બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.20

નારાયણ ઉવાચ ॥
શિવસ્તત્ત્વં સમાકર્ણ્ય તત્ત્વજ્ઞાનવિશારદઃ ॥
યયૌ સ્વયં ચ સમરં સ્વગણૈઃ સહ નારદ

શંખચૂડઃ શિવં દૃષ્ટ્વા વિમાનાદવરુહ્ય ચ ॥
નનામ પરયા ભક્ત્યા દણ્ડવત્પતિતો ભુવિ

તં પ્રણમ્ય ચ વેગેન વિમાનં હ્યારુરોહ સઃ ॥
તૂર્ણં ચકાર સન્નાહં ધનુર્જગ્રાહ દુર્વહમ્

શિવદાનવયોર્યુદ્ધં પૂર્ણમબ્દં બભૂવ હ ॥
ન વૈ બભૂવતુર્બ્રહ્મંસ્તયોર્જયપરાજયૌ

ન્યસ્તશસ્ત્રશ્ચ ભગવાન્ન્યસ્તશસ્ત્રશ્ચ દાનવઃ ॥
રથસ્થઃ શંખચૂડશ્ચ વૃષસ્થો વૃષભધ્વજઃ

દાનવાનાં ચ શતકમુદ્વૃત્તં ચ બભૂવ હ ॥
રણે યે મૃતાઃ શંભોર્જીવયામાસ તાન્વિભુઃ

તતો વિષ્ણુર્મહામાયો વૃદ્ધબ્રાહ્મણરૂપધૃક્ ॥
આગત્ય ચ રણસ્થાનમવોચદ્દાનવેશ્વરમ્

વૃદ્ધબ્રાહ્મણ ઉવાચ ॥
દેહિ ભિક્ષાં ચ રાજેન્દ્ર મહ્યં વિપ્રાય સામ્પ્રતમ્ ॥
ત્વં સર્વસમ્પદાં દાતા યન્મે મનસિ વાઞ્છિતમ્

નિરાહારાય વૃદ્ધાય તૃષિતાયાતુરાય ચ ॥
પશ્ચાત્ત્વાં કથયિષ્યામિ પુરઃ સત્યં ચ કુર્વિતિ

ઓમિત્યુવાચ રાજેન્દ્રઃ પ્રસન્નવદનેક્ષણઃ ॥
કવચાર્થી જનશ્ચાહમિત્યુવાચ સ માયયા

તચ્છ્રુત્વા દાનવશ્રેષ્ઠો દદૌ કવચમુત્તમમ્ ॥
ગૃહીત્વા કવચં દિવ્યં જગામ હરિરેવ ચ

શઙ્ખચૂડસ્ય રૂપેણ જગામ તુલસીં પ્રતિ ॥
ગત્વા તસ્યાં માયયા ચ વીર્ય્યાધાનં ચકાર હ

અથ શમ્ભુર્હરેઃ શૂલં દાનવાર્થં સમગ્રહીત્ ॥
ગ્રીષ્મમધ્યાહ્નમાર્ત્તણ્ડશતકપ્રભમુજ્જ્વલમ્

નારાયણાધિષ્ઠિતાગ્રં બ્રહ્માધિષ્ઠિતમધ્યમમ્ ॥
શિવાધિષ્ઠિતમૂલં ચ કાલાધિષ્ઠિતધારકમ્

કિરણાવલિસંયુક્તં પ્રલયાગ્નિશિખોપમમ્ ॥
દુર્નિવાર્યં ચ દુર્ધર્ષમવ્યર્થં વૈરિઘાતકમ્ ॥

તેજસા ચક્રતુલ્યં ચ સર્વશસ્ત્રવિઘાતકમ્ ॥
શિવકેશવયોરન્યદ્ દુર્વહં ચ ભયંકરમ્

ધનુસ્સહસ્રં દૈર્ઘ્યેણ વિસ્તૃત્યા શતહસ્તકમ્ ॥
સજીવં બ્રહ્મરૂપં ચ નિત્યરૂપમનિર્મિતમ્

