બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.119

અથૈકોનવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
પાર્વતીવચનં શ્રુત્વા ગમેશશ્ચ શિવઃ સ્વયમ્ ।
કાર્તિકેયશ્ચ કાલી ચ તાં પ્રશંસાં ચકાર હ

ઉવાચ ભગવાઞ્શંભુર્જગતાં માતરં પરામ્ ।
જ્યોતિઃ સ્વરૂપાં પરમાં મૂલપ્રકૃતિમીશ્વરીમ્

મહાદેવ ઉવાચ
ત્વયા યધક્તં દેવેશિ સર્વ વેદોક્તમીપ્સિતમ્ ।
અયુક્તમુપહાસ્યં વ સમરં પરમાત્મના

બાણો દદાતુ કન્યાં દાં સ્વર્ણભૂષણભૂષિતામ્ ।
સામઞ્જસ્યં યશસ્યં ચ શુભદં સર્વકર્મસુ

ન દદાતિ યદા બાણો હિરણ્યકશિપોઃ પ્રજા ।
યુદ્ધે પરાઙ્મુખો ભીતો ભગવત્યયશસ્કરઃ

બાણો ગચ્છતુ સંનાહી રણશાસ્રવિશારદઃ ।
પશ્ચાચ્ચા ઽઽગમનં કુર્મો વયં સાંનાહિકાઃ શિવે

ઉવાચ બાણં તાં દાતું સ ચ ન સ્વીચકાર હ ।
દુર્ગા તં બોધયામાસ ન બુબોધ ચ સદ્વચઃ

એતસ્મિન્નન્તરે તાં ચ સભામેવ મહોરમામ્ ।
આજગામ મહાધર્મો બલિશ્ચ વૈષ્ણવાગ્રણીઃ

રથં લત્નેન્દ્રનિર્માણં સમારુહ્ય મહાબલઃ ।
પ્રતપ્તૈઃ સપ્તભિર્દૈત્યૈઃ સેવિતઃ શ્વેતચામરૈઃ

દૈત્યેન્દ્રાણાં સપ્તલક્ષૈરાવૃતઃ પરમાસ્ત્રવિત્ ।
અવરુહ્ય રથાત્તૂર્ણં ગણેશં ચ શિવાં શિવામ્

પ્રણમ્ય કાર્તિકેયં ચ સ ઉવાસ ચ સંસદિ ।
ઉત્તસ્થુરારાત્તં દૃષ્ટ્વા તે સર્વે શંકરં વિના

તમુવાચ મહાદેવઃ સંભાષ્ય પ્રિયભાષણમ્

મહાદેવ ઉવાચ
ભગવંશ્ચતુરસ્ત્વં ચ પ્રદાતા સર્વસંપદામ્ ।
અયં હિ પરમો લાભો વૈષ્ણવાનાં સમાગમઃ

તીર્થાન્યપિ ચ પૂતાનિ વૈષ્ણવસ્પર્શમાત્રતઃ ।
સર્વેષામાશ્રમાણાં ચ પૂજિતો બ્રાહ્મણઃ શુચિઃ

તતોઽધિકઃ પૂજિતોઽપિ બ્રાહ્મણો યદિ વૈષ્ણવઃ ।
ન હિ પૂતં ચ પશ્યમિ વૈષ્ણવબ્રાહ્મણાત્પરમ્

સ પૂતઃ પવનાદેવ સ પૂતશ્ચ હુતાશાનાત્ ।
તીર્થેમ્યોઽપિ ચ સર્વેભ્યો બિભેતિ ચ તતઃ સુરઃ

ન હિ પાપાનિ તદ્દેહે વહ્નૌ શુષ્કતૃણાદિવત્

બલિરુવાચ
કથં સ્તૌષિ જગન્નાથ ભૃત્યમસ્તવ્યમીશ્વરઃ ।
પ્રદત્તં પરમેશ્વર્ય ત્વયા નાથ સુદુલ્રભમ્

અધુના સ્થાપિતો દૈવાત્સર્વાધઃ સુતલેઽપિ ચ ।
ઇન્દ્રાય દત્તમૈશ્વર્ય મત્તો ભક્તાત્સુરેશ્વર

