બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 3.11

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડમહાપુરાણે ઉત્તરભાગે હયગ્રીવાગસ્ત્યસંવાદે લલિતોપાખ્યાને મોહિનીપ્રાદુર્ભાવમલકાસુરવધો નામ દશમો ઽધ્યાયઃ
સમાપ્તશ્ચોપોદ્ધાતખણ્ડઃ ।
અગસ્ત્ય ઉવાચ
કથં ભણ્ડાસુરો જાતઃ કથં વા ત્રિપુરાંબિકા ।
કથં બભઞ્જ તં સંખ્યે તત્સર્વં વદ વિસ્તરાત્

હયગ્રીવ ઉવાચ
પુરા દાક્ષાયણીં ત્યક્ત્વા પિતુર્યજ્ઞવિનાશનમ્

આત્માનમાત્મના પશ્યઞ્જ્ઞાનાનન્દરસાત્મકઃ ।
ઉપાસ્યમાનો મુનિભિરદ્વન્દ્વગુણલક્ષણઃ

ગઙ્ગાકૂલે હિમવતઃ પર્યન્તે પ્રવિવેશ હ ।
સાપિ શઙ્કરમા રાધ્ય ચિરકાલં મનસ્વિની

યોગેન સ્વાં તનું ત્યક્ત્વા સુતાસીદ્ધિમભૂભૃતઃ

સ શૈલો નારદાચ્છ્રુત્વા રુદ્રાણીતિ સ્વકન્યાકામ્ ।
તસ્ય શુશ્રૂષણાર્થાય સ્થાપયામાસ ચાન્તિકે

એતસ્મિન્નન્તરે દેવાસ્તારકેણ હિ પીડિતાઃ ।
બ્રહ્મણોક્તાઃ સમાહૂય મદનં ચેદમબ્રુવન્

સર્ગાદૌ ભગવાન્બ્રહ્મ સૃજમાનો ઽખિલાઃ પ્રજાઃ ।
ન નિર્વૃતિરભૂત્તસ્ય કદાચિદપિ માનસે ।
તપશ્ચચાર સુચિરં મનોવાક્કાયકર્મભિઃ

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્સલક્ષ્મીકો જનાર્દનઃ ।
વરેણ ચ્છન્દયામાસ વરદઃ સર્વદેહિનામ્

બ્રહ્મોવાચ ।
યદિ તુષ્ટો ઽસિ ભગવન્નનાયાસેન વૈ જગત્ ।
ચરાચરયુતં ચૈતત્સૃજામિ ત્વત્પ્રસાદતઃ

એવમુક્તો વિધાત્રા તુ મહાલ ક્ષ્મીમુદૈક્ષત ।
તદા પ્રાદુરભૂસ્ત્વં હિ જગન્મોહનરૂપધૃક્

તવાયુધાર્થં દત્તં ચ પુષ્પબાણેક્ષુકાર્મુકમ્ ।
વિજયત્વમજેયત્વં પ્રાદા ત્પ્રમુદિતો હરિઃ

અસૌ સૃજતિ ભૂતાનિ કારણેન સ્વકર્મણા ।
સાક્ષિભૂતઃ સ્વજનતો ભવાન્ભજતુ નિર્વૃન્તિમ્

એષ દત્તવરો બ્રહ્મા ત્વયિ વિન્યસ્ય તદ્ભરમ્ ।
મનસો નિર્વૃતિં પ્રાપ્ય વર્તતે ઽદ્યાપિ મન્મથ

અમોઘં બલવીર્યં તે ન તે મોઘઃ પરાક્રમઃ

સુકુમારાણ્યમોઘાનિ કુસુમાસ્ત્રાણિ તે સદા ।
બ્રહ્મદત્તવરો ઽયં હિ તારકો નામ દાનવઃ

બાધતે સકલાંલ્લોકાનસ્માનપિ વિશેષતઃ ।
શિવપુત્રાદૃતે ઽન્યત્ર ન ભયં તસ્ય વિદ્યતે

ત્વાં વિનાસ્મિન્મહાકાર્યે ન કશ્ચિત્પ્રવદેદપિ ।
સ્વકરાચ્ચ ભવેત્કાર્યં ભવતો નાન્યતઃ ક્વચિત્

