બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.55

શ્રીપાર્વત્યુવાચ ॥
શ્રીકૃષ્ણસ્ય સ્થિતે મન્ત્રે ચાન્યેષામીશ્વરસ્ય વઃ ॥
કથં જગ્રાહ રાધાયા મન્ત્રં વૈ વૈષ્ણવો નૃપઃ

કિં વિધાનં ચ કિં ધ્યાનં કિં સ્તોત્રં કવચં ચ કિમ્ ॥
કં મન્ત્રં ચ દદૌ રાજ્ઞે તાં પૂજાપદ્ધતિં વદ ॥

શ્રીમહેશ્વર ઉવાચ ॥
હે વિપ્ર કં ભજામીતિ પ્રશ્નં કુર્વતિ રાજનિ ॥
શીઘ્રં પ્રાપ્નોમિ ગોલોકં કસ્યારાધનતો મુને

ઇત્યુક્તવન્તં રાજેન્દ્રમુવાચ બ્રાહ્મણોત્તમઃ ॥
તત્સેવયા ચ તલ્લોકં પ્રાપ્સ્યસે બહુજન્મતઃ

તત્પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવીં ભજ રાધાં પરાત્પરામ્ ॥
કૃપામયીપ્રસાદેન શીઘ્રં પ્રાપ્નોતિ તત્પદમ્

ઇત્યુક્ત્વા રાધિકામન્ત્રં દદૌ તસ્મૈ ષડક્ષરમ્ ॥
ૐ રાધેતિ ચતુર્થ્યન્તં વહ્નિજાયાન્તમેવ ચ

પ્રાણાયામં ભૂતશુદ્ધિં મન્ત્રન્યાસં તથૈવ ચ ॥
કરાંગન્યાસમેવં ચ ધ્યાનં સર્વસુદુર્લભમ્

સ્તોત્રં ચ કવચં તં ચ શિક્ષયામાસ ભક્તિતઃ ॥
રાજા તેન ક્રમેણૈવ જજાપ પરમં મનુમ્

ધ્યાનં ચ સામવેદોક્તં મંગલાનાં ચ મંગલમ્ ॥
કૃષ્ણસ્તાં પૂજયામાસ પુરા ધ્યાનેન યેન ચ

શ્વેતચમ્પકવર્ણાભાં કોટિચન્દ્રસમપ્રભામ્ ॥
શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યાં શરત્પઙ્કજલોચનામ્ ॥
સુશ્રોણીં સુનિતમ્બાં ચ પક્વબિમ્બાધરાં વરામ્

મુક્તાપંક્તિપ્રતિનિધિદન્તપંક્તિમનોહરામ્॥
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યાં ભક્તાનુગ્રહકારિકામ્ ॥
વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનાં રત્નમાલાવિભૂષિતામ્

રત્નકેયૂરવલયાં રત્નમઞ્જીરરઞ્જિતામ્ ॥
રત્નકુણ્ડલયુગ્મેન વિચિત્રેણ વિરાજિતામ્ ॥
સૂર્ય્યપ્રભાપ્રતિકૃતિગણ્ડસ્થલવિરાજિતામ્

અમૂલ્યરત્નખચિતગ્રૈવેયકવિભૂષિતામ્ ॥
સદ્રત્નસારખચિતકિરીટમુકુટોજ્જ્વલામ્ ॥
રત્નાંગુલીયસંયુક્તાં રત્નપાશકશોભિતામ્

બિભ્રતીં કબરીભારં માલતીમાલ્યશોભિતામ્॥
રૂપાધિષ્ઠાતૃદેવીં ચ મત્તવારણગામિનીમ્

ગોપીભિઃ સુપ્રિયાભિશ્ચ સેવિતાં શ્વેતચામરૈઃ ॥
કસ્તૂરીબિન્દુભિઃ સાર્દ્ધમધશ્ચન્દનબિન્દુના

સિન્દૂરબિન્દુના ચારુસીમન્તાધઃસ્થલોજ્જ્વલામ્ ॥
નિત્યં સુપૂજિતાં ભક્ત્યા કૃષ્ણેન પરમાત્મના

