બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 3.42

પરશુરામ ઉવાચ ॥
યાસ્યામ્યન્તઃપુરં ભ્રાતઃ પ્રણામં કર્તુમીશ્વરમ્ ॥
પ્રણમ્ય માતરં ભક્ત્યા યાસ્યામિ ત્વરિતં ગૃહમ્

ત્રિસ્સપ્તકૃત્વો નિર્ભૂપાં કૃત્વા પૃથ્વીં ચ લીલયા ॥
કાર્ત્તવીર્ય્યઃ સુચન્દ્રશ્ચ હતો યસ્ય પ્રસાદતઃ

નાનાવિદ્યા યતો લબ્ધા નાનાશસ્ત્રં સુદુર્લભમ્ ॥
તં ગુરું જગતાં નાથં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ સામ્પ્રતમ્

સગુણં નિર્ગુણં ચૈવ ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્॥
સત્યં સત્યસ્વરૂપં ચ બ્રહ્મ જ્યોતિઃ સનાતનમ્

સ્વેચ્છામયં દયાસિન્ધું દીનબન્ધું મુનીશ્વરમ્॥
આત્મારામં પૂર્ણકામં વ્યક્તાવ્યક્તં પરાત્પરમ્

પરાપરાણાં સ્રષ્ટારં પુરુહૂતં પુરસ્કૃતમ્ ॥
પુરાણં પરમાત્માનમીશાનં ત્વાદિમવ્યયમ્

સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વમંગલકારણમ્ ॥
સર્વમગલદં શાન્તં સર્વૈશ્વર્ય્યપ્રદં વરમ્

આશુતોષં પ્રસન્નાસ્યં શરણાગતવત્સલમ્ ॥
ભક્તાભયપ્રદં ભક્તવત્સલં સમદર્શનમ્

ઇત્થં પરશુરામોઽસ્થાદુક્ત્વા ગણપતેઃ પુરઃ ॥
વાચા મધુરયા તત્ર સમુવાચ ગણેશ્વરઃ

ક્ષણં તિષ્ઠ ક્ષણં તિષ્ઠ શૃણુ ભ્રાતરિદં વચઃ ॥
રહઃસ્થલસ્થિતો નૈવ દ્રષ્ટવ્યઃ સ્ત્રીયુતઃ પુમાન્

સ્ત્રીસંયુક્તં ચ પુરુષં યઃ પશ્યતિ નરાધમઃ ॥
કરોતિ રસભઙ્ગં વા કાલસૂત્રં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્

।
તત્ર તિષ્ઠતિ પાપીયાન્યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરમ્ ॥
વિશેષતશ્ચ પિતરં ગુરું ભૂતપતિં દ્વિજ

રહઃ સુરતસંસક્તં નહિ પશ્યેદ્વિચક્ષણઃ ॥।
કામતઃ કોપતો વાઽપિ યઃ પશ્યેત્સુરતોન્મુખમ્

સ્ત્રીવિચ્છેદો ભવેત્તસ્ય ધ્રુવં સપ્તસુ જન્મસુ ॥
શ્રોણીવક્ષસ્થલં વક્ત્રં યઃ પશ્યતિ પરસ્ત્રિયઃ ॥
કામતોઽપિ વિમૂઢશ્ચ સોઽન્ધો ભવતિ નિશ્ચિતમ્

ગણેશસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય ભૃગુનન્દનઃ ॥
તમુવાચ મહાકોપાન્નિષ્ઠુરં વચનં મુને

પરશુરામ ઉવાચ ॥
અહો શ્રુતં કિં વચનમપૂર્વં નીતિસંયુતમ્ ॥
ઇદમેવમહો નૈવં શ્રુતમીશ્વરવક્ત્રતઃ

શ્રુતં શ્રુતૌ વાક્યમિદં કામિનાં ચ વિકારિણામ્ ॥
નિર્વિકારસ્ય ચ શિશોર્ન દોષઃ કશ્ચિદેવ હિ ॥
યાસ્યામ્યન્તઃપુરં ભ્રાતસ્તવ કિં તિષ્ઠ બાલક

