બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.109

અથ નવાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
એતસ્મિન્નન્તરે રાજ્ઞી રુક્મિણીજનની શભા ।
પતિપુત્રવતીભિશ્ચ સાધ્વીભિઃ સહિતા મુદા

આગત્ય મઙ્ગલં કૃત્વા તત્ર નિર્મઞ્છનાદિકમ્ ।
દંપતી વેશયામાસ રત્નનિર્માણમન્દિરમ્

નાનાચિત્રવિચિત્રાઢ્યં હીરહારેણ ભૂષિતમ્ ।
મુક્તામાણિક્યરત્નેન મુદીપ્તં દર્પણેન ચ

દદર્શ કૃષ્ણસ્તત્રૈવ દુર્ગાં દુર્ગતિનાશિનીમ્ ।
સરસ્વતીં ચ સાવિત્રીં રતિં ચ રોહિણીં સતીમ્

દેવપત્નીં રાજપત્નીં મુનિપત્નીં પતિવ્રતામ્ ।
રત્નમિહાનસ્થાં ચ રત્નભૂષણભૂષિતામ્

ઉત્તસ્થુરારાદ્દૃષ્ટ્વા ચ શ્રીકૃષ્ણં જગતીપતિમ્ ।
રત્નસિહાસને રમ્યે વારયામાસ તાં મુદા

સ્તુતિં ચક્રુશ્ચ દેવાશ્ચ મુનિપત્ન્યશ્ચ માધવમ્ ।
પુટાઞ્જલિયુતાસ્તત્ર ત્રમેણ ચ પૃધક્પૃથક્

ભોજયામાસ રાજ્ઞી ચ વરેણ સહ કન્યકામ્ ।
સકર્પૂરં સતામ્બૂલં પ્રદદૌ વાસિતં જલમ્

દુર્ગા કૃષ્ણાય પ્રદદૌ તત્ર મઙ્ગલપત્રિકામ્ ।
સર્વાસામાજ્ઞયા દેવી પઠેતિ તમુવાચ સા

પપાઠ પત્રિકાં કૃષ્ણો દેવીસંસદિ સસ્મિતઃ ।
લક્ષ્મી સરસ્વતી દુર્ગા સાવિત્રી રાધિકા સતી

તુલસી પૃથિવી ગઙ્ગાઽરુન્ધતિ યમુનાઽદિતિઃ ।
શતરૂપા ચ સીતા ચ દેવહૂતિશ્ચ મેનકા

દૈવ્યશ્ચૈતાશ્ચ દંપત્યોઃ કુર્વન્તુ પરમ્ ।
પપાઠ ચેતિ કૃષ્ણશ્ચ શુશ્રુવુર્જહસુશ્ચ તાઃ

પાર્વત્યુવાચરુક્મિણીં રુક્મિણીકાન્ત ત્વાં પશ્યન્તીં ચ સસ્મિતામ્ ।
પશ્ય પ્રૌઢાં રુપવતીં સુન્દરીં નવયૌવનામ્

શચ્યુવાચ
તવ યોગ્યા ચ યુવતી રત્નભૂષણભૂષિતા ।
ત્વાં પ્રાર્થયન્તી સુચિરમવમન્યાન્યમીશ્વરમ્

સાવિત્ર્યુવાચ
યથા વરસ્તથા કન્યા વિધિના યોજિતા પુરા ।
વિદગ્ધાયા વિદગ્ધેન સર્વત્ર સંગમઃ શુભઃ

રત્યુવાચ
ઈશ્વરેણ પરીહાસં કા વા કર્તું ક્ષમા ભુવિ ।
ધ્યાનાસાધ્યો દુરારાધ્યશ્ચાવમન્યાન્યમીશ્વરમ્

ગાયત્ર્યુવાચ
યથા વરસ્તથા કન્યા ચાક્ષુબ્ધે ભૈષ્મકે ગૃહે

રોહિણ્યુવાચ
સત્યં બ્રૂહિ જગન્નાથ કામિનીનાં ચ સંસદિ ।
કીદૃશી રાધિકા રમ્યા રુક્મિણી ચાપિ કીદૃશી

સરસ્વત્યુવાચ
રાધાયાં યાદૃશી પ્રીતી રુક્મિણ્યાં નૈવ તાદૃશી ।
સા સઙ્ગિની પૂર્વકાલે સર્વક્રીડાસુ વર્ધિની

પ્રાણાધિષ્ઠાતુદેવી સા પઞ્ચપ્રાણાધિકા સતી ।
રુક્મિણી કમલા સાક્ષાત્સંપદામધિદેવતા

સર્વશક્તિસ્વરૂપા ચ કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ ।
બુદ્ધેરપ્યધિદેવી ચ દુર્ગા નારાયણી પરા

દેવાધિષ્ઠાતૃદેવી ત્વં સાવિત્રી વેદમાતૃકા ।
વિદ્યાધિદેવતાઽહં ચ તતોઽન્યાશ્ચ કલાકલાઃ

ન બ્રહ્મણિ શિવે શેષે ગણેશે ચ દિનેશ્વરે ।
ન ભક્તેષુ ચ પદ્માયાં ન શિવાયાં ચ મય્યપિ

પ્રસાદો યાદૃશસ્તસ્યામન્યેષુ ચ ન તાદૃશઃ ।
ત્રૈલોક્યે પૃથિવી ધન્યા સુપુણ્યં ભારતં યતઃ

