બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.43

નારદ ઉવાચ ॥
અનેકાસાં ચ દેવીનાં શ્રુતમાખ્યાનમુત્તમમ્ ॥
અન્યાસાં ચરિતં બ્રહ્મન્વદ વેદવિદાં વર

નારાયણ ઉવાચ ॥
સર્વાસાં ચરિતં વિપ્ર વેદેષ્વસ્તિ પૃથક્પૃથક્ ॥
પૂર્વોક્તાનાં ચ દેવીનાં ત્વં કાસાં શ્રોતુમિચ્છસિ

નારદ ઉવાચ ॥
ષષ્ઠી મઙ્ગલચણ્ડી ચ મનસા પ્રકૃતેઃ કલા ॥
ઉત્પત્તિમાસાં ચરિતં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ

નારાયણ ઉવાચ ॥
ષષ્ઠાંશા પ્રકૃતેર્યા ચ સા ચ ષષ્ઠી પ્રકીર્તિતા॥
બાલકાધિષ્ઠાતૃદેવી વિષ્ણુમાયા ચ બાલદા

માતૃકાસુ ચ વિખ્યાતા દેવસેનાભિધા ચ સા ॥
પ્રાણાધિકપ્રિયા સાધ્વી સ્કન્દભાર્ય્યા ચ સુવ્રતા

આયુઃપ્રદા ચ બાલાનાં પાત્રી રક્ષણકારિણી ॥
સતતં શિશુપાર્શ્વસ્થા યોગાદ્વૈ સિદ્ધિયોગિની

તસ્યાઃ પૂજાવિધૌ બ્રહ્મન્નિતિહાસવિધિં શૃણુ ॥
યચ્છ્રુતં ધર્મમુખતઃ સુખદં પુત્રદં પરમ્

રાજા પ્રિયવ્રતશ્ચાસીત્સ્વાયમ્ભુવ મનોઃ સુતઃ ॥
યોગીન્દ્રો નોદ્વહેદ્ભાર્ય્યાં તપસ્યાસુ રતઃ સદા

બ્રહ્માજ્ઞયા ચ યત્નેન કૃતદારો બભૂવ સઃ ॥
સુચિરં કૃતદારશ્ચ ન લેભે તનયં મુને

પુત્રેષ્ટિયજ્ઞં તં ચાપિ કારયામાસ કશ્યપઃ ॥
માલિન્યૈ તસ્ય કાન્તાયૈ મુનિર્યજ્ઞચરું દદૌ

ભુક્ત્વા ચરું ચ તસ્યાશ્ચ સદ્યો ગર્ભો બભૂવ હ ॥
દધાર તં ચ સા દેવી દૈવં દ્વાદશવત્સરમ્

તતઃ સુષાવ સા બ્રહ્મન્કુમારં કનકપ્રભમ્॥
સર્વાવયવસમ્પન્નં મૃતમુત્તારલોચનમ્

તં દૃષ્ટ્વા રુરુદુઃ સર્વા નાર્ય્યો વૈ બાન્ધવસ્ત્રિયઃ ॥
મૂર્ચ્છામવાપ તન્માતા પુત્રશોકેન સુવ્રતા

શ્મશાનં ચ યયૌ રાજા ગૃહીત્વા બાલકં મુને ॥
રુરોદ તત્ર કાન્તારે પુત્રં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ

નોત્સૃજ્ય બાલકં રાજા પ્રાણાંસ્ત્યક્તું સમુદ્યતઃ ॥
જ્ઞાનયોગં વિસસ્માર પુત્રશોકાત્સુદારુણાત્

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર વિમાનં ચ દદર્શ હ ॥
શુદ્ધસ્ફટિકસઙ્કાશં મણિરાજવિરાજિતમ્

તેજસા જ્વલિતં શશ્વચ્છોભિતં ક્ષૌમવાસસા ॥
નાનાચિત્રવિચિત્રાઢથં પુષ્પમાલા વિરાજિતમ્

દદર્શ તત્ર દેવીં ચ કમનીયાં મનોહરામ્॥
શ્વેતચમ્પકવર્ણાભાં રમ્યસુસ્થિરયૌવનામ્

ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્ ॥
કૃપામયીં યોગસિદ્ધાં ભક્તાનુગ્રહકારિણીમ્

