બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.58

નારદ ઉવાચ॥
કસ્ય વંશોદ્ભવો રાજા સુરથો ધર્મિણાં વરઃ॥
કથં સંપ્રાપ વૈ જ્ઞાનં મેધસો જ્ઞાનિનાં વરાત્

કસ્ય વંશોદ્ભવો બ્રહ્મન્મેધસો મુનિસત્તમ॥
બભૂવ કુત્ર સંવાદો નૃપસ્ય મુનિના સહ

સખ્યં બભૂવ કુત્રાસ્ય વા પ્રભો નૃપવૈશ્યયોઃ॥
વ્યાસેન શ્રોતુમિચ્છામિ વદ વેદવિદાં વર

નારાયણ ઉવાચ ॥
અત્રિશ્ચ બ્રહ્મણઃ પુત્રસ્તસ્ય પુત્રો નિશાકરઃ ॥
સ ચ કૃત્વા રાજસૂયં દ્વિજરાજો બભૂવ હ

ગુરુપત્ન્યાં ચ તારાયાં તસ્યાભૂચ્ચ બુધઃ સુતઃ ॥
બુધપુત્રસ્તુ ચૈત્રશ્ચ તત્પુત્રઃ સુરથઃ સ્મૃતઃ

નારદ ઉવાચ ॥
ગુરુપત્ન્યાં ચ તારાયાં સમભૂત્તત્સુતઃ કથમ્॥
અહો વ્યતિક્રમં બ્રૂહિ વેદસ્ય ચ મહામુને

નારાયણ ઉવાચ ॥
સમ્પન્મત્તો મહાકામી વ્યચરજ્જાહ્નવીતટે ॥
તારાં સુરગુરોઃ પત્નીં ધર્મિષ્ઠાં ચ પતિવ્રતામ્

સુસ્નાતાં સુન્દરીં રમ્યાં પીનોન્નતપયોધરામ્ ॥
સુશ્રોણીં સુનિતમ્બાઢ્યાં મધ્યક્ષીણાં મનોહરામ્

સુદતીં કોમલાંગીં ચ નવયૌવનસંયુતામ્ ॥
સૂક્ષ્મવસ્ત્રપરીધાનાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્

કસ્તૂરીબિન્દુના સાર્દ્ધમધશ્ચન્દનબિન્દુના ॥
સિન્દૂરબિન્દુના ચારુફાલમધ્યસ્થલોજ્જ્વલામ્

વાયુનાઽધોવસ્ત્રહીનાં સકામાં રક્તલોચનામ્ ॥
શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યાં પક્વબિમ્બાધરાં વરામ્

સસ્મિતાં નમ્નવક્ત્રાં ચ લજ્જયા ચન્દ્રદર્શનામ્ ॥
ગચ્છન્તીં સ્વગૃહં હર્ષાન્મત્તવારણગામિનીમ્

તાં દૃષ્ટ્વા મન્મથાક્રાન્તશ્ચન્દ્રો લજ્જાં જહૌ મુને ॥
પુલકાંકિતસર્વાઙ્ગઃ સકામસ્તામુવાચ સઃ

ચન્દ્ર ઉવાચ ॥
યોષિચ્છ્રેષ્ઠે ક્ષણં તિષ્ઠ વરિષ્ઠે રસિકાસુ ચ ॥
સુવિદગ્ધે વિદગ્ધાનાં મનો હરસિ સન્તતમ્

નિષેવ્ય પ્રકૃતિં જન્મસહસ્રે કામસાગરે ॥
તપઃફલેન ત્વાં પ્રાપ બૃહચ્છ્રોણીં બૃહસ્પતિઃ

અહો તપસ્વિના સાર્દ્ધમવિદગ્ધેન વેધસા ॥
યોજિતા ત્વં રસવતી શશ્વત્કામાતુરા વરા

કિં વા સુખં ચ વિજ્ઞાતમવિજ્ઞેષુ સમાગમે ॥
વિદગ્ધાયા વિદગ્ધેન સઙ્ગમઃ સુખસાગરઃ

કામેન કામિની ત્વં ચ દગ્ધાઽસિ વ્યર્થમીશ્વરિ ॥
કર્મણા વાઽઽત્મદોષાદ્વા કો જાનાતિ મનઃ સ્ત્રિયાઃ