ત્વયા વામનરૂપેણ સર્વરૂપોઽસિ સર્વતઃ ।
બાણં બોધય ભદ્રં ચ મમ પ્રાણાત્મજં પરમ્

આત્મના સહ યુદ્ધં ચ દેવેષ્વપિ વિગર્હિતમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વા ચ શિવં નત્વા શિરસા પ્રણનામ તમ્

સામવેદોક્તસ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્ ।
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગઃ સાશ્રુનેત્રોઽતિવિહ્વલઃ

ધ્યાયમાનશ્ચ નિત્યં યો હૃત્પદ્મે સુમનોહરે ।
શુક્રેણ દત્તં મન્ત્રં ચ જપ્ત્વા ચૈકાદશાક્ષરમ્

બલિરુવાચ
અદિત્યાઃ પ્રાર્થનેનૈવ માતુર્દેવ્યા વ્રતેન ચ ।
પુરા વામનરૂપેણ ત્વયાઽહં વઞ્ચિતઃ પ્રભો

સંપદ્રૂપા મહાલક્ષ્મીર્દત્તા ભક્તાય ભક્તિતઃ ।
શક્રાય મત્તો ભક્તાય ભ્રાત્રે પુણ્યવતે ધ્રુવમ્

અધુના મમ પુત્રોઽયં બાણઃ શંકરકિંકરઃ ।
આરાચ્ચ રક્ષિતઃ સોઽપિ તેનૈવ ભક્તબન્ધુના

પરિપુષ્ટશ્ચ પાર્વત્યા યથા માત્રા સુતસ્તથા ।
ગૃહીતવાંશ્ચ તત્કન્યાં બલેન યુવતીં સતીમ્

સમુદ્યતશ્ચ તં હન્તું કાર્તિકેનાપિ વારિતઃ ।
આગતોઽસિ પુનર્હન્તું પૌત્રસ્ય દમને ક્ષમઃ

સર્વાત્મનશ્ચ સર્વત્ર સમભાવઃ શ્રુતૌ શ્રુતઃ ।
કરોષિ જગતાં નાથ કથમેવં વ્યતિક્રમઃ

ત્વયા ચ નિહતો યો હિ તસ્ય કો રક્ષિતા ભુવિ ।
સુદર્શનસ્ય તેજો હિ સૂર્યકોટિનિભં પરમ્

કેષાં સુરાણામસ્ત્રેણ તદેવ ચ નિવારિતમ્ ।
યથા સુદર્શનં ચૈવમસ્ત્રાણાં પ્રવરં વરમ્

તથા ભવાંશ્ચ દેવાનાં સર્વેષામીશ્વરઃ પરઃ ।
યથા ભવાંસ્તથા કૃષ્ણો વિધાતા વેધસામપિ

વિષ્ણુઃ સત્ત્વગુણાધારઃ શિવઃ સત્ત્વાશ્રયસ્તથા ।
સ્વયં વિધાતા રજસઃ સૃષ્ટિકર્તા પિતામહઃ

કાલાગ્નિરુદ્રો ભગવાન્વિશ્વચસંહારકારકઃ ।
તમસશ્ચાઽઽશ્રયઃ સોઽપિ રુદ્રાણાં પ્રવરો મહાન્

સ એવ શંકરાંશશ્ચાપ્યન્યે રુદ્રાશ્ચ તત્કલાઃ ।
ભવાંશ્ચ નિર્ગુણસ્તેષાં પ્રકૃતેશ્ચ પરસ્તથા

સર્વેષાં પરમાત્મા વૈ પ્રણા વિષ્ણુસ્વરૂપિણઃ ।
માનસં ચ સ્વયં બ્રહ્મા સ્વયં જ્ઞાનાત્મકઃ શિવઃ

પ્રવરા સર્વશક્તીનાં બુદ્ધિઃ પ્રકૃતિરીશ્વરી ।
સ્વાત્મનઃ પ્રતિબિભ્બસ્તે જીવઃ સર્વેષુ દેહિષુ

જીવઃ સ્વકર્મણાં ભોગી સ્વયં સાક્ષી ભવાંસ્તથા ।
સર્વે યાન્તિ ત્વયિ ગતે નરદેવે યથાઽનુગાઃ

