બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.129

અથૈકોનત્રિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
શ્રીકૃષ્ણો ભગવાંસ્તત્ર પરિપૂર્ણતમઃ પ્રભુઃ ।
દૃષ્ટ્વા સારોક્યમોક્ષં ચ સદ્યો ગોકુલવાસિનામ્

ઉવાસ પઞ્ચભિર્ગોપૈર્ભાણ્ડીરે વટમૂલકે ।
દદર્શ ગોકુલં સર્વ ગોકુલં વ્યાકુલં તથા

અરક્ષકં ચ વ્યસ્તં ચ શૂન્યં વૃન્દાવનં વનમ્ ।
યોગેનામૃતવૃષ્ટ્યા ચ કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ

ગોપીભિશ્ચ તથા ગોપૈઃ પરિપૂર્ણં ચકાર સઃ ।
તથા વૃન્દાવનં ચૈવ સુરમ્યં ચ મનોહરમ્

ગોકુલસ્થાશ્ચ ગોપાશ્ચ સમાશ્વાસં ચકાર સઃ ।
ઉવાચ મધુરં વાક્યં હિતં નીતં ચ દુર્લભમ્

શ્રી ભગવાનુવાચ
હે ગોપગણ હે બન્ધો સુખં તિષ્ઠ સ્થિરો ભવ ।
રમણં પ્રિયયા સાર્ધં સુરમ્યં રાસમણ્ડલમ્

તાવત્પ્રભૃતિ કૃષ્ણસ્ય પુણ્યે વૃન્દાવને વને ।
અધિષ્ઠાનં ચ સતતં યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ

તથા જગામ ભાણ્ડીરં વિધાતા જગતામપિ ।
સ્વયં શેષશ્ચ ધર્મશ્ચ ભવાન્યા ચ ભવઃસ્વયમ્

સૂર્યશ્ચાપિ મહેન્દ્રશ્ચ ચન્દ્રશ્ચાપિ હુનાશનઃ ।
કુબેરો વરુણશ્ચૈવ પવનશ્ચ યમસ્તથા

ઈશાનશ્ચાપિ દેવાશ્ચ વસવોઽષ્ટૌ તથૈવ ચ ।
સર્વે ગ્રહાશ્ચ રુદ્રાશ્ચ મુનયો મનવસ્તથા

ત્વરિતાશ્ચાઽઽયયુઃ સર્વે યત્રાઽઽસ્તે ભગવાન્પ્રભુઃ ।
પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્ભૂભૌ તમુવાચ વિધિઃ સ્વયમ્

બ્રહ્મવાચ
પરિબૂર્ણતમ્ બ્રહ્મસ્વરૂપ નિત્યવિગ્રહ ।
જ્યોતિઃસ્વરૂપ પરમ નમોઽસ્તુ પ્રકૃતેઃ પર

સુનિર્લિપ્ત નિરાકાર સાકાર ધ્યાનહેતુના ।
સ્વેચ્છામય પરં ધામ પરમાત્મન્નમોઽસ્તુ તે

સર્વકાર્યસ્વરૂપેશ કારણાનાં ચ કારણ ।
બ્રહ્મેશશેષદેવેશ સર્વેશ તે નઓ

સરસ્વતીશ પદ્મેશ પાર્વતીશ પરાત્પર ।
હે સાવિત્રીશ રાધેશ રાસેશ્વર નઓ

સર્વેષામાદિભૂતર્સ્ત્વં સર્વઃ સર્વેશ્વરસ્તથા ।
સર્વપાતા ચ સંહર્તા સૃષ્ટિરૂપ નઓ

ત્વત્પાદપદ્મરજસા ધન્યા પૂતા વસુંધરા ।
શૂન્યરૂપા ત્વયિ ગતે હે નાથ પરમં પદમ્

યત્પઞ્ચવિંશત્યધિકં વર્ષાણાં શતકં ગતમ્ ।
ત્યક્ત્વેમાં સ્વપદં યાસિ રુદતીં વિરહાતુરામ્

