બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.30

2.30
યમ ઉવાચ ॥
હરિસેવારતઃ શુદ્ધો યોગી સિદ્ધો વ્રતો સતિ ॥
તપસ્વી બ્રહ્મચારી ચ ન યાતિ નરકં યતિઃ

કટુવાચા બાન્ધવાંશ્ચ ખલત્વેન ચ યો નરઃ ॥
દગ્ધાન્કરોતિ બલવાન્વહ્નિકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

ગાત્રલોમપ્રમાણાબ્દં તત્ર સ્થિત્વા હુતાશને ॥
પશુયોનિમવાપ્નોતિ રૌદ્રે દગ્ધસ્ત્રિજન્મનિ

બ્રાહ્મણં તૃષિતં ક્ષુબ્ધં પ્રતપ્તં ગૃહમાગતમ્ ॥
ન ભોજયતિ યો મૂઢસ્તપ્તકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

તત્ર લોમપ્રમાણાબ્દં સ્થિત્વા તત્ર ચ દુઃખિતઃ ॥
તપ્તસ્થલે વહ્નિકુણ્ડે પક્ષી ચ સપ્તજન્મસુ

રવિવારાર્કસંક્રાન્ત્યામમાયાં શ્રાદ્ધવાસરે ॥
વસ્ત્રાણાં ક્ષારસંયોગં કરોતિ યો હિ માનવઃ

સ યાતિ ક્ષારકુણ્ડં ચ સૂત્રમાનાબ્દમેવ ચ ॥
સ વ્રજેદ્રાજકીં યોનિં સપ્તજન્મસુ ભારતે

સ્વદત્તાં પરદત્તાં વા બ્રહ્મવૃત્તિં હરેત્તુ યઃ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વિટ્કુણ્ડં ચ પ્રયાતિ સઃ

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વિડ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વિટ્કૃમિશ્ચ પુનર્ભુવિ

પરકીયતડાગે ચ તડાગં યઃ કરોતિ ચ ॥
ઉત્સૃજેદ્દૈવદોષેણ મૂત્રકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

તદ્રેણુમાનવર્ષં ચ તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
ભારતે ગોધિકા ચૈવ સ ભવેત્સપ્તજન્મસુ

એકાકી મિષ્ટમશ્નાતિ શ્લેષ્મકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ ॥
પૂર્ણમબ્દશતં ચૈવ તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ

પૂર્ણમબ્દશતં ચૈવ સ પ્રેતો ભારતે ભવેત્ ॥
શ્લેષ્મમૂત્રગરં ચૈવ પૂયં ભુઙ્ક્તે તતઃ શુચિઃ

પિતરં માતરં ચૈવ ગુરું ભાર્ય્યાં સુતં સુતામ્ ॥
યો ન પુષ્ણાત્યનાથં ચ ગરકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

પૂર્ણમબ્દસહસ્રં ચ તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
તતો વ્રજેદ્ભૂતયોનિં શતવર્ષં તતઃ શુચિઃ

દૃષ્ટ્વાતિથિં વક્રચક્ષુઃ કરોતિ યો હિ માનવઃ ॥
પિતૃદેવાસ્તસ્ય જલં ન ગૃહ્ણન્તિ ચ પાપિનઃ

યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ બ્રહ્મહત્યાદિકાનિ ચ ॥
ઇહૈવ લભતે ચાન્તે દૂષિકાકુણ્ડમાવ્રજેત્

પૂર્ણમબ્દશતં ચૈવ તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
તતો નરો ભવેદ્ભૂમૌ દરિદ્રઃ સપ્તજન્મસુ

દત્ત્વા દ્રવ્યં ચ વિપ્રાય ચાન્યસ્મૈ દીયતે યદિ॥
સ તિષ્ઠતિ વસાકુણ્ડે તદ્ભોજી શતવત્સરમ્

તતો ભવેત્સ ચણ્ડાલસ્ત્રિજન્મનિ તતઃ શુચિઃ ॥
કૃકલાસો ભવેત્સોઽપિ ભારતે સપ્તજન્મસુ ॥
તતો ભવેન્માનવશ્ચ દરિદ્રોઽલ્પાયુરેવ ચ

પુમાંસં કામિની વાઽપિ કામિનીં વા પુમાનથ ॥
યઃ શુક્રં પાયયત્યેવ શુક્રકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

પૂર્ણમબ્દશતં ચૈવ તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
યોનિકૃમિઃ શતાબ્દં ચ ભવેદ્ભુવિ તતઃ શુચિઃ

સન્તાડ્ય ચ ગુરું વિપ્રં રક્તપાતં ચ કારયેત્ ॥
સ ચ તિષ્ઠત્યસૃક્કુણ્ડે તદ્ભોજી શતવત્સરમ્

તતો ભવેદ્વ્યાધજન્મ સપ્તજન્મસુ ભારતે ॥
તતઃ શુદ્ધિમવાપ્નોતિ માનવશ્ચ ક્રમેણ ચ

અશ્રુ સ્રવન્તં ગાયન્તં ભક્તં દૃષ્ટ્વા ચ ગદ્ગદમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણગુણસંગીતે હસત્યેવ હિ યો નરઃ

સ વસેદશ્રુકુણ્ડે ચ તદ્ભોજી શતવત્સરમ્ ॥
તતો ભવેત્સ ચણ્ડાલસ્ત્રિજન્મનિ તતઃ શુચિઃ

કરોતિ ખલતાં શશ્વદશુદ્ધહૃદયો નરઃ ॥
કુણ્ડં ગાત્રમલાનાં ચ સ ચ યાતિ દશાબ્દકમ્

તતઃ સ ગાર્દભીં યોનિમવાપ્નોતિ ત્રિજન્મનિ ॥
ત્રિજન્મનિ ચ શાર્ગાલીં તતઃ શુદ્ધો ભવેદ્ધ્રુવમ્

