બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.120

વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
અથ કૃષ્ણશ્ચ ભગવાનુદ્ધવેત બલેન ચ ।
દૂતં પ્રશ્થાપયામાસ વિધાય મન્ત્રણં શુભમ્

શિવો ગણપતિર્યત્ર દુર્ગાં દુર્ગતિનાશિની ।
કાર્તિકેયો ભદ્રકાલી ચોગ્રચણ્ડા ચ કોટરી

આગત્ય નત્વા દૂતશ્ચ ગણેશં ચ શિવં શિવામ્ ।
માનવાંશ્ચાપિ પૂચ્યાંશ્ચ સમુવાચ યથોચિતમ્

દૂત ઉવાચ
બાણમાહ્વયતે કૃષ્ણઃ સંગ્રામાર્થ મહેશ્વર ।
કિં વાઽનિરુદ્ધમૂષાં ચ ગૃહીત્વા શરણં વ્રજ

રણે નિમન્ત્રિતો યો હિ ન યાતિ ભયકાતરઃ ।
પરત્ર નરકં યાતિ સપ્તભિઃ પિતૃભિઃ સહ

દૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા સભામધ્યે યથોચિતમ્ ।
ઉવાચ પાર્વતી દેવી સ્વયં શંકરસંનિધૌ

પાર્વત્યુવાચ
ગચ્છ બાણ મહાભાગ ગૃહીત્વા તવ કન્યકામ્ ।
સર્વસ્વં યૌતકં દત્ત્વા શ્રીકૃષ્ણં શરણં વ્રજ

સર્વેષામીશ્વરં બીજં દાતારં સર્વસંપદમ્ ।
વરં વરેપ્યં શરણં કૃપાલું ભક્તવત્સલમ્

પાર્વતીવચનં શ્રુત્વા તમૂચુસ્તે સુરેશ્વરાઃ ।
પ્રશસંસુઃસભામધ્યે ધન્યધન્યેતિ સર્વદા

કોપાવિષ્ટશ્ચ બાણોઽયમુત્તસ્થૌ સહસાઽસુરઃ ।
સાંનાહિકો ધનુષ્પાણિઃ પ્રણમ્ય શંકરં યયૌ

સર્વૈર્નિષિધ્યમાનશ્ચ કમ્પિતો રક્તલોચનઃ ।
સાંનાહિકશ્ચ દૈત્યાનાં ત્રિકોટ્યા ચ મહાબલઃ

કુમ્ભાણ્ડઃ કૂપકર્ણશ્ચ નિકુમ્ભઃ કુમ્ભ એવ ચ ।
સેનાપતીશ્વરશ્ચૈતે યયુઃ સાંનાહિકાસ્તથા

ઉન્મત્તભૈરવશ્ચૈવ સંહારભૈરવસ્તથા ।
અસિતાઙ્ગો ભૈરવશ્ચ રુરુભૈરવ એવ ચ

મહાભૈરવસંજ્ઞશ્ચ કાલભૈરવ એવ ચ ।
પ્રચણ્ડભૈરવશ્ચૈવ ક્રોધભૈરવ એવ ચ

પ્રયયુઃ શક્તિભિઃ સાર્ધ સર્વે સાંનાહિકાશ્ચ તે ।
કાલાગ્ગિરુદ્રો ભગવાન્રુદ્રૈઃ સાંનાહિકો યયૌ

ઉગ્રચણ્ડા પ્રચણ્ડા ચ ચણ્ડિકા ચણ્ડિનાયિકા ।
ચણ્ડેશ્વરી ચ ચામુણ્ડા ચણ્ડી ચણ્ડકપાલિકા

અષ્ટૌ ચ નાયિકાઃ સર્વાઃ પ્રયયુઃ ખર્પરાવિન્તાઃ ।
કોટરી રત્નયાનસ્થા શોણિતગ્રામદેવતા

પ્રયયૌ સા પ્રફુલ્લાસ્યા ખડ્ગખર્પરધારિણી ।
ઇન્દ્રાણી વૈષ્ણવી શાન્તા બ્રહ્માણી બ્રહ્મવાદિની

કૌમારી નારસિંહી ચ વારાહી વિકટાકૃતિઃ ।
માહેશ્વરી મહામાયા ભૈરવી ભીમરૂપિણી

અષ્ટૌ ચ શક્તયઃ સર્વા રથસ્થાઃ પ્રયયુર્મુદા ।
રત્નેન્દ્રસારયાનસ્થા પ્રયયૌ ભદ્રકાલિકા

