બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.110

અથ દશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
આગતેષુ ગતેષ્વેવં સાઙ્ગે મઙ્ગલકર્મણિ ।
નન્દો યશોદયા સાર્ધ પુત્રાભ્યાશં સમાયયૌ

યશોદોવાચ
જ્ઞાનં ચ ભવતા દત્તં પિત્રે નન્દાય માધવ ।
માં ચાપિ માતરં વત્સ કૃપાં કુરુ કૃપાનિધે

મામુદ્ધર મહાભાગ ધરોદ્ધારણકારણ ।
ભવાબ્ધિતરણે ભીમૌ ભીતાં ચ પતિતામપિ

માયામયી સા પ્રકૃતિર્ભવાબ્ધિતરણે તરિઃ ।
ત્વમેવ કર્ણધારશ્ચ ભક્તોત્તીર્ણે કૃપામય

યશોદાવચનં શ્રુત્વા જહાસ પુરુષોત્તમઃ ।
ઉવાચ માતરં ભક્ત્યા જ્ઞાનિનાં ચ ગુરોર્ગુરુઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
જ્ઞાનં યોગાત્મકં માતર્જ્ઞાનં ચ વિષયાત્મકમ્ ।
જ્ઞાનં ભક્ત્યાત્મકં શ્રેષ્ઠં મદ્દાસ્યકારણં શુભમ્

જ્ઞાનં પઞ્ચવિધં પ્રોક્તં સર્વવેદેષુ સંમતમ્ ।
ભક્ત્યાત્મકં સર્વપરં તેષાં ચ લક્ષણં શૃણુ

ક્ષુત્પિપાસાદિકાનાં ચ ખણ્ડનં સ્વાન્તશોધનમ્ ।
નાડીનાં શોધનં ચૈવ ચક્રાણામપિ ભેદનમ્

શક્તિકુણ્ડલિનીયુક્તમીશ્વરં ચિન્તયેત્તતઃ ।
ઇન્દ્રિયાણાં ચ દમનં લૌભાદીનાં ચ વર્જનમ્

મૂલાધારં સ્વધિષ્ઠાનં મણિપૂરમનાહતમ્ ।
વિશુદ્ધં ચ તથા જ્ઞાખ્યં ચક્રષટ્કં પ્રકીર્તિતમ્

નારીણામપિ દુર્બોધં મુર્ખાણાં ચ વિશેષતઃ ।
જ્ઞાનં યોગાત્મકં સાધ્વિ સિદ્ધાનાં સાધ્યમીપ્સિતમ્

જન્તૂનામપિ સર્વેષાં જ્ઞાનં સ્વવિષયે તથા ।
સન્તઃ સર્વે વિજાનન્તિ સ્વેચ્છયા ચ મદીયયા

સિદ્ધ્યાત્મકં ચ સિદ્ધાનાં નિયુક્તં સર્વકર્મસુ ।
ચતુસ્ત્રિંશત્સુ સિદ્ધાનાં સાધનં બોધનં તથા

જ્ઞાનં મૌક્ષાત્મકં સિદ્ધં પરં નિર્વાણકારણમ્ ।
નિવૃત્તિમાર્ગમારૂઢં ભક્તસ્તત્રૈવ વાઞ્છતિ

ભક્ત્યાત્મકં ચ યજ્જ્ઞાનં તુભ્યં રાધા પ્રદાસ્યતિ ।
તસ્યાં ચ માનવં ભાવં ત્યક્ત્વા જ્ઞાનં કરિષ્યતિ

નન્દાય દત્તં યજ્જ્ઞાનં તચ્ચ તુભ્યં પ્રદાસ્યતિ ।
ગચ્છ નન્દવ્રજં માતર્નન્દેન સહ સાદરમ્

ઇત્યુક્ત્વા વિનયં કૃત્વા જગામાભ્યન્તરં હરિઃ ।
નન્દો યશોદયા સાર્ધં પ્રયયૌ કદલીવનમ્

દદર્શ રાધાં તત્રૈવ નિદ્રિતાં ત્યક્તભૂષણમ્ ।
દધાનાં શુક્લવસ્ત્રં ચ નિરાહારાં કૃશોદરીમ્

પઙ્કસ્થે પઙ્કજદલે સજલે ચન્દનાર્ચિતે ।
શયાનાં શુષ્કિતૌષ્ઠીં ચ સાશ્રુનેત્રાં ચ મૂર્ચ્છિતામ્

ધ્યાયમાનાં પદામ્ભોજં કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ ।
બાહ્યજ્ઞાનપરિત્યક્તાં તન્નિ વિષ્ટૈકમાનસામ્

