બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.50

પાર્વત્યુવાચ ॥
કો વા સુયજ્ઞો નૃપતિઃ કુત્ર વંશે બભૂવ સઃ ॥
કથં વિપ્રાભિશપ્તશ્ચ કથં સંપ્રાપ રાધિકામ્

સર્વાત્મનશ્ચ કૃષ્ણસ્ય પત્નીં શ્રીકૃષ્ણપૂજિતામ્ ॥
કથં વિણ્મૂત્રધારી ચ સિષેવે પરમેશ્વરીમ્

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ તપસ્તેપે પુરા વિધિઃ ॥
યત્પાદામ્ભોજરેણૂનાં લબ્ધયે પુષ્કરે વિભુઃ

કથં દદર્શ તાં દેવો મહાલક્ષ્મીં પુરા સતીમ્ ॥
દુર્દર્શામપિ યુષ્માકં દૃશ્યા સાઽભૂત્કથં નૃણામ્

કથં ત્રિજગતાં ધાતા તસ્મૈ તત્કવચં દદૌ ॥
ધ્યાનં પૂજાવિધિં સ્તોત્રં તસ્યા વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

શ્રીમહાદેવ ઉવાચ ॥
સ્વાયમ્ભુવો મનુર્દેવિ મનૂનામાદિરેવ ચ ॥
બ્રહ્માત્મજસ્તપસ્વી ચ શતરૂપાપતિઃ પ્રભુઃ

ઉત્તાનપાદસ્તત્પુત્રસ્તત્પુત્રો ધ્રુવ એવ ચ ॥
ધ્રુવસ્ય કીર્તિર્વિખ્યાતસ્ત્રૈલોક્યે શૈલકન્યકે

ઉત્કલસ્તસ્ય પુત્રશ્ચ નારાયણપરાયણઃ ॥
સહસ્રં રાજસૂયાનાં પુષ્કરે સ ચકાર હ

સર્વાણિ રત્નપાત્રાણિ બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા ॥
અમૂલ્યરત્નરાશીનાં સહસ્રં તેજસા વૃતમ્

બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ રાજા યજ્ઞાન્તે સ મહોત્સવે ॥
દૃષ્ટ્વા તચ્છોભનં યજ્ઞં વિધાતા જગતાં પ્રિયે

સુયજ્ઞં નામ નૃપતિં ચકાર સુરસંસદિ ॥
સ ચ રાજા સુયજ્ઞશ્ચ મનુવંશસમુદ્ભવઃ

અન્નદાતા રત્નદાતા દાતા વૈ સર્વસમ્પદામ્ ॥
દશલક્ષં ગવાં ચૈવ રત્નશૃઙ્ગપરિચ્છદમ્

નિત્યં દદૌ સ વિપ્રેભ્યો મુદાયુક્તઃ સદક્ષિણમ્ ॥
ગવાં દ્વાદશલક્ષાણાં દદૌ નિત્યં મુદાઽન્વિતઃ

સુપક્વાનિ ચ માંસાનિ બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ પાર્વતિ ॥
ષટ્કોટીર્બ્રાહ્મણાનાં ચ ભોજયામાસ નિત્યશઃ

ચોષ્યૈશ્ચર્વ્યૈર્લેહ્યપેયૈરતિતૃપ્તં દિને દિને ॥
વિપ્રલક્ષં સૂપકારં ભોજયામાસ તત્પરમ્

પૂર્ણમન્નં ચ સૂપાક્તં સગવ્યં માંસવર્જિતમ્ ॥
વિપ્રા ભોજનકાલે ચ મનુવંશસમુદ્ભવમ્

ન તુષ્ટુવુઃ સુયજ્ઞં ચ તુષ્ટુવુસ્તત્પિતૄંશ્ચ તે ॥
દિને સુયજ્ઞયજ્ઞાન્તે ષટ્ત્રિંશલ્લક્ષકોટયઃ

ચક્રુઃ સુભોજનં વિપ્રાશ્ચાતિતૃપ્તાશ્ચ સુન્દરિ ॥
ગૃહીતાનિ ચ રત્નાનિ સ્વગૃહં વોઢુમક્ષમાઃ

વૃષલેભ્યો દદુઃ કિઞ્ચિત્કિઞ્ચિત્પથિ ચ તત્યજુઃ ॥
વિપ્રાણાં ભોજનાન્તે ચ વિપ્રાન્યેભ્યો દદૌ નૃપઃ

તથાપ્યુર્વરિતં તત્ર ચાન્નરાશિસહસ્રકમ્ ॥
કૃત્વા યજ્ઞં મહાબાહુઃ સમુવાસ સ્વસંસદિ ॥

રત્નેન્દ્રસારસંક્લૃપ્તચ્છત્રકોટિસમન્વિતે ॥
રત્નસિંહાસને રમ્યે પટ્ટવસ્ત્રૈઃ સુસંસ્કૃતે

