બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.121

અથૈકવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
અથ કૃષ્ણઃ સુધર્માયાં નિવસન્સગણસ્તથા ।
તત્રાઽઽજગામ્ વિપ્રશ્ચ પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા

આગત્ય દૃષ્ટાવ તુષ્ટાવ ભક્ત્યા ચ પુરુષોત્તમમ્ ।
ઉવાચ મધુરં શાન્તો ભીતો વિનયપૂર્વકમ્

બ્રાહ્મણ ઉવાચ
શ્રૃગાલો વાસુદેવશ્ચ રાજેશો મણ્ડલેશ્વરઃ ।
ત્વામુવાચ સ યદ્વાક્યં સાવધાનં નિશામય

શ્રૃગાલ ઉવાચ
વૈકુણ્ઠે વાસુદેવોઽહં દેવેશશ્ચ ચતુર્ભુજઃ ।
લક્ષ્મીપતિશ્ચ જગતાં ધાતા ધાતુશ્ચ પાલકઃ

બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતોઽહં ચ ભારાવતરણાય ચ ।
ભુવો ભારતવર્ષ ચ તદર્થ ગમનં મમ

વસુદેવસુતો વૈશ્યઃ ક્ષત્રિયશ્ચાપ્યહંકૃતઃ ।
આત્માનં ભક્તવિષ્ણુશ્ચ માયાવી ચ પ્રતારકઃ

જનં જનેન નિર્જિત્ય દુર્બલં બલિના સહ ।
જોધયિત્વા મહાધૂર્તો ઘાતયામાસ ભૂપતીન્

દુર્યોધનં જરાસંધં ભૂપમન્યં ચ દુર્બલમ્ ।
ભીમેન ઘાતયામાસ બલિનાઽલ્પેન ભૂતલે

દ્રોણં ભીષ્મં ચ કર્ણ ચ યં યમન્યં ચ ભૂતલે ।
બલીયસાઽર્જુનેનૈવ ઘાતયામાસ માયયા

યં યમન્યં દુર્બલં ચ પ્રસિદ્ધમપ્રસિદ્ધકમ્ ।
પ્રસિદ્ધેન બલવતા ઘાતયામાસ માયયા

શિશુપાલં દન્તવક્ત્રં કંસં ચ ચિરરોગિણમ્ ।
મત્પુત્રં નરકં ચૈવ દુર્બલં કેશિનં મુરમ્

સ્વયં જઘાન સંકેતાચ્છલેન સહસા બત ।
ન ધર્મયુદ્ધે કપટી સ ચ બાલો હ્યધાર્મિકઃ

જઘાન પૂતનાં કુબ્જાં સ્ત્રીઘાતી વસ્ત્રહેતુના ।
જઘાન રજકં શિષ્ટમશિષ્ટશ્ચ પ્રતારકઃ

હિરણ્યકશિપું દૈત્યં હિરણ્યાક્ષં મહાબલમ્ ।
મધું ચ કૈટભં ચૈવ હત્વાઽહં સુષ્ટિરક્ષકઃ

અહમેવ સ્વયં બ્રહ્મા હ્યહમેવ સ્વયં શિવઃ ।
અહં વિષ્ણુશ્ચ જગતાં પાતા દુષ્ટાપહારકઃ

અંશેન કલયા સર્વે મનવો મુનયસ્તથા ।
સ્વયં નારાયણોઽહં ચ મિર્ગુણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ

લજ્જયા કૃપયા ચૈવ મિત્રબુદ્ધ્યા ઙમા કૃતા ।
યદ્ગતં તદ્ગતં ભદ્ર યુદ્ધં કુરુ મયા સહ

શ્રૃણોમિ દૂતદ્વારેણ હ્યતીવોચ્ચૈરહંકૃતમ્ ।
ઉચિતં દમનં તસ્યાપ્યુન્નતાનાં નિપાતનમ્

રાજ્ઞશ્ચ પરમો ધર્મોઽપ્યહં શાસ્તા ભુવોઽધુના ।
શઙ્ખં ચક્રં ગદાં પદ્મં ગૃહીત્વાઽહં ચતુર્ભુજઃ