પશ્યન્તીં સસ્મિતં કાન્તં પશ્યન્તીં તન્મુખામ્બુજમ્ ।
હસન્તીં ચ રુદન્તીં ચ સ્વપ્ને કાન્તસમીપતઃ

સખીભિઃ પરિતઃ શશ્વત્સેવિતાં શ્ચેતચામરૈઃ ।
દિવાનિશં રક્ષિતાં ચ ગોપીભિઃ શતકોટિભિઃ

સાવધાનપરાભિશ્ચ વેત્રહસ્તાભિરીશ્વરીમ્ ।
સપ્તદ્વારેષુ યુક્તાભિઃ પરિતઃ પ્રાઙ્ગણેષુ ચ

તાં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં પ્રાપ્ય સભાર્યો નન્દ એવ ચ ।
નનામ પરયા ભક્ત્યા દણ્ડવત્પ્રણિપત્ય ચ

નિદ્રાં ત્યાક્ત્વા ચ સહસા બુબુધે સેશ્વરેચ્છયા ।
ક્ષણેન ચેતનાં પ્રાપ વિષયજ્ઞાનવર્ચિતામ્

પુરતો દંપતી દૃષ્ટ્વા પપ્રચ્છ સાદરં સતી ।
ઉવાચ મધુરં ચૈવં તત્રૈવ સખિસંસદિ

રાધિકોવાચ
કસ્ત્વં ચાત્ર સમાયાતો બ્રૂહિ વા કિં પ્રયોજનમ્ ।
ન ચ મે વિષયજ્ઞાનં ન જાનામિ નરં પશુમ્

કિં જલં વા સ્થલં કિંવા નક્તં તિનં શ્રુણુ ।
સ્ત્રિયં પુમાંસં ક્લીબં વા નાહં જાનામિ ભેદાકમ્

રાધિકાવચનં શ્રુત્વા નન્દશ્ચ વિસ્મયં યયૌ ।
ભીતા યશોદા નિકટં ગોપીસંભાષિતા યયૌ

ઉવાસ નિકટે તસ્યાઃ સમુવાચ પ્રિયં વચઃ ।
ઉવાસ તત્ર નન્દશ્ચ ગોપીદત્તાસનેન ચ

યશોદોવાચ
ચેતનં કુરુ રાધે ત્વમાત્માનં રક્ષ યત્નતઃ ।
દ્રક્ષ્યસિ પ્રાણનાથં ચ સંપ્રાપ્તે મઙ્ગલે દિને

ત્વત્તો વિશ્વં પવિત્રં ચ સ્વકુલં ચ સુરેશ્વરિ ।
ગોપ્યશ્ચ પુણ્યવત્યશ્ચ ત્વત્પાદામ્બુજસેવયા

લોકા ગાસ્યન્તિ ત્વત્કીર્તિતીર્થપૂતાં સુમઙ્ગલામ્ ।
સન્તો વેદાશ્ચ ચત્વારઃ પુરાણાનિ પુરાતનીમ્

અહં યશોદા નન્દોઽયં બુદ્ધિરૂપે નિબોધ મામ્ ।
વૃષભાનસુતા ત્વં ચ માં નિશામય સુવ્રતે

દ્વારકાનગરાદ્ભદ્રે શ્રીકૃષ્ણસંનિધાનતઃ ।
તવાન્તિકમાગતાઽહં પ્રેરિતા હરિણા સતિ

શૃણુ મઙ્ગલવાર્તાં ચ મઙ્ગલં ચ ગદાભૃતઃ ।
આરાદ્દ્રક્ષ્યસિ કૃષ્ણં તં હે દેવિ ચેતનં કુરુ

ભક્ત્યા ત્મકં પરિજ્ઞાનં દેહિ મહ્યં ચ સાંપ્રતમ્ ।
ત્વદ્ભર્તુરુપદેશેન ત્વત્સમીપં સમાગતૌ

પશ્ચદાયાસ્યતિ હરિસ્ત્વાં મુહૂર્તં વરાનને ।
ભવિષ્યત્યચિરેણૈવ શ્રીદામ્નઃ શાપમોચનમ્

યશોદાવચનં શ્રુત્વા વાર્તાં પ્રાપ્ય ગદાભૃતઃ ।
શ્રીકૃષ્ણનામસ્મરણાદ્દૂરિભૂતમમઙ્ગલમ્

સંપ્રાપ ચેતનં રાધા સંભાવ્ય કૃષ્ણમાતરમ્ ।
ઉવાચ મધુરં શાન્તા લૌકિકીં ભક્તિમુત્તમામ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ રાધાયશોદાસંઓ દશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