સંહર્તું સર્વવિધ્યણ્ડમેકદા દૈવલીલયા ॥
ચિક્ષેપ ઘૂર્ણનં કૃત્વા શંખચૂડે ચ નારદ

રાજા ચાપં પરિત્યજ્ય શ્રીકૃષ્ણચરણામ્બુજમ્ ॥
ધ્યાનં ચકાર ભક્ત્યા ચ કૃત્વા યોગાસનં ધિયા ॥

શૂલં ચ ભ્રમણં કૃત્વા ન્યપતદ્દાનવોપરિ ॥
ચકાર ભસ્મસાત્તં ચ સરથં ચૈવ લીલયા

રાજા ધૃત્વા દિવ્યરૂપં બાલકં ગોપવેષકમ્ ॥
દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં રત્નભૂષણભૂષિતમ્

નાનારત્નસુભૂષાઢ્યગોપકોટિભિરાવૃતમ્ ॥
ગોલોકાદાગતં યાનમારુહ્ય તત્પુરં યયૌ

ગત્વા નનામ શિરસા રાધામાધવયોર્મુને ॥
ભક્ત્યા તચ્ચરણામ્ભોજં રાસે વૃન્દાવને મુને॥
સુદામાનં તૌ ચ દૃષ્ટ્વા પ્રસન્ન વદનેક્ષણૌ

તદા ચ ચક્રતુઃ ક્રોડે સ્નેહેન પરિસંપ્લુતૌ ॥
અથ શૂલશ્ચ વેગેન પ્રયયૌ શૂલિનઃ કરમ્

શઙ્કરસ્તેન શૂલેન દાનવસ્યાસ્થિજાલકમ્

પ્રેમ્ણા ચ પ્રેરયામાસ લવણોદે ચ સાગરે ॥
અસ્થિભિઃ શંખચૂડસ્ય શંખજાતિર્બભૂવ હ ॥

નાનાપ્રકારરૂપા ચ શ્રેષ્ઠા પૂતા સુરાર્ચને ॥
પ્રશસ્તં શંખતોયં ચ દેવાનાં પ્રીતિદં પરમ્

તીર્થતોયસ્વરૂપં ચ પવિત્રં શંકરં વિના ॥
શંખશબ્દો ભવેદ્યત્ર તત્ર લક્ષ્મીશ્ચ સુસ્થિરા

સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ યઃ સ્નાતઃ શંખવારિણા ॥
શંખં હરેરધિષ્ઠાનં યત્ર શંખસ્તતો હરિઃ

તત્રૈવ સતતં લક્ષ્મીર્દૂરીભૂતમમઙ્ગલમ્ ॥
સ્ત્રીણાં ચ શંખધ્વનિભિઃ શૂદ્રાણાં ચ વિશેષતઃ ॥
ભીતા રુષ્ટા યાતિ લક્ષ્મીઃ સ્થલમન્યં સ્થલાત્તતઃ

શિવશ્ચ દાનવં હત્વા શિવલોકં જગામ સઃ॥
પ્રહૃષ્ટો વૃષમારુહ્ય સ્વગણૈશ્ચ સમાવૃતઃ

સુરાઃ સ્વવિષયં પ્રાપુઃ પરમાનન્દસંયુતાઃ ॥
નેદુર્દુન્દુભયઃ સ્વર્ગે જગુર્ગન્ધર્વકિન્નરાઃ ॥

બભૂવ પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ શિવસ્યોપરિ સન્તતમ્ ॥
પ્રશશંસુઃ સુરાસ્તં ચ મુનીન્દ્રપ્રવરાદયઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુ રાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે તુલસ્યુપાખ્યાને શંખચૂડવધે શંખપ્રસ્તાવો નામ વિંશોઽધ્યાયઃ