દ્વારકાં તા ગમિષ્યામિ યુદ્ધાય સગણઃ સ્વયં ।
યુદ્ધં કુરુ યદીચ્છાઽસ્તિ મા માં ચ શરણં વ્રજ

યદિ મા યાસ્યતિ મમ શરણં શરણાગતઃ ।
ભસ્મીભૂતાં કરિષ્યામિ દ્વારકાં ચ ક્ષણેન ચ

સબલં ચ સપુત્રં ત્વાં સગણં ચ સબાન્ધવમ્ ।
ક્ષણેન દગ્ધું શક્તોઽહમસહાયેન લીલયા

તપસ્વિનં ચ વૃદ્ધં ચ જિત્વા યુદ્ધે ચ શંકરમ્ ।
શક્રં ભગાઙ્ગં જિત્વા ચ રોગિણં બ્રહ્મશાપતઃ

મત્તોઽસિ વીરમાત્માનં મન્યમાનસ્ત્વમેવ ચ ।
સ્ત્રીજિતો હિ વૃથાર્થ ચ પારિજાતસ્ય હેતુના

લમપટો યોનિલુબ્ધશ્ચ રાધાદીનશ્ચ ગોકુલે ।
અધુના કિંકરસમઃ સત્યાદીનાં ચ યોષિતામ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા વિપ્રશ્ચ તૂષ્ણીંભૂય સ્થિતો મુને ।
શીકુષ્ણઃ સગણઃ શ્રુત્વા ભૃશસુચ્છૈર્જહાસ સઃ

ભોજયિત્વા ચ સંપૂજ્ય બ્રાહ્મણં ચ ચતુર્વિધમ્ ।
નિનાય રજનીં દુઃખાદ્વાક્શલ્યમાન જ્વરાત્

પ્રભાતે રથમારુહ્ય સગણઃ સત્વરં મુદા ।
લીલામાત્રેણ પ્રયયૌ શ્રૃગાલો નૃપતિર્યતઃ

શ્રુત્વા શ્રૃગાલો વાર્તાં તાં કૃત્રિમશ્ચ ચતુર્ભુજઃ ।
આજગામ હરેઃ સ્થાનં યુદ્ધાય સગણઃ સ્વયમ્

કૃષ્ણશ્ચક્રે ચ સંભાષાં મિત્રબુદ્ધ્યા ચ લૌકિકીમ્ ।
આશ્લેષં મધુરાલાપં સ્નિગ્ધનેત્રશ્ચ સસ્મિતઃ

રાજા નિમન્ત્રણં ચક્રે કૃષ્ણો ન સ્વીચકાર તત્ ।
ઉવાચ કૃષ્ણભીતશ્ચત્યક્ત્વા દમ્ભં ચ દર્શનાત્

શ્રૃગાલ ઉવાચ
ચક્રેણ મચ્છિરશ્છિત્ત્વા સુશીઘ્રં દ્વારકાં વ્રજ ।
પાપઃ પતતુ દેહોઽયમનિત્યો નશ્વરસ્તથા

અહં સુભદ્રસ્તે દ્વારિ જયશ્ચ વિજયો યથા ।
સર્વ જાનાસિ સર્વજ્ઞ મા વિલમ્બં કુરુ પ્રભો

લક્ષ્મીશાપેન ભ્રષ્ટોઽહં કાલઃ પૂર્ણો બભૂવ મે ।
શતવર્ષેણ શાપાન્તે યાસ્યમિ ભવનં તવ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ
પૂર્વ માં મિત્ર પ્રહર પશ્ચાદ્યુદ્ધં કરોભ્યહમ્ ।
સર્વ જાનામિ વૈકુણ્ઠં ગચ્છ વત્સ યથાસુખમ્

શ્રૃગાલો દશબાણાંશ્ચ ચિક્ષેપ માધવં પ્રતિ ।
તે પ્રણભ્ય યયુઃ શીઘ્રમાકાશં કાલરૂપિમઃ

ગદાં ચિક્ષેપ રાજા સ પ્રલયાગ્નિશિખોપમામ્ ।
કૃષ્ણાઙ્ગસ્પર્શમાત્રેણ બભઞ્જ ચ ક્ષણેન ચ