દિને દિને વૃથા યાતિ દુર્લભં નવયૌવનમ્ ॥
નવીનયૌવનસ્થાયા વૃદ્ધેન સ્વામિના તવ

શશ્વત્તપસ્યાયુક્તશ્ચ કૃષ્ણમાત્માનમીપ્સિતમ્ ॥
સ્વપ્ને જાગરણે વાઽપિ ધ્યાયન્નાસ્તે બૃહસ્પતિઃ

સર્વકામરસજ્ઞા ત્વં નિષ્કામં કામમીપ્સિતમ્ ॥
ધ્યાયન્તી કામુકી શશ્વદ્યૂનાં શૃંગારમાત્મનિ

અન્યશ્ચ ત્વન્મનઃકામો ભિન્નં ત્વદ્ભર્તુરીપ્સિતમ્ ॥
યયોશ્ચ ભિન્નૌ વિષયૌ કા પ્રીતિઃ સંગમે તયોઃ

વાસન્તીપુષ્પતલ્પે ચ ગન્ધચન્દન ચર્ચિતે ॥
મોદસ્વ માં ગૃહીત્વા ત્વં વસન્તે માધવીવને

સુગન્ધ્યુત્ફુલ્લકુસુમે નિર્જને ચન્દને વને ॥
ભવતી યુવતી ભાગ્યવતી તત્રૈવ મોદતામ્

ચન્દને ચમ્પકવને શીતચમ્પકવાયુના ॥
રમ્યે ચમ્પકતલ્પે ચ ક્રીડાં કુરુ મયા સહ

ઇત્યુક્ત્વા મદનો ન્મત્તો મદનાધિકસુન્દરઃ ॥
પપાત ચરણે દેવ્યા મન્દો મન્દાકિનીતટે

નિરુદ્ધમાર્ગા ચન્દ્રેણ શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકા ॥
અભીતોવાચ કોપેન રક્તપંકજલોચના

તારોવાચ ॥
ધિક્ ત્વાં ચન્દ્ર તૃણં મન્યે પરસ્ત્રીલમ્પટં શઠમ્ ॥
અત્રેરભાગ્યાત્ત્વં પુત્રો વ્યર્થં તે જન્મ જીવનમ્

અરે કૃત્વા રાજસૂયમાત્માનં મન્યસે બલી ॥
બભૂવ પુણ્યં તે વ્યર્થં વિપ્રસ્ત્રીષુ ચ યન્મનઃ

યસ્ય ચિત્તં પરસ્ત્રીષુ સોઽશુચિઃ સર્વકર્મસુ ॥
ન કર્મફલભાક્પાપી નિન્દ્યો વિશ્વેષુ સર્વતઃ 2.58.૩૦ ॥
સતીત્વં મે નાશયસિ યક્ષ્મગ્રસ્તો ભવિષ્યસિ ॥
અત્યુચ્છ્રિતો નિપતનં પ્રાપ્નોતીતિ શ્રુતૌ શ્રુતમ્

દુષ્ટાનાં દર્પહા કૃષ્ણો દર્પં તે નિહનિષ્યતિ ॥
ત્યજ માં માતરં વત્સ સત્યં તે શં ભવિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વા તારકા સાધ્વી રુરોદ ચ મુહુર્મુહુઃ ॥
ચકાર સાક્ષિણં ધર્મં સૂર્ય્યં વાયું હુતાશનમ્

બ્રહ્માણં પરમાત્માનમાકાશં પવનં ધરામ્ ॥
દિનં રાત્રિં ચ સન્ધ્યાં ચ સર્વં સુરગણં મુને

