બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 1.27

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે પૂર્વભાગે દ્વિતીયે ઽનુષઙ્ગપાદે લિઙ્ગોત્પત્તિકથનં નામ ષડ્વિંશતિતમો ઽધ્યાયઃ
ઋષય ઊચુઃ
ભૂય ષુત મહાબુદ્ધે કથયસ્વ મહાત્મનઃ ।
મહાદેવસ્ય માહાત્મ્યં શ્રોતું કૌતૂહલં ચ નઃ

કથં દારુવણે દેવ-ઋષિસંઘનિષેવિતે ।
ચકાર વેષં વિકૃતં યેન બુદ્ધા મહર્ષયઃ

જ્ઞાત્વા ચ તે મહાદેવં તતો ભ્રાન્તા હ્યચેતસઃ ।
આરાધયન્પ્રસાદાર્થં નૈષાં તુષ્ટઃ પુનર્ભવઃ

એતત્સર્વં યથાવૃત્તં દેવદેવેન ચેષ્ટિતમ્ ।
તત્સર્વં કથયસ્વેહ ત્વં નો બુદ્ધિમતાં વરઃ

સૂત ઉવાચ
શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ ધર્મમેતમતન્દ્રિતાઃ ।
નિર્મ્મિતં દેવદેવેન ભક્તાનામનુકંપયા

પુરા કૃતયુગે વિપ્રાઃ શૃઙ્ગે હિમવતઃ શુભે ।
દેવદારુવનં રમ્યં નાનાદ્રુમલતાકુલમ્

બહવો મુનયસ્તત્ર તપસ્યન્તો મુનિવ્રતાઃ ।
શૈવાલ ભોજનાઃ કેચિત્કેચિદન્તર્જલેશયાઃ

કેચિદભ્રાવકાશાસ્તુ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતાઃ ।
દન્તોલૂખલિનશ્ચાન્યે ત્વશ્મકુટ્ટાસ્તથા પરે

સ્થાનવીરાસનાશ્ચાન્યે મૃગયર્યારતાસ્તથા ।
કાલં નયન્તિ તપસા તીવ્રેણ ચ મહાધિયઃ

તતસ્તેષાં પ્રસાદાર્થ દેવસ્તદ્વનમાગતઃ ।
ભસ્મપાણ્ડુરદિગ્ધાઙ્ગો નગ્નો વિકૃતલક્ષણઃ

વિકૃતસ્રસ્તકેશશ્ચ કરાલદશનસ્તથા ।
ઉલ્મુકવ્યગ્રહસ્તશ્ચ રક્તપિઙ્ગલલોચનઃ

શિશ્નં સવૃષણં તસ્ય રક્તગૈરિકસન્નિભમ્ ।
મુખમઙ્ગારવર્ણેન શુક્લેન ચ વિભૂષિતમ્

ક્વચિત્સ હસતે રૌદ્રં ક્વચિદ્ગાયતિ વિસ્મિ તઃ ।
ક્વચિન્નૃત્યતિ શૃઙ્ગારી ક્વચિદ્રૌતિ મુહુર્મુહુઃ

નૃત્યન્ત રુરુધુસ્તૂર્ણં પત્ન્યસ્તેષાં વિમોહિતાઃ ।
આશ્રમે ઽભ્યાગતો ઽભીક્ષ્ણં યા ચતે ચ પુનઃ પુનઃ

ભાર્યા કૃતા તથારૂપા તૃણાભરણભૂષિતા ।
વૃષનાદં પ્રગર્જન્વૈ ખરનાદં નનાદ ચ

તથા વઞ્ચિતુમા રબ્ધો હાસયન્સર્વદેહિનઃ ।
તતસ્તે મુનયઃ ક્રુદ્ધાઃ ક્રોધેન કલુષીકૃતાઃ

મોહિતા માયયા સર્વે શપિતું સમુપસ્થિતાઃ ।
કરવદ્ગાયસે યસ્માત્ખરસ્તસ્માદ્ભવિષ્યસિ

રાક્ષસો વા પિશાચો વા દાનવો વાથ વા તથા ।
યથા વૈચ્છંસ્તથા સર્વે ક્રુદ્ધાસ્તે મુનયઃ સમમ્