બધિરં યો હસત્યેવ નિન્દત્યેવ હિ માનવઃ ॥
સ વસેત્કર્ણવિટ્કુણ્ડે તદ્ભોજી શતવત્સરમ્

તતો ભવેત્સ બધિરો દરિદ્રઃ સપ્તજન્મસુ ॥
સપ્તજન્મસ્વઙ્ગહીનસ્તતઃ શુદ્ધિં લભેદ્ધ્રુવમ્ ॥

લોભાત્સ્વપાલનાર્થાય જીવિનં હન્તિ યો નરઃ ॥
મજ્જાકુણ્ડે વસેત્સોઽપિ તદ્ભોજી લક્ષવર્ષકમ્

તતો ભવેત્સ શશકો મીનશ્ચ સપ્તજન્મસુ ॥
એણાદયશ્ચ કર્મ્મભ્યસ્તતઃ શુદ્ધિં લભેદ્ધ્રુવમ્

સ્વકન્યાપાલનં કૃત્વા વિક્રીણાતિ હિ યો નરઃ ॥
અર્થલોભાન્મહામૂઢો માંસકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

કન્યાલોમપ્રમાણાબ્દં તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
તં ચ કુણ્ડે પ્રહારં ચ કરોતિ યમકિઙ્કરઃ

માંસભારં મૂર્ધ્નિ કૃત્વા રક્તધારાં લિહેત્ક્ષુધા ॥
તતો હિ ભારતે પાપી કન્યાવિટ્સુ કૃમિર્ભવેત્

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વ્યાધશ્ચ સપ્તજન્મસુ ॥
ત્રિજન્મનિ વરાહશ્ચ કુક્કુરસ્સપ્તજન્મસુ

સપ્તજન્મસુ મણ્ડૂકો જલૌકાઃ સપ્તજન્મસુ ॥
સપ્તજન્મસુ કાકશ્ચ તતઃ શુદ્ધિં લભેદ્ધ્રુવમ્

વ્રતાનામુપવાસાનાં શ્રાદ્ધાદીનાં ચ સંયમે ॥
ન કરોતિ ક્ષૌરકર્મ સોઽશુચિઃ સર્વકર્મસુ

સ ચ તિષ્ઠતિ કુણ્ડેષુ નખાદીનાં ચ સુન્દરિ ॥
તદેવ દિનમાનાબ્દં તદ્ભોજી દણ્ડતાડિતઃ

સકેશં પાર્થિવં લિઙ્ગં યો વાઽર્ચયતિ ભારતે ॥
સ તિષ્ઠતિ કેશકુણ્ડે મૃદ્રેણુમાનવર્ષકમ્

તદન્તે યાવનીં યોનિં પ્રયાતિ હરકોપતઃ ॥
શતાબ્દાચ્છુદ્ધિમાપ્નોતિ સ્વકુલં લભતે ધ્રુવમ્

પિતૄણાં યો વિષ્ણુપદે પિણ્ડં નૈવ દદાતિ ચ ॥
સ તિષ્ઠત્યસ્થિકુણ્ડે ચ સ્વલોમાબ્દં મહોલ્બણે

તતઃ સ્વયોનિં સંપ્રાપ્ય ખઞ્જઃ સપ્તસુ જન્મસુ ॥
ભવેન્મહાદરિદ્રશ્ચ તતઃ શુદ્ધો હિ દણ્ડતઃ

યઃ સેવતે મહામૂઢો ગુર્વિણીં ચ સ્વકામિનીમ્ ॥
પ્રતપ્તતામ્રકુણ્ડે ચ શતવર્ષં સ તિષ્ઠતિ॥

અવીરાન્નં ચ યો ભુઙ્ક્તે ઋતુસ્નાતાન્નમેવ ચ ॥
લૌહકુણ્ડે શતાબ્દં ચ સ ચ તિષ્ઠતિ તપ્તકે

સ વ્રજેદ્રાજકીં યોનિં કર્મકારીં ચ સપ્તસુ ॥
મહાવ્રણી દરિદ્રશ્ચ તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ ॥

યો હિ ઘર્માક્તહસ્તેન દેવદ્રવ્યમુપસ્પૃશેત્ ॥
શતવર્ષપ્રમાણં ચ ઘર્મકુણ્ડે સ તિષ્ઠતિ

યઃ શૂદ્રેણાભ્યનુજ્ઞાતો ભુઙ્ક્તે શૂદ્રાન્નમેવ ચ ॥
સ ચ તપ્તસુરાકુણ્ડે શતાબ્દં તિષ્ઠતિ દ્વિજઃ

તતો ભવેચ્છ્રદ્રયાજી બ્રાહ્મણઃ સપ્તજન્મસુ ॥
શૂદ્રશ્રાદ્ધાન્નભોજી ચ તતઃ શુદ્ધો ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ॥

વાગ્દુષ્ટા કટુવાચા યા તાડયેત્સ્વામિનં સદા ॥
તીક્ષ્ણકણ્ટકકુણ્ડે સા તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ

તાડિતા યમદૂતેન દણ્ડેન ચ ચતુર્યુગમ્ ॥
તત ઉચ્ચૈઃશ્રવાઃ સપ્તજન્મસ્વેવ તતઃ શુચિઃ

વિષેણ જીવિનં હન્તિ નિર્દયો યો હિ પામરઃ ॥
વિષકુંડે ચ તદ્ભોજી સહસ્રાબ્દં ચ તિષ્ઠતિ॥

તતો ભવેન્નૃઘાતી ચ વ્રણી સ્યાત્સપ્તજન્મસુ ॥
સપ્તજન્મસુ કુષ્ઠી ચ તતઃ શુદ્ધો ભવેદ્ધ્રુવમ્

દણ્ડેન તાડયેદ્યો હિ વૃષં ચ વૃષવાહકઃ ॥
ભૃત્યદ્વારા સ્વતન્ત્રો વા પુણ્યક્ષેત્રે ચ ભારતે

પ્રતપ્તતૈલકુણ્ડે ચ સ તિષ્ઠતિ ચતુર્યુગમ્ ॥
ગવાં લોમપ્રમાણાબ્દં વૃષો ભવતિ તત્પરમ્

દન્તેન હન્તિ જીવં યો લૌહેન બડિશેન વા ॥
દન્તકુણ્ડે વસેત્સોઽપિ વર્ષાણામયુતં સતિ

તતઃ સ્વયોનિં સંપ્રાપ્ય ચોદરવ્યાધિસંયુતઃ॥
ક્લિષ્ટેન જન્મનૈકેન તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

