બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 1.27

નારદ ઉવાચ ॥
ભક્ષ્યં કિં વાઽપ્યભક્ષ્યં ચ દ્વિજાનાં ગૃહિણાં પ્રભો ॥
યતીનાં વૈષ્ણવાનાં ચ વિધવાબ્રહ્મચારિણામ્

કિં કર્ત્તવ્યમકર્ત્તવ્યમભોગ્યં ભોગ્યમેવ વા ॥
સર્વં કથય સર્વજ્ઞ સર્વેશઃ સર્વકારણમ્

મહેશ્વર ઉવાચ ॥
કશ્ચિત્તપસ્વી વિપ્રશ્ચ નિરાહારી ચિરં મુનિઃ ॥
કશ્ચિત્સમીરણાહારી ફલાહારી ચ કશ્ચન

અન્નાહારી યથા કાલે ગૃહી ચ ગૃહિણીયુતઃ ॥
યેષામિચ્છા ચ યા બ્રહ્મન્રુચીનાં વિવિધા ગતિઃ

હવિષ્યાન્નં બ્રાહ્મણાનાં પ્રશસ્તં ગૃહિણાં સદા ॥
નારાયણોચ્છિષ્ટમિષ્ટમભક્ષ્યમનિવેદિતમ્

અન્નં વિષ્ઠા જલં મૂત્રં યદ્વિષ્ણોરનિવેદિતમ્॥
વિણ્મૂત્રં સર્વથા પ્રોક્તમન્નં ચ હરિવાસરે

બ્રાહ્મણઃ કામતોઽન્નં ચ યો ભુઙ્ક્તે હરિવાસરે॥
ત્રૈલોક્યજનિતં પાપં સોઽપિ ભુઙ્ક્તે ન સંશયઃ

ન ભોક્તવ્યં ન ભોક્તવ્યં ન ભોક્તવ્યં ચ નારદ ॥
ગૃહિભિર્બ્રાહ્મણૈરન્નં સંપ્રાપ્તે હરિવાસરે

ગૃહી શૈવશ્ચ શાક્તશ્ચ બ્રાહ્મણો જ્ઞાનદુર્બલઃ ॥
પ્રયાતિ કાલસૂત્રં ચ ભુક્ત્વા ચ હરિવાસરે

કૃમિભિઃ શાલિમાનૈશ્ચ ભક્ષિતસ્તત્ર તિષ્ઠતિ ॥
વિણ્મૂત્રભોજનં કૃત્વા યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ

જન્માષ્ટમીદિને રામનવમીદિવસે હરેઃ॥
શિવરાત્રૌ ચ યો ભુઙ્ક્તે સોઽપિ દ્વિગુણપાતકી

ઉપવાસાસમર્થશ્ચ ફલં મૂલં જલં પિબેત્ ॥
નષ્ટે શરીરે સ ભવેદન્યથા ચાત્મઘાતકઃ

સકૃદ્ભુઙ્ક્તે હવિષ્યાન્નં વિષ્ણોર્નૈવેદ્યમેવ ચ॥
ન ભવેત્પ્રત્યવાયી સ ચોપવાસફલં લભેત્

એકાદશ્યામનાહારં ગૃહી વિપ્રશ્ચ ભારતે ॥
સ ચ તિષ્ઠતિ વૈકુણ્ઠે યાવદ્વૈ બ્રહ્મણો વયઃ

ગૃહિણાં શૈવશાક્તાનામિદમુક્તં ચ નારદ ॥
વિશેષતો વૈષ્ણવાનાં યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્

નિત્યં નૈવેદ્યભોજો યઃ શ્રીવિષ્ણોસ્સ હિ વૈષ્ણવઃ ॥
નિત્યં શતોપવાસાનાં જીવન્મુક્તફલં ભવેત્

વાઞ્છન્તિ તસ્ય સંસ્પર્શં તીર્થાન્યખિલદેવતાઃ ॥
આલાપં દર્શનં ચૈવ સર્વપાપપ્રણાશનમ્

દ્વિઃ સ્વિન્નમન્નં પૃથુકં શુદ્ધં દેશવિશેષકે ॥
નાત્યન્તશસ્તં વિપ્રાણાં ભક્ષણે ન નિવેદને

અભક્ષ્યં વૈ યતીનાં ચ વિધવાબ્રહ્મચારિણામ્ ॥
તામ્બૂલં ચ યથા બ્રહ્મંસ્તથૈતદ્વસ્તુ ન ધ્રુવમ્

તામ્બૂલં વિધવાસ્ત્રીણાં યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્ ॥
તપસ્વિનાં ચ વિપ્રેન્દ્ર ગોમાંસસદૃશં ધ્રુવમ્

સર્વેષાં બ્રાહ્મણાનાં યદભક્ષ્યં શૃણુ નારદ ॥
યદુક્તં સામવેદે ચ હરિણા ચાહ્નિકક્રમે

તામ્રપાત્રે પયઃપાનમુચ્છિષ્ટે ઘૃતભોજનમ્ ॥
દુગ્ધં લવણસાર્દ્ધં ચ સદ્યો ગોમાંસભક્ષણમ્

નારિકેલોદકં કાંસ્યે તામ્રપાત્રે સ્થિતં લઘુ ॥
ઐક્ષવં તામ્રપાત્રસ્થં સુરાતુલ્યં ન સંશયઃ