શેપુઃ શાસૈસ્તુ વિવિધૈસ્તં દેવં ભુવનેશ્વરમ્ ।
તપાંસિ તેષાં સર્વેષાં પ્રત્યાહન્યન્ત શઙ્કરે

યથાદિત્યપ્રકાશેન તારકા નભસિ સ્થિતાઃ ।
ન દ્યોતન્તે પ્રકાશેન તદ્વત્તેજાંસિ શઙ્કરે

શ્રૂયતે ઋષિશાપેન બ્રહ્મણઃ સુમહાત્મનઃ ।
સમૃદ્ધઃ શ્રેયસાં યૌનિર્યજ્ઞો વૈ નાશમાપ્તવાન્

ભૃગોરપિ ચ શાપેન વિષ્ણુઃ પરમવિયવાન્ ।
પ્રાદુર્ભાવાન્દશ પ્રાપ્તો દુઃખિતશ્ચ સદા કૃતઃ

ઇન્દ્રસ્યાપિ હિ ધર્મજ્ઞઃ શિશ્નં સવૃષણં પુરા ।
ઋષિણા ગૌતમેનોર્વ્યાં ક્રુદ્ધેન વિનિપાતિતમ્

ગર્ભવાસો વસૂનાં ચ શાપેન વિહિત સ્તથા ।
ઋષીણાં ચૈવ શાપેન નહુષઃ સર્પતાં ગતઃ

ક્ષીરોદશ્ચ સમુદ્રશ્ચ હ્યપેયો બ્રાહ્મણૈઃ કૃતઃ ।
ધર્મશ્ચાત્ર પ્રશપ્તો વૈ માણ્ડવ્યેન મહાત્મના

એતે ચાન્યે ચ બહવો યાતનાં ચ સમાગતાઃ ।
વર્જયિત્વા વિરૂપાક્ષં દેવદેવં મહેશ્વરમ્

એવં હિ મોહિતાસ્તેન ન ચાબુદ્ધ્યન્ત શઙ્કરમ્ ।
તતસ્તે ઋષયઃ સર્વે પરસ્પરમથાબ્રુવન્

ન ચાયં વિધિરસ્માકં ગૃહસ્થાનાં વિધીયતે ।
બ્રહ્મચર્ય રતાનાં ચ વને વા વનવાસિનામ્

યતીનાં વા તથા ધર્મો નાયં દૃષ્ટઃ કથઞ્ચન ।
અનયસ્તુ મહાનેષ યેનાયં મોહિતો દ્વિજાઃ

લિઙ્ગં પ્રપાતયસ્વૈતન્નાયં ધર્મસ્તપસ્વિનામ્ ।
વદસ્વ વાચા મધુરં વસ્ત્રમેકં સમાશ્રય

ત્યાજિતે ચ ત્વયા લિઙ્ગે તતઃ પૂજામવાપ્સ્યસિ ।
ઋષીણાં તદ્વચઃ શ્રુત્વા ભગવાન્ભગનેત્રહા

ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા પ્રહસન્નિવ શઙ્કરઃ ।
ન શક્યમિદમસ્મા કં લિઙ્ગં પાતયિતું બલાત્

બ્રહ્માદિદૈવતૈઃ સર્વૈઃ કિમુતાન્યૈસ્તપોધનૈઃ ।
પાતયેયમહં ચૈતલ્લિઙ્ગં ભો દ્વિજસત્તમાઃ

આશ્રમે તિષ્ઠ વા ગચ્છ વાક્યમિત્યેવ તે ઽબ્રુવન્ ।
એવમુક્તો મહાદેવઃ પ્રત્દૃષ્ટેન્દ્રિયચેષ્ટિતઃ

સર્વેષાં પશ્યતામેવ તત્રૈવાન્તર્દધે પ્રભુઃ ।
અન્તર્હિતે ભગવતિ તથા લિઙ્ગે કૃતે ભવે

ત્રૈલોક્યે સર્વભૂતાનાં પ્રાદુર્ભાવો ન જાયતે ।
વ્યાકુલં ચ તદા સર્વં ન પ્રકાશેત કિઞ્ચન