યો ભુંક્તે ચ વૃથા માંસં મત્સ્યભોજી ચ બ્રાહ્મણઃ ॥
હરેરનૈવેદ્યભોજી કૃમિકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

સ્વલોમમાનવર્ષં ચ તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
તતો ભવેન્મ્લેચ્છજાતિસ્ત્રિજન્મનિ તતો દ્વિજઃ

બ્રાહ્મણઃ શૂદ્રયાજી યઃ શૂદ્રશ્રાદ્ધાન્નભોજકઃ ॥
શૂદ્રાણાં શવદાહી ચ પૂયકુણ્ડં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્

યાવલ્લોમપ્રમાણાબ્દં યજમાનસ્ય સુવ્રતે ॥
તાડિતો યમદૂતેન તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ

તતો ભારતમાગત્ય સ શૂદ્રઃ સપ્તજન્મસુ ॥
મહાશૂલી દરિદ્રશ્ચ તતઃ શુદ્ધઃ પુનર્દ્વિજઃ

લઘું કૂરં મહાન્તં વા સર્પં હન્તિ ચ યો નરઃ ॥
સ્વાત્મલોમપ્રમાણાબ્દં સર્પકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

સર્પેણ ભક્ષિતઃ સોઽપિ યમદૂતેન તાડિતઃ ॥
વસેચ્ચ સર્પવિટ્જીવી તતઃ સર્પો ભવેદ્ધ્રુવમ્

તતો ભવેન્માનવશ્ચાપ્યલ્પાયુર્દદ્રુસંયુતઃ ॥
મહાક્લેશેન તન્મૃત્યુઃ સર્પેણ ભક્ષણં ધ્રુવમ્

વિધિં પ્રકલ્પ્ય જીવાંશ્ચ ક્ષુદ્રજન્તૂંશ્ચ હન્તિ યઃ ॥
સદંશમશકે કુણ્ડે જન્મમાનદિનાબ્દકમ્

દિવાનિશં ભક્ષિતસ્તૈરનાહારશ્ચ શબ્દકૃત્ ॥
બદ્ધહસ્તપદાદિશ્ચ યમદૂતેન તાડિતઃ

તતો ભવેત્ક્ષુદ્રજન્તુર્જાતિર્વૈ યાવતી સ્મૃતા ॥
તતો ભવેન્માનવશ્ચ સોઽઙ્ગહીનસ્તતઃ શુચિઃ

યો મૂઢો મધુ ગૃહ્ણાતિ હત્વા ચ મધુમક્ષિકાઃ ॥
સ એવ ગરલે કુંડે જીવમાનદિનાબ્દકમ્

ભક્ષિતો ગરલૈર્દગ્ધો યમદૂતેન તાડિતઃ ॥
તતો હિ મક્ષિકાજાતિસ્તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

દણ્ડં કરોત્યદંડ્યે ચ વિપ્રે દણ્ડં કરોતિ ચ ॥
સ કુણ્ડં વજ્રદંષ્ટ્રાણાં કીટાનાં વૈ પ્રયાતિ ચ

તલ્લોમમાનવર્ષં ચ તત્ર તિષ્ઠત્યહર્નિશમ્ ॥
શબ્દકૃદ્ભક્ષિતસ્તૈશ્ચ તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

અર્થલોભેન યો ભૂપઃ પ્રજાદણ્ડં કરોતિ ચ ॥
વૃશ્ચિકાનાં ચ કુણ્ડેષુ તલ્લોમાબ્દં વસેદ્ધ્રુવમ્

તતો વૃશ્ચિકજાતિશ્ચ સપ્તજન્મસુ જાયતે ॥
તતો નરશ્ચાઙ્ગહીનો વ્યાધિયુક્તો ભવેદ્ધ્રુવમ્

બ્રાહ્મણઃ શસ્ત્રધારી યો હ્યન્યેષાં ધાવકો ભવેત્ ॥
સન્ધ્યાહીનશ્ચ મૂઢશ્ચ હરિભક્તિવિહીનકઃ

સ તિષ્ઠતિ સ્વલોમાબ્દં કુણ્ડાદિષુ શરાદિષુ ॥
વિદ્ધઃ શરાદિભિઃ શશ્વત્તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

કારાગારે સાન્ધકારે નિબધ્નાતિ પ્રજાશ્ચ યઃ ॥
પ્રમત્તઃ સ્વલ્પદોષેણ ગોલકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ ॥

તત્કુણ્ડં તપ્તતોયાક્તં સાન્ધકારં ભયઙ્કરમ્ ॥
તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રૈશ્ચ કીટૈશ્ચ સંયુક્તં ગોલકુણ્ડકમ્

કીટૈર્વિદ્ધો વસેત્તત્ર પ્રજાલોમાબ્દમેવ ચ ॥
તતો ભવેન્નીચભૃત્યસ્તતઃ શુદ્ધો નરો ભુવિ

સરોવરાદુત્થિતાંશ્ચ નક્રાદીન્હન્તિ યઃ સતિ ॥
નક્રકણ્ટકમાનાબ્દં નક્રકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ ૧

તતો નક્રાદિજાતિશ્ચ ભવેન્નદ્યાદિષુ ધ્રુવમ્ ॥
તતઃ સદ્યો વિશુદ્ધો હિ દણ્ડેનૈવ નરઃ પુનઃ

વક્ષઃ શ્રોણીસ્તનાસ્યં ચ યઃ પશ્યતિ પરસ્ત્રિયાઃ ॥
કામેન કામુકો યો હિ પુણ્યક્ષેત્રે ચ ભારતે

સ વસેત્કાકકુણ્ડં ચ કાકૈશ્ચ ક્ષુણ્ણલોચનઃ ॥
તતઃ સ્વલોમમાનાબ્દં તતશ્ચાન્ધસ્ત્રિજન્મનિ

