બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 1.24

શ્રીબ્રહ્મોવાચ ॥
ત્વં ગચ્છ તપસે વત્સ કિં મે સંસારકર્મણિ ॥
અહં યાસ્યામિ ગોલોકં વિજ્ઞાતું કૃષ્ણમીશ્વરમ્

સનકશ્ચ સનન્દશ્ચ તૃતીયશ્ચ સનાતનઃ ॥
સનત્કુમારો નીરાગશ્ચતુર્થઃ પુત્ર એવ ચ

યતી હંસી ચારુણિશ્ચ વોઢુઃ પઞ્ચશિખસ્તથા ॥
પુત્રાસ્તપસ્વિનઃ સર્વે કિં મે સંસારકર્મણિ

વચસ્કરો મરીચિર્મે અઙ્ગિરાશ્ચ ભૃગુસ્તથા ॥
રુચિરત્રિઃ કર્દમશ્ચ પ્રચેતાશ્ચ ક્રતુર્મનુઃ

વસિષ્ઠો વશગઃ શશ્વત્સર્વેષુ ચ સુતેષુ ચ ॥
અન્યે ઽવિવેકિનોઽસાધ્યાઃ કિં મે સંસારકર્મણિ

નિબોધ વત્સ વક્ષ્યામિ વેદોક્તં વચનં શુભમ્ ॥
પારમ્પર્ય્યક્રમપરં ચતુર્વર્ગફલપ્રદમ્ ॥

ધર્માર્થકામમોક્ષાંશ્ચ સર્વે વાઞ્છન્તિ પણ્ડિતાઃ ॥
વેદપ્રણિહિતાનેતાન્સભાસુ મુનિશંસિતાન્

વેદપ્રણિહિતો ધર્મો હ્યધર્મસ્તદ્વિપર્ય્યયઃ ॥
આદૌ વિપ્રો યજ્ઞસૂત્રં પરિધાય સુખં સુખી

સમધીત્ય તતો વેદાન્દદાતિ ગુરુદક્ષિણામ્ ॥
તતઃ પ્રકૃષ્ટકુલજાં સુવિનીતાં સમુદ્વહેત્

સા સાધ્વી કુલજા યા ચ પતિસેવાસુ તત્પરા ॥
સદ્વરો દુર્વિનીતા ચ સંભવેન્ન કદાચન ॥
આકરે પદ્મરાગાણાં જન્મ કાચમણેઃ કુતઃ

અસદ્વંશપ્રસૂતા યા પિત્રોર્દોષેણ નારદ ॥
દુર્વિનીતા ચ સા દુષ્ટા સ્વતન્ત્રા સર્વકર્મસુ

ન વત્સ દુષ્ટાઃ સર્વાશ્ચ યોષિતઃ કમલાકલાઃ ॥
સ્વર્વેશ્યાંશાશ્ચ કુલટા અસદ્વંશ સમુદ્ભવાઃ

નિર્ગુણં સ્વામિનં સાધ્વી સેવતે ચ પ્રશંસતિ ॥
ન સેવતે ચ કુલટા પ્રિયં નિન્દતિ સદ્ગુણમ્

સાધુઃ સદ્વંશજાં કન્યાં પ્રયત્નેન પરિગ્રહેત્ ॥
તસ્યાં પુત્રાન્સમુત્પાદ્ય વૃદ્ધસ્તુ તપસે વ્રજેત્

વરં હુતવહે વાસઃ સર્પવક્ત્રે ચ કણ્ટકે ॥
એતેભ્યો દુઃખદો વાસઃ સ્ત્રિયા દુર્મુખયા સહ

મત્તોઽધીતસ્ત્વયા વેદો મહ્યં ચ ગુરુદક્ષિણામ્ ॥
પુત્ર દેહીદમેવેહ કુરુ દારપરિગ્રહમ્

વત્સ ત્વં કુલજાતાં ચ પૂર્વપત્ની ચ માલતીમ્ ॥
વિવાહં કુરુ કલ્યાણ કલ્યાણે ચ દિને ઽનઘ

મનુવંશોદ્ભવસ્યેહ સૃંજયસ્ય ગૃહે સતી ॥
ત્વત્કૃતે જન્મ લબ્ધ્વા ચ કુરુતે ભારતે તપઃ

ગૃહ્ણીષ્વ પરમાં રત્નમાલાં ચ કમલાકલામ્ ॥
ભારતે ન ભવેદ્વ્યર્થં જનાનાં તપસઃ ફલમ્

આદૌ ભવેદ્ગૃહી લોકો વાનપ્રસ્થસ્તતઃ પરમ્ ॥
તતસ્ત પસ્વી મોક્ષાય ક્રમ એષ શ્રુતૌ શ્રુતઃ

વૈષ્ણવાનાં હરેરર્ચા તપસ્યા ચ શ્રુતૌ શ્રુતા

વૈષ્ણવ ત્વં ગૃહે તિષ્ઠ કુરુ કૃષ્ણપદાર્ચનમ્ ॥
અન્તર્બાહ્યે હરિર્યસ્ય તસ્ય કિં તપસા સુત

નાન્તર્બાહ્યે હરિર્યસ્ય તસ્ય કિં તપસાઽનઘ ॥
તપસા હરિરારાધ્યો નાન્યઃ કશ્ચન વિદ્યતે

યત્ર તત્ર કૃતં કૃષ્ણસેવનં પરમં તપઃ ॥
વત્સ મદ્વચનેનૈવ ગૃહે સ્થિત્વા હરિં ભજ

ગૃહી ભવ મુનિશ્રેષ્ઠ ગૃહિણાં સર્વદા સુખમ્ ॥
કામિન્યાં સુખસમ્ભોગઃ સ્વર્ગભોગસમો મતઃ

તદ્દર્શનમુપસ્પર્શં વાઞ્છન્ત્યેવ મુમુક્ષવઃ ॥
સર્વસ્પર્શસુખાત્સ્ત્રીણામુપસ્પર્શસુખં પરમ્