સદ્યઃ પતતિ દેહશ્ચ શવોઽસ્પૃશ્યસ્ત્વયા વિના ।
બુદ્ધાઃ સન્તો ન જાનન્તિ વઞ્ચિતાસ્તવ માયયા

ત્વાં ભજન્ત્યેવ યે સન્તો માયામેતાં તરન્તિ તે ।
ત્રિગુણા પ્રકૃતિર્દુર્ગા વૈષ્ણવી ચ સનાતની

પરા નારાયણીશાની તવ માયા દુરત્યયા ।
ત્વદંશાઃ પ્રતિવિશ્વેષુ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકાઃ

સર્વેષામપિ વિશ્વેષામાશ્રયો યો મહાન્વિરાટ્ ।
સ સેતે ચ જલે યોગાદ્વિશ્વેશો ગોકુલે યથા

સ એવ વાસુર્ભગવાંસ્તસ્ય દેવો ભવાન્પરઃ ।
વાસુદેવ ઇતિ ખ્યાતઃ પુરાવિદ્ભિઃ પ્રકીર્તિતઃ

ત્વમેવ કલયા સૂર્યસ્ત્વમેવ કલયા શશી ।
કલયા ચ હુતાશશ્ચ કલયા પવનઃ સ્વયમ્

કલયા વરુણશ્ચૈવ કુબેરશ્ચ યમસ્તથા ।
કલયા ત્વં મહેન્દ્રશ્ચ કલયા ધર્મ એવ ચ

ત્વમેવ કલયા શેષ ઈશાનો નૈઋંતિસ્તથા ।
મુનયો મનવશ્ચૈવ ગ્રહાશ્ચ ફલદાયકઃ

કલાકલાયાશ્ચાંશેન સર્વે જીવાશ્ચરાચરાઃ ।
ત્વં બ્રહ્મ પરમં જ્યોતિર્ધ્યાયન્તે યોગિનઃ સદા

તં ત્ચાઽઽદ્રિયન્તે ભક્તાસ્તે ધ્યાયન્તે ય તદન્તરે ।
નવીનનીરદશ્યામં પીતકૌશેયવાસસમ્

ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં ભક્તેશં ભક્તવત્સલમ્ ।
ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગં દ્વિભુજં મુરલીધરમ્

મયૂરપિચ્છચૂડં ચ માલતીમાલ્યભૂષિતમ્ ।
અમૂલ્યરત્નનિર્માણકેયૂરવલયાવિન્તમ્

મણિકુણ્ડલયુગ્મેન ગણ્ડસ્થલવિરાજિતમ્ ।
રત્નસારાઙ્ગલીયં ચ ક્વણન્મઞ્જીરરઞ્જિતમ્

કોટિકન્દર્પલીલાભં શરત્કમલલોચનમ્ ।
શરત્પૂર્ણૈન્દુનિન્દાસ્યં ચન્દ્રકોટિસમપ્રભમ્

વીક્ષિતં સસ્મિતાભિશ્ચ ગોપીનાં કોટિકોટિભિઃ ।
વયસ્યૈઃ પાર્ષદૈર્ગોપૈઃ સેવિતં શ્વેતચામરૈઃ

ગોપબાલકવેષં ચ રાધાવક્ષઃ સ્થલસ્થિતમ્ ।
ધ્યાનાસાધ્યં દુરારાધ્યં બ્રહ્મેશશેષવન્દિતમ્

સિન્દ્ધેન્દ્રૈશ્ચ મુનીન્દ્રૈશ્ચ યોગીન્દ્રૈઃ પ્રણતં સ્તુતમ્ ।
વેદાનિર્વચનીયં ચ પરં સ્વેચ્છામયં વિભુમ્

સ્થૂલસ્થૂલતમં રૂપં સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતમં પરમ્ ।
સત્યં નિત્યં પ્રશસ્તં ચ પ્રકૃતેઃ પરમીશ્વરમ્

નિર્લિપ્તં ચ નિરીહં ચ ભગવન્તં સનાતનમ્ ।
એવં ધ્યાત્વા ચ તે પૂતાઃ સ્નિગ્ધદૂર્વાક્ષતા જલમ્