સપ્તજન્મદરિદ્રશ્ચ મહાક્રૂરશ્ચ પાતકી ॥
ભારતે સ્વર્ણકારશ્ચ સ ચ સ્વર્ણવણિક્તતઃ

યો ભારતે તામ્રચૌરો લૌહચૌરશ્ચ સુન્દરિ ॥
સ સ્વલોમપ્રમાણાબ્દં વજ્રકુણ્ડં પ્રયાતિ વૈ

તત્રૈવ વજ્રવિડ્ભોજી વજ્રૈશ્ચ ક્ષુણ્ણલોચનઃ ॥
તાડિતો યમદૂતેન તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

ભારતે દેવચૌરશ્ચ દેવદ્રવ્યાદિહારકઃ ॥
સુદુષ્કરે વજ્રકુણ્ડે સ્વલોમાબ્દં વસેદ્ધ્રુવમ્

દેહદગ્ધો હિ તદ્વજ્રૈરનાહારશ્ચ શબ્દકૃત્ ॥
તાડિતો યમદૂતેન તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ ॥

રૌપ્યગવ્યાં શુકાનાં ચ યશ્ચૌરઃ સુરવિપ્રયોઃ ॥
તપ્તપાષાણકુણ્ડે ચ સ્વલોમાબ્દં વસેદ્ધ્રુવમ્

ત્રિજન્મનિ બકઃ સોઽપિ શ્વેતહંસસ્ત્રિજન્મનિ ॥
જન્મૈકં શઙ્ખચિલ્લશ્ચ તતોઽન્યે શ્વેતપક્ષિણઃ

તતો રક્તવિકારી ચ શૂલી વૈ માનવો ભવેત્ ॥
સપ્તજન્મસુ ચાલ્પાયુસ્તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

રૈત્યકાંસ્યાદિપાત્રં ચ યો હરેત્સુરવિપ્રયોઃ ॥
તીક્ષ્ણપાષાણકુણ્ડે ચ સ્વલોમાબ્દં વસેદ્ધ્રુવમ્

સ ભવેદશ્વજાતિશ્ચ ભારતે સપ્તજન્મસુ ॥
તતોઽ ધિકાઙ્ગયુક્તશ્ચ પાદરોગી તતઃ શુચિઃ

પુંશ્ચલ્યન્નં ચ યો ભુંક્તે પુંશ્ચલીજીવ્યજીવનઃ ॥
સ્વલોમમાનવર્ષં ચ લાલાકુણ્ડે વસેદ્ધ્રુવમ્

તાડિતો યમદૂતેન તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
તતશ્ચક્ષુશ્શૂલરોગી તતઃ શુદ્ધઃ ક્રમેણ સઃ

।
મ્લેચ્છસેવી મષીજીવી યો વિપ્રો ભારતે ભુવિ ॥
સ ચ તપ્તમષીકુણ્ડે સ્વલોમાબ્દં વસેદ્ધ્રુવમ્

તાડિતો યમદૂતેન તદ્ભોજી તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
તતસ્ત્રિજન્મનિ ભવેત્કૃષ્ણવર્ણઃ પશુઃ સતિ

ત્રિજન્મનિ ભવેચ્છાગઃ કૃષ્ણસર્પસ્ત્રિજન્મનિ ॥
તતશ્ચ તાલવૃક્ષશ્ચ તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

ધાન્યાદિ સસ્યં તામ્બૂલં યો હરેત્સુરવિપ્રયોઃ ॥
આસનં ચ તથા તલ્પં ચૂર્ણકુણ્ડં પ્રયાતિ સઃ

શતાબ્દં તત્ર નિવસેદ્યમદૂતેન તાડિતઃ ॥
તતો ભવેન્મેષજાતિઃ કુક્કુટશ્ચ ત્રિજન્મનિ

તતો ભવેન્માનવશ્ચ કાસવ્યાધિયુતો ભુવિ ॥
વંશહીનો દરિદ્રશ્ચાપ્યલ્પાયુશ્ચ તતઃ શુચિઃ

ચક્રં કરોતિ વિપ્રાણાં હૃત્વા દ્રવ્યં ચ યો નરઃ ॥
સ વસેચ્ચક્રકુણ્ડે ચ શતાબ્દં દંડતાડિતઃ

તતો ભવેન્માનવશ્ચ તૈલકારસ્ત્રિજન્મનિ ॥
વ્યાધિયુક્તો ભવેદ્રોગી વંશહીનસ્તતઃ શુચિઃ

બાન્ધવેષુ ચ વિપ્રેષુ કુરુતે વક્રતાં નરઃ॥
પ્રયાતિ વજ્રકુણ્ડં ચ વસેત્તત્ર યુગં સતિ

તતો ભવેત્સ વક્રાંગો હીનાઙ્ગઃ સપ્તજન્મસુ ॥
દરિદ્રો વંશહીનશ્ચ ભાર્ય્યાહીનસ્તતઃ શુચિઃ

શયને કૂર્મમાંસં ચ બ્રાહ્મણો યો હિ ભક્ષતિ ॥
કૂર્મ્મકુણ્ડે વસેત્સોઽપિ શતાબ્દં કૂર્મ્મભક્ષિતઃ

તતો ભવેત્કૂર્મ્મજન્મ ત્રિજન્મનિ ચ સૂકરઃ॥
ત્રિજન્મનિ બિડાલશ્ચ મયૂરશ્ચ ત્રિજન્મનિ

ઘૃતતૈલાદિકં ચૈવ યો હરેત્સુરવિપ્રયોઃ ॥
જ્વાલકુણ્ડં સ વૈ યાતિ ભસ્મકુણ્ડં ચ પાતકી

તત્ર સ્થિત્વા શતાબ્દં ચ સ ભવેત્તૈલપાયિકઃ ॥
સપ્તજન્મસુ મત્સ્યઃ સ્યાન્મૂષકશ્ચ તતઃ શુચિઃ

સુગન્ધિતૈલં ધાત્રીં ચ ગન્ધદ્રવ્યં તથૈવ વા ॥
ભારતે પુણ્યવર્ષે ચ યો હરેત્સુરવિપ્રયોઃ