દૃષ્ટ્વા તાં પુરતો રાજા તુષ્ટાવ પરમાદરાત્ ॥
ચકાર પૂજનં તસ્યા વિહાય ભુવિ બાલકમ્

પપ્રચ્છ રાજા તાં દૃષ્ટ્વા ગ્રીષ્મસૂર્ય્યસમપ્રભામ્ ॥
તેજસા જ્વલિતાં શાન્તાં કાન્તાં સ્કન્દસ્ય નારદ

પ્રિયવ્રત ઉવાચ ॥
કા ત્વં સુશોભને કાન્તે કસ્ય કાન્તાઽસિ સુવ્રતે ॥
કસ્ય કન્યા વરારોહે ધન્યા માન્યા ચ યોષિતામ્

નૃપેન્દ્રસ્ય વચઃ શ્રુત્વા જગન્મઙ્ગલદાયિની ॥
ઉવાચ દેવસેના સા દેવરક્ષણકારિણી

દેવાનાં દૈત્યભીતાનાં પુરા સેના બભૂવ સા ॥
જયં દદૌ ચ તેભ્યશ્ચ દેવસેના ચ તેન સા

દેવસેનોવાચ।
બ્રહ્મણો માનસી કન્યા દેવસેનાઽહમીશ્વરી ॥
સૃષ્ટ્વા માં મનસો ધાતા દદૌ સ્કન્દાય ભૂમિપ

માતૃકાસુ ચ વિખ્યાતા સ્કન્દસેના ચ સુવ્રતા ॥
વિશ્વે ષષ્ઠીતિ વિખ્યાતા ષષ્ઠાંશા પ્રકૃતેર્યતઃ

પુત્રદાઽહમપુત્રાય પ્રિયદાત્રી પ્રિયાય ચ ॥
ધનદા ચ દરિદ્રેભ્યઃ કર્તૃભ્યઃ શુભકર્મદા

સુખં દુઃખં ભયં શોકં હર્ષં મંગલમેવ ચ ॥
સમ્પત્તિશ્ચ વિપત્તિશ્ચ સર્વં ભવતિ કર્મણા

કર્મણા બહુપુત્રી ચ વંશહીનશ્ચ કર્મણા ॥
કર્મણા રૂપવાંશ્ચૈવ રોગી શશ્વત્સ્વકર્મણા

કર્મણા મૃતપુત્રશ્ચ કર્મણા ચિરજીવિનઃ ॥
કર્મણા ગુણવન્તશ્ચ કર્મણા ચાંગહીનકાઃ

તસ્માત્કર્મ પરં રાજન્સર્વેભ્યશ્ચ શ્રુતૌ શ્રુતમ્ ॥
કર્મરૂપી ચ ભગવાંસ્તદ્દ્વારા ફલદો હરિઃ ॥

ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી ગૃહીત્વા બાલકં મુને ॥
મહાજ્ઞાનેન સહસા જીવયામાસ લીલયા

રાજા દદર્શ તં બાલં સસ્મિતં કનકપ્રભમ્ ॥
દેવસેના ચ પશ્યન્તં નૃપમમ્બરમેવ ચ

ગૃહીત્વા બાલકં દેવી ગગનં ગન્તુમુદ્યતા ॥
પુનસ્તુષ્ટાવ તાં રાજા શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકઃ

નૃપસ્તોત્રેણ સા દેવી પરિતુષ્ટા બભૂવ હ ॥
ઉવાચ તં નૃપં બ્રહ્મન્વેદોક્તં કર્મ નિર્મિતમ્

દેવસેનોવાચ ॥
ત્રિષુ લોકેષુ રાજા ત્વં સ્વાયમ્ભુવમનોઃ સુતઃ ॥
મમ પૂજાં ચ સર્વત્ર કારયિત્વા સ્વયં કુરુ