તતઃ સુખતમં પુત્રદર્શનં સ્પર્શનં મુને ॥
સર્વેભ્યઃ પ્રેયસી કાન્તા પ્રિયા તેન પ્રકીર્ત્તિતા ॥

પુત્રપ્રયોજના કાન્તા શતકાન્તાપ્રિયઃ સુતઃ ॥
નાસ્તિ પુત્રાત્પરો બન્ધુર્નાસ્તિ પુત્રાત્પરઃ પ્રિયઃ

સર્વેભ્યો જયમન્વિચ્છેત્પુત્રાદેકાત્પરાજયમ્ ॥
ન ચાત્મનિ પ્રિયોઽર્થશ્ચ તસ્માદપિ સુતઃ પ્રિયઃ

અતઃ પ્રિયતમે પુત્રે ન્યસેદાત્મપરં ધનમ્ ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા સ બ્રહ્મા વિરરામ ચ શૌનક ॥
ઉવાચ વચનં તાતં નારદો જ્ઞાનિનાં વરઃ

નારદ ઉવાચ ॥
સ્વયં વિજ્ઞાય સર્વાર્થં સ્વપુત્રં વેદદર્શને ॥
પ્રવર્ત્તયત્યસન્માર્ગે સ દયાલુઃ કથં પિતા

જલબુદ્બુદવત્સર્વં સંસારમતિનશ્વરમ્ ॥
જલરેખા યથા મિથ્યા તથા બ્રહ્મઞ્જગત્ત્રયમ્

વિહાય હરિદાસ્યં ચ વિષયે યન્મનશ્ચલમ્ ॥
દુર્લભં માનવં જન્મ મા ભૂત્તન્નિષ્ફલં ક્વચિત્

કા વા કસ્ય પ્રિયા પુત્રો બન્ધુઃ કો વા ભવાર્ણવે ॥
કર્મોર્મિભિર્યોજના ચ તદપાયો વિયોજના

સુકર્મ કારયેદ્યો હિ તન્મિત્રં સ પિતા ગુરુઃ ॥
દુર્બુદ્ધિં જનયેદ્યો હિ સ રિપુઃ સ્યાત્કથં પિતા

ઇત્યેવં કથિતં તાત વેદબીજં યથાગમમ્ ॥
ધ્રુવં તથાઽપિ કર્ત્તવ્યં તવાજ્ઞાપરિપાલનમ્

આદૌ યાસ્યામિ ભગવન્નરનારાયણાશ્રમમ્ ॥
નારાયણકથાં શ્રુત્વા કરિષ્યે દારસંગ્રહમ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા સ મુનિર્વિરરામ પિતુઃ પુરઃ ॥
પુષ્પવૃષ્ટિસ્તદુપરિ તત્ક્ષણેન બભૂવ હ

ક્ષણં પિતુઃ પુરઃ સ્થિત્વા નારદો મુનિસત્તમઃ ॥
ઉવાચ ચ પુનર્વેદં વચનં મઙ્ગલપ્રદમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
દેહિ મે કૃષ્ણમન્ત્રં ચ યન્મનોવાઞ્છિતં મમ ॥
તત્સમ્બન્ધિ ચ યજ્જ્ઞાનં યત્ર તદ્ગુણવર્ણનમ્

તતઃ પશ્ચાત્કરિષ્યામિ ત્વત્પ્રીત્યા દારસંગ્રહમ્ ॥
માનસે પરિપૂર્ણે ચ કાર્ય્યં કર્તું પુમાન્સુખી

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહૃષ્ટઃ કમલોદ્ભવઃ ॥
ઉવાચ પુનરેવેદં પુત્રં જ્ઞાનવિદાં વરઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
પત્યુર્મન્ત્રં પિતુર્મન્ત્રં ન ગૃહ્ણીયાદ્વિચક્ષણઃ ॥
વિવિક્તાશ્રમિણાં ચૈવ ન મન્ત્રઃ સુખદાયકઃ

નિષેકાલ્લભ્યતે મન્ત્રો ગુરુર્ભર્ત્તા ચ કામિની॥
વિદ્યા સુખં ભયં દુઃખં પુરુષૈઃ સ્વેચ્છયા ન ચ

મહેશ્વરસ્તવ ગુરુઃ પ્રાક્તનો નઃ પુરાતનઃ ॥
ગચ્છ વત્સ શિવં શાન્તં શિવદં જ્ઞાનિનાં ગુરુમ્

તત એવ ભવાન્મન્ત્રં જ્ઞાનં લબ્ધ્વા પુરાતનાત્ ॥
નારાયણકથાં શ્રુત્વા શીઘ્રમાગચ્છ મદ્ગૃહમ્

ઇત્યુક્ત્વા જગતાં ધાતા વિરરામ ચ શૌનક ॥
પ્રણમ્ય પિતરં ભક્ત્યા શિવલોકં યયૌ મુનિઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે બ્રહ્મખણ્ડે સૌતિશૌનકસંવાદે બ્રહ્મનારદોક્તસંસારસુખાસુખવર્ણનં નામ ચતુર્વિંશતિતમોઽધ્યાયઃ