બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.10

॥ શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥ ॥
અથ કંસઃ સભામધ્યે સ્વર્ણસિંહાસનસ્થિતઃ ॥
શુશ્રાવ વાચં ગગને સૂનૃતામશરીરિણીમ્

કિં કરોષિ મહામૂઢ ચિંતાં સ્વશ્રેયસઃ કુરુ ॥
જાતઃ કાલો ધરણ્યાં તે તિષ્ઠોપાયે નરાધિપ

નંદાય તનયં દત્ત્વા વસુદેવસ્તવાંતકમ્ ॥
કન્યામાદાય તુભ્યં ચ દત્ત્વા સંમાયયા સ્થિતઃ

માયાંશા કન્યકેયં ચ વાસુદેવઃ સ્વયં હરિઃ ॥
તવ હંતા ગોકુલે ચ વર્દ્ધતે નંદમંદિરે

દેવક્યાઃ સપ્તમો ગર્ભો વર્દ્ધતે નંદમંદિરે ॥
દેવક્યાઃ સપ્તમો ગર્ભો ન સુસ્રાવામૃતં સુતમ્

સ્થાપયામાસ માયો તં રોહિણીજઠરે કિલ ॥
તત્ર જાતશ્ચ શેષાંશો બલદેવો મહાબલઃ

ગોકુલે તૌ ચ વર્ધેતે કાલૌ તે નંદમંદિરે ॥
શ્રુત્વેતિ વચનં રાજા બભૂવાનમ્રકંધરઃ

ચિંતામવાપ સહસા તત્યાજાહારમુન્મનાઃ ॥
પૂતનાં ચ સમાનીય પ્રાણેભ્યઃ પ્રેયસીં સતીમ્

ઉવાચ ભગિનીં રાજા સભામધ્યે ચ નીતિવિત્ ॥
॥કંસ ઉવાચ ॥ ॥
પૂતને ગોકુલં ગચ્છ કાર્યાર્થં નંદમંદિરમ્

વિષાક્તં ચ સ્તનં કૃત્વા શિશવે દેહિ સત્વરમ્ ॥
ત્વં મનોયાયિની વત્સે માયાશાસ્ત્રવિશારદા

માયામાનુષરૂપં ચ વિધાય વ્રજ યોગિનિ ॥
દુર્વાસસો મહામંત્રં પ્રાપ્ય સર્વત્રગામિની

સર્વરૂપં વિધાતું ત્વં શક્તાસિ સુપ્રતિષ્ઠિતે ॥
ઇત્યુક્ત્વા તાં મહારાજસ્તસ્થૌ સંસદિ નારદ

જગામ પૂતના કંસં પ્રણમ્ય કામચારિણી ॥
તપ્તકાંચનવર્ણાભા નાનાલંકારભૂષિતા

બિભ્રતી કબરીભારં માલતીમાલ્યસંયુતમ્ ॥
કસ્તૂરીબિંદુના યુક્તં સિંદૂરં દધતી મુદા ॥

મંજીરરશનાભ્યાં ચ કલશબ્દં પ્રકુર્વતી ॥
સંપ્રાપ્ય ગોષ્ઠં દુર્દર્શં નંદાલયમનોહરમ્

પરિખાભિર્ગભીરાભિર્દુર્લંઘ્યાભિશ્ચ વેષ્ટિતમ્ ॥
રચિતં પ્રસ્તરૈર્દિવ્યૈર્નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા

ઇંદ્રનીલૈર્મરકતૈઃ પદ્મરાગૈશ્ચ ભૂષિતમ્ ॥
સુવર્ણકલશૈર્દિવ્યૈશ્ચિત્રિતૈઃ શેખરોજ્જ્વલૈઃ

પ્રાકારૈર્ગગનસ્પર્શૈશ્ચતુર્દ્વારસમન્વિતૈઃ ॥
યુક્તં લોહકપાટૈશ્ચ દ્વારપાલસમન્વિતૈઃ

વેષ્ટિતં સુન્દરં રમ્યં સુન્દરીગણવેષ્ટિતમ્ ॥
મુક્તામાણિક્યપરશૈઃ પૂર્ણરત્નાદિભિર્ધનૈઃ

સ્વર્ણપાત્રવટાકીર્ણં ગવાં કોટિભિરન્વિતમ્॥
ભરણીયૈઃ કિંકરૈશ્ચ ગોપલક્ષૈઃ સમન્વિતમ્

દાસીનાં ચ સહસ્રૈશ્ચ કર્મવ્યગ્રૈઃ સમન્વિતમ્ ॥
પ્રવિવેશાશ્રમં સાધ્વી સસ્મિતા સુમનોહરા ।

દૃષ્ટ્વા તાં પ્રવિશંતીં ચ ગોપ્યો દૃષ્ટ્વાનુમેનિરે ॥
કિં વા પદ્માલયા દુર્ગા કૃષ્ણં દ્રષ્ટું સમાગતા

પ્રણેમુર્ગોપિકા ગોપાઃ પપ્રચ્છુઃ કુશલં ચ તામ્ ॥
દદૌ સિંહાસનં પાદ્યં વાસયામાસ તત્ર વૈ

