમાભ્રમણેન ચ

ગંધર્વનાયકાનાં ચ સંગીતૈર્મૂર્ચ્છનાયુતૈઃ ॥
સ્વર્ણસિંહાસનાનાં ચ રથાનાં નિઃસ્વનૈર્યુતમ્

એતસ્મિન્નન્તરે નન્દમુવાચ વાચકો મુદા ॥
આજગ્મુર્બલ્લવેન્દ્રાશ્ચ બાન્ધવા બલ્લવાસ્તથા

અશ્વસ્થાશ્ચ ગજસ્થાશ્ચ રથસ્થાશ્ચેતિ સત્વરમ્ ॥
આજગ્મૂ રાજપુત્રાશ્ચ રત્નાલઙ્કારભૂષિતાઃ

આગતો ગિરિભાનુશ્ચ સસ્ત્રીકશ્ચ સકિઙ્કરઃ ॥
રથાનાં ચ ચતુર્લક્ષં ગજાનાં ચ તથૈવ ચ

તુરઙ્ગમાણાં કોટિશ્ચ શિબિકાનાં તથૈવ ચ ॥
ઋષીન્દ્રાણાં મુનીન્દ્રાણાં વિપ્રાણાં ચ વિપશ્ચિતામ્

બન્દિનાં ભિક્ષુકાણાં ચ સમૂહૈશ્ચ સમીપતઃ ॥
ગોપાનાં ગોપિકાનાં ચ સંખ્યા કર્તું ચ કઃ ક્ષમઃ

પશ્યાગત્ય બહિર્ભૂયેત્યુવાચ પ્રાઙ્ગણે સ્થિતઃ ॥
શ્રુત્વૈવં તાનુપવ્રજ્ય સમાનીય વ્રજેશ્વરઃ

પ્રાઙ્ગણે વાસયામાસ પૂજયામાસ સત્વરમ્ ॥
ઋષ્યાદિકસમૂહં ચ પ્રણમ્ય શિરસા ભુવિ ॥
પાદ્યાદિકં ચ તેભ્યશ્ચ પ્રદદૌ સુસમાહિતઃ

વસ્તુભિર્બન્ધુભિઃ પૂર્ણં બભૂવ નન્દગોકુલમ્ ॥
ન કોઽપિ કસ્ય શબ્દં ચ શ્રોતું શક્તશ્ચ તત્ર વૈ

ત્રિમુહૂર્તં કુબેરશ્ચ શ્રીકૃષ્ણપ્રીતયે મુદા ॥
ચકાર સ્વર્ણવૃષ્ટ્યા ચ પરિપૂર્ણં ચ ગોકુલમ્

કૌતુકાપહ્નવં ચક્રુર્બન્ધુવર્ગાશ્ચ ક્રીડયા ॥
આનમ્રકન્ધરાઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા નન્દસ્ય સમ્પદમ્

નન્દઃ કૃતાહ્નિકઃ પૂતો ધૃત્વા ધૌતે ચ વાસસી॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરી કુઙ્કુમેનૈવ ભૂષિતઃ

ઉવાસ પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય સ્વર્ણપીઠે મનોહરે ॥
ગર્ગસ્ય ચ મુનીન્દ્રાણાં ગૃહીત્વાઽઽજ્ઞાં વ્રજેશ્વરઃ

સંસ્મૃત્ય વિષ્ણુમાચાંતઃ સ્વસ્તિવાચનપૂર્વકમ્ ॥
કૃત્વા કર્મ ચ વેદોક્તં ભોજયામાસ બાલકમ્

ગર્ગવાક્યાનુસારેણ બાલકસ્ય મુદાઽન્વિતઃ ॥
કૃષ્ણેતિ મઙ્ગલં નામ રરક્ષ ચ શુભે ક્ષણે

સઘૃતં ભોજયિત્વા ચ કૃત્વા નામ જગત્પતેઃ ॥
વાદ્યાનિ વાદયામાસ કારયામાસ મઙ્ગલમ્

નાનાવિધાનિ સ્વર્ણાનિ ધનાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
ભક્ષ્યદ્રવ્યાણિ વાસાંસિ બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા

બન્દિભ્યો ભિક્ષુકેભ્યશ્ચ સુવર્ણં વિપુલં દદૌ ॥
ભારાક્રાન્તાશ્ચ તે સર્વે ન શક્તા ગન્તુમેવ ચ

બ્રાહ્મણાન્બન્ધુવર્ગાંશ્ચ ભિક્ષુકાંશ્ચ વિશેષતઃ ॥
મિષ્ટાન્નં ભોજયામાસ પરિપૂર્ણં મનોહરમ્