કૃષ્ણસૌભાગ્યસંયુક્તાં કૃષ્ણપ્રાણાધિકાં વરામ્॥
કૃષ્ણપ્રાણાધિદેવીં ચ નિર્ગુણાં ચ પરાત્પરામ્

મહાવિષ્ણુવિધાત્રીં ચ પ્રદાત્રીં સર્વસમ્પદામ્ ॥
કૃષ્ણભક્તિપ્રદાં શાન્તાં મૂલપ્રકૃતિમીશ્વરીમ્

વૈષ્ણવીં વિષ્ણુમાયાં ચ કૃષ્ણપ્રેમમયીં શુભામ્ ॥
રાસમણ્ડલમધ્યસ્થાં રત્નસિંહાસનસ્થિતામ્ ॥
રાસે રાસેશ્વરયુતાં રાધાં રાસેશ્વરીં ભજે

ધ્યાત્વા પુષ્પં મૂર્ધ્નિ દત્ત્વા પુનર્ધ્યાયેજ્જગત્પ્રભુમ્ ॥
દદ્યાત્પુષ્પં પુનર્ધ્યાત્વા ચોપચારાણિ ષોડશ

આસનં વસનં પાદ્યમર્ઘ્યં ગન્ધાનુલેપનમ્ ॥
ધૂપં દીપં સુપુષ્પં ચ સ્નાનીયં રત્નભૂષણમ્

નાનાપ્રકારનૈવેદ્યં તામ્બૂલં વાસિતં જલમ્ ॥
મધુપર્કં રત્નતલ્પમુપચારાણિ ષોડશ

પ્રત્યેકં વેદમન્ત્રેણ દત્તં ભક્ત્યા ચ ભૂભૃતા ॥
મન્ત્રાંશ્ચ શ્રૂયતાં દુર્ગે વેદોક્તાન્સર્વસમ્મતાન્

રત્નસારવિકારં ચ નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ॥
વરં સિંહાસનં રમ્યં રાધે પૂજાસુ ગૃહ્યતામ્

અમૂલ્યરત્નખચિતમમૂલ્યં સૂક્ષ્મમેવ ચ ॥
વહ્નિશુદ્ધં નિર્મલં ચ વસનં દેવિ ગૃહ્ય તામ્

સદ્રત્નસારપા?સ્થં સર્વતીર્થોદકં શુભમ્ ॥
પાદપ્રક્ષાલનાર્થં ચ રાધે પાદ્યં ચ ગૃહ્યતામ્

દક્ષિણાવર્ત્તશઙ્ખસ્થં સદૂર્વાપુષ્પચન્દનમ્ ॥
પૂતં યુક્તં તીર્થતોયૈ રાધેઽર્ઘ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥

પાર્થિવદ્રવ્યસંભૂતમતીવ સુરભીકૃતમ્ ॥
મઙ્ગલાર્હં પવિત્રં ચ રાધે ગન્ધં ગૃહાણ મે

શ્રીખણ્ડચૂર્ણં સુસ્નિગ્ધં કસ્તૂરીકુંકુમાન્વિતમ્ ॥
સુગન્ધયુક્તં દેવેશિ ગૃહ્યતામનુલેપનમ્

વૃક્ષ નિર્યાસસંયુક્તં પાર્થિવદ્રવ્યસંયુતમ્ ॥
અગ્નિખણ્ડશિખાજાતં ધૂપં દેવિ ગૃહાણ મે

અન્ધકારે ભયહરમમૂલ્યમણિશોભિતમ્ ॥
રત્નપ્રદીપં શોભાઢયં ગૃહાણ પરમેશ્વરિ।૩૧॥
પારિજાતપ્રસૂનં ચ ગન્ધચન્દનચર્ચિતમ્ ॥
અતીવ શોભનં રમ્યં ગૃહ્યતાં પરમેશ્વરિ

સુગન્ધામલકીચૂર્ણં સુસ્નિગ્ધં સુમનોહરમ્ ॥
વિષ્ણુતૈલસમાયુક્તં સ્નાનીયં દેવિ ગૃહ્યતામ્