વસેદ્દુર્ગન્ધકુંડે ચ દુર્ગન્ધં ચ લભેત્સદા ॥
સ્વલોમમાનવર્ષં ચ તતો દુર્ગન્ધિકો ભવેત્

દુર્ગંધિકઃ સપ્તજનૌ મૃગનાભિસ્ત્રિજન્મનિ ॥
સપ્તજન્મ સુગંધિશ્ચ તતો વૈ માનવો ભવેત્

બલેનૈવ ખલત્વેન હિંસારૂપેણ વા સતિ ॥
બલી ચ યો હરેદ્ભૂમિં ભારતે પરપૈતૃકીમ્

સ વસેત્તપ્તશૂલે ચ ભવેત્તતો દિવાનિશમ્ ॥
તપ્તતૈલે યથા જીવો દગ્ધો ભ્રમતિ સન્તતમ્

ભસ્મસાન્ન ભવત્યેવ ભોગદેહો ન નશ્યતિ ॥
સપ્તમન્વન્તરં પાપી સન્તપ્તસ્તત્ર તિષ્ઠતિ

શબ્દં કરોત્યનાહારો યમદૂતેન તાડિતઃ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વિટ્કૃમિર્ભારતે તતઃ

તતો ભવેદ્ભૂમિહીનો દરિદ્રશ્ચ તતઃ શુચિઃ ॥
તતઃ સ્વયોનિં સંપ્રાપ્ય શુભકર્મા ભવેત્પુનઃ

છિનત્તિ જીવિનઃ ખઙ્ગૈર્દયાહીનઃ સુદારુણઃ ॥
નરઘાતી હન્તિ નરમર્થલોભેન ભારતે

અસિપત્રે ચ સ વસેદ્યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ ॥
તેષુ ચેદ્બ્રાહ્મણાન્હન્તિ શતમન્વન્તરં તદા

છિન્નાઙ્ગશ્ચ ભવેત્પાપી ખઙ્ગધારેણ સન્તતમ્ ॥
અનાહારઃ શબ્દકૃચ્ચ યમદૂતેન તાડિતઃ

ચણ્ડાલઃ શતજન્માનિ ભારતે સૂકરો ભવેત્ ॥
કુક્કુરઃ શતજન્માનિ સૃગાલઃ સપ્તજન્મસુ

વ્યાઘ્રશ્ચ સપ્તજન્માનિ વૃકશ્ચૈવ ત્રિજન્મનિ ॥
જન્મસપ્તસુ ગંડો સ્યાન્મહિષશ્ચ ત્રિજન્મનિ

ગ્રામં વા નગરં વાઽપિ દાહનં યઃ કરોતિ ચ ॥
ક્ષુરધારે વસેત્સોઽપિ ચ્છિન્નાઙ્ગસ્ત્રિયુગં સતિ ॥

તતઃ પ્રેતો ભવેત્સદ્યો વહ્નિવક્ત્રો ભ્રમેન્મહીમ્ ॥
સપ્તજન્મામેધ્યભોજી ખદ્યોતઃ સપ્તજન્મસુ

તતો ભવેન્મહાશૂલી માનવઃ સપ્તજન્મસુ ॥
સપ્તજન્મ ગલત્કુષ્ઠી તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

પરકર્ણોપજાપેન પરનિન્દાં કરોતિ યઃ ॥
પરદોષે મહાતોષી દેવબ્રાહ્મણનિન્દકઃ

સૂચીમુખે સ ચ વસેત્સૂચીવિદ્ધો યુગત્રયમ્ ॥
તતો ભવેદ્વૃશ્ચિકશ્ચ સર્પઃ સ્યાત્સપ્તજન્મસુ

વજ્રકીટઃ સપ્તજનૌ ભસ્મકીટસ્તતઃ પરમ્ ॥
તતો ભવેન્માનવશ્ચ મહાવ્યાધિસ્તતઃ શુચિઃ

ગૃહિણાં ચ ગૃહં ભિત્ત્વા વસ્તુતેયં કરોતિ યઃ ॥
ગાશ્ચ ચ્છાગાંશ્ચ મેષાંશ્ચ યાતિ ગોધામુખં ચ સઃ

તતો ભવેત્સપ્તજનૌ ગોજાતિર્વ્યાધિસંયુતઃ ॥
ત્રિજન્મમેષજાતિશ્ચ ચ્છાગજાતિસ્ત્રિજન્મનિ

તતો ભવેન્માનવશ્ચ નિત્યરોગી દરિદ્રકઃ ॥
ભાર્ય્યાહીનો બન્ધુહીનઃ સન્તાપી ચ તતઃ શુચિઃ

સામાન્યદ્રવ્યચૌરશ્ચ યાતિ નક્રમુખં યુગમ્ ॥
તતો ભવેન્માનવશ્ચ મહારોગી તતઃ શુચિઃ ॥

હન્તિ ગાશ્ચ ગજાંશ્ચૈવ તુરગાંશ્ચ નરાંસ્તથા ॥
સ યાતિ ગજદંશં ચ મહાપાપી યુગત્રયમ્

તાડિતો યમદૂતેન ગજદન્તેન સન્તતમ્ ॥
સ ભવેદ્ગજજાતિશ્ચ તુરગશ્ચ ત્રિજન્મનિ ॥
ગોજાતિમ્લેચ્છજાતિશ્ચ તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

જલં પિબન્તીં તૃષિતાં ગાં વારયતિ યો નરઃ ॥
તચ્છુશ્રૂશાવિહીનશ્ચ ગોમુખં યાતિ માનવઃ

નરકં ગોમુખાકારં કૃમિતપ્તોદકાન્વિતમ્ ॥
તત્ર તિષ્ઠતિ સન્તપ્તો યાવન્મન્વન્તરાવધિ

તતો નરોઽપિ ગોહીનો મહારોગી દરિદ્રકઃ ॥
સપ્ત જન્મન્યન્ત્યજાતિઃ તતઃ શુદ્ધો ભવેન્નરઃ

ગોહત્યાં બ્રહ્મહત્યાં ચ યઃ કરોત્યતિદેશિકીમ્ ॥
યો હિ ગચ્છેદગમ્યાં ચ સન્ધ્યાહીનોઽપ્યદીક્ષિતઃ