દીયતાં દીયતાં ચૈવ ખાદ્યતાં ખાદ્યતામિતિ ॥
બભૂવ શબ્દોઽત્યુચ્ચૈશ્ચ સતતં નન્દગોકુલે

રત્નાનિ પરિપૂર્ણાનિ વાસાંસિ ભૂષણાનિ ચ ॥
પ્રવાલાનિ સુવર્ણાનિ મણિસારાણિ યાનિ ચ

ચારૂણિ સ્વર્ણપાત્રાણિ કૃતાનિ વિશ્વકર્મણા ॥
ગત્વા ગર્ગાય વિનયં ચકાર વ્રજપુંગવઃ

શિષ્યેભ્યઃ સ્વર્ણભારાણિ પ્રદદૌ વિનયાન્વિતઃ ॥
દ્વિજેભ્યોઽપ્યવશિષ્ટેભ્યઃ પરિપૂર્ણાનિ નારદ

॥
॥ શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
ગૃહીત્વા શ્રીહરિં ગર્ગો જગામ નિભૃતં મુદા ॥
તુષ્ટાવ પરયા ભક્ત્યા પ્રણમ્ય ચ તમીશ્વરમ્

સાશ્રુનેત્રઃ સપુલકો ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ ॥
પુટાઞ્જલિયુતો ભૂત્વોવાચ કૃષ્ણપદાંબુજે

ગર્ગ ઉવાચ ॥
હે કૃષ્ણ જગતાં નાથ ભક્તાનાં ભયભઞ્જન ॥
પ્રસન્નો ભવ મામીશ દેહિ દાસ્યં પદામ્બુજે

ત્વત્પિત્રા મે ધનં દત્તં તેન મે કિં પ્રયોજનમ્ ॥
દેહિ મે નિશ્ચલાં ભક્તિં ભક્તાનામભયપ્રદ

અણિમાદિકસિદ્ધિષુ યોગેષુ મુક્તિષુ પ્રભો ॥
જ્ઞાનતત્ત્વેઽમરત્વે વા કિઞ્ચિન્નાસ્તિ સ્પૃહા મમ

ઇન્દ્રત્વે વા મનુત્વે વા સ્વર્ગલોકફલે ચિરમ્ ॥
નાસ્તિ મે મનસો વાઞ્છા ત્વત્પાદસેવનં વિના

સાલોક્યં સાર્ષ્ટિસારૂપ્યે સામીપ્યૈકત્વમીપ્સિતમ્ ॥
નાહં ગૃહ્ણામિ તે બ્રહ્મંસ્ત્વત્પાદસેવનં વિના

ગોલોકે વાપિ પાતાલે વાસે નાસ્તિ મનોરથઃ ॥
કિન્તુ તે ચરણામ્ભોજે સન્તતં સ્મૃતિરસ્તુ મે

ત્વન્મન્ત્રં શઙ્કરાત્પ્રાપ્ય કતિજન્મફલોદયાત્ ॥
સર્વજ્ઞોઽહં સર્વદર્શી સર્વત્ર ગતિરસ્તુ મે

કૃપાં કુરુ કૃપાસિન્ધો દીનબન્ધો પદામ્બુજે ॥
રક્ષ મામભયં દત્ત્વા મૃત્યુર્મે કિં કરિષ્યતિ ॥

સર્વેષામીશ્વરઃ સર્વસ્ત્વત્પાદામ્ભોજસેવયા ॥
મૃત્યુઞ્જયોઽન્તકાલશ્ચ બભૂવ યોગિનાં ગુરુઃ

બ્રહ્મા વિધાતા જગતાં ત્વત્પાદામ્ભોજસેવયા ॥
યસ્યૈકદિવસે બ્રહ્મન્પતન્તીન્દ્રાશ્ચતુર્દશ

ત્વત્પાદસેવયા ધર્મઃ સાક્ષી ચ સર્વકર્મણામ્॥
પાતા ચ ફલદાતા ચ જિત્વા કાલં સુદુર્જયમ્

સહસ્રવદનઃ શેષો યત્પાદામ્બુજસેવયા ॥
ધત્તે સિદ્ધાર્થવદ્વિશ્વં શિવઃ કણ્ઠે વિષં યથા ॥

સર્વસંપદ્વિધાત્રી યા દેવીનાં ચ પરાત્પરા॥
કરોતિ સતતં લક્ષ્મીઃ કેશૈસ્ત્વત્પાદમાર્જનમ્

પ્રકૃતિર્બીજરૂપા સા સર્વેષાં શક્તિરૂપિણી ॥
સ્મારંસ્મારં ત્વત્પદાબ્જં બભૂવ તત્પરાવરા