તપતે ચૈવ નાદિત્યો નિષ્પ્રભઃ પાવકસ્તથા ।
નક્ષત્રાણિ ગ્રહાશ્ચૈવ વિપરીતા વિજજ્ઞિરે

સંતાનાર્થ પ્રવૃત્તાનામૃષીણાં વિભવાત્મનામ્ ।
ક્રતવો ન વ્યવર્ત્તન્ત ઋતુકાલાભિગામિનામ્

તે ચરતિ પુનર્દ્ધર્મ્મં નિર્મમા નિરહઙ્કૃતાઃ ।
નષ્ટપ્રભાવવીર્યાશ્ચ નષ્ટતેજસ એવ ચ

ધર્મે ચૈવ મતિસ્તેષાં તદા ન વ્યવતિષ્ઠતે ।
તે તુસર્વે સમાગમ્ય બ્રહ્મલોકમુપાગતાઃ

બ્રહ્મણો ભવનં ગત્વા દૃષ્ટ્વા પુષ્પકસંભવમ્ ।
પાદયોઃ પતિતાઃ સર્વે શિવવૃત્તાન્તમૂચિરે

વિકટઃ સ્તબ્ધકેશશ્ચ કરાલદશનસ્તથા ।
ઉલૂકવ્યગ્રહસ્તશ્ચ રક્તપિઙ્ગલલોચનઃ

શિશ્નં સવૃષણં તસ્ય રક્તં ગૈરિકમણ્ડિતમ્ ।
સ્નુષાણાં ચ દુહિતૄણાં પુત્રીણાં ચ વિશેષતઃ

વર્તમાનસ્તતઃ પાર્શ્વે વિપરીતાભિલાષતઃ ।
ઉન્મત્ત ઇતિ વિજ્ઞાય સો ઽસ્માભિરવમાનિતઃ

આક્રુષ્ટસ્તાડિતશ્ચાપિ લિઙ્ગં ચાપ્યસ્ય ચોદ્ધૃતમ્ ।
તસ્ય ક્રોધપ્રસાદાર્થં વયં તે શરણં ગતાઃ

એતત્કાર્યં ન જાનીમસ્તન્નો બ્રૂહિ પિતામહ ।
ઋષીણાં તદ્વચઃ શ્રુત્વા ધ્યાનાદ્વિજ્ઞાય ચેશ્વરમ્

પ્રત્યુવાચ તતો બ્રહ્મા વાક્યં ચ સુસમા હિતઃ ।
એષ દેવો મહાદેવો વિજ્ઞેયસ્તુ મહેશ્વરઃ

ન તસ્ય પરમં કિઞ્ચિત્પદં સમધિગમ્યતે ।
દેવાનાં ચ ઋષીણાં ચ પિતૃણાં ચૈવ સ પ્રભુઃ

સહસ્રયુગપર્યન્તે પ્રલયે સર્વદેહિનામ્ ।
સંહરત્યેષ ભગવાન્ કાલો ભૂત્વા મહેશ્વરઃ

એષ ચૈવ પ્રજાઃ સર્વાઃ સૃજત્યેકઃ સ્વતેજસા ।
એષ ચિક્રી ચ વક્ષોજશ્રીવત્સકૃતલક્ષણઃ

યેગી કૃતયુગે ચૈવ ત્રેતાયાં ક્રતુરુચ્યતે ।
દ્વાપરે ચૈવ કાલાગ્નિર્ધર્મકેતુઃ કલૌ સ્મૃતઃ

રુદ્રસ્ય મૂર્ત્તયસ્તિસ્રો વિજ્ઞેયાશ્ચાપિ પણ્ડિતૈઃ ।
તમો હ્યગ્ની રજો બ્રહ્મા સત્ત્વં વિષ્ણુઃ પ્રકાશકઃ

મૂર્ત્તિરેકા સ્મૃતા યસ્ય દિગ્વાસાશ્ચ શિવાહ્વયા ।
યત્ર તિષ્ઠન્તિ તદ્બ્રહ્મયોગેન તુ સમન્વિતમ્

તસ્માદ્દેવં દેવદેવમી શાનં પ્રભુમવ્યયમ્ ।
આરાધયત વિપ્રેન્દ્રા જિતક્રોધા જિતેન્દ્રિયાઃ