અમૂલ્યરત્નખચિતં કેયૂરવલયાદિકમ્॥
શશ્વત્સુ શોભનં રાધે ગૃહ્યતાં ભૂષણં મમ

કાલદેશોદ્ભવં પક્વફલં વૈ લડ્ડુકાદિકમ્॥
પરમાન્નં ચ મિષ્ટાન્નં નૈવેદ્યં દેવિ ગૃહ્યતામ્

તામ્બૂલં ચ વરં રમ્યં કર્પૂરાદિસુવાસિતમ્ ॥
સર્વભોગાધિકં સ્વાદુ તામ્બૂલં દેવિ ગૃહ્યતામ્

અશનં રત્નપાત્રસ્થં સુસ્વાદુ સુમનોહરમ્ ॥
મયા નિવેદિતં ભક્ત્યા ગૃહ્યતાં પરમેશ્વરિ॥૩૭।
રત્નેન્દ્રસારખચિતં વહ્નિશુદ્ધાંશુકાન્વિતમ્ ॥
પુષ્પચન્દનચર્ચાઢ્યં પર્ય્યંકં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ૩૮ ॥
એવં સંપૂજ્ય દેવીં તાં દદ્યાત્પુષ્પાઞ્જલિત્રયમ્ ॥
યત્નેન પૂજયેદ્દેવીં નાયિકાશ્ચ વ્રતે વ્રતી

પ્રાગાદિક્રમયોગેન દક્ષિણાવર્તતઃ પ્રિયે ॥
ભક્ત્યા પઞ્ચોપચારેણ સુપ્રિયાઃ પરિચારિકાઃ

માલાવતીં પૂર્વકોણે વહ્નિકોણે ચ માધવીમ્ ॥
દક્ષિણે રત્નમાલાં ચ સુશીલાં નૈરૃતે સતીમ્

પશ્ચિમે વૈ શશિકલાં પારિજાતાં ચ મારુતે ॥
પદ્માવતીમુત્તરે ચાથૈશાન્યાં સુન્દરીં તથા

યૂથિકામાલતીપદ્મમાલા દદ્યાદ્ વ્રતે વ્રતી ॥
પરિહારં ચ કુરુતે સામવેદોક્તમેવ ચ

ત્વં દેવી જગતાં માતા વિષ્ણુમાયા સનાતની ॥
કૃષ્ણપ્રાણાધિદેવી ચ કૃષ્ણપ્રાણાધિકા શુભા

કૃષ્ણપ્રેમમયી શક્તિઃ કૃષ્ણે સૌભાગ્યરૂપિણી ॥
કૃષ્ણભક્તિપ્રદે રાધે નમસ્તે મઙ્ગલપ્રદે

અદ્ય મે સફલં જન્મ જીવનં સાર્થકં મમ ॥
પૂજિતાઽસિ મયા સા ચ યા શ્રીકૃષ્ણેન પૂજિતા

કૃષ્ણવક્ષસિ યા રાધા સર્વસૌભાગ્યસંયુતા ॥
રાસે રાસેશ્વરીરૂપા વૃન્દા વૃન્દાવને વને

કૃષ્ણપ્રિયા ચ ગોલોકે તુલસીકાનને તુ યા ॥
ચમ્પાવતી કૃષ્ણસંગે ક્રીડા ચમ્પકકાનને

ચન્દ્રાવલી ચન્દ્રવને શતશૃંગે સતીતિ ચ॥
વિરજા દર્પહન્ત્રી ચ વિરજાતટકાનને

પદ્માવતી પદ્મવને કૃષ્ણા કૃષ્ણસરોવરે॥
ભદ્રા કુઞ્જકુટીરે ચ કામ્યા વૈ કમ્યકે વને

વૈકુણ્ઠે ચ મહાલક્ષ્મીર્વાણી નારાયણોરસિ॥
ક્ષીરોદે સિન્ધુકન્યા ચ મર્ત્યે લક્ષ્મીર્હરિપ્રિયા