રક્તવર્ણા ત્રિનયના જિહ્વાલલનભીષણા ।
શૂલશક્તિગદાહસ્તા ખડ્ગખર્પરધારિણી

પ્રયયૌ શૂલહસ્તશ્ચ વૃષભસ્થો મહેશ્વરઃ ।
સ્કન્દશ્ચ શિખિયાનસ્થઃ શસ્ત્રપાણિર્ધનુર્ધરઃ

એવં ચ પ્રયયુઃ સર્વે ગણેશં પાર્વતીં વિના ।
એભિર્યુક્તં મહાદેવં દૃષ્ટ્વા ચ ભદ્રકાલિકામ્

પ્રચક્રે ચક્રપાણિશ્ચ સંભાષાં ચ યથોચિતામ્ ।
બાણઃ શઙ્કધ્વનિં કૃત્વા પ્રણમ્ય પાર્વતીશ્વરમ્

ધનુર્દથાર સગુણં દિવ્યાસ્ત્રેણ નિયોજિતમ્ ।
બાણં સમુદ્યતં દૃષ્ટ્વા સાત્યકિઃ પરવીરહા

નિષિધ્યમાનસ્તૈઃ સર્વૈઃ સંનાહી પ્રયયૌ મુદા ।
બાણશ્ચિક્ષેપ દિવ્યાસ્ત્રમઞ્જનં નામ નારદ

અવ્યર્થં ગ્રીષ્મમધ્યાહનમાર્તણ્ડાભં સુતીક્ષ્ણકમ્ ।
દૃષ્ટાવાઽસ્ત્રં સાત્યકિઃ સાક્ષાત્કિંચિન્નમ્રો બભૂવ સઃ

કિં વા ન દગ્ધઃ પ્રયયૌ નભોમધ્યં સુદારુણમ્ ।
વહ્નિં ચિક્ષેપ બાણશ્ચ સાત્યકિર્વારુણેન ચ

પ્રજ્વલન્તં તાલમાનં નિર્વાણં ચ ચકાર સઃ ।
ચિચ્છેદ વારુણં ઘોરં પ્રજણ્ડં ભીમમુલ્બણમ્

ચિચ્છેદ સાત્યકિશ્ચૈવ પાર્જન્યેનાવલીલયા ।
ચિક્ષેપ પવનં બાણઃ પ્રચણ્ડં ભીમમુલ્બણમ્

ચિચ્છેદ સાત્યકિશ્ચૈવ પર્વતાશ્ત્રેણ લીલયા ।
નારાયણસ્ત્રં ચિક્ષેપ બાણશ્ચ રણમૂર્ધનિ

સાત્યકિર્દણ્ડવદ્ભૂમૌ પપાતાર્જુનશિક્ષયા ।
માહેશ્વરં પ્રચિક્ષેપ બાણઃ શસ્ત્રવિદાં વરઃ

સાત્યકિર્વૈષ્ણવાસ્ત્રેણ પ્રવિચ્છેદાવલીલયા ।
બ્રહ્માસ્ત્રં ચાપિ ચિક્ષેપ બાણશ્ચ રણમૂર્ધનિ

ક્ષણં ચકાર નિર્વાણં બ્રહ્માસ્ત્રેણ ચ સાત્યકિઃ ।
નાગાસ્ત્રં ચાપિ ચિક્ષેપ બાણો રણવિશારદઃ

સાત્યકિર્ગારુડેનૈવ સંજહાર ક્ષણેન ચ ।
જગ્રાહ શૂલમવ્યર્થં શંકરસ્ય સુદારુણમ્

તુષ્ટાવ સાત્યકિર્દુર્ગા ગલે માલ્યં બભૂવ હ ।
જગ્રાહ ધનુષા બાણો બાણં પાશુપતં તથા

બાણં સબાણં જૃમ્ભં ચ સાત્યકિશ્ચ ચકાર હ ।
બાણં તં જૃમ્ભિતં દૃષ્ટ્વા કાર્તિકેયો મહાબલઃ

અર્ધચન્દ્રં ચ ચિક્ષેપ કામશ્ચિચ્છેદ લીલયા ।
ગદાં ચક્ષેપ ચ સ્કન્દઃ પ્રાતઃ સૂર્યસમપ્રભામ્

વૈષ્ણવાસ્ત્રેણ કામશ્ચ નિર્વાણં ચ ચકાર સઃ ।
નારાયણસ્ત્રં સ્કન્દશ્ચ પ્રાક્ષિપચ્ચ ત્વરાન્વિતઃ