તદા દાસ્યામિ પુત્રં તે કુલપદ્મં મનોહરમ્ ॥
સુવ્રતં નામ વિખ્યાતં ગુણવન્તં સુપણ્ડિતમ્

જાતિસ્મરં ચ યોગીન્દ્રં નારાયણપરાયણમ્ ॥
શતક્રતુકરં શ્રેષ્ઠં ક્ષત્ત્રિયાણાં ચ વન્દિતમ્

મત્તમાતઙ્ગલક્ષાણાં ધૃતવન્તં બલં શુભમ્ ॥
ધન્વિનં ગુણિનં શુદ્ધં વિદુષાં પ્રિયમેવ ચ ॥

યોગિનં જ્ઞાનિનં ચૈવ સિદ્ધરૂપં તપસ્વિનમ્ ॥
યશસ્વિનં ચ લોકેષુ દાતારં સર્વસમ્પદામ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી તસ્મૈ તદ્બાલકં દદૌ ॥
રાજા ચ તં સ્વીચકાર તત્પૂજાર્થં ચ સુવ્રતઃ

જગામ દેવી સ્વર્ગં ચ દત્ત્વા તસ્મૈ શુભં વરમ્ ॥
આજગામ મહારાજઃ સ્વગૃહં હૃષ્ટમાનસઃ ॥
આગત્ય કથયામાસ વૃત્તાન્તં પુત્રહેતુકમ્

તુષ્ટા બભૂવુઃ સન્તુષ્ટા નરા નાર્યશ્ચ નારદ ॥।
મઙ્ગલં કારયામાસ સર્વત્ર સુતહેતુકમ્ ॥
દેવીં ચ પૂજયામાસ બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દદૌ

રાજા ચ પ્રતિમાસેષુ શુક્લષષ્ઠ્યાં મહોત્સવમ્ ॥
ષષ્ઠ્યા દેવ્યાશ્ચ યત્નેન કારયામાસ સર્વતઃ

બાલાનાં સૂતિકાગારે ષષ્ઠાહે યત્નપૂર્વકમ્ ॥
તત્પૂજાં કારયામાસ ચૈકવિંશતિવાસરે

બાલાનાં શુભકાર્યે ચ શુભાન્નપ્રાશને તથા ॥
સર્વત્ર વર્દ્ધયામાસ સ્વયમેવ ચકાર હ

ધ્યાનં પૂજાવિધાનં ચ સ્તોત્રં મત્તો નિશામય ॥
યચ્છ્રુતં ધર્મવક્ત્રેણ કૌથુમોક્તં ચ સુવ્રત

શાલગ્રામે ઘટે વાઽથ વટમૂલેઽથવા મુને॥
ભિત્ત્યાં પુત્તલિકાં કૃત્વા પૂજયેદ્વા વિચક્ષણઃ

ષષ્ઠાંશાં પ્રકૃતેઃ શુદ્ધાં સુપ્રતિષ્ઠાં ચ સુવ્રતામ્ ॥
સુપુત્રદાં ચ શુભદાં દયારૂપાં જગત્પ્રસૂમ્

શ્વેતચમ્પકવર્ણાભાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્ ॥
પવિત્રરૂપાં પરમાં દેવસેનાં પરાં ભજે

ઇતિ ધ્યાત્વા સ્વશિરસિ પુષ્પં દત્ત્વા વિચક્ષણઃ ॥
પુનર્ધ્યાત્વા ચ મૂલેન પૂજયેત્સુવ્રતઃ સતીમ્

પાદ્યાર્ઘ્યાચમનીયૈશ્ચ ગન્ધધૂપપ્રદીપકૈઃ ॥
નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈશ્ચાપિ ફલેન ચ શુભેન ચ

મૂલમોં હ્રીં ષષ્ઠીદેવ્યે સ્વાહેતિ વિધિપૂર્વકમ્ ॥
અષ્ટાક્ષરં મહામન્ત્રં યથાશક્તિ જપેન્નરઃ ॥

તત્ર સ્તુત્વા ચ નમતે ભક્તિયુક્તઃ સમાહિતઃ ॥
સ્તોત્રં ચ સામવેદોક્તં ધનપુત્રફલપ્રદમ્