યથાદૃષ્ટિ કરિષ્યામિ મત્કાર્ય્યં સમયોચિતમ્ ॥
તવૈવ તાતો માતા ચેત્યેવં નૈવ નિરૂપિતમ્

જગતાં પિતરૌ તૌ ચ પાર્વતીપરમેશ્વરૌ ॥
પાર્વતી સ્ત્રી પુમાઞ્છમ્ભુરિતિ કૈર્ન નિરૂપિતઃ

સર્વરૂપઃ શઙ્કરશ્ચ સર્વારૂપા ચ પાર્વતી ॥
ગુણાતીતસ્ય કા ક્રીડા તદ્ભંગો વા કુતો વિભો

ક્રીડા લજ્જા ભીતિભંગો ગ્રામ્યસ્યૈવ ન ચેશિતુઃ ॥
સ્તન્ધયં ચ માં દૃષ્ટ્વા પિત્રોર્લ્લજ્જા કુતો ભવેત્

લજ્જાયાશ્ચ કુતો લજ્જા લજ્જેશસ્ય ચ સા કુતઃ ॥
લજ્જા લજ્જાં કિમાપ્નોતિ તાપં કિં વા હુતાશનઃ

શીતં શૈત્યમહો ભ્રાતર્નિદાઘો દાહમેવ ચ ॥
ભીતિર્ભીતિમવાપ્નોતિ મૃત્યોર્મૃત્યુર્બિભેતિ કિમ્

કુતો જ્વરો જ્વરં હન્તિ વ્યાધિં વ્યાધિશ્ચ જીર્યતિ ॥
સંહર્ત્તા નાપિ સંહર્ત્તુઃ કાલઃ કાલાદ્બિભેતિ કિમ્॥

સ્રષ્ટારં સૃજતે સ્રષ્ટા પાતા કિં પાતિ તે મતે ॥
ક્ષુત્ક્ષુધં સમવાપ્નોતિ તૃષ્ણા તૃષ્ણાં પ્રયાતિ કિમ્

નિદ્રા નિદ્રાં ચ શોભાં શ્રીઃ શાન્તિઃ શાંતિં ચ તે મતે ॥
પુષ્ટિઃ પુષ્ટિં કિમાપ્નોતિ તુષ્ટિસ્તુષ્ટિં ક્ષમા ક્ષમામ્॥
આત્મનઃ પરમાત્માઽસ્તિ શક્તિઃ શક્ત્યા બિભેતિ કિમ્

કામક્રોધૌ લોભમોહૌ સ્વાત્મનૈતે ન બાધિતાઃ ॥
દયા ન બદ્ધા દયયા નેચ્છા બદ્ધેચ્છયા પ્રભો

જ્ઞાનબુદ્ધ્યોઃ કો વિકારો જરાં નો બાધતે જરા ॥
ચિન્તા ન ચિન્તયા ગ્રસ્તા ચક્ષુશ્ચક્ષુર્ન પશ્યતિ

હર્ષો મુદં કિં પ્રાપ્નોતિ શોકં શોકો ન બાધતે ॥
કા વિપત્તિર્વિપત્તેશ્ચ સમ્પત્તિઃ સમ્પદઃ કુતઃ

મેધાયા ધારણા શક્તિઃ સ્મૃતેર્વા સ્મરણં કુતઃ ॥
ન દગ્ધઃ સ્વપ્રતાપેન વિવસ્વાનિતિ સમ્મતઃ

વિપરીતમતો ભ્રાતસ્ત્વયૈવાચરિતોઽધુના ॥
ન શ્રુતોઽયં ગુરુમુખાન્ન દૃષ્ટો ન શ્રુતૌ શ્રુતઃ

ઇત્યુક્ત્વા ચાપિ પરશુરામશ્શશ્વત્પ્રહસ્ય સઃ ॥
શીઘ્રં ગન્તું મનશ્ચક્રં તદ્ગુહાભ્યન્તરં મુદા

તચ્ચ રામવચઃ શ્રુત્વા જિતક્રોધો ગણેશ્વરઃ ॥
શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપશ્ચ પ્રહસ્ય તમુવાચ હ