સર્વસ્વર્ગે સ્વર્ગલક્ષ્મીર્દેવદુઃખવિનાશિની॥
સનાતની વિષ્ણુમાયા દુર્ગા શઙ્કરવક્ષસિ

સાવિત્રી વેદમાતા ચ કલયા બ્રહ્મવક્ષસિ ॥
કલયા ધર્મપત્ની ત્વં નરનારાયણપ્રભોઃ

કલયા તુલસી ત્વં ચ ગઙ્ગા ભુવનપાવની ॥
લોમકૂપોદ્ભવા ગોપ્યઃ કલાંશા રોહિણી રતિઃ

કલા કલાંશરૂપા ચ શતરૂપા શચી દિતિઃ ॥
અદિતિર્દેવમાતા ચ ત્વત્કલાંશા હરિપ્રિયા

દેવ્યશ્ચ મુનિપત્ન્યશ્ચ ત્વત્કલાકલયા શુભે ॥
કૃષ્ણભક્તિં કૃષ્ણદાસ્યં દેહિ મે કૃષ્ણપૂજિતે

એવં કૃત્વા પરીહારં સ્તુત્વા ચ કવચં પઠેત્ ॥
પુરા કૃતં સ્તોત્રમેતદ્ભક્તિદાસ્યપ્રદં શુભમ્

એવં નિત્યં પૂજયેદ્યો વિષ્ણુતુલ્યઃ સ ભારતે ॥
જીવન્મુક્તશ્ચ પૂતશ્ચ ગોલોકં યાતિ નિશ્ચિતમ્

કાર્ત્તિકીપૂર્ણિમાયાં ચ રાધાં યઃ પૂજયેચ્છિવે ॥
એવં ક્રમેણ પ્રત્યબ્દં રાજસૂયફલં લભેત્

પરમૈશ્વર્ય્યયુક્તઃ સ્યાદિહ લોકે સ પુણ્યવાન્ ॥
સર્વપાપાદ્વિનિર્મુક્તો યાત્યન્તે વિષ્ણુમન્દિરમ્

આદાવેવં ક્રમેણૈવ રાસે વૃન્દાવને વને ॥
સ્તુતા સા પૂજિતા રાધા શ્રીકૃષ્ણેન પુરા સતી

સંપૂજિતા દ્વિતીયે ચ ધાત્રા ત્વેવં ક્રમેણ ચ ॥
ત્વદ્વરેણ ચ સંપ્રાપ્ય વિધાતા વેદમાતરમ્

નારાયણો મહાલક્ષ્મીં પ્રાપ સંપૂજ્ય ભારતીમ્ ॥
ગંગાં ચ તુલસીં ચૈવ પરાં ભુવનપાવનીમ્ ॥ ॥૬૩।
વિષ્ણુઃ ક્ષીરોદશાયી ચ પ્રાપ સિન્ધુસુતાં તથા ॥
મૃતાયાં દક્ષકન્યાયાં મયા કૃષ્ણાજ્ઞયા પુરા

ત્વમેવ દુર્ગા સમ્પ્રાપ્તા પૂજિતા પુષ્કરે ચ સા ॥
અદિતિં કશ્યપઃ પ્રાપ ચન્દ્રઃ સંપ્રાપ રોહિણીમ્

કામો રતિં ચ સંપ્રાપ ધર્મો મૂર્તિં પતિવ્રતામ્।
દેવાશ્ચ મુનયશ્ચૈવ યાં સંપૂજ્ય પ્રતિવ્રતામ્

સંપ્રાપુર્યદ્વરેણૈવ ધર્મકામાર્થમોક્ષકમ્ ॥
એવં પૂજાવિધાનં ચ કથિતં ચ સ્તવં શૃણુ

શ્રીમહેશ્વર ઉવાચ ॥
એકદા માનિની રાધા બભૂવાગોચરા પ્રભોઃ ॥
સંસક્તસ્ય તુલસ્યાં ચ ગોપ્યાં ચ તુલસીવને