તારકાવચનં શ્રુત્વા ન ભીતઃ સ ચુકોપ હ॥
કરે ધૃત્વા રથે તૂર્ણં સ્થાપયામાસ સુન્દરીમ્

રથં ચ ચાલયામાસ મનોયાયી મનોહરમ્॥
મનોહરાં ગૃહીત્વા તાં સ ચ રેમે મનોહરમ્

વિસ્પન્દકે સુરવને ચન્દને પુષ્પભદ્રકે ॥
પુષ્કરે ચ નદીતીરે પુષ્પિતે પુષ્પકાનને

સુગન્ધિ પુષ્પતલ્પે ચ પુષ્પચન્દનવાયુના ॥
નિર્જને મલયદ્રોણ્યાં સ્નિગ્ધચન્દનચર્ચિતે

શૈલે શૈલે નદે નદ્યાં શૃંગારં કુર્વતોસ્તયોઃ ॥
ગતં વર્ષશતં હર્ષાન્મુહૂર્ત્તમિવ નારદ

બભૂવ શરણાપન્નો ભીતો દૈત્યેષુ ચન્દ્રમાઃ ॥
તેજસ્વિનિ તથા શુક્રે તેષાં ચ બલિનાં ગુરૌ

અભયં ચ દદૌ તસ્મૈ કૃપયા ભૃગુનન્દનઃ ॥
ગુરું જહાસ દેવાનાં સુવિપક્ષં બૃહસ્પતિમ્

સભાયાં જહસુર્હૃષ્ટા બલિનો દિતિનન્દનાઃ ॥
અભયં ચ દદુસ્તસ્મૈ ભીતાય ચ કલઙ્કિને

સતીસતીત્વધ્વંસેન પાપિષ્ઠચન્દ્રમણ્ડલે ॥
બભૂવ શશરૂપં ચ કલંકં નિર્મલે મલમ્

ઉવાચ તં મહાભીતં શુક્રો વેદવિદાં વરઃ ॥
હિતં તથ્યં વેદયુક્તં પરિણામસુખાવહમ્

શુક્ર ઉવાચ ॥
ત્વમહો બ્રહ્મણઃ પૌત્રોઽપ્યત્રેર્ભગવતઃ સુતઃ ॥
દુર્નીતં કર્મ તે પુત્ર નીચવન્નયશસ્કરમ્

રાજસૂયસ્ય સુફલે નિર્મલે કીર્ત્તિમણ્ડલે ॥
સુધારાશૌ સુરાબિન્દુરૂપમંકમુપાર્જિતમ્

ત્યજ દેવગુરૌ પત્નીં પ્રસૂમિવ મહાસતીમ્ ॥
ધર્મિષ્ઠસ્ય વરિષ્ઠસ્ય બ્રાહ્મણાનાં બૃહસ્પતેઃ

શમ્ભોઃ સુરાણામીશસ્ય ગુરુપુત્રસ્ય વેધસઃ ॥
પૌત્રસ્યાંગિરસે નિત્યં જ્વલતો બ્રહ્મતેજસા

શત્રોરપિ ગુણા વાચ્યા દોષા વાચ્યા ગુરોરપિ ॥
ઇતિ સદ્વંશજાતાનાં સ્વભાવં ચ સતામપિ

સ શત્રુર્મે સુરગુરુઃ પરો વિશ્વે નિશાકર ॥
તથાઽપિ સહજાખ્યાનં વર્ણિતં ધર્મસંસદિ ॥
યત્ર લોકાશ્ચ ધર્મિષ્ઠાસ્તત્ર ધર્મઃ સનાતનઃ ॥

યતો ધર્મસ્તતઃ કૃષ્ણો યતઃ કૃષ્ણસ્તતો જયઃ ॥
ગૌરેકં પઞ્ચ ચ વ્યાઘ્રી સિંહી સપ્ત પ્રસૂયતે

હિંસકાઃ પ્રલયં યાન્તિ ધર્મો રક્ષતિ ધાર્મિકમ્ ॥
દેવાશ્ચ ગુરવો વિપ્રાઃ શક્તા યદ્યપિ રક્ષિતુમ્

તથાઽપિ નહિ રક્ષન્તિ ધર્મઘ્નં પાપિનં જનમ્॥
કુલટા વિપ્રપત્નીનાં ગમને સુરવિપ્રયોઃ

બ્રહ્મહત્યાષોડશાંશ પાતકં ચ ભવેદ્ધ્રુવમ્ ॥
તાસામુપસ્થિતાનાં ચ ગમને તચ્ચતુર્થકમ્

વિપ્રપત્નીસતીનાં ચ ગમનં વૈ બલેન ચેત્ ॥
બ્રહ્મહત્યાશતં પાપં ભવેદેવ શ્રુતૌ શ્રુતમ્

ધર્મ્મં ચર મહાભાગ બ્રાહ્મણીં ત્યજ સામ્પ્રતમ્ ॥
કૃત્વાઽનુતાપં પાપાચ્ચ નિવૃત્તિસ્તુ મહાફલા