અષ્ટાક્ષરં મહામન્ત્રં લક્ષધા યો જપેન્મુને ॥
સ પુત્રં લભતે નૂનમિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

સ્તોત્રં શૃણુ મુનિશ્રેષ્ઠ સર્વેષાં ચ શુભાવહમ્ ॥
વાઞ્છાપ્રદં ચ સર્વેષાં ગૂઢં વેદે ચ નારદ

પ્રિયવ્રત ઉવાચ ॥
નમો દેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ સિદ્ધ્યૈ શાન્ત્યૈ નમો નમઃ ॥
સુખાદાયૈ મોક્ષદાયૈ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ

વરદાયૈ પુત્રદાયૈ ધનદાયૈ નમો નમઃ ॥
સુખદાયૈ મોક્ષદાયૈ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ

શક્તેઃ ષષ્ઠાંશરૂપાયૈ સિદ્ધાયૈ ચ નમો નમઃ ॥
માયાયૈ સિદ્ધયોગિન્યૈ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ

પારાયૈ પારદાયૈ ચ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ ॥
સારાયૈ સારદાયૈ ચ પારાયૈ સર્વકર્મણામ્

બાલાધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ ચ ષષ્ઠી દેવ્યૈ નમો નમઃ ॥
કલ્યાણદાયૈ કલ્યાણ્યૈ ફલદાયૈ ચ કર્મણામ્

પ્રત્યક્ષાયૈ ચ ભક્તાનાં ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ ॥
પૂજ્યાયૈ સ્કન્દકાન્તાયૈ સર્વેષાં સર્વકર્મસુ।૬૨॥
દેવરક્ષણકારિણ્યૈ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ॥
શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપાયૈ વન્દિતાયૈ નૃણાં સદા

હિંસાક્રોધૈર્વર્જિતાયૈ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ॥
ધનં દેહિ પ્રિયાં દેહિ પુત્રં દેહિ સુરેશ્વરિ

ધર્મં દેહિ યશો દેહિ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ ॥
ભૂમિં દેહિ પ્રજાં દેહિ દેહિ વિદ્યાં સુપૂજિતે

કલ્યાણં ચ જયં દેહિ ષષ્ઠીદેવ્યૈ નમો નમઃ ॥
ઇતિ દેવીં ચ સંસ્તૂય લેભે પુત્રં પ્રિયવ્રતઃ

યશસ્વિનં ચ રાજેન્દ્રં ષષ્ઠીદેવીપ્રસાદતઃ ॥
ષષ્ઠીસ્તોત્રમિદં બ્રહ્મન્યઃ શૃણોતિ ચ વત્સરમ્

અપુત્રો લભતે પુત્રં વરં સુચિરજીવિનમ્ ॥
વર્ષમેકં ચ યા ભક્ત્યા સંયત્તેદં શૃણોતિ ચ

સર્વપાપાદ્વિનિર્મુક્તા મહાવન્ધ્યા પ્રસૂયતે ॥
વીરપુત્રં ચ ગુણિનં વિદ્યાવન્તં યશસ્વિનમ્

સુચિરાયુષ્મન્તમેવ ષષ્ઠીમાતૃપ્રસાદતઃ ॥
કાકવન્ધ્યા ચ યા નારી મૃતાપત્યા ચ યા ભવેત્

વર્ષં શ્રુત્વા લભેત્પુત્રં ષષ્ઠીદેવીપ્રસાદતઃ ॥
રોગયુક્તે ચ બાલે ચ પિતા માતા શૃણોતિ ચ

માસં ચ મુચ્યતે બાલઃ ષષ્ઠીદેવીપ્રસાદતઃ ॥
ઇતિ શ્રીબ્રહ્મ૦મ૦દ્વિ૦પ્ર૦નારદનારાયણસં૦ષષ્ઠ્યુપાખ્યાને ષષ્ઠીદેવ્યુત્પત્તિતત્પૂજાસ્તોત્રાદિકથનં નામ ત્રિચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