બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 2.44

ઇતિ શ્રી બ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે મધ્યમાભાગે તૃતીય
ઉપોદ્ધાતપાદે ભાર્ગવચરિતે ત્રિચત્વારિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ ॥ 43॥
વસિષ્ઠ ઉવાચ
રાજન્નેવં ભૃગુર્વિદ્વાન્પશ્યઞ્જનપદાન્બહૂન્ ।
સમાજગામ ધર્માત્માકૃતવ્રણસમન્વિતઃ

નિલિલ્યુઃ ક્ષત્ત્રિયાઃ સર્વે યત્ર તત્ર નિરીક્ષ્ય તમ્ ।
વ્રજન્તં ભાર્ગવં માર્ગે પ્રાણરક્ષણતત્પરાઃ

અથાસસાદ રાજેન્દ્ર રામઃ સ્વપિતુરાશ્રમમ્ ।
શાન્તસત્ત્વસમાકીર્ણં વેદધ્ત્રનિનિનાદિતમ્

યત્ર સિંહા મૃગા ગાવો નાગમાર્જ્જારમૂષકાઃ ।
સમં ચ રન્તિ સંહૃષ્ટા ભયં ત્યક્ત્વા સુદૂરતઃ

યત્ર ધૂમં સમીક્ષ્યૈવ હ્યગ્નિહોત્રસમુદ્ભવમ્ ।
ઉન્નદન્તિ મયૂરાશ્ચ નૃત્યન્તિ ચ મહીપને

યત્ર સાયન્તને કાલે સૂર્યસ્યાભિમુખં દ્વિજૈઃ ।
જલાઞ્જલીન્પ્રક્ષિપદ્ભિઃ ક્રિયતે ભૂર્ચલાવિલા

યત્રાન્તેવાસિભિર્નિત્યં વેદાઃ શાસ્ત્રાણિ સંહિતાઃ ।
અભ્યસ્યન્તે મુદા યુક્તૈર્બ્રહ્મચર્યવ્રતે સ્થિતૈઃ

અથ રામઃ પ્રસન્નાત્મા પશ્યન્નાશ્રમસંપદમ્ ।
પ્રવિવેશ શનૈ રાજન્નકૃતવ્રણસંયુતઃ

જયશબ્દં નમઃશબ્દં પ્રોચ્ચરદ્ભિર્દ્વિજાત્મજૈઃ ।
દ્વિજૈશ્ચ સત્કૃતો રામઃ પરં હર્ષમુપાગતઃ

આશ્રમાભ્યન્તરે તત્ર સંપ્રવિશ્ય નિજં ગૃહમ્ ।
દદર્શ પિતરં રામો જમદગ્નિં તપોનિધિમ્

સાક્ષાદ્ભૃગુમિવાસીનં નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમમ્ ।
પપાત ચરણોપાન્તે હ્યષ્ટાઙ્ગાલિઙ્ગિતાવનિઃ

રામો ઽહં તવા દાસો ઽસ્મિ પ્રોચ્ચરન્નિતિ ભૂપતે ।
જગ્રાહ ચરણૌ ચાપિ વિધિવત્સજ્જનાગ્રણીઃ

અથ માતુશ્ચ ચરણવભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ ।
ઉવાચ પ્રણતો વાક્યં તયોઃ સંહર્ષકારણમ્

રામ ઉવાચ
પિતસ્તવ પ્રભાવેણ તપસો ઽતિદુરાસદઃ ।
કાર્ત્તવીર્યો હતો યુદ્ધે સમુત્રબલવાહનઃ

યસ્તે ઽપરાધં કૃતવાન્દુષ્ટમન્ત્રિપ્રચોદિતઃ ।
તસ્ય દણ્ડો મયા દત્તઃ પ્રસહ્ય મુનિપુઙ્ગવ

ભવન્તં તુ નમસ્કૃત્ય ગતો ઽહં બ્રહ્મણોંઽતિકમ્ ।
તં નમસ્કૃત્ય વિધિવત્સ્વકાર્યં પ્રત્યવેદયમ્

સમામુવાચ ભગવાઞ્છ્રુત્વા વૃત્તાન્તમાદિતઃ ।
વ્રજ સ્વકાર્યસિદ્ધ્યર્થં શિવલોકં સનાતનમ્