દૃષ્ટં વૈ યાદૃશં તસ્ય લિઙ્ગમાસીન્મહાત્મનઃ ।
તાદૃક્પ્રતિકૃતિં કૃત્વા શૂલપાણિં પ્રપદ્યત

તતો દ્રક્ષ્યથ દેવેશં દુર્દર્શમકૃતાત્મભિઃ ।
યં દૃષ્ટ્વા સર્વમજ્ઞાનમધર્મશ્ચ પ્રમશ્યતિ

તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા બ્રહ્માણમમિતૌજસમ્ ।
આસ્થિતા વીતશોકાસ્તે દેવદારુવને તતઃ

આરાધયિતુમારબ્ધા બ્રહ્મણા કથિતં યથા ।
સ્થણ્ડિલેષુ વિચિત્રેષુ પર્વતેષુ ગુહાસુ ચ

નદીનાં ચ વિચિત્રેષુ પુલિનેષુ શુભેષુ ચ ।
એવં સંવત્સરે પૂર્ણે વસંતે સમુપસ્થિતે ।
તદેવ રૂપમાસ્થાય દેવસ્તદ્વનમાગતઃ

કુસુમિતબહુપાદપાલતાકં ભ્રમરગણૈ રુપગીયમાનખણ્ડમ્ ।
પરભૃતપરિપૂર્ણચારુશબ્દં પ્રવિશતિ તદ્વનમાશ્રમં મહેશઃ

તતસ્તં મુનયઃ સર્વે તુષ્ટુવુઃ સુસમાહિતાઃ

અદ્ભિર્વિવધમાલ્યૈશ્ચ ધૂપમન્ધૈસ્તથૈવ ચ ।
સપત્નીકા મહાભાગાઃ સપુત્રાઃ સપરિચ્છદાઃ

મૃદુ ભસ્તે તદા વાગ્ભિર્ગિરીશમિદમબ્રુવન્ ।
અજ્ઞાનાદ્દેવદેવસ્ય યદસ્માભિગ્નુષ્ઠિતમ્

કર્મણા મનસા વાચા તત્સર્વં ક્ષન્તુમર્હસિ ।
ચરિતાનિ વિચિત્રાણિ ગુહ્યાનિ ગહનાનિ ચ

બ્રહ્માદીનાં ચ દેવાનાં દુર્વિજ્ઞેયાનિ શઙ્કર ।
સ્વાગતં તે ન જાનીમો ગતિં નૈવ ચ નૈવ ચ

વિશ્વેશ્વર મહાદેવ યો ઽસિ સો ઽસિ નમો ઽસ્તુ તે ।
સ્તુવન્તિ ત્વાં મહાત્માનો દેવદેવં મહેશ્વરમ્

નમો ભવાય ભવ્યાય ભાવનાયોદ્ભવાય ચ ।
અનન્તબલવીર્યાય ભૂતાનાં પતયે નમઃ

સંહર્ત્રે કપિશાઙ્ગાય અવ્યયાય વ્યયાય ચ ।
ગઙ્ગા સલિલધારાય ચાધારાય ગુણાત્મને

ત્ર્યંબકાય ત્રિનેત્રાય ત્રિશૂલવરધારિણે ।
કન્દર્પાય નમસ્તુભ્યં નમો ઽસ્તુ પરમાત્મને

શકરાય વૃષાઙ્કાય ગણાનાં પતયે નમઃ ।
દણ્ડહસ્તાય કાલાય પાશહસ્તાય વૈ નમઃ

વેદમન્ત્રપ્રધાનાય શતજિહ્વાય તે નમઃ ।
ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ચ સ્થાવરં ચઙ્ગમં ચ યત્

તવ દેહાત્સમુત્પન્નં દેવ સર્વમિદં જગત્ ।
શેભો પાહિ ચ ભદ્રં તે પ્રસીદ ભગવંસ્તતઃ

અજ્ઞાનાદ્યદિ વા જ્ઞાનાદ્યત્કિઞ્ચિત્કુરુતે નરઃ ।
તત્સર્વં ભગવાનેવ કુરુતે યોગમાયયા

એવં સ્તુત્વા તુ મુનયઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના ।
યાચન્તે તપસા યુક્તાઃ પશ્યામસ્ત્ત્વાં યથા પુરા