ઉપાયેન ચ તે પાપં દૂરીભૂતં ભવેન્નનુ ॥
શરણાગત ભીતસ્ય મયિ દેવસ્ય ધર્મતઃ

શસ્ત્રહીનં ચ ભીતં ચ દીનં ચ શરણાર્થિનમ્ ॥
યો ન રક્ષત્યધર્મિષ્ઠઃ કુમ્ભીપાકે વસેદ્ધ્રુવમ્॥ ।

રાજસૂયશતાનાં ચ રક્ષિતા લભતે ફલમ્ ॥
પરમૈશ્વર્ય્યયુક્તશ્ચ ધર્મેણ સ ભવેદિહ

ઇત્યુક્ત્વા વૈ દૈત્યગુરુઃ સ્વર્ગે મન્દાકિનીતટે ॥
સ્નાત્વા તં સ્નાપયામાસ વિષ્ણુપૂજાં ચકાર સઃ

વિષ્ણુપાદાબ્જજાતેન તન્નૈવેદ્યં શુભપ્રદમ્ ॥
ગંગોદકેન પુણ્યેન ભોજયામાસ ચન્દ્રકમ્

ક્રોડે કૃત્વા તુ તં ભીતં સજ્જિતં પાપકર્મણા ॥
કુશહસ્તસ્તમિત્યૂચે સ્મારંસ્મારં હરિં મુને ॥

શુક્ર ઉવાચ ॥
યદ્યસ્તિ મે તપઃ સત્યં સત્યં પૂજાફલં હરે ॥
સત્યં વ્રતફલં ચૈવ સત્યં સત્યવચઃ ફલમ્

તીર્થસ્નાનફલં સત્યં સત્યં દાનફલં યદિ ॥
ઉપવાસફલં સત્યં પાપાન્મુક્તો ભવાન્ભવેત્

વિપ્રં ત્રિસન્ધ્યાહીનં યા વિષ્ણુપૂજાવિહી નકમ્ ॥
તન્નાપ્નોતુ મહાઘોરં ચન્દ્રપાપં સુદારુણમ્

સ્વભાર્ય્યાવઞ્ચનં કૃત્વા યઃ પ્રયાતિ પરસ્ત્રિયમ્ ॥
સ યાતુ નરકં ઘોરં રુદ્રપાપેન પાતકી

વાચા વા તાડયેત્કાન્તં દુશ્શીલા દુર્મુખા ચ યા ॥
સા યુગં ચન્દ્રપાપેન યાતુ લાલામુખં ધ્રુવમ્

અનૈવેદ્યં વૃથાન્નં ચ યશ્ચ ભુઙ્ક્તે હરેર્દ્વિજઃ ॥
સ યાતુ કાલસૂત્રં ચ ચન્દ્રપાપાચ્ચતુર્યુગમ્

અમ્બુવાચ્યં ભૂખનનં યઃ કરોતિ નરા ધમઃ ॥
ચન્દ્રપાપાદ્યુગશતં કાલસૂત્રં સ ગચ્છતુ

સ્વકાન્તં વઞ્ચયિત્વા ચ યા યાતિ પરપૂરુષમ્ ॥
સા યાતુ વહ્નિકુણ્ડં ચ ચન્દ્રપાપાચ્ચતુર્યુગમ્

કીર્ત્તિં કરોતિ રજસા પરકીર્ત્તિં વિલુપ્ય ચ ॥
સ યુગં ચન્દ્રપાપેન કુમ્ભીપાકં ચ ગચ્છતુ

પિતરં માતરં ભાર્ય્યાં યો ન પુષ્ણાતિ પાતકી ॥
સ્વગુરું ચન્દ્રપાપેન યાતુ ચણ્ડાલતાં ધ્રુવમ્