શ્રુત્વાહં તદ્વયસ્તાત નમસ્કૃત્ય પિતા મહમ્ ।
ગતવાઞ્છિવલોકં વૈ હરદર્શનકાઙ્ક્ષયા

પ્રવિશ્ય તત્ર ભગવન્નુમયા સહિતઃ શિવઃ ।
નમસ્કૃતો મયા દેવો વાઞ્છિતાર્થ પ્રદાયકઃ

તદગ્રે નિખિલઃ સ્વીયો વૃત્તાન્તો વિનિવેદિતઃ ।
મયા સમાહિતધિયા સ સર્વં શ્રુતવાનપિ

શ્રુત્વા વિચાર્ય ત ત્સર્વં દદૌ મહ્યં કૃપાન્વિતઃ ।
ત્રૈલોક્યવિજયં નામ કવચં સર્વસિદ્ધિદમ્

તલ્લબ્ધ્વા તં નમસ્કૃત્ય પુષ્કરં સમુપાગતઃ ।
તત્રાહં સાધયિત્વા તુ કવચં હૃષ્ટમાનસઃ

કાર્ત્તવીર્યં નિહત્યાજૌ શિવલોકં પુનર્ગતઃ ।
તત્ર તૌ તુ મયા દૃષ્ટૌ દ્વારે સ્કન્દવિનાયકૌ

તૌનમસ્કૃત્ય ધર્મજ્ઞ પ્રવેષ્ટું ચોદ્યતો ઽભવમ્ ।
સ મામવેક્ષ્ય ગામપો વિશન્તં ત્વરયાન્વિતમ્

વારયામાસ સહસા નાદ્યાવસર ઇત્યથ ।
મમ તેન પિતસ્તત્ર વાગ્યુદ્ધં હસ્તકર્ષણમ્

સઞ્જાતપરશુક્ષેમમતો ઽભૂદ્ભૃગુનન્દન ।
સ તજ્જ્ઞાત્વા સમુદ્ગૃહ્ય મામધશ્ચોર્દ્ધ્વમેવ ચ

કરેણ ભ્રામયામાસ પુનશ્ચાનીતવાંસ્તતઃ ।
તં દૃષ્ટ્વાતિક્રુધા ક્ષિપ્તઃ કુઠારો હિ મયા તતઃ

દન્તો નિપતિ,સ્તસ્ય તતો દેવ ઉપાગતઃ ।
પાર્વતી તત્ર રુષ્ટાભૂત્તદા કૃષ્ણઃ સમાગતઃ

રાધયા સહિતસ્તેન સાનુનીતા વરં દદૌ ।
મહ્યં કૃષ્મો જગામાથ તેન મૈત્રીં વિધાય ચ

તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશૌ પાર્વતીપરમેશ્વરૌ ।
આગતસ્તવ સાન્નિધ્યમકૃતવ્રણસંયુતઃ

વસિષ્ઠ ઉવાચ
ઇત્યક્ત્વા ભાર્ગવો રામો વિરરામ ચ ભૂપતે ।
જમદગ્નિરુવાચેદં રામં શત્રુનિબર્હણમ્

જમદગ્નિરુવાચ
ક્ષત્રહત્યાભિભૂતસ્ત્વં તાવદ્દોષોપશાન્તયે ।
પ્રયશ્ચિત્તં તતસ્તાવદ્યથાવત્કર્તુમર્હસિ

ઇત્યુક્તઃ પ્રાહ પિતરં રામો મતિમતાં વરઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં તુ તદ્યોગ્યં ત્વં મે નિર્દેષ્ટુમર્હસિ

જમદગ્નિરુવાચ
વ્રતૈશ્ચ નિયમૈશ્ચૈવ કર્ષયન્દેહમાત્મનઃ ।
શાકમૂલફલાહારો દ્વાદશાબ્દં તપશ્ચર

વસિષ્ઠ ઉવાચ
ઇત્યુક્તઃ પ્રણિપત્યૈનં માતરં ચ ભૃગૂદ્વહઃ ।
પ્રયયૌ તપસે રાજન્નકૃતવ્રણસંયુતઃ

સ ગત્વા પર્વત વરં મહેન્દ્રમરિકર્ષણઃ ।
કૃત્વાઽશ્રમપદં તસ્મિંસ્તપસ્તેપે સુદુશ્ચરમ્

વ્રતૈસ્તપોભિર્નિયમૈર્દેવતારાધનૈરપિ ।
નિન્યે વર્ષાણિ કતિ ચિદ્રામસ્તસ્મિન્મહામનાઃ