પાર્વતી સર્વરૂપા સા સર્વેષાં બુદ્ધિરૂપિણી॥
ત્વત્પાદસેવયા કાન્તં લલાભ શિવમીશ્વરમ્

વિદ્યાધિષ્ઠાત્રી દેવી યા જ્ઞાનમાતા સરસ્વતી ॥
પૂજ્યા બભૂવ સર્વેષાં સંપૂજ્ય ત્વત્પદામ્બુજમ્

સાવિત્રી વેદજનની પુનાતિ ભુવનત્રયમ્ ॥
બ્રહ્મણો બ્રાહ્મણાનાં ચ ગતિસ્ત્વત્પાદસેવયા

ક્ષમા જગદ્વિભર્તું ચ રત્નગર્ભા વસુન્ધરા ॥
પ્રસૂતિઃ સર્વસસ્યાનાં ત્વત્પાદપદ્મસેવયા

રાધા મમાંશસંભૂતા તવ તુલ્યા ચ તેજસા ॥
સ્થિત્વા વક્ષસિ તે પાદં સેવતેઽન્યસ્ય કા કથા

યથા શર્વાદયો દેવા દેવ્યઃ પદ્માદયો યથા ॥
સનાથં કુરુ મામીશ ઈશ્વરસ્ય સમા કૃપા

ન યાસ્યામિ ગૃહં નાથ ન ગૃહ્ણામિ ધનં તવ ॥
કૃત્વા માં રક્ષ પાદાબ્જસેવાયાં સેવકં રતમ્

ઇતિ સ્તુત્વા સાશ્રુનેત્રઃ પપાત ચરણે હરેઃ ॥
રુરોદ ચ ભૃશં ભક્ત્યા પુલકાઞ્ચિતવિગ્રહઃ

ગર્ગસ્ય વચનં શ્રુત્વા જહાસ ભક્તવત્સલઃ ॥
ઉવાચ તં સ્વયં કૃષ્ણો મયિ તે ભક્તિરસ્ત્વિતિ

ઇદં ગર્ગકૃતં સ્તોત્રં ત્રિસન્ધ્યં યઃ પઠેન્નરઃ ॥
દૃઢાં ભક્તિં હરેર્દાસ્યં સ્મૃતિં ચ લભતે ધ્રુવમ્ ॥

જન્મમૃત્યુજરારોગશોકમોહાદિસંકટાત્ ॥
તીર્ણો ભવતિ શ્રીકૃષ્ણદાસસેવનતત્પરઃ

કૃષ્ણસ્ય સહકાલં ચ કૃષ્ણસાર્દ્ધં ચ મોદતે ॥
કદાચિન્ન ભવેત્તસ્ય વિચ્છેદો હરિણા સહ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥ ॥
હરિં મુનિઃ સ્તવં કૃત્વા દદૌ નન્દાય તં મુદા ॥
ઉવાચ તં ગૃહં યામિ કુર્વાજ્ઞામિતિ બલ્લવ

અહો વિચિત્રં સંસારો મોહજાલેન વેષ્ટિતઃ ॥
સંમીલનં ચ વિરહો નરાણાં સિન્ધુફેનવત્

ગર્ગસ્ય વચનં શ્રુત્વા રુરોદ નન્દ એવ ચ ॥
સદ્વિચ્છેદો હિ સાધૂનાં મરણાદતિરિચ્યતે

સર્વશિષ્યૈઃ પરિવૃતં મુનીન્દ્રં ગન્તુમુદ્યતમ્ ॥
સર્વે નન્દાદયો ગોપા રુદન્તૌ ગોપિકાસ્તદા

પ્રણેમુઃ પરમપ્રીત્યા ચક્રુસ્તં વિનયં મુને ॥
દત્ત્વાઽઽશિષં મુનિશ્રેષ્ઠો જગામ મથુરાં મુદા

ઋષયો મુનયશ્ચૈવ બન્ધુવર્ગાશ્ચ બલ્લવાઃ ॥
સર્વે જગ્મુર્ધનૈઃ પૂર્ણાઃ સ્વાલયં હૃષ્ટમાનસાઃ

પ્રજગ્મુર્બન્દિનઃ સર્વે પરિપૂર્ણમનોરથાઃ ॥
મિષ્ટદ્રવ્યાંશુકોત્કૃષ્ટતુરગસ્વર્ણભૂષણૈઃ

આકણ્ઠપૂર્ણા ભુક્ત્યા ચ ભિક્ષુકા ગન્તુમક્ષમા॥
સ્વર્ણવસ્ત્રભરોદ્રેકપરિશ્રાન્તા મુદાઽન્વિતાઃ

સુમન્દગામિનઃ કેચિત્કેચિદ્ભૂમૌ ચ શેરતે॥
કેચિદ્વર્ત્મનિ તિષ્ઠન્તશ્ચોત્તિષ્ઠન્તશ્ચ કેચન