પ્રકૃતિસ્થં ચ તે લિઙ્ગં તથૈવાસ્તુ યથા પુરા ।
નમો દિગ્વાસસે નિત્યં કિઙ્કિણીજાલમાલિને

વિકટાય કરાલાય કરાલવદનાય ચ ।
અરૂપાય સુરૂપાય વિશ્વરૂપાય તે નમઃ

કટઙ્કટાય રૂદ્રાય સ્વાહાકારાય વૈ નમઃ ।
સર્વપ્રાણાત્મને તુભ્યં ગુણદેહાય વૈ નમઃ

દુર્ગ્ગન્ધાય સુગન્ધાય શૂલહસ્તાય વૈ નમઃ ।
સ્વયં નીલશિખણ્ડાય શ્રીકણ્ઠાય નમો નમઃ ।
નીલકણ્ઠાય દેવાય ચિતાભસ્માઙ્ગરાગિણે

ગુણત્રયાત્મને તુભ્યં નમો વિશ્વાય વેધસે ।
શ્મશાનવાસિને નિત્યં પ્રેતરૂપાય વૈ નમઃ

ત્વં બ્રહ્મા સર્વદેવાનાં રુદ્રાણાં નીલલોહિતઃ ।
આત્મા ચ સર્વભૂતાનાં સાંખ્યૈઃ પુરુષ ઉચ્યતે

પર્વતાનાં મહામેરુર્નક્ષત્રાણાં ચ ચન્દ્રમાઃ ।
ઋષીણાં ચ વસિષ્ઠસ્ત્વં દેવાનાં વાસવસ્તથા

ઓઙ્કરઃ સર્વવેદાનાં જ્યેષ્ઠસામ ચ સામસુ ।
આરણ્યાનાં ચ સર્વેષાં સિંહસ્ત્વં પરમેશ્વરઃ

ગ્રામ્યાણામૃષભશ્ચાપિ ભગવાંલ્લોકપૂજિતઃ ।
સર્વથા વર્ત્તમાનો ઽપિ યોયો ભાવો ભવિષ્યતિ

ત્વામેવ તત્ર પશ્યામો બ્રહ્મણા કથિતં યથા ।
કામઃ ક્રોધશ્ચ લોભશ્ચ વિષાદો મદ એવ ચ

એતદિચ્છામ વૈ રોદ્ધું પ્રસીદ પરમેશ્વર ।
મહાસંહરણે પ્રાપ્તે ત્વયા દેવ કૃતાત્મના

કરં લલાટે સંપીડ્ય વહ્નિરુત્પાદિતસ્ત્વયા ।
તેનાગ્નિના તદા લોકા અર્ચિર્ભિઃ સર્વતો વૃતાઃ

તસ્માદગ્નિસમા હ્યેતે બહવો વિકૃતાગ્નયઃ ।
યાનિ ચાન્યાનિભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

દહ્યન્તે પ્રાણિનસ્તે તુ ત્વત્સમુત્થેન વાહ્નિના ।
અસ્માકં દહ્યમાનાનાં ત્રાતા ભવ સુરેશ્વર

ત્વં ચ લોકહિતાર્થાય ભૂતાનિ પરિષિઞ્ચસિ ।
મહેશ્વર મહાભાગ પ્રભો શુભનિરીક્ષક

આજ્ઞાપય વયં નાથ કર્ત્તારો વચનં તવ ।
રૂપકોટિસહસ્રેષુ રૂપકોટિશતેષુ ચ

અન્તં ગન્તું ન શક્તાઃ સ્મ તવ દેવ નમો ઽસ્તુ તે ।
તતસ્તુ ભગવાનીશ ઇદં વચનમબ્રવીત્

યે હિ મે ભસ્મનિરતા ભસ્મના દગ્ધકિલ્બિષાઃ ।
યથોક્તકારિણો દાન્તા વિપ્રા ધ્યાનપરાયણાઃ

ન તાન્પરિવદેદ્વિદ્વાન્ ન ચ તાનતિલઙ્ઘયેત્ ।
ન ચેમાનપ્રિયં બ્રૂયાદમુત્રેહ હિતાર્થવાન્