પદ્માપદ્માર્ચિતે પાદપદ્મે ચ દાતુમુત્સુકાઃ ।
વેદાઃસ્તોતુમશક્તાસ્ત્વામશક્તા સા સરસ્વતી

શેષઃ સ્તોતુમશક્તશ્ચ સ્વયંભૂઃ શંભુરીશ્વરઃ ।
ગણેશશ્ચ દિનેશશ્ચ મહેન્દ્રશ્ચન્દ્ર એવ ચ

સ્તોતું નાલં ધનેશશ્ચ કિમન્યે જડ્બુદ્ધયઃ ।
ગુણાતીતમનીહં ચ કિં સ્તૌમિ નિર્ગુણં પરમ્

અપણ્ડિતોઽયમસુરો ન સુરઃ ક્ષન્તુમર્હસિ ।
બલેસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા તમુવાચ જગત્પતિઃ ॥
પરિપૂર્ણતમઃ શ્રીમાન્ભક્તં ચ ભક્તવત્સલઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
મા ભૈર્વત્સ ગૃહં ગચ્છ સુતલં રક્ષિતં મયા ।
મદ્વરેણ પ્રસાદેન ત્વત્પુત્રોઽપ્યજરામરઃ

દર્પહાનિં કરિષ્યામિ તસ્ય મૂર્ખસ્ય દર્પિણઃ ।
પ્રહ્લાદાય વરો દત્તો ભક્તાય ચ તપસ્વિને

મમાવધ્યશ્ચ ત્વદ્વંશશ્ચેતિ પ્રીતેન ચેતસા ।
તવ પુત્રાય દાસ્યામિ જ્ઞાનં મૃત્યુંજયં પરમ્

ત્વયા કૃતિમિદં સ્તોત્રં સામવેદોક્તમીપ્સિતમ્ ।
પુરા સનત્કુમારારાય પ્રદત્તં બ્રહ્મણા તથા

સિદ્ધાશ્રમે પુણ્યતમે પ્રશસ્તે સૂર્યપર્વણિ ।
ગૌતમાય પ્રદત્તં ચ ગૌર્યા મન્દાકિનીતટે

શંકરેણ ચ શિષ્યાય ભક્તાય ચ દયાલુના ।
બ્રહ્મણે ચ મયા દત્તં શિવાય વિરજાતટે

ભૃગવે ચ પુરા દત્તં કુમારેણ ચ ધીમતા ।
ત્વં ચ દાસ્યસિ બાણાય બાણઃ સ્તોષ્યત્યનેન મામ્

ઇદં સ્તોત્રં મહાપુણ્યમુબદિશ્ય ગુરોર્મુખાત્ ।
વૃતસ્ય પૂજિતસ્યાપિ વસ્ત્રભૂષણચન્દનૈઃ

સુસ્નાતો યઃ પઠેન્નિત્યં પૂજાકાલે ચ ભક્તિતઃ ।
કોટિજન્માર્જિતાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

વિપદાં ખણ્ડનં સ્તોત્રં કારણં સર્વસંપદામ્ ।
વારણં દુઃખશોકાનાં ભવાબ્ધિધોરતારણમ્

ખણ્ડનં ગર્ભવાસાનાં જરામૃત્યુહરં પરમ્ ।બન્ધનાનાં ચ રોગાણાં ખણ્ડનં ભક્તમણ્ડનમ્

સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ સર્વયજ્ઞેષુ દીક્ષિતઃ ।
વ્રતી વ્રતેષુ સર્વેષુ તપસ્વી ચ તપઃસુ ચ

સ સ્તયં સર્વદાનાનાં ફલં ચ લભતે ધ્રુવમ્ ।
લક્ષધા સ્તોત્રપાઠેન સ્તોત્રસિદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

સર્વસિદ્ધિં ચ લભતે સિદ્ધિસ્તોત્રો ભવેદ્યદિ ।
ઇહલોકે દેવતુલ્યોઽપ્યન્તે યાતિ હરેઃ પદમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ બાણયુદ્ધે
બલિકૃતશ્રીકૃષ્ણમ્તોત્રં નામૈકોનવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