સા સંહૃત્ય સ્વમૂર્ત્તીશ્ચ કલાઃ સર્વાશ્ચ લીલયા ॥
સર્વે બભૂવુર્દેવાશ્ચ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ

ભ્રષ્ટૈશ્વર્ય્યાશ્ચ નિશ્શ્રીકા ભાર્ય્યાહીના હ્યુપદ્રુતાઃ ॥
તે ચ સર્વે સમાલોચ્ય શ્રીકૃષ્ણં શરણં યયુઃ

તેષાં સ્તોત્રેણ સન્તુષ્ટઃ સ્નાત્વા સંપૂજ્ય તાં શુચિઃ ॥
તુષ્ટાવ પરમાત્મા સ સર્વેષાં રાધિકાં સતીમ્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
એવમેવ પ્રિયોઽહં તે પ્રમોદશ્ચૈવ તે મયિ ॥
સુવ્યક્તમદ્ય કાપટ્યવચનં તે વરાનને

હે કૃષ્ણ ત્વં મમ પ્રાણા જીવાત્મેતિ ચ સન્તતમ્ ॥
યદ્બ્રૂહિ નિત્યં પ્રેમ્ણા ત્વં સામ્પ્રતં તદ્ગતં દ્રુતમ્ ॥

તસ્માત્સર્વમલીકં તે વચનં જગદમ્બિકે ॥
ક્ષુરધારં ચ હૃદયં સ્ત્રીજાતીનાં ચ સર્વતઃ

અસ્માકં વચનં સત્યં યદ્બ્રવીમિ ચ તચ્છ્રુતમ્ ॥
પઞ્ચપ્રાણાધિદેવી ત્વં રાધા પ્રાણાધિકેતિ મે

શક્તો ન રક્ષિતું ત્વાં ચ યાન્તિ પ્રાણાસ્ત્વયા વિના ॥
વિનાઽધિષ્ઠાતૃદેવીં ચ કો વા કુત્ર ચ જીવતિ

।
મહાવિષ્ણોશ્ચ માતા ત્વં મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી ॥
સગુણા ત્વં ચ કલયા નિર્ગુણા સ્વયમેવ તુ

જ્યોતીરૂપા નિરાકારા ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહા ॥
ભક્તાનાં રુચિવૈચિત્ર્યાન્નાનામૂર્ત્તીશ્ચ બિભ્રતી

મહાલક્ષ્મીશ્ચ વૈકુણ્ઠે ભારતી ચ સતાં પ્રસૂઃ ॥
પુણ્યક્ષેત્રે ભારતે ચ સતી ત્વં પાર્વતી તથા

તુલસી પુણ્યરૂપા ચ ગંગા ભુવનપાવની ॥
બ્રહ્મલોકે ચ સાવિત્રી કલયા ત્વં વસુન્ધરા

ગોલોકે રાધિકા ત્વં ચ સર્વગોપાલકેશ્વરી ॥
ત્વયા વિનાઽહં નિર્જીવો હ્યશક્તઃ સર્વ કર્મ્મસુ

શિવઃ શક્તસ્ત્વયા શક્ત્યા શવાકારસ્ત્વયા વિના ॥
વેદકર્તા સ્વયં બ્રહ્મા વેદમાત્રા ત્વયા સહ

નારાયણસ્ત્વયા લક્ષ્મ્યા જગત્પાતા જગત્પતિઃ ॥
ફલં દદાતિ યજ્ઞશ્ચ ત્વયા દક્ષિણયા સહ

બિભર્ત્તિ સૃષ્ટિં શેષશ્ચ ત્વાં કૃત્વા મસ્તકે ભુવમ્ ॥
બિભર્ત્તિ ગઙ્ગારૂપાં ત્વાં મૂર્ધ્નિ ગંગાધરઃ શિવઃ

શક્તિમચ્ચ જગત્સર્વં શવરૂપં ત્વયા વિના ॥
વક્તા સર્વસ્ત્વયા વાણ્યા સૂતો મૂકસ્ત્વયા વિના