ગણપતિરુવાચ ॥
અજ્ઞાનતિમિરાચ્છન્નો જ્ઞાનં પ્રાપ્નોતિ તદ્વિદઃ ॥
પિતુર્ભ્રાતુર્મુખાજ્જ્ઞાનં દુર્લભં ભાગ્યવાઁલ્લભેત્

શ્રુતં જ્ઞાનં વિશિષ્ટં ચ જ્ઞાનિનામપિ દુર્લભમ્ ॥
કિઞ્ચિન્મે ત્વં મન્દ બુદ્ધેઃ શૃણુ ભ્રાતર્નિવેદનમ્

યો નિર્ગુણઃ સ નિર્લિપ્તઃ શક્તિભિર્ન હિ સંયુતઃ ॥
સિસૃક્ષુરાશ્રિતશ્શક્ત્યા નિર્ગુણઃ સગુણો ભવેત્

યાવન્તિ ચ શરીરાણિ ભોગાર્હાણિ મહામુને ॥
પ્રાકૃતાનિ ચ સર્વાણિ વિના શ્રીકૃષ્ણવિગ્રહમ્

ધ્યાયન્તિ યોગિનસ્તં ચ શુદ્ધજ્યોતિસ્સ્વરૂપિણમ્ ॥
હસ્તપાદાદિરહિતં નિર્ગુણં પ્રકૃતેઃ પરમ્

વૈષ્ણવાસ્તે નમસ્યન્તિ ભક્તાનુગ્રહકારકમ્ ॥
કુતો બભૂવ તજ્જ્યોતિરહો તેજસ્વિનો વિના

જ્યોતિરભ્યન્તરે નિત્યં શરીરં શ્યામસુન્દરમ્ ॥
દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં સસ્મિતં પીતવાસસમ્

અતીવામૂલ્યસદ્રત્નભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતમ્॥
જ્યોતિરભ્યન્તરે મૂર્તિં પશ્યન્તિ કૃપયા વિભોઃ

તદા દાસ્યે નિયુક્તાસ્તે ભવન્ત્યેવેશ્વરેચ્છયા ॥
યોગસ્તપો વા દાસ્યસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

યદા સૃષ્ટ્યુન્મુખઃ કૃષ્ણઃ સસૃજે પ્રકૃતિં મુદા ।
તદ્યોનૌ હ્યર્પિતં વીર્યં વીર્ય્યાડ્ડિમ્ભો બભૂવ હ

દિવ્યેન લક્ષવર્ષેણ ગર્ભાડ્ડિમ્ભો વિનિર્ગતઃ ॥
તદા બભૂવ નિશ્શ્વાસસ્તતો વાયુર્બભૂવ હ

નિશ્શ્વાસેન સમં ભ્રાતર્મુખબિન્દુર્વિનિર્ગતઃ ॥
તતો બભૂવ સહસા જલરાશિર્હરેઃ પુરઃ

તજ્જલે ચ સ્થિતો ડિમ્ભો દિવ્યવર્ષાણિ લક્ષકમ્ ॥
તતો બભૂવ સહસા વિશ્વાધારો મહાવિરાટ્

યાવન્તિ ગાત્રલોમાનિ તસ્ય સન્તિ મહાત્મનઃ ॥
બ્રહ્માણ્ડાનિ ચ તાવન્તિ વિદ્યમાનાનિ નિશ્ચિતમ્

તત્રૈવ પ્રતિવિધ્યણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ॥
દેવાશ્ચ મુનયશ્ચૈવ વિદ્યમાનાશ્ચરાચરાઃ

મહાવિરાડાશ્રયશ્ચ સર્વસ્ય ચ જનસ્ય ચ॥
નિશ્શ્વાસવાયુર્ભગવાન્બભૂવ શ્રીહરેર્મુને

મહાવિષ્ણુશ્ચ કલયા તતઃ ક્ષુદ્રવિરાડભૂત્ ॥
તન્નાભિકમલે બ્રહ્મા શંકરસ્તલ્લાટજઃ

વિષ્ણુસ્તદંશઃ પાતા યઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસકૃત્ ॥
એવં તે પ્રતિવિધ્યણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