શૂલં ચિક્ષેપ મુસલં ચ પરશું તથા ।
કૃષ્ણાઙ્ગસ્પર્શમાત્રેણ બભઞ્જ ચ ક્ષણેન ચ

ધનુશ્ચિક્ષેપ ખઙ્ગં ચ કાલરૂપં સુદારુપામ્ ।
કૃષ્ણાઙ્ગસ્પર્શમાત્રેણ બભઞ્જ ચ ક્ષણેન ચ

દૃપ્ટ્વા નિરસ્ત્રં રાજનમિત્યુવાચ કૃપાનિધિઃ ।
ગૃહં ગત્વા સુતીક્ષ્ણં ચ મિત્રાસ્ત્રમાનયેતિ ચ

શ્રૃગાલ ઉવાચ
નાઽઽત્માઽઽકાશોઽસ્ત્રવિદ્ધશ્ચ કિં યુદ્ધમાત્મના સહ ।
મામુદ્ધર ભવાબ્ધેશ્ચ ધરોદ્ધારણકારણ

ભવાર્બ્ધિ વિષમં નાથ વિષયં ચ વિષાધિકમ્ ।
છિન્ધિ મે નિગડં માયાં મોહજાલં સ્વકર્મણઃ

કર્મણામીશ્વરસ્ત્વં ચ વિધાતા ઘાતુરેવ ચ ।
દાતા શુભફલાનાં ચ પ્રદાતા સર્વસંપદામ્

કારણં પ્રાક્તનાનાં ચ તેષાં ચ ખણ્ડને ક્ષમઃ ।
યામિ ગેહં ચ વૈકુણ્ઠં તવૈવ દ્વારસપ્તમમ્

ત્યક્ત્વા ચ નશવરં દેહં પ્રાકૃતં પાઞ્ચભૌતિકમ્ ।
મિત્રસ્ય સ્તવનં શ્રુત્વા વચનં ચ સુધોપમમ્

રુરોદ સમરે તત્ર કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ ।
બભૂવ તત્ર સહસા કૃષ્ણનેત્રાશ્રુબિન્દુના

દિવ્યં બિન્દુસરો નામ્ તીર્થાનાં પ્રવરં પરમ્ ।
તત્તોયસ્પર્શમાત્રેણ જીવન્મુક્તો ભવેન્નરઃ ॥
સપ્તજન્મર્જિતાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
કથમેતાદૃશી બુદ્ધિર્મિત્ર તે નિર્મલં મનઃ ।
દૂતદ્વારા કથં ચૌક્તં નિષ્ઠુરં દારુણં વચઃ

શૃગાલ ઉવાચ
એવમુક્તો મયા ત્વં ચ તેન ક્રોધાદિહાઽઽગતઃ ।
અન્યથા દુર્લભં નાથ સ્વપ્નેઽપિ તવ દર્શનમ્

એતસ્મિન્નન્તરે યોગાદ્દેહં ત્યક્ત્વા ચ પ્રાકૃતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણં ચ યાનેન વૈકુષ્ઠં પ્રયયૌ મુદા

સપ્તતાલપ્રમાણં ચ જ્યોતિસ્તત્ર મહોલ્બણમ્ ।
પદ્મૈઃ પદ્માર્ચિતં પાદપદ્મં નત્વા જગામ હ

ગત્વા ચ દ્વારકાં કૃષ્ણો નત્વા ચ પિતરં પ્રસૂમ્ ।
શ્રીકૃષ્ણઃ સગણઃ શીઘ્રં દૃષ્ટ્વા ચ પરમાદ્ભુતમ્

પ્રફુલ્લવદનઃ શ્રીમાન્દ્વારકાભિમુખં યયૌ ।
જગામ રુક્મણીગેહં પુષ્પજન્દનવાસિતમ્

પુષ્પચન્દનતલ્પે ચ નક્તં રેમે તયા સહ ।
મૂર્ચ્છં સંપ્રાપ સ ભૈષ્મી કૃષ્ણં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ શૃગાલવાસુદેવ-
મોક્ષણં નામૈકવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