યસ્તાન્નિન્દતિ મૂઢાત્મા મહાદેવંસ નિન્દતિ ।
યસ્ત્વેતાન્પૂજયેન્નિત્યં સ પૂજયતિ શઙ્કરમ્ ।
એવં ચરથ ભદ્રં વો મત્તઃ સિદ્ધિમવાપ્સ્યથ

અતુલમિહ મહાતમઃ પ્રણાશંશિવકથિતં પરમં વિધિં વિદિત્વા ।
અપગતભયલોભમોહચિન્તાઃ સહ પતિતાઃ મહસા શિરોભિરૂહુઃ

તતસ્તે મુદિતા વિપ્રાઃ પ્રકૃતિસ્થે મહેશ્વરે ।
ગન્ધોદકૈઃ સુશુદ્ધૈશ્ચ કુશપુષ્પવિમિશ્રિતૈઃ

સ્નાપયન્તિ મહાકુમ્ભૈરદ્ભિર્દેવં મહેશ્વરમ્ ।
ગાયન્તિ વિવિધૈર્ગુહ્યૈર્ હુંકારૈશ્ચાપિ સુસ્વરૈઃ

નમો દિગ્વાસસે દેવ કિઙ્કિણીધ્રાય વૈ નમઃ ।
અર્દ્ધ નારીશરીરાય સાંખ્યયોગપ્રવર્ત્તિને

ઘનવાહનકૃષ્ણાય ગજચર્મનિવાસિને ।
કૃષ્ણાજિનોત્તરીયાય વ્યાલયજ્ઞોપવીતિને

સુરચિતચિત્રવિચિત્રકુણ્ડલાય સુરચિતમાલ્યવિભૂષણાય તુભ્યમ્ ।
મૃગપતિવરચર્મવાસસે તે પૃથુપરશો ચ નમોસ્તુ શઙ્કરાય

ભૂયશ્ચ સ્થાપિતે લિઙ્ગે લોકાનાં હિતકામ્યયા ।
વર્ણધર્મપરાશ્ચૈવ ચેરુસ્તે મુનિસત્તમાઃ

તતસ્તાન્સ મુનીન્પ્રીતઃ પ્રત્યુવાચ મહેશ્વરઃ ।
પ્રીતોસ્મિ યુષ્મત્તપસા વરં વૃણુત મુવ્રતાઃ

તતસ્તે મુનયસ્સર્વે પ્રણિપત્ય મહેશ્વરમ્ ।
ભૃગ્વઙ્ગિરા વસિષ્ઠશ્ચ વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ

ગૌતમો ઽત્રિઃ સુકેશશ્ચ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ ।
મરીચિઃ કશ્યપશ્ચાપિ સંવર્તશ્ચ મહાતપાઃ

તે પ્રણમ્ય મહાદેવમિદં વચનમબ્રુવન્ ।
ભસ્મસ્નાનં ચ નગ્નત્વં વામત્વં પ્રતિલોમતા ।
સેવ્યાસેવ્યત્વં તુ વિભો એતદિચ્છામ વેદિતુમ્

ભગવાનુવાચ
એતદ્વઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ કથાસર્વસ્વમદ્ય વૈ ।
અગ્નિર્હ્યહં સોમયુતઃ સોમશ્ચાગ્નિમુપશ્રિતઃ

કૃતાકૃતં વદન્ત્યગ્નિં ભૂયો લોકાઃ સમાશ્રિતાઃ ।
અસકૃચ્ચાગ્નિના દગ્ધં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્

ભસ્મસાધ્યં હિ તત્સર્વં પવિત્રમિદ મુત્તમમ્ ।
ભસ્મના વીર્યમાસ્થાય ભૂતાનિ પરિષિઞ્ચતિ

અગ્નિકાર્યં ચ યત્કૃત્વા કરિષ્યતિ ચ ત્ર્યાયુષમ્ ।
ભસ્મના મમ વીર્યેણ મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ

ભાસયત્યેવ યદ્ભસ્મ શુભં વાસયતે ચ યત્ ।
તત્ક્ષણાત્સર્વપાપાનાં ભસ્મેતિ પરિકીર્ત્યતે

ઊષ્મપાઃ પિતરો જ્ઞેયા દેવા વૈ સોમસંભવાઃ ।
અગ્નીષોમાત્મકં સર્વં જગત્સ્થાવરજં ગમમ્

અહમગ્નિર્મહાતેજાઃ સોમશ્ચૈષા મમાંબિકા ।
અહમગ્નિશ્ચ સોમશ્ચ પ્રકૃત્યા પુરુષઃ સ્વયમ્

તસ્માદ્ભસ્મ મહાભાગા મદ્વીર્યમિતિ ચોચ્યતે ।
સ્વવીર્યં વપુષા ચૈવ ધારયામીતિ વૈ સ્થિતિઃ

તદા પ્રભૃતિ લોકેષુ રક્ષાર્થમશુભેષુ ચ ।
ભસ્મના ક્રિયતે રક્ષા સૂતિકાનાં ગૃહેષુ ચ

ભસ્મસ્નાનવિશુદ્ધાત્મા જિતક્રોધો જિતેન્દ્રિયઃ ।
મત્સમીપસુપાગમ્ય ન ભૂયો વિનિવર્તતે

વ્રતં પાશુપતં યોગં કાપાલં યોગનિર્મિતમ્ ।
પૂર્વં પાશુપતં હ્યેતન્નિર્મિતં તદનુત્તમમ્

શેષાશ્ચાશ્રમિણઃ સર્વે પશ્ચાત્સૃષ્ટાઃ સ્વયંભુવા ।
સૃષ્ટિરેષા મયા સૃષ્ટા લજ્જામોહભયાત્મિકા

નગ્ના એવ હિ જાયન્તે દેવતા મુનયસ્તથા ।
યે ચાન્યેમાનવા લોકે સર્વે જાયન્ત્યવાસસઃ

ઇન્દ્રિયૈરજિતૈર્નગ્ના દુકૂલેનાપિ સંવૃતાઃ ।
તૈરેવ સંવૃતો ગુપ્તોન વસ્ત્રં કારણં સ્મૃતમ્

ક્ષમા ધૃતિરહિંસા ચ વૈરાગ્યં ચૈવ સર્વશઃ ।
તુલ્યૌ માનાપમાનૌ ચ તત્પ્રાવરણમુત્તમમ્

ભસ્મપાણ્ડુરદિગ્ધાઙ્ગો ધ્યાયતે મનસા ભવમ્ ।
યદ્યકાર્યસહસ્રાણિ કૃત્વા સ્નાયતિ ભસ્મના

તત્સર્વં દહતે ભસ્મ યથાગ્નિસ્તેજસા વનમ્ ।
તસ્મા દ્યત્નપરો ભૂત્વા ત્રિકાલમપિ યઃ સદા

ભસ્મના કુરુતે સ્નાનં ગાણપત્યં સ ગચ્છતિ ।
સંહૃત્ય ચ ક્રતૂન્સર્વાન્ગૃહીત્વામૃતમુત્ત મમ્

ધ્યાયન્તિ યે મહાદેવં લીનાસ્તદ્ભાવભાવિતાઃ ।
ઉત્તરેણાથ પન્થાનં તે ઽમૃતત્વમવાપ્નુયુઃ

દક્ષિણેનાથ પન્થાનં યે શ્મશાનાનિ ભેજિરે ।
અણિમા મહિમા ચૈવ લઘિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ

ગરિમા પઞ્ચમી ચૈવ ષષ્ઠં પ્રાકામ્યમેવ ચ ।
ઈશિત્વં ચ વશિત્વં ચ હ્યમરત્વં ચ તે ગતાઃ

ઇન્દ્રાદયસ્તથા દેવાઃ કામિકં વ્રતમાસ્થિતાઃ ।
ઐશ્વર્યં પરમં પ્રાપ્ય સર્વે પ્રથિતતેજસઃ

વ્યપગતમદમોહમુક્તરાગાસ્તમેરહજદોષવિવર્જિતસ્વભાવાઃ ।
પરિભવમિદમુત્તમં વિદિત્વા પશુપતિદયિતમિદં વ્રતં ચરધ્વમ્

યઃ પઠેદ્વૈ શુચિર્ભૂત્વા શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ ।
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