મહાદેવ ઉવાચ
બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતસ્ત્વં ચ સમાગત્ય વસુંધરામ્ ।
ભૂભારહરણં કૃત્વા પ્રયાસિ સ્વપદં વિભો

ત્રૈલોક્યે પૃથિવી ધન્યા સદ્યઃ પૂતા પદાઙ્કિતા ।
વયં ચ મુનયો ધન્યાઃ સાક્ષાદ્દૃષ્ટ્વા પદામ્બુજમ્

ધ્યાનાસાધ્યો દુરારાધ્યો મુનીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ।
અસ્માકમપિ યશ્ચેશઃ સોઽધુના ચાક્ષુષો ભુવિ

વાસુઃ સર્વનિવાસશ્ચ વિશ્વનિ યસ્ય લોમસુ ।
દેવસ્તસ્ય મહાવિષ્ણુર્વાસુદેવો મહીતલે ॥ ૨૨ ।
સુચિરં તપસા લબ્ધં સિદ્ધેન્દ્રાણાં સુદુર્લભમ્ ।
યત્પાદપદ્મમતુલં ચાક્ષુષં સર્વજીવિનામ્

અનન્ત ઉવાચ
ત્વમનન્તો હિ ભગવન્નાહમેવ કલાંશકઃ ।
વિશ્વૈકસ્થે ક્ષુદ્રકૂર્મે મશકોઽહં ગજે યથા

અસંખ્યશેષાઃ કૂર્માશ્ચ બ્રહ્મવિષણુશિવાત્મકાઃ ।
અસંખ્યાનિ ચ વિશ્વાનિ તેષામીશઃ સ્વયં ભવાન્

અસ્માકમીદૃશં નાથ સુદિનં ક્વ ભવિષ્યતિ ।
સ્વપ્નાદૃષ્ટશ્ચયશ્ચેશઃ સ દૃષ્ટઃ સર્વજીવિનામ્

નાથ પ્રયાસિ ગોલોકં પૂતાં કૃત્વા વસુંધરામ્ ।
તામનાથાં રુદન્તીં ચ નિમગ્નાં શોકસાગરે

દેવા ઊચુઃ
વેદાઃસ્તોતું ન શક્તા યં બ્રહ્મેશાનાદયસ્તથા ।
તમેવ સ્તવનં કિં વા વયં કુર્મો નમોઽસ્તુ તે

ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવાસ્તે પ્રયયુર્દ્વારકાં પુરીમ્ ।
તત્રસ્થં ભગવન્તં ચ દ્રષ્ટું શીઘ્રં મુદાઽન્વિતાઃ

અથ તેષાં ચ ગોપાલા યયુર્ગોલોકમુત્તમમ્ ।
પૃથિવી કમ્પિતા ભીતા ચલન્તઃ સપ્તસાગરાઃ

હતશ્રિયં દ્વારકાં ચ ત્યક્ત્વા ચ બ્રહ્મશાપતઃ ।
મૂર્તિં કદમ્બમૂલસ્થાં વિવેશ રાધિકેશ્વરઃ

તે સર્વે ચૈરકાયુદ્ધે નિપેતુર્યાદવાસ્તથા ।
ચિતામારુહ્ય દેવ્યશ્ચ પ્રયયુઃ સ્વામિભિઃ સહ

અર્જુનઃ સ્વપુરં ગત્વા સમુવાચ યુધિષ્ઠિરમ્ ।
સ રાજા ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં યયૌ સ્વર્ગં ચ ભાર્યયા

દૃષ્ટ્વા કદમ્બમૂલસ્થં તિષ્ઠન્તં પરમેશ્વરમ્ ।
દેવા બ્રહ્માદયસ્તે ચ પ્રણેમુર્ભક્તિપૂર્વકમ્

તુષ્ટુવુઃ પરમાત્માનં દેવં નારાયણં પ્રભુમ્ ।
શ્યામં કિશોરવયસં ભૂષિતં રત્નભૂષણૈઃ

વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનં શોભિતં વનમાલયા ।
અતીવ સુન્દરં શાન્તં લક્ષ્મીકાન્તં મનોહરમ્