પપ્રચ્છ કુશલં સા ચ ગોપાનાં બાલકસ્ય ચ ॥
ઉવાસ સસ્મિતા સાધ્વી પાદ્યં જગ્રાહ સાદરમ્

તામૂચુર્ગોપિકાઃ સર્વાઃ કા ત્વમીશ્વરિ સાંપ્રતમ્ ॥
વાસસ્તે કુત્ર કિં નામ કિં વાત્ર કર્મ નો વદ

તાસાં ચ વચનં શ્રુત્વા સાપ્યુવાચ મનોહરમ્ ॥
મથુરાવસિની ગોપી સાંપ્રતં વિપ્રકામિની

શ્રુતં વાચિકવક્ત્રેણ તત્ત્વં મંગલસૂચકમ્ ॥
બભૂવ સ્થવિરે કાલે નંદપુત્રો મહાનિતિ

શ્રુત્વાગતાહં તં દ્રષ્ટુમાશિષં કર્તુમીપ્સિતામ્ ॥ ।
પુત્રમાનય તં દૃષ્ટ્વા યામિ કૃત્વા તમાશિષમ્

બ્રાહ્મણીવચનં શ્રુત્વા યશોદા હૃષ્ટમાનસા ॥
પ્રણમય્ય સુતં ક્રોડે દદૌ બ્રાહ્મણયોષિતઃ

કૃત્વા ક્રોડે તુ તં સાધ્વી ચુચુંબ ચ પુનઃ પુનઃ ॥
સ્તનં દદૌ સુખાસીના હરિં પુણ્યવતી સતી ॥

અહોદ્ભુતોઽયં બાલસ્ત સુન્દરો ગોપસુન્દરિ ॥
ગુણૈર્નારાયણસમો બાલોયમિત્યુવાચ હ

કૃષ્ણો વિષસ્તનં પીત્વા જહાસ વક્ષસિ સ્થિતઃ ॥
તસ્યાઃ પ્રાણૈઃ સહ પપૌ વિષક્ષીરં સુધામિવ

તત્યાજ બાલકં સાધ્વી પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા પપાત હ ॥
વિકૃતાકારવદના ચોત્તાનવદના મુને

સ્થૂલદેહં પરિત્યજ્ય સૃક્ષ્મદેહં વિવેશ સા ॥
આરુરોહ રથં શીઘ્રં રત્નસારવિનિર્મિતમ્

પાર્ષદપ્રવરૈર્દિવ્યૈર્વેષ્ટિતં સુમનોહરૈઃ ॥
શ્વેતચામરલક્ષેણ શોભિતં લક્ષદર્પણૈઃ

વહ્નિશૌચેન વસ્ત્રેણ સૂક્ષ્મેણ ભૂષિતં વરમ્ ॥
નાનાચિત્રવિચિત્રૈશ્ચ સદ્રત્નકલશૈર્યુતમ્

સુંદરં શતચક્રં ચ વલિતં રત્નતેજસા ॥
પાર્ષદાસ્તાં રથે કૃત્વા જગ્મુર્ગોલોકમુત્તમમ્

દૃષ્ટ્વા તમદ્ભુતં લોકા ગોપિકાશ્ચાતિવિસ્મિતાઃ ॥
કંસઃ શ્રુત્વા ચ તત્સર્વં વિસ્મિતશ્ચ બભૂવ હ

યશોદા બાલકં નીત્વા ક્રોડે કૃત્વા સ્તનં દદૌ ॥
મંગલં કારયામાસ વિપ્રદ્વારા શિશોર્મુને

દદાહ દેહં તસ્યાશ્ચ નંદઃ સાનંદર્પૂવકમ્ ॥
ચંદનાગુરુકસ્તૂરીસમં સંપ્રાપ્ય સૌરભમ્

નારદ ઉવાચ ॥ ॥
સા વા કા રાક્ષસીરૂપા કથં પુણ્યવતી સતી ॥
કેન પુણ્યેન તં દૃષ્ટ્વા જગામ કૃષ્ણમંદિરમ્

॥ શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥ ॥
બલિયજ્ઞે વામનસ્ય દૃષ્ટ્વા રૂપં મનોહરમ્॥
બલિકન્યા રત્નમાલા પુત્રસ્નેહં ચકાર તમ્

મનસા માનસં ચક્રે પુત્રસ્ય સદૃશો મમ ॥
પિબેદ્યદિ સ્તનં કૃષ્ણઃ કરોમિ તં ચ વક્ષસિ

હરિસ્તન્માનસં જ્ઞાત્વા પપૌ જન્માંતરે સ્તનમ્ ॥
દદૌ માતૃગતિં તસ્યૈ કામપૂરઃ કૃપાનિધિઃ

દત્ત્વા વિષસ્તનં કૃષ્ણં પૂતના રાક્ષસી મુને ॥
ભક્ત્યા માતૃગતિં પ્રાપ કં ભજામ વિના હરિમ્

ઇત્યેવં કથિતં વિપ્ર શ્રીકૃષ્ણ ગુણકીર્તનમ્ ॥
પદેપદે સુમધુરં પ્રવરં કથયામિ તે

ઇતિ શ્રીબ્ર૦ મ૦ પુ૦ શ્રીકૃ૦ના૦સ૦ પૂતનામોક્ષો નામ દશમોઽધ્યાયઃ