યથા મૃદા ઘટં કર્ત્તું કુલાલઃ શક્તિમાન્સદા ॥
સૃષ્ટિં સ્રષ્ટું તથાઽહં ચ પ્રકૃત્યા ચ ત્વયા સહ

ત્વયા વિના જડશ્ચાહં સર્વત્ર ચ ન શક્તિમાન્ ॥
સર્વશક્તિસ્વરૂપા ત્વં ત્વમાગચ્છ મમાન્તિકમ્

વહ્નૌ ત્વં દાહિકાશક્તિર્નાગ્નિશ્શક્તસ્ત્વયા વિના ॥
શોભાસ્વરૂપા ચન્દ્રે ત્વં ત્વાં વિના ન સ સુન્દરઃ

પ્રભારૂપા હિ સૂર્ય્યે ત્વં ત્વાં વિના ન સ ભાનુમાન્ ॥
ન કામઃ કામિનીબન્ધુસ્ત્વયા રત્યા વિના પ્રિયે

ઇત્યેવં સ્તવનં કૃત્વા તાં સંપ્રાપ જગત્પ્રભુઃ ॥
દેવા બભૂવુઃ સશ્રીકાઃ સભાર્ય્યાઃ શક્તિસંયુતાઃ

સસ્ત્રીકં ચ જગત્સર્વં સમભૂચ્છૈલકન્યકે ॥
ગોપીપૂર્ણશ્ચ ગોલોકો હ્યભવત્તત્પ્રસાદતઃ

રાજા જગામ ગોલોકમિતિ સ્તુત્વા હરિપ્રિયામ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણેન કૃતં સ્તોત્રં રાધાયા યઃ પઠેન્નરઃ

કૃષ્ણભક્તિં ચ તદ્દાસ્યં સં પ્રાપ્નોતિ ન સંશયઃ ॥
સ્ત્રીવિચ્છેદે યઃ શૃણોતિ માસમેકમિદં શુચિઃ

અચિરાલ્લભતે ભાર્ય્યાં સુશીલાં સુન્દરીં સતીમ્ ॥
ભાર્યાહીનો ભાગ્યહીનો વર્ષમેકં શૃણોતિ યઃ

અચિરાલ્લભતે ભાર્ય્યાં સુશીલાં સુન્દરીં સતીમ્ ॥
પુરા મયા ચ ત્વં પ્રાપ્તા સ્તોત્રેણાનેન પાર્વતિ

મૃતાયાં દક્ષકન્યાયામાજ્ઞયા પરમાત્મનઃ ॥
સ્તોત્રેણાનેન સંપ્રાપ્તા સાવિત્રી બ્રહ્મણા પુરા

પુરા દુર્વાસસઃ શાપાન્નિશ્શ્રીકે દેવતાગણે ॥
સ્તોત્રેણાનેન દેવૈસ્તૈઃ સંપ્રાપ્તા શ્રીઃ સુદુર્લભા

શૃણોતિ વર્ષમેકં ચ પુત્રાર્થી લભતે સુતમ્ ॥
મહાવ્યાધી રોગમુક્તો ભવેત્સ્તોત્રપ્રસાદતઃ

કાર્ત્તિકીપૂર્ણિમાયાં તુ તાં સંપૂજ્ય પઠેત્તુ યઃ ॥
અચલાં શ્રિયમાપ્નોતિ રાજસૂયફલં લભેત્

નારી શૃણોતિ ચેત્સ્તોત્રં સ્વામિસૌભાગ્યસંયુતા ॥
ભક્ત્યા શૃણોતિ યઃ સ્તોત્રં બન્ધનાન્મુચ્યતે ધ્રુવમ્॥

નિત્યં પઠતિ યો ભક્ત્યા રાધાં સંપૂજ્ય ભક્તિતઃ ॥
સ પ્રયાતિ ચ ગોલોકં નિર્મુક્તો ભવબન્ધનાત્

ઇતિ શ્રી બ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદાન્તર્ગતહરગૌરીસંવાદે શ્રીરાધિકોપાખ્યાને રાધાપૂજાસ્તોત્રાદિકથનંનામ પઞ્ચપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