આત્મ્યૈક્યધયાનનિરતઃ શિવો ગૌર્યા સમન્વિતઃ ।
હિમાચલતલે રમ્યે વર્તતે મુનિભિર્વૃતઃ

તં નિયોજય ગૌર્યાં તુ જનિષ્યતિ ચ તત્સુતઃ ।
ઈષત્કાર્યમિદં કૃત્વા ત્રાયસ્વાસ્માન્મહાબલ

એવમભ્યર્થિતો દેવૈઃ સ્તૂયમાનો મુહુર્મુહુઃ ।
જગામાત્મવિનાશાય યતો હિમવતસ્તટમ્

કિમપ્યારાધયાન્તં તુ ધ્યાનસંમીલિતેક્ષણમ્ ।
દદર્શેશાનમાસીનં કુસુમષુરુદાયુધઃ

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર હિમવત્તનયા શિવમ્ ।
આરિરાધયિષુશ્ચા ગાદ્બિભ્રાણા રૂપમદ્ભુતમ્

સમેત્ય શમ્ભું ગિરિજાં ગન્ધપુષ્પોપહારકૈઃ ।
શુશ્રૂષણપરાં તત્ર દદર્શાતિબલઃ સ્મરઃ

અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાન્નાતિદૂરે ઽસ્ય સંસ્થિતઃ ।
સુમનોમાર્ગણૈરગ્ર્યૈસ્સ વિવ્યાધ મહેશ્વરમ્

વિસ્મૃત્ય સ હિ કાર્યાણિ બાણવિદ્ધો ઽન્તિકે સ્થિતામ્ ।
ગૌરીં વિલોકયામાસ મન્મથાવિષ્ટચેતનઃ

ધૃતિમાલંબ્ય તુ પુનઃ કિમેતદિતિ ચિન્તયન્ ।
દદર્શાગ્રે તુ સન્નદ્ધં મન્મથં કુસુમાયુધમ્

તં દૃષ્ટ્વા કુપિતઃ શૂલી ત્રૈલોક્યદહનક્ષમઃ ।
તાર્તીયં ચક્ષુરુન્મીલ્ય દદાહ મકરધ્વજમ્

શિવેનૈવમવજ્ઞાતા દુઃખિતા શૈલકન્યકા ।
અનુજ્ઞયા તતઃ પિત્રોસ્તપઃ કર્તુમગાદ્વનમ્

અથ તદ્ભસ્મ સંવીક્ષ્ય ચિત્રકર્મા ગણેશ્વરઃ ।
તદ્ભસ્મના તુ પુરુષં ચિત્રાકારં ચકાર સઃ

તં વિચિત્રતનું રુદ્રો દદર્શાગ્રે તુ પૂરુષમ્ ।
તત્ક્ષણાજ્જાત જીવો ઽભૂન્મૂર્તિમાનિવ મન્મથઃ ।
મહાબલો ઽતિતેજસ્વી મધ્યાહ્નાર્કસમપ્રભઃ

તં ચિત્રકર્મા બાહુભ્યાં સમાલિઙ્ગ્ય મુદાન્વિતઃ ।
સ્તુહિ વાલ મહાદેવં સ તુ સર્વાર્થસિદ્ધિદઃ

ઇત્યુક્ત્વા શતરુદ્રીયમુપાદિશદમેયધીઃ ।
નનામ શતશો રુદ્રં શતરુદ્રિયમાજપન્

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્મહાદેવો વૃષધ્વજઃ ।
વરેણ ચ્છન્દયામાસ વરં વવ્રે સ બાલકઃ

પ્રતિદ્વન્દ્વિબલાર્થં તુ મદ્બલેનોપયોક્ષ્યતિ ।
તદસ્ત્રશસ્ત્રમુખ્યાનિ વૃથા કુર્વન્તુ નો મમ

તથેતિ તત્પ્રતિશ્રુત્ય વિચાર્ય કિમપિ પ્રભુઃ ।
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ રાજ્યમસ્મૈ દદૌ પુનઃ

એતદ્દૃષ્ટ્વા તુ ચરિતં ધાતા ભણ્ડિતિ ભણ્ડિતિ ।
યદુવાચ તતો નામ્ના ભણ્ડો લોકેષુ કથ્યતે

ઇતિ દત્ત્વા વરં તસ્મૈ સર્વૈર્મુનિગણૈર્વૃતઃ ।
દત્ત્વાસ્ત્રાણિ ચ શસ્ત્રાણિ તત્રૈવાન્તરધાચ્ચ સઃ