પ્રતિગ્રાહી ચ તીર્થેષુ ગ્રામયાજી ચ દેવલઃ ॥
શૂદ્રાણાં સૂપકારશ્ચ પ્રમત્તો વૃષલીપતિઃ

ગોહત્યાં બ્રહ્મહત્યાં ચ સ્ત્રીહત્યાં ચ કરોતિ યઃ ॥
મિત્રહત્યાં ભ્રૂણહત્યાં મહાપાપી ચ ભારતે

કુમ્ભીપાકે સ ચ વસેદ્યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ ॥
તાડિતો યમદૂતેન ચૂર્ણ્યમાનશ્ચ સન્તતમ્

ક્ષણં પતતિ વહ્નૌ ચ ક્ષણં પતતિ કણ્ટકે ॥
ક્ષણં ચ તપ્તતૈલેષુ તપ્તતોયેષુ ચ ક્ષણમ્

ક્ષણં ચ તપ્તપાષાણે તપ્તલોહે ક્ષણં તતઃ ॥
ગૃધ્રકોટિસ્રહસ્રાણિ શતજન્માનિ સૂકરઃ

કાકશ્ચ સપ્તજન્માનિ સર્પસ્સ્યાત્સપ્તજન્મસુ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ તતો વૈ વિટ્કૃમિર્ભવેત્

તતો ભવેત્સ વૃષણો ગલત્કુષ્ઠી દરિદ્રકઃ ॥
યક્ષ્મગ્રસ્તો વંશહીનો ભાર્ય્યાહીનસ્તતઃ શુચિઃ

સાવિત્ર્યુવાચ ॥
બ્રહ્મહત્યા ચ ગોહત્યા કિંવિધા વાઽઽતિદેશિકી ॥
કા વા નૃણામગમ્યા વા કો વા સન્ધ્યાવિહીનકઃ

અદીક્ષિતઃ પુમાન્કો વા કો વા તીર્થે પ્રતિગ્રહી ॥
દ્વિજઃ કો વા ગ્રામયાજી કો વા વિપ્રશ્ચ દેવલઃ

શૂદ્રાણાં સૂપકારઃ કઃ પ્રમત્તો વૃષલીપતિઃ ॥
એતેષાં લક્ષણં સર્વં વદ વેદવિદાં વર

યમ ઉવાચ ॥
શ્રીકૃષ્ણે ચ તદર્ચ્ચાયાં મૃન્મય્યાં પ્રકૃતૌ તથા ॥
શિવે ચ શિવલિઙ્ગે વા સૂર્ય્યે સૂર્ય્યમણૌ તથા

ગણેશે વા તદર્ચ્ચાયામેવં સર્વત્ર સુન્દરિ ॥
કરોતિ ભેદબુદ્ધિં યો બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

સ્વગુરૌ સ્વેષ્ટદેવે વા જન્મદાતરિ માતરિ॥
કરોતિ ભેદબુદ્ધિં યો બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

વૈષ્ણવેષ્વન્યભક્તેષુ બ્રાહ્મણેષ્વિતરેષુ ચ ॥
કરોતિ સમતાં યો હિ બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

યો મૂઢો વિષ્ણુનૈવેદ્યે ચાન્યનૈવેદ્યકે તથા ॥
હરેઃ પાદોદકેષ્વન્યદેવપાદોદકે તથા ॥
કરોતિ સમતાં યો હિ બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

સર્વેશ્વરેશ્વરે કૃષ્ણે સર્વકારણકારણે ॥
સર્વાદ્યે સર્વદેવાનાં સેવ્યે સર્વાન્તરાત્મનિ

માયયાઽનેકરૂપે વાઽપ્યેક એવ હિ નિર્ગુણે ॥
કરોત્યન્યેન સમતાં બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

પિતૃદેવાર્ચનાં પૌર્વાપરાં વેદવિનિર્મિતામ્ ॥
યઃ કરોતિ નિષેધં ચ બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

યે નિન્દન્તિ હૃષીકેશં તન્મન્ત્રોપાસકં તથા ॥
પવિત્રાણાં પવિત્રં ચ બ્રહ્મહત્યાં લભન્તિ તે

શિવં શિવસ્વરૂપં ચ કૃષ્ણપ્રાણાધિકં પ્રિયમ્ ॥
પવિત્રાણાં પવિત્રં ચ જ્ઞાનાનન્દં સનાતનમ્

પ્રધાનં વૈષ્ણવાનાં ચ દેવાનાં સવ્યમીશ્વરમ્॥
યે નાર્ચયન્તિ નિન્દન્તિ બ્રહ્મહત્યાં લભંતિ તે

યે વિષ્ણુમાયાં નિન્દન્તિ વિષ્ણુભક્તિપ્રદાં સતીમ્ ॥
સર્વશક્તિસ્વરૂપાં ચ પ્રકૃતિં સર્વમાતરમ્

સર્વદેવીસ્વરૂપાં ચ સર્વાદ્યાં સર્વવન્દિતામ્ ॥
સર્વકારણરૂપાં ચ બ્રહ્મહત્યાં લભન્તિ તે

કૃષ્ણજન્માષ્ટમીં રામનવમીં પુણ્યદાં પરામ્ ॥
શિવરાત્રિં તથા ચૈકાદશીં વારં રવેસ્તથા

પઞ્ચપર્વાણિ પુણ્યાનિ યે ન કુર્વન્તિ માનવાઃ ॥
લભન્તે બ્રહ્મહત્યાં તે ચાણ્ડાલાધિકપાપિનઃ

અમ્બુવીચ્યાંબુખનને જલે શૌચાદિકં ચ યે ॥
કુર્વન્તિ ભારતે વત્સે બ્રહ્મહત્યાં લભન્તિ તે

ગુરું ચ માતરં તાતં સાધ્વીં ભાર્ય્યાં સુતં સુતામ્ ॥
અનાથાન્યો ન પુષ્ણાતિ બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