ચન્દનાદિસુસંસૃષ્ટે રમ્યે ચન્દનપલ્લવૈઃ ॥
શાખાયુક્તૈઃ પૂર્ણકુમ્ભૈ રમ્ભાવૃક્ષૈશ્ચ શોભિતે

ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીવનસિન્દૂરસંસ્કૃતે ॥
વસુવાસવચન્દ્રેન્દ્રરુદ્રાદિત્ય સમન્વિતે

મુનિનારદમન્વાદિબ્રહ્મવિષ્ણુશિવાન્વિતે ॥
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર વિપ્ર એકઃ સમાયયૌ

રૂક્ષો મલિનવાસાશ્ચ શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકઃ ॥
રત્નસિંહાસનસ્થં ચ માલ્યચન્દનચર્ચિતમ્

રાજાનમાશિષં ચક્રે સસ્મિતઃ સમ્પુટાઞ્જલિઃ ॥
પ્રણનામ નૃપસ્તં ચ નોત્તસ્થૌ કિંચિદેવ હિ

સભાસદશ્ચ નોત્તસ્થુર્જહસુઃ સ્વલ્પમેવ ચ ॥
મુનિભ્યોઽપિ ચ દેવેભ્યો નમસ્કૃત્ય દ્વિજોત્તમઃ

શશાપ નૃપતિં ક્રોધાત્તત્રાતિષ્ઠન્નિરંકુશઃ ॥
ગચ્છ દૂરમતો રાજ્યાદ્ભ્રષ્ટશ્રીર્ભવ પામર

ભવાચિરં ગલત્કુષ્ઠી બુદ્ધિહીનોઽપ્યુપદ્રુતઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા કમ્પિતઃ ક્રોધાત્સભાસ્થાઞ્છપ્તુમુદ્યતઃ

યે યત્ર જહસુઃ સર્વે સમુત્તસ્થુઃ સભાસદઃ ॥
સર્વે ચક્રુઃ પ્રણામં તે ક્રોધં તત્યાજ વાડવઃ

પ્રણમ્યાગત્ય રાજા તં રુરોદ ભયકાતરઃ ॥
નિસ્સસાર સભામધ્યાદ્ધૃદયેન વિદૂયતા

બ્રાહ્મણો ગૂઢરૂપી ચ પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા ॥
તત્પશ્ચાન્મુનયઃ સર્વે પ્રયયુર્ભયકાતરાઃ

હે વિપ્ર તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ સમુચ્ચાર્ય્ય પુનઃ પુનઃ ॥
પુલહશ્ચ પુલસ્ત્યશ્ચ પ્રચેતા ભૃગુરંગિરાઃ

મરીચિઃ કશ્યપશ્ચૈવ વસિષ્ઠઃ ક્રતુરેવ ચ ॥
શુક્રો બૃહસ્પતિ શ્ચૈવ દુર્વાસા લોમશસ્તથા

ગૌતમશ્ચ કણાદશ્ચ કણ્વઃ કાત્યાયનઃ કઠઃ ॥
પાણિનિર્જાજલિશ્ચૈવ ઋષ્યશૃંગો વિભાણ્ડકઃ

તૈત્તિરિશ્ચાપ્યાપિશલિર્માર્કણ્ડેયો મહાતપાઃ ॥
સનકશ્ચ સનન્દશ્ચ વોઢુઃ પૈલઃ સનાતનઃ

સનત્કુમારો ભગવાન્નરનારાયણાવૃષી ॥
પરાશરો જરત્કારુઃ સંવર્ત્તઃ કરભસ્તથા

ભરદ્વાજશ્ચ વાલ્મીકિરૌર્વશ્ચ ચ્યવનસ્તથા ॥
અગસ્ત્યો ઽત્રિરુતથ્યશ્ચ સઙ્કર્તાઽઽસ્તીક આસુરિઃ

શિલાલિર્લાઙ્ગલિશ્ચૈવ શાકલ્યઃ શાકટાયનઃ ॥
ગર્ગો વત્સઃ પઞ્ચશિખો જમદગ્નિશ્ચ દેવલઃ

જૈગીષવ્યો વામદેવો વાલખિલ્યાદયસ્તથા ॥
શક્તિર્દક્ષઃ કર્દમશ્ચ પ્રસ્કન્નઃ કપિલસ્તથા

વિશ્વામિત્રશ્ચ કૌત્સશ્ચાપ્યૃચીકોઽપ્યઘમર્ષણઃ ॥
એતે ચાન્યે ચ મુનયઃ પિતરોઽગ્નિર્હરિપ્રિયા

દિક્પાલા દેવતાઃ સર્વા વિપ્રં પશ્ચાત્સમાયયુઃ॥
બ્રાહ્મણં બોધયામાસુર્વાસયામાસુરીશ્વરિ

સમૂચુસ્તં ક્રમેણૈવ નીતિં નીતિવિશારદાઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદાન્તર્ગતહરગૌરીસંવાદે રાધોપાખ્યાને સુયજ્ઞોપાખ્યાનં નામ પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