સ્વયં ચ સ્વાંશકલયા નાનામૂર્ત્તિધરો હરિઃ ॥
તદાઽભવચ્ચ સગુણઃ સર્વશક્તિયુતસ્તદા

કથં લજ્જાદિરહિતઃ સ ચ સ્વચ્છામયો મહાન્ ॥
સર્વદા સર્વભોગાર્હઃ સર્વશક્તિસમન્વિતઃ

લજ્જા નાસ્ત્યેવ લજ્જાયા મતોઽયં સર્વસમ્મતઃ ॥
યા ચ લજ્જાવતી દેવી તસ્ય લજ્જા કુતો ગતા

સર્વશક્તિમતી દુર્ગા પ્રકૃત્યા સા ચ શૈલજા ॥
તસ્યા લજ્જાદયઃ સન્તિ સર્વદા સર્વસમ્મતાઃ

પઞ્ચધા પ્રકૃતિર્યા ચ શ્રીકૃષ્ણસ્ય બભૂવ હ ॥
રાધા પદ્મા ચ સાવિત્રી દુર્ગા દેવી સરસ્વતી

પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવી યા કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ॥
પ્રાણાધિકા પ્રિયા સા ચ રાધાઽઽસ્તે તસ્ય વક્ષસિ

વિદ્યાધિષ્ઠાતૃદેવી યા સાવિત્રી બ્રહ્મણઃ પ્રિયા ॥
લક્ષ્મીર્નારાયણસ્યૈવ સર્વસમ્પત્સ્વરૂપિણી

સરસ્વતી દ્વિધા ભૂત્વા કૃષ્ણસ્ય મુખ નિર્ગતા ॥
સાવિત્રી બ્રહ્મણઃ કાન્તા સ્વયં નારાયણસ્ય ચ

બુદ્ધ્યધિષ્ઠાતૃદેવી યા જ્ઞાનસૂઃ શક્તિસંયુતા ॥
સા દુર્ગા શૂલિનઃ કાન્તા તસ્યા લજ્જા કુતો ગતા

પ્રકૃતિઃ પઞ્ચધા ભ્રાતર્ગોલોકે ચ બભૂવ હ॥
ઇમાઃ પ્રધાનાઃ કલયા બભૂવુર્નૈકધા યતઃ

વિપ્રેન્દ્ર નિત્યં વૈકુણ્ઠં બ્રહ્માણ્ડાત્પરમુચ્યતે ॥
અવિનાશિ સ્થલં શશ્વલ્લયે પ્રાકૃતિકે ધ્રુવમ્

તત્ર નારાયણો દેવઃ કૃષ્ણાર્દ્ધાંશશ્ચતુર્ભુજઃ ॥
વનમાલી પીતવાસાઃ શક્ત્યા વૈ પદ્મયા સહ

સ્વયં કૃષ્ણશ્ચ ગોલોકે દ્વિભુજઃ શ્યામસુન્દરઃ॥
સસ્મિતો મુરલીહસ્તો રાધાવક્ષઃસ્થલસ્થિતઃ

શશ્વદ્ગોગોપગોપીભિઃ સંયુક્તો ગોપરૂપધૃક્ ॥
પરિપૂર્ણતમઃ શ્રીમાન્નિર્ગુણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ

સ્વેચ્છામયઃ સ્વતન્ત્રસ્તુ પરમાનન્દરૂપધૃક્ ॥
સુરાઃ કલોદ્ભવા યસ્ય ષોડશાંશો મહાવિરાટ્

યતો ભવન્તિ વિશ્વાનિ સ્થૂલસૂક્ષ્માદિકાનિ ચ ॥
પુનસ્તત્ર પ્રલીયન્ત એવમેવ મુહુર્મુહુઃ

ગોલોક ઊર્ધ્વવૈકુણ્ઠાત્પઞ્ચાશત્કોટિયોજનઃ ॥
નાસ્તિ લોકસ્તદૂર્ધ્વં ચ નાસ્તિ કૃષ્ણાત્પરઃ પ્રભુઃ

ઇદં શ્રુતં શમ્ભુવક્ત્રાન્મયા તે કથિતં દ્વિજ ॥
ક્ષણં તિષ્ઠાધુના ભ્રાતરીશ્વરઃ સુરતોન્મુખઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે તૃતીયે ગણપતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે ગણેશપરશુરામસંવાદો નામ દ્વિચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