વિવાહો યસ્ય ન ભવેન્ન પશ્યતિ સુતં ચ યઃ ॥
હરિભક્તિવિહીનો યો બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

હરેરનૈવેદ્યભોજી નિત્યં વિષ્ણું ન પૂજયેત્ ॥
પુણ્યં પાર્થિવલિંગં વા બ્રહ્મહત્યાં લભેત્તુ સઃ

આહારં કુર્વતીં ગાં ચ પિબન્તીં યો નિવારયેત્ ॥
યાતિ ગોવિપ્રયોર્મ્મધ્યે ગોહત્યાં ચ લભેત્તુ સઃ

દણ્ડૈર્ગાસ્તાડયેન્મૂઢો યો વિપ્રો વૃષવાહકઃ ॥
દિને દિને ગવાં હત્યાં લભતે નાત્ર સંશયઃ

દદાતિ ગોભ્ય ઉચ્છિષ્ટં યોજયેદ્વૃષવાહકમ્ ॥
ભોજયેદ્વૃષવાહાન્નં સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્॥

વૃષલીપતિં યાજયેદ્યો ભુંક્તેઽન્નં તસ્ય યો નરઃ ॥
ગોહત્યાશતકં સોઽપિ લભતે નાત્ર સંશયઃ

પાદં દદાતિ વહ્નૌ ચ ગાશ્ચ પાદેન તાડયેત્ ॥
ગૃહં વિશેદધૌતાંઘ્રિઃ સ્નાત્વા ગોવધમાપ્નુયાત્

યો ભુંક્તે સ્નિગ્ધપાદેન શેતે સ્નિગ્ધાંઘ્રિરેવ ચ ॥
સૂર્ય્યોદયે ચ દ્વિર્ભોજી સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

અવીરાન્નં ચ યો ભુંક્તે યોનિજીવી ચ વૈ દ્વિજઃ ॥
યસ્ત્રિસન્ધ્યાવિહીનશ્ચ સ ગોહત્યાં લભેદ્ ધ્રુવમ્

પિતૄંશ્ચ પર્વકાલે ચ તિથિકાલે ચ દેવતામ્ ॥
ન સેવતેઽતિથિં યો હિ ગોહત્યાં સ લભેદ્ધ્રુવમ્

સ્વભર્તરિ ચ કૃષ્ણે ચ ભેદબુદ્ધિં કરોતિ યા ॥
કટૂક્ત્યા તાડયેત્કાન્તં સા ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

ગોમાર્ગખનનં કૃત્વા વપતે સસ્યમેવ ચ ॥
તડાગે વા તદૂર્ધ્વં વા સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

પ્રાયશ્ચિત્તં ગોવધસ્ય યઃ કરોતિ વ્યતિક્રમમ્ ॥
અર્થલોભાદથાજ્ઞાનાત્સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

રાજકે દૈવકે યત્નાદ્ગોસ્વામી ગાં ન પાતયેત્ ॥
દુઃખં દદાતિ યો મૂઢો ગોહત્યાં સ લભેદ્ધ્રુવમ્

પ્રાણિનં લંઘયેદ્યો હિ દેવાર્ચાયાં રતં જલમ્ ॥
નૈવેદ્યં પુષ્પમન્નં ચ સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્ ॥

શશ્વન્નાસ્તીતિ વાદી યો મિથ્યાવાદી પ્રતારકઃ ॥
દેવદ્વેષી ગુરુદ્વેષી સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

દેવતાપ્રતિમાં દૃષ્ટ્વા ગુરું વા બ્રાહ્મણં સતિ ॥
સમ્ભ્રમાન્ન નમેદ્યો હિ સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

ન દદાત્યાશિષં કોપાત્પ્રણતાય ચ યો દ્વિજઃ ॥
વિદ્યાર્થિને ચ વિદ્યાં વૈ સ ગોહત્યાં લભેદ્ધ્રુવમ્

ગોહત્યા બ્રહ્મહત્યા ચ કથિતા ચાતિદેશિકી ॥
યથા શ્રુતં સૂર્ય્યવક્ત્રાત્કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

સાવિત્ર્યુવાચ ॥
વાસ્તવે ચાતિદેશે ચ સમ્બન્ધે પાપપુણ્યયોઃ ॥
ન્યૂનાધિકે ચ કો ભેદસ્તન્માં વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

યમ ઉવાચ ॥
કુત્રાપિ વાસ્તવઃ શ્રેષ્ઠો ન્યૂનોઽતિદેશિકસ્સદા ॥
કુત્રાતિદેશિકઃ શ્રેષ્ઠો વાસ્તવો ન્યૂન એવ ચ

કુત્ર વા સમતા સાધ્વિ તયોર્વેદપ્રમાણતઃ ॥
કરોતિ તત્ર નાસ્થાં યો ગુરુહત્યાં લભેત્તુ સઃ

પુરા પરિચિતે વિપ્રે વિદ્યામન્ત્રપ્રદાતરિ ॥
ગુરૌ પિતૃત્વમારોપાદ્વસ્તુતશ્શ્રેષ્ઠ ઉચ્યતે

પિતુઃ શતગુણા માતા માતુઃ શતગુણસ્તથા॥
વિદ્યા મન્ત્રપ્રદાતા ચ ગુરુઃ પૂજ્યઃ શ્રુતેર્મતઃ

ગુરુતો ગુરુપત્ની ચ ગૌરવે ચ ગરીયસી ॥
યથેષ્ટં દેવપત્ની ચ પૂજ્યા ચાભીષ્ટદેવતા॥

વિપ્રઃ શિવસમો યશ્ચ વિષ્ણુતુલ્યપરાક્રમઃ ॥
રાજાઽઽતિદેશિકાચ્છ્રેષ્ઠો વાસ્તવો ગુણલક્ષતઃ

સર્વં ગઙ્ગાસમં તોયં સર્વે વ્યાસસમા દ્વિજાઃ ॥
ગ્રહણે સૃર્ય્યશશિનોશ્ચાત્રૈવ સમતા તયોઃ