કેચિદૂષુઃ પ્રમુદિતા હસન્તસ્તત્ર કેચન ॥
કપર્દકાનાં વસ્તૂનાં શેષાંશ્ચોર્વરિતાન્બહૂન્। ૨૨૮॥
કેચિત્તાનાદદુઃ સ્થિત્વા દર્શયન્તશ્ચ કેચન ॥
કેચિન્નૃત્યં પ્રકુર્વન્તો ગાયન્તસ્તત્ર કેચન

કેચિદ્બહુવિધા ગાથાઃ કથયન્તઃ પુરાતનાઃ ॥
મરુત્તશ્વેતસગરમાંધાતૄણાં ચ ભૂભૃતામ્

ઉત્તાનપાદનહુષનલાદીનાં ચ યાઃ કથાઃ ॥
શ્રીરામસ્યાશ્વમેધસ્ય રન્તિદેવસ્ય કર્મણામ્

યેષાંયેષાં નૃપાણાં ચ શ્રુતા વૃદ્ધમુખાત્કથાઃ॥
કથયન્તશ્ચ તાઃ કેચિચ્છ્રુતવન્તશ્ચ કેચન

સ્થાયંસ્થાયં ગતાઃ કેચિત્સ્વાપંસ્વાપં ચ કેચન ॥
એવં સર્વે પ્રમુદિતાઃ પ્રજગ્મુઃ સ્વાલયં મુદા

હૃષ્ટો નન્દો યશોદા ચ બાલં કૃત્વા ચ વક્ષસિ ॥
તસ્થૌ સ્વમન્દિરે રમ્યે કુબેરભવનોપમે

એવં પ્રવર્દ્ધિતૌ બાલૌ શુક્લચન્દ્રકલોપમૌ ॥
ગવાં પુચ્છં ચ ભિત્તિં ચ ધૃત્વા ચોત્તસ્થતુર્મુદા

શબ્દાર્દ્ધં વા તદર્દ્ધં વા ક્ષમૌ વક્તું દિનેદિને॥
પિત્રોર્હર્ષં ચ વર્દ્ધન્તૌ ગચ્છન્તૌ પ્રાઙ્ગણે મુને

બાલો દ્વિપાદં પાદં વા ગન્તું શક્તો બભૂવ હ॥
ગન્તું શક્તો હિ જાનુભ્યાં પ્રાઙ્ગણે વા ગૃહે હરિઃ

વર્ષાધિકો હિ વયસા કૃષ્ણાત્સંકર્ષણઃ સ્વયમ્ ॥
તતો મુદં વર્દ્ધયન્તૌ વર્દ્ધિતૌ ચ દિનેદિને

વ્રજન્તૌ ગોકુલે બાલૌ પ્રહૃષ્ટગમને ક્ષમૌ ॥
ઉક્તવન્તૌ સ્ફુટં વાક્યં માયા બાલકવિગ્રહૌ

ગર્ગો જગામ મથુરાં વસુદેવાશ્રમં મુને ॥
સ તં નનામ પપ્રચ્છ પુત્રયોઃ કુશલં તયોઃ

મુનિસ્તં કથયામાસ કુશલં સુમહોત્સવમ્ ॥
આનન્દાશ્રુનિમગ્નશ્ચ શ્રુતમાત્રાદ્બભૂવ હ

દેવકી પરમપ્રીત્યા પપ્રચ્છ ચ પુનઃપુનઃ ॥
આનન્દાશ્રુનિમગ્ના સા રુરોદ ચ મુહુર્મુહુઃ

ગર્ગસ્તાવાશિષં દત્ત્વા જગામ સ્વાલયં મુદા ॥
સ્વગૃહે તસ્થતુસ્તૌ ચ કુબેરભવનોપમે

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
યત્ર કલ્પે કથા ચેયં તત્ર ત્વમુપબર્હણઃ ॥
પઞ્ચાશત્કામિનીનાં ચ પતિર્ગન્ધર્વપુઙ્ગવઃ

તાસાં પ્રાણાધિકસ્ત્વં ચ શૃઙ્ગારનિપુણો યુવા ॥
તતોઽભૂદ્બ્રહ્મણઃ શાપાદ્દાસીપુત્રો દ્વિજસ્ય ચ

તતોઽધુના બ્રહ્મપુત્રો વૈષ્ણવોચ્છિષ્ટભોજનાત્ ॥
સર્વદર્શી ચ સર્વજ્ઞઃ સ્મારકો હરિસેવયા

કથિતં કૃષ્ણચરિતં નામાન્નપ્રાશનાદિકમ્ ॥
જન્મમૃત્યુજરાતિઘ્નમપરં કથાયામિ તે

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે કૃષ્ણાન્નપ્રાશન વર્ણનનામકરણપ્રસ્તાવો નામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