તત્ર વૃન્દાવનં ધન્યં રાધાપાદાબ્જચિહ્નિતમ્ ।
સર્વાસામપિ દેવીનાં રાધા પુણ્યવતી સતી

રાધાપાદાબ્જનખરે દદૌ સ્નિગ્ધમલક્તકમ્ ।
અયમેવમિતિ શ્રુત્વા જહસુઃ સર્વયોષિતઃ

ધ્યાયન્તે દૂર્તઃ સર્વા રાધા વક્ષઃસ્થલસ્થિતા ।
તસ્માદ્રાધાં નમસ્કૃત્ય તુલનાં મન્યતે કિલ

સરસ્વતીવચઃ શ્રુત્વા સાવિત્રી પાર્વતી સતી ।
અન્યાશ્ચ યોષિતઃ સર્વાઃ સાધ્વિત્યૂચુશ્ચ સંસદિ

લોપામુદ્રાઽનસૂયા ચાપ્યહલ્યાઽરુન્ધતી તથા ।
સર્વાસ્તા મુનિપત્ન્યશ્ચ રભસં ચક્રુરીશ્વરમ્

અથ દેવાંશ્ચ ભૂપાંશ્ચ મુનીદ્રાંશ્ચાપિ ભીષ્મકઃ ।
પૂજયામાસ વિધિના ભોજયામાસ સાદરમ્

ખાદ્યતાં લોકા દીયતાં દીયતામિતિ ।
શબ્દો બભૂવ નગરે વાદ્યસંગીતમઙ્ગલૈઃ

અથ પ્રભાતે બ્રહ્મેશસેષાસ્ત્રિદશાસ્તથા ।
યાનમારોહણં ભૂપાશ્ચક્રિરે ચ ત્વરાન્વિતાઃ

રાજા મહોગ્રસેનશ્ચ વસુદેવસ્ત્વરાન્વિતઃ ।
કારયામાસ યાત્રાં ચ શ્રીકૃષ્ણં રુક્મિણીં સતીમ્

સુભદ્રા રુક્મિણીમાતા કન્યાં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ ।
રુરોદોચ્ચૈસ્તત્સખીભિર્બાન્ધવૈરિત્યુવાચ સા

સુભદ્રોવાચ
ક્વ યાસિ માં પરિત્યજ્ય વત્સે માતરમીશ્વરીમ્ ।
કથં જીવામિ ત્વાં ત્યક્ત્વા કથં ત્વં વાઽપિ જીવસિ

મહાલક્ષ્મીર્મમ ગૃહાત્કન્યારૂપા ચ માયયા ।
વસુદેવાલયં યાસિ વાસુદેવપ્રિયા સતીઃ

ઇત્યુક્ત્વા કન્યકાં શોકાત્સિષેવ નેત્રજૈર્જલૈઃ ।
ભીષ્મકઃ સાશ્રુનેત્રશ્ચ કન્યાં કૃષ્ણે સમર્પ્ય ચ

તં ચ કૃત્વા પરીહારં રુરોદોચ્ચૈરતીવ સઃ ।
રુરોદ રુક્મિણી દેવી શ્રીકૃષ્ણશ્ચાપિ માયયા

રથમારોપયામાસ વસુદેવઃ સુતં વધૂમ્ ।
એતસ્મિન્નન્તરે રાજા જામાત્રે યૌતુકં દદૌ

ગચેન્દ્રાણાં સહસ્રં ચ ષઙ્ગુણં ચ તુરંગમમ્ ।
દાસીનાં ચ સહસ્રં ચ કિંકરાણાં શતં શતમ્

રત્નાનાં ચ સહસ્રં ચૈવામુલ્યરત્નભૂષણમ્ ।
સ્વર્ણાનાં પરિશુદ્ધાનાં પઞ્ચલક્ષં ચ સાદરમ

તોયભોજનપાત્રાણિ કુતાનિ વિશ્વકર્મણા ।
સૌવર્ણાનિ ચ રમ્યાણિ સુરભીઃ પ્રદદૌ મુદા

દુગ્ધવતીનાં ધેનુનાં સવત્સાનાં સહસ્રકમ્ ।
અમૂલ્યાનિ ચ રમ્યાણિ વહ્નિશુદ્ધાંશુકાનિ ચ

વસુદેવશ્ચોગ્રસેનો દેવૈશ્ચ મુનીભિઃ સહ ।
પ્રહૃષ્ટવદનઃ શીઘ્રં દ્વારકાભિસુખં યયૌ

પ્રવિશ્ય સ્વપુરીં રમ્યા કારયામાસ મઙ્ગલમ્ ।
વાદ્યં ચ વાદયામાસ સુન્દરં સુમનોહરમ્

દેવકી રોહિણી રમ્યા યશોદા નન્દગેહિની ।
અદિતિશ્ચ દિતિશ્ચૈવ તથા ચ વરકામિની

શ્રીકૃષ્ણં રુક્મિણીં રમ્યાં વિલોક્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
ગૃહં પ્રવેશયામાસ કારયામાસ મઙ્ગલમ્

ચતુર્વિધં ભોજયિત્વા દેવાંશ્ચ મુનિપુંગવાન્ ।
નૃપાંશ્ચ બાન્ધવાંશ્ચૈવ પરીહારં ચકાર ચ

ભટ્ટેભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યોઽપિ દદૌ રત્નાદિકં મુદા ।
તાંશ્ચપિ ભોજયામાસ પરિતુષ્ટાંશ્ચ સસ્મિતાન્

એવં ભુક્ત્વા ધનં લબ્ધ્વા યયુઃ સર્વે ગૃહં મુદા ।
મઙ્ગલં કારયામાસ વસુદેવસ્ય વલ્લભા

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારાદનાઓ રુક્મિણ્યુ-
દ્વાહો નામ નવાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