બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.15

નારાયણ ઉવાચ ॥
ધર્મધ્વજસ્ય પત્ની ચ માધવીતિ ચ વિશ્રુતા॥
નૃપેણ સાર્દ્ધં સા રાગાદ્રેમે વૈ ગન્ધમાદને

શય્યાં રતિકરીંકૃત્વા પુષ્પચન્દનચર્ચિતા ॥
ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગી પુષ્પચન્દનવાયુના

સ્ત્રીરત્નમતિચાર્વંગી રત્નભૂષણભૂષિતા ॥
કામુકી રસિકશ્રેષ્ઠા રસિકેશેન સંગતા

સુરતાદ્વિરતિર્નાસીત્તયોઃ સુરતવિજ્ઞયોઃ ॥
ગતં વર્ષશતં દૈવં નાજાનીતાં દિવાનિશમ્

તતો રજસ્વલાં પ્રાપ્ય સુરતાદ્વિરરામ સઃ ॥
કામુકી સુન્દરી કિંચિન્ન ચ તૃપ્તિં જગામ સા

દધાર ગર્ભં સા સદ્યો દેવાબ્દશતકં સતી ॥
શ્રીગર્ભા શ્રીયુતા સા ચ સંબભૂવ દિનેદિને

શુભક્ષણે શુભદિને શુભયોગેન સંયુતે ॥
શુભલગ્ને શુભાંશે ચ શુભસ્વામિગૃહાન્વિતે

કાર્તિકીપૂર્ણિમાયાં ચ સિતવારે ચ પદ્મજે ॥
સુષાવ સા ચ પદ્માંશાં પદ્મિનીં સુમનોહરામ્

પાદપદ્મયુગે ચૈવ પદ્મરાગવિરાજિતામ્ ॥
રાજરાજેશ્વરીં લક્ષ્મીં સર્વાવયવસુન્દરીમ્

રાજલક્ષ્મીલક્ષ્મયુક્તાં રાજલક્ષ્મ્યધિદેવતામ્ ॥
શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યાં શરત્પઙ્કજલોચનામ્

પક્વબિમ્બાધરોષ્ઠીં ચ પશ્યન્તીં સસ્મિતાં ગૃહમ્ ॥
હસ્તપાદતલારક્તાં નિમ્નનાભિં મનોરમામ્

તદધસ્ત્રિવલીયુક્તાં વૃત્તવલ્ગુનિતમ્બિનીમ્॥
શીતે સુખોષ્ણસર્વાંગીં ગ્રીષ્મે ચ સુખશીતલામ્

શ્યામાં સુકેશીં રુચિરાં ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલામ્ ॥
શ્વેતચમ્પકવર્ણાભાં સુન્દરીષ્વેકસુન્દરીમ્

નરા નાર્ય્યશ્ચ તાં દૃષ્ટ્વા તુલનાં દાતુમક્ષમાઃ ॥
તેન નામ્ના ચ તુલસીં તાં વદન્તિ પુરાવિદઃ

સા ચ ભૂમિષ્ઠમાત્રેણ યોગ્યા સ્ત્રીપ્રકૃતિર્યથા ॥
સર્વૈર્નિષિદ્ધા તપસે જગામ બદરીવનમ્

તત્ર દૈવાબ્દલક્ષં ચ ચકાર પરમં તપઃ ॥
મમ નારાયણઃ સ્વામી ભવિતેતિ વિનિશ્ચિતા

ગ્રીષ્મે પઞ્ચતપાઃ શીતે તોયસ્થા સા ચ સુન્દરી ॥
પ્રકાશસ્થા વૃષ્ટિધારાં સહન્તી ચ દિવાનિશમ્ ॥

વિંશત્સહસ્રવર્ષં ચ ફલતોયાશના ચ સા ॥
ત્રિંશચ્છતસહસ્રાબ્દં પત્રાહારા તપસ્વિની

ચત્વારિંશત્સહસ્રાબ્દં વાય્વાહારા કૃશોદરી॥
તતો દશસહસ્રાબ્દં નિરાહારા બભૂવ સા

નિર્લક્ષ્યાં ચૈકપાદસ્થાં દૃષ્ટ્વા તાં કમલોદ્ભવઃ॥
સમાયયૌ વરં દાતું પરં બદરિકાશ્રમમ્

ચતુર્મુખં ચ સા દૃષ્ટ્વા પ્રાણંસીદ્ધંસવાહનમ્ ॥
તામુવાચ જગત્કર્તા વિધાતા જગતામપિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
વરં વૃણુષ્વ તુલસિ યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ॥
હરિભક્તિં ચ મુક્તિં વાઽપ્યજરામરતામપિ

તુલસ્યુવાચ ॥
શૃણુ તાત પ્રવક્ષ્યામિ યન્મે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ॥
સર્વજ્ઞસ્યાપિ પુરતઃ કા લજ્જા મમ સામ્પ્રતમ્

અહં ચ તુલસી ગોપી ગોલોકેઽહં સ્થિતા પુરા ॥
કૃષ્ણપ્રિયા કિઙ્કરી ચ તદંશા તત્સખી પ્રિયા

ગોવિન્દેન સહાસક્તામતૃપ્તાં માં ચ મૂર્ચ્છિતામ્ ॥
રાસેશ્વરી સમાગત્ય ચાપશ્યદ્રાસમણ્ડલે

ગોવિન્દં ભર્ત્સયામાસ માં શશાપ રુષાઽન્વિતા॥
યાહિ ત્વં માનવીં યોનિમિત્યેવં ચ પિતામહ

મામુવાચ સ ગોવિન્દો મદંશં ત્વં ચતુર્ભુજમ્ ॥
લભિષ્યસિ તપસ્તપ્ત્વા ભારતે બ્રહ્મણો વરાત્

ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવેશોઽપ્યન્તર્ધાનમવાપ સઃ ॥
દેવ્યા ભિયા તનું ત્યક્ત્વા લબ્ધં જન્મ મયા ભુવિ

અહં નારાયણં કાન્તં શાન્તં સુન્દવિગ્રહમ્ ॥
સામ્પ્રતં લબ્ધુમિચ્છામિ વરમેવં ચ દેહિ મે

બ્રહ્મોવાચ ॥
સુદામા નામ ગોપશ્ચ શ્રીકૃષ્ણાઙ્ગસમુદ્ભવઃ ॥
તદંશશ્ચાતિતેજસ્વી ચાલભજ્જન્મ ભારતે

સામ્પ્રતં રાધિકાશાપાદ્દનુવંશસમુદ્ભવઃ ॥
શઙ્ખચૂડ ઇતિ ખ્યાતસ્ત્રૈલાક્યે ન ચ તત્પરઃ

ગોલોકે ત્વાં પુરા દૃષ્ટ્વા કામોન્મથિતમાનસઃ ॥
વિલંઘિતું ન શક્નોતિ રાધિકાયાઃ પ્રભાવતઃ

સ ચ જાતિસ્મરસ્તપ્ત્વા ત્વાં લલાભ વરેણ ચ ॥
જાતિસ્મરા તુ ત્વમપિ સર્વં જાનાસિ સુન્દરિ

અધુના તસ્ય પત્ની ચ ભવ ભાવિનિ શોભને ॥
પશ્ચાન્નારાયણં કાન્તં શાન્તમેવ લભિષ્યસિ

શાપાન્નારાયણસ્યૈવ કલયા દૈવયોગતઃ ॥
પ્રાપ્નોષિ વૃક્ષરૂપં તં ત્વં પૂતા વિશ્વપાવની

પ્રધાના સર્વપુષ્પાણાં વિષ્ણુપ્રાણાધિકા ભવેત્ ॥
ત્વયા વિના ચ સર્વેષાં પૂજા ચ વિફલા ભવેત્

વૃન્દાવને વૃક્ષરૂપા નામ્ના વૃન્દાવનીતિ ચ ॥
ત્વત્પત્રૈર્ગોપિકા ગોપાઃ પૂજયિષ્યન્તિ માધવમ્

વૃક્ષાધિદેવીરૂપેણ સાર્દ્ધં કૃષ્ણેન સન્તતમ્॥
વિહરિષ્યસિ ગોપેન સ્વચ્છન્દં મદ્વરેણ ચ

ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા સસ્મિતા હૃષ્ટમાનસા॥
પ્રણનામ ચ ધાતારં તં ચ કિંચિદુવાચ હ

તુલત્યુવાચ॥
યથા મે દ્વિભુજે કૃષ્ણે વાઞ્છા ચ શ્યામસુન્દરે॥
સત્યં બ્રવીમિ હે તાત ન તથા ચ ચતુર્ભુજે

અતૃપ્તાઽહં ચ ગોવિન્દે દૈવાચ્છૃઙ્ગારભંગતઃ ॥
ગોવિન્દસ્યૈવ વચનાત્પ્રાર્થયામિ ચતુર્ભુજમ્

તત્પ્રસાદેન ગોવિન્દં પુનરેવ સુદુર્લભમ્ ॥
ધ્રુવમેવ લભિષ્યામિ રાધા ભીતિં પ્રમોચય

બ્રહ્મોવાચ ॥
ગૃહાણ રાધિકામન્ત્રં દદે વૈ ષોડશાક્ષરમ્ ॥
તસ્યાશ્ચ પ્રાણતુલ્યા ત્વં મદ્વરેણ ભવિષ્યસિ

શૃંગારં યુવયોર્ગોપ્યમાજ્ઞાસ્યતિ ચ રાધિકા ॥
રાધાસમા ત્વં સુભગા ગોવિન્દસ્ય ભવિષ્યસિ

ઇત્યેવમુક્ત્વા દત્ત્વા ચ દેવ્યૈ તત્ષોડશાક્ષરમ્ ॥
મન્ત્રં તસ્યૈ જગદ્ધાતા સ્તોત્રં ચ કવચં પરમ્

સર્વં પૂજાવિધાનં ચ પુરશ્ચર્યાવિધિક્રમમ્ ॥
પરં શુભાશિષં કૃત્વા સોઽન્તર્દ્ધાનમવાપ હ

સા ચ બ્રહ્મોપદેશેન પુણ્યે બદરિકાશ્રમે ॥
જજાપ પરમં મન્ત્રં યદિષ્ટં પૂર્વજન્મનઃ

દિવ્યં દ્વાદશવર્ષં ચ પૂજાં ચૈવ ચકાર સા ॥
બભૂવ સિદ્ધા સા દેવી તત્પ્રત્યાદેશમાપ ચ

સિદ્ધે તપસિ મન્ત્રે ચ વરં પ્રાપ્ય યથેપ્સિતમ્ ॥
બુભુજે ચ મહાભાગં યદ્વિશ્વેષુ સુદુર્લભમ્

પ્રસન્નમાનસા દેવી તત્યાજ તપસઃ ક્લમમ્ ॥
સિદ્ધે ફલે નરાણાં ચ દુઃખં ચ સુખમુત્તમમ્

ભુક્ત્વા પીત્વા ચ સન્તુષ્ટા શયનં ચ ચકાર સા ॥
તલ્પે મનોરમે તત્ર પુષ્પચન્દનચર્ચિતે

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે તુલસ્યુપાખ્યાને તુલસીવરપ્રદાનં નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