વ્યાધાસ્ત્રસંયુતં પાદપદ્મં પદ્માદિવન્દિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માદિદેવાંસ્તાનભયં સસ્મિતં દદૌ

પૃથિવીં તાં સમાશ્વાસ્ય રુદતીં પ્રેમવિહ્વલામ્ ।
વ્યાધં પ્રસ્થાપયામાસ પરં સ્વપદમુત્તમમ્

બલસ્ય તેજઃ શેષે ચ વિવેશ પરમાદ્ભુતમ્ ।
પ્રદ્યુમ્નસ્ય ચ કામે વૈ વાઽનિરુદ્ધસ્ય બ્રહ્મણિ

અયોનિસંભવા દેવી મહાલક્ષ્મીશ્ચ રુક્મિણી ।
વૈકુણ્ઠં પ્રયયૌ સાક્ષાત્સ્વશરીરેણ નારદ

સત્યભામા પૃથિવ્યાં ચ વિવેશ કમલાલયા ।
સ્વયં જામ્બવતી દેવી પાર્વત્યાં વિશ્વમાતરિ

યા યા દેવ્યશ્ચ યાસાં ચાપ્યંશરુપાશ્ચ ભૂતલે ।
તસ્યાં તસ્યાં પ્રવિવિશુસ્તા એવ ચ પૃથક્પૃથક્

સામ્બસ્ય તેજઃ સ્કન્દે ચ વિવેશ પરમાદ્ભુતમ્ ।
કશ્યપે વસુદેવશ્ચાપ્યદિવ્યાં દેવકી તથા

રુક્મિણીમન્દિરં ત્યકત્વા સમસ્તાં દ્વારકાં પુરીમ્ ।
સ જગ્રાહ સમુદ્રશ્ચ પ્રફુલ્લવદનેક્ષણઃ

લપણોદઃ સમાગત્ય તુષ્ટાવ પુરુષોત્તમમ્ ।
રુરોદ તદ્વિયોગેન સાશ્રુનેત્રશ્ચ વિહ્વલઃ

ગઙ્ગા સરસ્વતી પદ્માવતી ચ યમુના તથા ।
ગોદાવરી સ્વર્ણરેખા કાવેરી નર્મદા મુને

શરાવતી બાહૃદા ચ કૃતમાલા ચ પુણ્યદા ।
સમાયયુશ્ચ તાઃ સર્વાઃ પ્રણેમુઃ પરમેશ્વરમ્

ઉવાચ જાહ્નવી દેવી રુદતી પરમેશ્વરમ્ ।
સાશ્રુનેત્રાઽતિદીના સા વિરહજ્વરકાતરા

ભાગીરથયુવાચ
હે નાથ રમણશ્રેષ્ઠ યાસિ ગોલોકમુત્તમમ્ ।
અસ્માકં કા ગતિશ્ચાત્ર ભવિષ્યતિ કલૌ યુગે

શ્રીભગવાનુવાચ
કલેઃ પઞ્ચસહસ્રાણિ વર્ષાણિ તિષ્ઠ ભૂતલે ।
પાપાનિ પાપિનો યાનિ તુભ્યં દાસ્યન્તિ સ્નાનત

મન્મન્ત્રોપાસકસ્પર્શાદ્ભસ્મીભૂતાનિ તત્ક્ષણાત્ ।
ભવિષ્યન્તિ દર્શનાચ્ચ સ્નાનાદેવ હિ જાહ્નવિ

હરેર્નામાનિ યત્રૈવ પુરાણાનિ ભવન્તિ હિ ।
તત્ર ગત્વા સાવધાનમાભિઃ સાર્ધં ચ શ્રોષ્યસિ

પુરાણશ્રવણાચ્ચૈવ હરેર્નામાનુકીર્તનાત્ ।
ભસ્મીભૂતાનિ પાપાનિ બ્રહ્મહત્યાદિકાનિ ચ

ભસ્મીભૂતાનિ તાન્યેવ વૈષ્ણવાલિઙ્ગનેન ચ ।
તૃણાનિ શુષ્કકાષ્ઠાનિ દહન્તિ પાવકા યથા

તથાઽપિ વૈષ્ણવા લોકે પાપાનિ પાપિનામપિ ।
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ પુણ્યાન્યપિ ચ જાહ્નવિ