ઉત્થાય વામહસ્તેન યસ્તોયં પિબતિ દ્વિજઃ ॥
સુરાપી ચ સ વિજ્ઞેયઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ

અનિવેદ્યં હરેરન્નં ભુક્તશેષં ચ નિત્યશઃ ॥
પીતશેષજલં ચૈવ ગોમાંસસદૃશં મુને

વાનિઙ્ગણફલં ચૈવ ગોમાંસં કાર્ત્તિકે સ્મૃતમ્ ॥
માઘે ચ મૂલકં ચૈવ કલમ્બી શયને તથા

શ્વેતવર્ણં ચ તાલં ચ મસૂરં મત્સ્યમેવ ચ ॥
સર્વેષાં બ્રાહ્મણાનાં ચ ત્યાજ્યં સર્વત્ર દેશકે

મત્સ્યાંશ્ચ કામતો ભુક્ત્વા સોપવાસસ્ત્ર્યહં વસેત્ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં તતઃ કૃત્વા શુદ્ધિમાપ્નોતિ વાડવઃ

પ્રતિપત્સુ ચ કૂષ્માણ્ડમભક્ષ્યં હ્યર્થનાશનમ્ ॥
દ્વિતીયાયાં ચ બૃહતીભોજનેન સ્મરેદ્ધરિમ્

અભક્ષ્યં ચ પટોલં ચ શત્રુવૃદ્ધિકરં પરમ્ ॥
તૃતીયાયાં ચતુર્થ્યાં ચ મૂલકં ધનનાશનમ્

કલઙ્કકારણં ચૈવ પંચમ્યાં બિલ્વભક્ષણમ્ ॥
તિર્ય્યગ્યોનિં પ્રાપયેત્તુ ષષ્ઠ્યાં વૈ નિમ્બભક્ષણમ્

રોગવૃદ્ધિકરં ચૈવ નરાણાં તાલભક્ષણમ્॥
સપ્તમ્યાં ચ તથા તાલં શરીરસ્ય ચ નાશકમ્

નારિકેલફલં ભક્ષ્યમષ્ટમ્યાં બુદ્ધિનાશનમ્ ॥
તુમ્બી નવમ્યાં ગોમાંસં દશમ્યાં ચ કલમ્બિકા

એકાદશ્યાં તથા શિમ્બી દ્વાદશ્યાં પૂતિકા તથા ॥
ત્રયોદશ્યાં ચ વાર્ત્તાકી ન ભક્ષ્યા પુત્રનાશનમ્

ચતુર્દશ્યાં માષભક્ષ્યં મહાપાપકરં પરમ્ ॥
પઞ્ચદશ્યાં તથા માંસમભક્ષ્યં ગૃહિણાં મુને

ગૃહિણાં પ્રોક્ષિતં માંસં ભક્ષ્યમન્યદિનેષુ ચ ॥
પ્રાતઃ સ્નાને તથા શ્રાદ્ધે પાર્વણે વ્રતવાસરે

પ્રશસ્તં સાર્ષપં તૈલં પક્વતૈલં ચ નારદ ॥
કુહૂપૂર્ણેન્દુસંક્રાંતિચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ

રવૌ શ્રાદ્ધે વ્રતાહે ચ દુષ્ટં સ્ત્રીતિલતૈલકમ્ ॥
માંસં ચ રક્તશાકં ચ કાંસ્યપાત્રે ચ ભોજનમ્

નિષિદ્ધં શયનં ચૈવ કૂર્મમાંસં ચ મન્ત્રિતમ્ ॥
નિષિદ્ધં સર્વવર્ણાનાં દિવા સ્વસ્ત્રીનિષેવણમ્

રાત્રૌ ચ દધિ ભક્ષ્યં ચ શયનં સન્ધ્યયોર્દિને ॥
રજસ્વલાસ્ત્રીગમનમેતન્નરકકારણમ્

ઉદક્યવીરયોરન્નં પુંશ્ચલ્યન્નમભક્ષકમ્ ॥
શૂદ્રાન્નં યાજકાન્નં ચ શૂદ્રશ્રાદ્ધાન્નમેવ ચ

અભક્ષ્યાન્નં ચ વિપ્રર્ષે યદન્નં વૃષલીપતેઃ ॥
બ્રહ્મન્વાર્ધુષિકાન્નં ચ ગણકાન્નમભક્ષકમ્

અગ્રદાનિદ્વિજાન્નં ચ ચિકિત્સાકારકસ્ય ચ ॥
હસ્તચિત્રાહરૌ તૈલમગ્રાહ્યં ચાપ્યભક્ષકમ્

મૂલે મૃગે ભાદ્રપદે માંસં ગોમાંસતુલ્યકમ્ ॥
અમાયાં કૃત્તિકાયાં ચ દ્વિજૈઃ ક્ષૌરં વિવર્જિતમ્

કૃત્વા તુ મૈથુનં ક્ષૌરં યો દેવાંસ્તર્પયેત્પિતૄન્ ॥
રુધિરં તદ્ભવેત્તોયં દાતા ચ નરકં વ્રજેત્

યત્કર્ત્તવ્યમકર્ત્તવ્યં યદ્ભોજ્યં યદભોજ્યકમ્ ॥
સર્વં તુભ્યં નિગદિતં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે બ્રહ્મખણ્ડે સૌતિશૌનકસંવાદે નારદં પ્રતિ શિવોપદેશે ભક્ષ્યાભક્ષ્યાદિવિવરણં નામ સપ્તવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