પપાત દણ્ડવદ્ભૂમૌ પ્રદ્યુમ્નઃ કૃષ્ણશિક્ષયા ।
સ્કન્દઃ શક્તિં ચ ચિક્ષેપ પ્રલયગ્નિસમપ્રભામ્

કામો નારાયણાસ્ત્રેણ નિર્વાણં ચ ચકાર તામ્ ।
બ્રહ્માસ્ત્રં ચ પ્રચિક્ષેપ કાર્તિકો રણમૂર્ધનિ

બ્રહ્માસ્ત્રેણાપિ કામશ્ચ નિર્વાણં ચ ચકાર સઃ ।
જગ્રાહ કાર્તિકં કોપાદ્દિવ્યં પાશુપતં તદા

નિદ્રાસ્ત્રેણાપિ મદનો નિદ્રિતં ચ ચકાર તમ્ ।
કાર્તિકં નિદ્રિતં દૃષ્ટ્વા બાણં ચ જૃમ્ભિતં તથા

કોપાત્કામં ચ સરથં જગ્રાહ ભદ્રકાલિકા ।
ક્રોડે કૃત્વા ચ બાણં ચ સ્કન્દં ચ જગતાં પ્રસૂઃ

રણસ્થલાચ્ચ પ્રયયૌ યત્રૈવ પાર્વતી સતી ।
કાર્તિકં બોધયામાસ બાણં સુસ્થં ચકાર સા

સહસાસરથઃ કામો નાસારન્ધ્રેણ વર્ત્મના ।
બહિર્બભૂવ સંત્રસ્તઃ પ્રયયૌ ચ રણસ્થલમ્

દૃષ્ટ્કા કામં ચ સરથં જહસુર્યાદવાસ્તદા ।
સર્વે શૈવાશ્ચ તત્રસ્થાઃ શુષ્કકણ્ઠા ભયકુલાઃ

અથ બાણઃ પુનઃ ક્રુદ્ધો રથમારુહ્ય કોપતઃ ।
કાર્તિકેયશ્ચ ભગવાન્યુદ્ધાય પુનરાગતઃ

બાણઃ પઞ્ચ શરાંશ્ચૈવ ચિક્ષેપ રણમૂર્ધનિ ।
અર્ધચન્દ્રેણ ચિચ્છેદ બલદેવો મહાબલઃ

રથં બભઞ્જ બાણસ્ય લાઙ્ગલેન ચ લાઙ્ગલી ।
જઘન સૂતમશ્વાંશ્ચ મુસલેનાવલીલયા

કુર્વન્તમુદ્યમં છેત્તું હલિનં ચ મહાબલઃ ।
કાલાગ્નિરુદ્રો ભગવાન્વારયામાસ લીલયા

રથં કાલાગ્નિરુદ્રસ્ય બભઞ્જ લાઙ્ગલી રુષા ।
હલેન સૂતમશ્વાશ્ચ જધાન રણમૂર્ધનિ

કાલાગ્નિરુદ્રઃ કોપેન ચિક્ષેપ જવરમુલ્વણમ્ ।
બભૂવુર્યાદવાઃ સર્વે જ્વરાક્રાન્તા હરિં વિના

તં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્કૃષ્ણઃ સસર્જ વૈષ્ણવં જ્વરમ્ ।
તં ચિક્ષેપ જ્વરં હન્તું માહેશં રણમૂર્ધનિ

બભૂવ જ્વરયોર્યુદ્ધં મુહૂર્તમતિદારુણમ્ ।
વૈષ્ણવજ્વરનિષ્કાન્તો રણમીર્ધ્નિ પપાત સઃ ॥
પરં બભૂવ નિશ્ચેષ્ટસ્તુષ્ટાવ માધવં પુનઃ

જ્વર ઉવાચ
પ્રણાન્રક્ષ જગન્નાથ ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહ ।
ત્વમાત્મા પુરુષઃ પુર્ણઃ સર્વત્ર સમતા તવ

જ્વરસ્ય વચનં શ્રુત્વા સંજહાર સ્વકં જ્વરમ્ ।
માહેશ્વરો જ્વરો ભીતો રણાદેવ હિ નિર્યયૌ