આતિદેશિકહત્યાયા વાસ્તવશ્ચ ચતુર્ગુણઃ ॥
સમ્મતઃ સર્વવેદાનામિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

આતિદેશિકહત્યાયા ભેદશ્ચ કથિતઃ સતિ ॥
યા યાઽગમ્યા નૃણામેવ નિબોધ કથયામિ તે

સ્વસ્ત્રી ગમ્યા ચ સર્વેષામિતિ વેદે નિરૂપિતા ॥
અગમ્યા ચ તદન્યા યા ચેતિ વેદવેદો વિદુઃ

સામાન્યં કથિતં સર્વં વિશેષં શૃણુ સુન્દરિ ॥
અત્યગમ્યાશ્ચ યા યા વૈ નિબોધ કથયામિ તે

શૂદ્રાણાં વિપ્રપત્ની ચ વિપ્રાણાં શૂદ્રકામિની ॥
અત્યગમ્યાઽતિનિન્દ્યા ચ લોકે વેદે પતિવ્રતે

શૂદ્રશ્ચેદ્બ્રાહ્મણીં ગચ્છેદ્બ્રહ્મહત્યાશતં લભેત્ ॥
તત્સમં બ્રાહ્મણી ચાપિ કુમ્ભીપાકં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્

યદિ શૂદ્રાં વ્રજેદ્વિપ્રો વૃષલીપતિરેવ સઃ ॥
સ ભ્રષ્ટો વિપ્રજાતેશ્ચ ચણ્ડાલાત્સો ઽધમઃ સ્મૃતઃ

વિષ્ઠાસમશ્ચ તત્પિંડો મૂત્રતુલ્યં ચ તર્પણમ્ ॥
તત્પિતૄણાં સુરાણાં ચ પૂજને તત્સમં સતિ

કોટિજન્માર્જિતં પુણ્યં સન્ધ્યાર્ચાતપસાઽર્જિતમ્ ॥
દ્વિજસ્ય વૃષલીભોગાન્નશ્યત્યેવ ન સંશયઃ

બ્રાહ્મણશ્ચ સુરાપીતી વિડ્ભોજી વૃષલીપતિઃ ॥
હરિવાસરભોજી ચ કુમ્ભીપાકં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્

ગુરુપત્નીં રાજપત્નીં સપત્નીમાતરં પ્રસૂમ્ ॥
સુતાં પુત્રવધૂં શ્વશ્રૂં સગર્ભાં ભગિનીં સતિ

સોદરભ્રાતૃજાયાં ચ માતુલાનીં પિતૃપ્રસૂમ્ ॥
માતુઃ પ્રસૂં તત્ત્વસારં ભગિનીં ભ્રાતૃકન્યકામ્ ॥

શિષ્યાં ચ શિષ્યપત્નીં ચ ભગિનેયસ્ય કામિનીમ્ ॥
ભ્રાતુઃ પુત્રપ્રિયાં ચૈવાપ્યગમ્યામાહ પદ્મજઃ

એતાસ્વેકામનેકાં વા યો વ્રજેન્માનવોઽધમઃ ॥
સ્વમાતૃગામી વેદેષુ બ્રહ્મહત્યાશતં લભેત્

અકર્મ્માર્હોઽપિ સોઽસ્પૃશ્યો લોકે વેદેઽતિ નિન્દિતઃ ॥
સ યાતિ કુમ્ભીપાકં ચ મહાપાપી સુદુસ્તરમ્

કરોત્યશુદ્ધાં સન્ધ્યાં ચ સન્ધ્યાં વા ન કરોતિ યઃ॥
ત્રિસન્ધ્યાં વર્જયેદ્યો વા સન્ધ્યાહીનશ્ચ સ દ્વિજઃ

વૈષ્ણવં ચ તથા શૈવં શાક્તં સૌરં ચ ગાણપમ્ ॥
યોઽહઙ્કારાન્ન ગૃહ્ણાતિ મન્ત્રં સોઽદીક્ષિતઃ સ્મૃતઃ

પ્રવાહમવધિં કૃત્વા યાવદ્ધસ્તચતુષ્ટયમ્ ॥
તત્ર નારાયણઃ સ્વામી ગઙ્ગાગર્ભાન્તરે વરે

તત્ર નારાયણક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે હરેઃ પદે॥
વારાણસ્યાં બદર્ય્યાં ચ ગઙ્ગાસાગરસંગમે

પુષ્કરે ભાસ્કરક્ષેત્રે પ્રભાસે રાસમણ્ડલે ॥
હરિદ્વારે ચ કેદારે સોમે બદરપાવને

સરસ્વતીનદીતીરે પુણ્યે વૃન્દાવને વને ॥
ગોદાવર્યાં ચ કૌશિક્યાં ત્રિવેણ્યાં ચ હિમાલયે

એષ્વન્યત્ર ચ યો દાનં પ્રતિગૃહ્ણાતિ કામતઃ ॥
સ ચ તીર્થપ્રતિગ્રાહી કુમ્ભીપાકં પ્રયાતિ ચ

શૂદ્રાતિરિક્તયાજી યો ગ્રામયાજી ચ કીર્ત્તિતઃ ॥
તથા દેવોપજીવી યો દેવલઃ પરિકીર્ત્તિતઃ

શૂદ્રપાકોપજીવી યઃ સૂપકાર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
સન્ધ્યાપૂજાવિહીનશ્ચ પ્રમત્તઃ પતિતઃ સ્મૃતઃ

ઉક્તં પૂર્વપ્રકરણે લક્ષણં વૃષલીપતેઃ ॥
એતે મહાપાતકિનઃ કુમ્ભીપાકં પ્રયાન્તિ તે

કુંડાન્યન્યાનિ તે યાન્તિ નિબોધ કથયામિ તે

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે સાવિત્ર્યુપાખ્યાને યમસાવિત્રીસંવાદે કર્મવિપાકે પાપિનરકનિરૂપણં શિવપ્રાશસ્ત્યં બ્રહ્મહત્યાદિપદાર્થપરિભાષાનિરૂપણં નામ ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