મદ્ભક્તાનાં શરીરેષુ સન્તિ પૂતેષુ સંતતમ્ ।
મદ્ભક્તપાદરજસા સદ્યઃ પૂતા વસુંધરા

સદ્યઃ પૂતાનિ તીર્થાનિ સદ્યાઃ પૂતં જગત્તથા ।
મન્મન્ત્રોપાસકા વિપ્રા યે મદુચ્છિષ્ટભોજિનઃ

મામેવ નિત્યં ધ્યાયન્તે તે મત્પ્રાણાધિકાઃ પ્રિયાઃ ।
તદુપસ્પર્શમાત્રેણ પૂતો વાયુશ્ચ પાવકઃ

કલેર્દશસહસ્રાણિ મદ્ભક્તાઃ સન્તિ ભૂતલે ।
એકવર્ણા ભવિષ્યન્તિ મદ્ભક્તેષુ ગતેષુ ચ

મદ્ભક્તશૂન્યા પૃથિવી કલિગ્રસ્તા ભવિષ્યતિ ।
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર કૃષ્ણદેહાદ્વિનિર્ગતઃ

ચતુર્ભુજશ્ચ પુરુષઃ શતચન્દ્રસમપ્રભઃ ।
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મધરઃ શ્રીવત્સલાઞ્છનઃ

સુન્દરં રથમારુહ્ય શ્રીરોદં સ જગામ હ ।
સિન્ધુકન્યા ચ પ્રયયૌ સ્વયં મૂર્તિમતી સતી

શ્રીકૃષ્ણમનસા જાતા મર્ત્યલક્ષ્મીર્મનોહરા ।
શ્વેતદ્વીપં ગતે વિષ્ણૌ જગત્પાલનકર્તરિ

શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપે ચ દ્વિધારૂપો બભૂવ સઃ ।
દક્ષિણાંશશ્ચ દ્વિભુજો ગોપબારકરૂપકઃ

નપીનજલદશ્યામઃ શોભિતઃ પીતવાસસા ।
શ્રીવંશવદનઃ શ્રીમાન્સસ્મિતઃ પદ્મલોચનઃ

શતકોટીન્દુસૌન્દર્યં શતકોટિસ્મરપ્રભામ્ ।
દધાનઃ પરમાનન્દઃ પરિબૂર્ણતમઃ પ્રભુઃ

પરં ધામ પરં બ્રહ્મસ્વરૂપો નિર્ગુણઃ સ્વયમ્ ।
પરમાત્મા ચ સર્વેષાં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહઃ

નિત્યદેહશ્ચ ભગવાનીશ્વરઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
યોગિનો યં વદન્ત્યેવં જ્યોતીરૂપં સનાતનમ્

જ્યોતિરમ્યન્તરે નિત્યરૂપં ભક્તા વિદન્તિ યમ્ ।
વેદા વદન્તિ સત્યં યં નિત્યમાદ્યં વિચક્ષણાઃ

યં વદન્તિ સુરાઃ સર્વે પરં સ્વેચ્છામયં પ્રભૂમ્ ।
સિદ્ધેન્દ્રા મુનયઃ સર્વે સર્વરૂપં વદન્તિ યમ્

યમનિર્વચનીયં ચ યોગીન્દ્રઃ શંકરો વદેત્ ।
સ્વયં વિધાતા પ્રવદેત્કારણાનાં ચ કારણમ્

શેષો વદેદનન્તં યં નવધારૂપમીશ્વરમ્ ।
તર્કાણામેવ ષણ્ણાં ચ ષડ્વિધં રૂપમીપ્સિતમ્

વૈષ્ણવાનામેકરૂપં વેદાનામેકમેવ ચ ।
પુરાણાનામેકરૂપં તસ્માન્નવવિધં સ્મૃતમ્

ન્યાયોઽનિર્વચનીયં ચ યં મતં શંકરો વદેત્ ।
નિત્યં વૈશેષિકાશ્ચાઽઽદ્યં તં વદન્તિ વિચક્ષણાઃ