બાણશ્ચ પુનરાગત્ય બાણાનાં ચ સહસ્રકમ્ ।
ચિક્ષેપ મન્ત્રપૂતં ચ પ્રલયાગ્નિશિખોપમમ્

ફાલ્ગુનઃ શરજાલેન વારયામાસ લીલયા ।
ચિક્ષેપ શક્તિં બાણશ્ચ ગ્રીષ્મસૂર્યસમપ્રભામ્

ચિચ્છેદ લીલયા તાં ચ સવ્યસાચી મહાબલઃ ।
સ જગ્રાહ પાશુપતં શતસૂર્યસમપ્રભમ્

અત્યર્થમતિઘોરં ચ વિશ્વસંહારકારકમ્ ।તદ્દૃષ્ટા ચક્રપાણિશ્ચ ચક્રં ચિક્ષેપ દારુણમ્

હસ્તાનાં ચ સહસ્રં ચ સપાશુપતમુલ્બણમ્ ।
ચિચ્છેદ રણમધ્યે ચ પપાતાચલસિંહવત્

શસ્ત્રં પાશુપતં ચૈવ યયૌ પશુપતેઃ કરમ્ ।
અવ્યર્થ દારુણં લોકે પ્રલયાગ્નિશિખોપમમ્

બાણરક્તસમૂહેન બભૂવ ચ મહાનદઃ ।
બાણઃ પપાત નિશ્ચેષ્ટી વ્યથિતો હતચેતનઃ

તત્રાઽઽજગામ ભગવાન્મહદેવો જગદ્ગુરુઃ ।
રુરોદાઽઽગત્ય મોહેન બાણં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ

શિવાશ્રુપતનેનૈવ સંબભૂવ સરોવરમ્ ।
ચેતનં કારયામાસ કરુમાસાગરઃ પ્રભુઃ

બાણાં ગૃહીત્વા પ્રયયૌ યત્ર દેવો જનાર્દનઃ ।
ચક્રે પદ્માર્ચિતે પાદપદ્મે બાણસમર્પણમ્

તુષ્ટાવ જગતાં નાથં ભક્તેશં ચન્દ્રશેખલઃ ।
બલિના ચ સ્તતં યેન વેદોક્તેન ચ તેન ચ

હરિર્મૃત્યુંજયં જ્ઞાનં દદૌ બાણાય ધીમતે ।
કરપદ્મં દદૌ ગાત્રે તં ચકારાજરામરમ્

બાણઃ સ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ ભક્ત્યા બલિકૃતેન ચ ।
વરાં કન્યાં સમાનીય રત્નભૂષણભૂષિતામ્

બ્રદદૌ હરયે ભક્ત્યા તત્રૈવ દેવસંસદિ ।
ગજેન્દ્રાણાં પઞ્ચલક્ષ્મશ્વાનાં તચ્ચતુર્ગુણમ્

દાસીનાં ચ સહસ્રં ચ રત્નભૂષણભૂષિતમ્ ।
સહસ્રં કામધેનૂનાં વત્સયુક્તં ચ સર્વદમ્

માણિક્યાનાં ચ મુક્તાનાં રત્નાનાં શતલક્ષકમ્ ।
મણીન્દ્રાણાં હીરકાણાં શતલક્ષં મનોહરમ્

જલભાજનપાત્રાણિ સુવર્ણનિર્મિતાનિ ચ ।
મહસ્રાણિ દદૌ તસ્મૈ ભક્તિનમ્રાત્મકંધરઃ

વરાણિ સૂક્ષ્મવસ્ત્રાણિ વહ્નિશુદ્ધાંશુકાનિ ચ ।
દદૌ બાણશ્ચ મર્વાણિ સ્વભક્ત્યા શંકરાજ્ઞયા

તામ્બૂલાનાં મધનાં ચ પૂર્ણપાત્રાણિ નારદ ।
સહસ્રાણિ દદૌ ભક્ત્યા વરાણિ વિવિધાનિ ચ

કન્યાં સમર્પયામાસ પાદપદ્મે હરેરપિ ।
રુરોદોચ્ચૈઃ સ્વભક્ત્યા ચ પરિહારં ચકાર સઃ

કૃષ્ણસ્તસ્મૈ વરં દત્ત્વા વેદોક્તં ચ શુભાશિષ્મ્ ।
શંકરાનુમતેનૈવ પ્રયયૌ દ્વારકાં પુરીમ્

ગત્વા કન્યાં નવોઢાં તાં બાણસ્યાપિ મહાત્મનઃ ।
રુક્મિણ્યૈ પ્રદદૌ શીઘ્રં દેવક્યૈ ચ હરિઃ સ્વયમ્

મહોત્સવં મઙ્ગલં ચ કારયામાસ યત્નતઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ભોજયામાસ બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દદૌ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ બાણયુદ્ધં નામ
વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