કુલટાન્નમવીરાન્નમૃતુસ્નાતાન્નમેવ ચ ॥
યોઽશ્નાતિ ચન્દ્રપાપં ચ યાતુ તં પાપિનં ધ્રુવમ્

સ યાતુ તેન પાપેન કુમ્ભીપાકં ચતુર્યુગમ્ ॥
તસ્માદુત્તીર્ય્ય ચાણ્ડાલીં યોનિમાપ્નોતિ પાતકી

દિવસે યો ગ્રામ્યધર્મં મહાપાપી કરોતિ ચ ॥
યો ગચ્છેત્કામતઃ કામી ગુર્વિણીં વા રજસ્વલામ્

તં યાતુ ચન્દ્રપાપં ચ મહાઘોરં ચ પાપિનમ્ ॥
સ યાતુ તેન પાપેન કાલસૂત્રં ચતુર્યુગમ્

મુખં શ્રોણીં સ્તનં ચાપિ યઃ પશ્યતિ પરસ્ત્રિયાઃ ॥
કામતઃ કામદગ્ધશ્ચ યાતુ તં ચન્દ્રકલ્મષમ્

સ યાતુ લાલાભક્ષં ચ ચન્દ્રપાપાચ્ચતુર્યુગમ્ ॥
તસ્માદુત્તીર્ય્ય ભવતુ ચાણ્ડાલોઽન્ધો નપુંસકઃ

કુહૂપૂર્ણેન્દુસંક્રાન્તિચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ ॥
માંસં મસૂરં લકુચં યશ્ચ ભુક્ઙ્તે રવેર્દિને

કુરુતે ગ્રામ્યધર્મં ચ યાતુ તં ચન્દ્રકિલ્બિષમ્ ॥
ચતુર્યુગં કાલસૂત્રં તેન પાપેન ગચ્છતુ

તસ્માદુત્તીર્ય્ય ચાણ્ડાલીં યોનિમાપ્નોતિ પાતકી ॥
સપ્તજન્મસુ સદ્રોગી દરિદ્રઃ કુબ્જ એવ ચ

એકાદશ્યાં ચ યો ભુઙ્ક્તે કૃષ્ણજન્માષ્ટમીદિને॥
શિવરાત્રૌ મહાપાપી યાતુ તં ચન્દ્રપાતકમ્

સ યાતુ કુમ્ભીપાકં ચ યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ ॥
તેન પાપેન ચાપ્નોતુ ચાણ્ડાલીં યોનિમેવ ચ

તામ્રસ્થં દુગ્ધમાધ્વીકમુચ્છિષ્ટે ઘૃતમેવ ચ ॥
નારિકેલોદકં કાંસ્યે દુગ્ધં સલવણં તથા

પીતશેષ જલં ચૈવ ભુક્તશેષં તથૌદનમ્ ॥
અસકૃચ્ચૌદનં ભુઙ્ક્તે સૂર્ય્યે નાસ્તં ગતે દ્વિજઃ

તં યાતુ ચન્દ્રપાપં ચ દુર્નિવારં ચ દારુણમ્ ॥
સ યાતુ તેન પાપેન ચાન્ધકૂપં ચતુર્યુગમ્

સ્વકન્યાવિક્રયી વિપ્રો દેવલો વૃષવાહકઃ ॥
શૂદ્રાણાં શવદાહી ચ તેષાં વૈ સૂપકારકઃ

અશ્વત્થતરુઘાતી ચ વિષ્ણુવૈષ્ણવનિન્દકઃ ॥
તં યાતુ ચન્દ્રપાપં ચ દારુણં પાપિનં ભૃશમ્ ॥

સ યાતુ તસ્માત્પાપાચ્ચ તપ્તસૂર્મીં ચ પાતકી ॥
શશ્વદ્દગ્ધો ભવતુ સ યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ

તસ્માદુતીર્ય્ય ચાણ્ડાલીં યોનિમાપ્નોતિ પાતકી ॥
સપ્તજન્મસુ ચાણ્ડાલો વૃષભઃ પઞ્ચજન્મસુ