સાંખ્ય વદન્તિ તં દેવં જ્યોતીરૂપં સનાતનમ્ ।
મીમાંસા સર્વરૂપં ચ વેદાન્તઃ સર્વકારણમ્

પાતઞ્જલોઽપ્યનન્તં ચ વેદાઃ સત્યસ્વરૂપકમ્ ।
સ્વેચ્છામયં પુરાણં ચ ભક્તાશ્ચ નિત્યવિગ્રહમ્

સોઽયં ગોલોકનાથશ્ચ રાધેશો નન્દનન્દનઃ ।
ગોકુલે ગોપવેષશ્ચ પુણ્યે વૃન્દાવને વને

ચતુર્ભુજશ્ચ વૈકુણ્ઠે મહાલક્ષ્મીપતિઃ સ્વયમ્ ।
નારાયણશ્ચ ભગવાન્યન્નામ મુક્તિકારણમ્

સકૃન્નારાયણેત્યુક્ત્વા પુમાન્કલ્પશતત્રયમ્ ।
ગઙ્ગાદિસર્વતીર્થેષુ સ્નાતો ભવતિ નારદ

સુનન્દનન્દકુમુદૈઃ પાર્ષદૈઃ પરિવારિતઃ ।
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મધરઃ શ્રીવત્સલાઞ્છનઃ

કૌસ્તુભેન મણીન્દ્રેણ ભૂષિતો વનમાલયા ।
દેવૈઃ સ્તુતશ્ચ યાનેન વૈકુણ્ઠં સ્વપદં યયૌ

ગતે વૈકુણ્ઠનાથે ચ રાધેશશ્ચ સ્વયં પ્રભુઃ ।
ચકાર વંશીશબ્દં ચ ત્રૈલોક્યમોહનં પરમ્

મૂર્ચ્છાંપ્રાપુર્દેવગણા મુનયશ્ચાપિ નારદ ।
અચેતના બભૂવુશ્ચ માયયા પાર્વતીં વિના

ઉવાચ પાર્વતી દેવી ભગવન્તં સનાતનમ્ ।
વિષ્ણુમાયા ભગવતી સર્વરૂપા સનાતની

પરબ્રહ્મસ્વરૂપા યા પરમાત્મસ્વરૂપિણી ।
સગુણા નિર્ગુણા સા ચ પરા સ્વેચ્છામયી સતી

પાર્વત્યુવાચ
એકાઽહં રાધિકારૂપા ગોલોકે રાસમણ્ડલે ।
રાસશૂન્યં ચ ગોલોકં પરિપૂર્ણ કુરુ પ્રભો

ગચ્છ ત્વં રથમારુહ્ય મુક્તામાણિક્યભૂષિતમ્ ।
પરિબૂર્ણતમાઽહં ચ તવ વઙઃ સ્થલસ્થિતા

તવાઽઽજ્ઞયા મહાલક્ષ્મીરહં વૈકુણ્ઠગામિની ।
સરસ્વતી ચ તત્રૈવ વામે પાર્શ્વે હરેરપિ

તવાહં મનસા જાતા સિન્ધુકન્યા તવાઽઽજ્ઞયા ।
સાવિત્રી વેદમાતાઽહં કલયા વિધિસંનિધૌ

તૈજઃસુ સર્વદેવાનાં પુરા સત્યે તવાઽઽજ્ઞયા ।
અધિષ્ઠાનં કૃત તત્ર ધૃતં દેવ્યા શરીરકમ્

શુમ્ભાદયશ્ચ દૈત્યાશ્ચ નિહતાશ્ચાવલીલયા ।
દુર્ગ નિહત્ય તુર્ગાઽહં ત્રિપુરા ત્રિપુરે વધે