ગર્દભો જન્મશતકં સૂકરસ્સપ્તજન્મસુ ॥
તીર્થધ્વાંક્ષસ્સપ્તસુ વૈ વિટ્કૃમિઃ પઞ્ચજન્મસુ ॥
જલૌકા જન્મશતકં શુચિર્ભવતુ તત્પરમ્

વૃથા માંસં ચ યો ભુઙ્ક્તે સ્વાર્થં પાકાન્નમેવ ચ ॥
તદદત્તં મહાપાપી પ્રાપ્નુયાચ્ચન્દ્રપાતકમ્

સ યાતુ ચન્દ્રપાપેન ચાસિપત્રં ચતુર્યુગમ્ ॥
તતો ભવતુ સર્પશ્ચ પશુસ્સ્યાત્સપ્તજન્મસુ

વિપ્રો વાર્ધુષિકો યો હિ યોનિજીવી ચિકિત્સકઃ ॥
હરેર્નામ્નાં ચ વિક્રેતા યશ્ચ વા સ્વાઙ્ગવિક્રયી

સ્વધર્મકથકશ્ચૈવ યશ્ચ સ્વાત્મપ્રશંસકઃ ॥
મષીજીવી ધાવકશ્ચ કુલટાપોષ્ય એવ ચ

તં યાતુ ચન્દ્રપાપં ચ ચન્દ્રો ભવતુ વિજ્વરઃ ॥
સ યાતુ તેન પાપેન શૂલપ્રોતં સુદારુણમ્

તત્ર વિદ્ધો ભવતુ સ યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ ॥
તતો દરિદ્રો રોગી ચ દીક્ષાહીનો નરઃ પશુઃ

લાક્ષામાંસરસાનાં ચ તિલાનાં લવણસ્ય ચ ॥
અશ્વાનાં ચૈવ લૌહાનાં વિક્રેતા નરઘાતકઃ

વિપ્રઃ કુલાલઃ ચૌરશ્ચ યાતુ તં ચન્દ્રપાતકમ્ ॥
સ યાતુ તેન પાપેન ક્ષુરધારં સુદુઃસહમ્

તત્ર ચ્છિન્નો ભવતુ સ યાવદિન્દ્રસહસ્રકમ્ ॥
તસ્માદુત્તીર્ય્ય સ ભવેત્સૃગાલઃ સપ્તજન્મસુ

સપ્તજન્મસુ માર્જારો મહિષો જન્મપઞ્ચકમ્ ॥
સપ્તજન્મસુ ભલ્લૂકઃ કુક્કુરસ્સપ્તજન્મસુ

મત્સ્યત્વે જન્મશતકં કર્કટી જન્મપઞ્ચકમ્ ॥
ગોધિકા જન્મશતકં ગર્દભઃ સપ્તજન્મસુ

સપ્તજન્મસુ મણ્ડૂકસ્તતઃ સ્યાન્માનવોઽધમઃ ॥
ચર્મ્મકારશ્ચ રજકસ્તૈલકારશ્ચ વર્દ્ધકિઃ ॥૧ ૦૩॥
નાવિકઃ શવજીવી ચ વ્યાધશ્ચ સ્વર્ણકારકઃ ॥
કુમ્ભકારો લોહકારસ્તતઃ ક્ષત્રસ્તતો દ્વિજઃ

ઇતિ ચન્દ્રં શુચિં કૃત્વા સમુવાચ તુ તારકામ્ ॥
ત્યક્ત્વા ચન્દ્રં મહાસાધ્વિ ગચ્છ કાન્તમિતિ દ્વિજઃ

પ્રાયશ્ચિત્તં વિના પૂતા ત્વમેવં શુદ્ધમાનસા ॥
અકામા યા બલિષ્ઠેન ન સ્ત્રી જારેણ દુષ્યતિ

ઇત્યેવમુક્ત્વા શુક્રશ્ચ ચન્દ્રં વા તારકાં સતીમ્ ॥
સસ્મિતાં સસ્મિતં ચૈવ ચકાર ચ શુભાશિષઃ

ઇતિ શ્રી૦ બ્ર૦ વૈ૦ મહાપુ૦ દ્વિતી૦ પ્રકૃતિખ૦ નારદનારાયણસં૦ દુર્ગોપાખ્યાને તારાચન્દ્રયોર્દોષનિવારણં નામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