નિહત્ય રક્તબીજં ચ રક્તબીજવિનાશિની ।
તવાઽઽજ્ઞયા દક્ષકન્યા સતી સત્યસ્વરૂપિણી

યોગેન ત્યક્ત્વા દેહં ચ શૈલજાઽહં તવાઽઽજ્ઞયા ।
ત્વયા દત્તવા (ત્તાઃ શંકરાય ગોલોકે રાસમણ્ડલે

વિષ્ણુભક્તિરહં તેન વિષ્ણુમાયા ચ વૈષ્ણવી ।
નારાયણસ્ય માયાઽહં તેન નારાયણી સ્મૃતા

કૃષ્ણપ્રાણાધિકાઽહં ચ પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવતા ।
મહાવિષ્ણોશ્ચ વાસોશ્ચ જનની રાધિકા સ્વયમ્

તવાઽઽજ્ઞયા પઞ્ચધાઽહં પઞ્ચપ્રકૃતિરૂપિણી ।
કલાકલાંશયાઽહં ચ દેવપત્નયો ગૃહે ગૃહે

શીઘ્રં ગચ્છ મહાભાગ તત્રાઽહં વિરહાતુરા ।
ગોવીભિઃ સહિતા રાસં ભ્રમન્તી પરિતઃ સદા

પાર્વતીવચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય રસિકેશ્વરઃ ।
રત્નયાનં સમારુહ્ય યયૌ ગોલોકમુત્તમમ્

પાર્વતી બોધયામાસ સ્વયં દેવગણં તથા ।
માયાવંશીરવાચ્છન્નં વિષ્ણુમાયા સનાતની

કૃત્વા તે હરિશબ્દં ચ સ્વગૃહં વિસ્મયં યયુઃ ।
શિવેન સાર્ધં દુર્ગા સા પ્રહૃષ્ટા સ્વપુરં યયૌ

અથ કૃષ્ણં સમાયાન્તં રાધા ગોપીગણૈઃ સહ ।
અનુવ્રજં યયૌ હૃષ્ટા સર્વજ્ઞા પ્રાણવલ્લભમ્

દૃષ્ટ્વા સમીપમાયાન્તમવરુહ્ય રથાત્સતી ।
પ્રણનામ જગન્નાથં સિરસા સખિભિઃ સહ

ગોપા ગોપ્યશ્ચ મુદિતાઃ પ્રફુલ્લવદનેક્ષણાઃ ।
દુંદુભિં વાદયામાસુરીશ્વરાગમનોત્સુકાઃ

વિરજાં ચ સમુત્તીર્ય દૃષ્ટ્વા રાધાં જગત્પતિઃ ।
અવરુહ્ય રથાત્તૂર્ણં ગૃહીત્વા રાધિકાકરમ્

શતશૃઙ્ગં ચ બભ્રામ સુરમ્યં રાસમણ્ડલમ્ ।
દૃષ્ટ્વાઽક્ષયવટં પુણ્યં પુણ્યં વૃન્દાવનં યયૌ

તુલસીકાનનં દૃષ્ટ્વા પ્રયયૌ માલતીવનમ્ ।
વામે કૃત્વા કુન્દવનં માધવીકાનનં તથા

ચકાર દક્ષિણે કૃષ્ણશ્ચમ્પકારણ્યમીપ્સિનમ્ ।
ચકાર પશ્ચાત્તૂર્ણં ચ ચારુચન્દનકાનનમ્

દદર્શ પુરતો રમ્યં રાધિકાભવનં પરમ્ ।
ઉવાસ રાધયા સાર્ધં રત્નસિંહાસને વરે

સકર્પૂરં ચ તામ્બૂલં બુભુજે વાસિતં જલમ્ ।
સુષ્વાપ પુષ્પતલ્પે ચ સુગન્ધિચન્દનાર્ચિતે

સ રેમે રામયા સાર્ધં નિમગ્નો રસસાગરે ।
ઇત્યેવં કથિતં સર્વં ધર્મવક્ત્રાચ્ચ યચ્છ્રુતમ્

ગોલોકારોહણં રમ્યં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ ગોલોકારોહણં
નામૈકોનત્રિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